ระบบใกล้เก็บเกี่ยว: พาณิชย์ใช้ดาวเทียมและ AI คาดข้าวนาปี ตั้งเป็น KPI จังหวัดปี 2570
ระบบใกล้เก็บเกี่ยว ของกระทรวงพาณิชย์ใช้ข้อมูลดาวเทียมและ AI คาดการณ์ข้าวนาปี ประชุม 30 ต.ค. 2569 ตั้งเป็น KPI บังคับพาณิชย์จังหวัดปีงบ 2570 ส่วนต่าง 2.9%
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 5 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- กระทรวงพาณิชย์ประชุมพาณิชย์จังหวัดทุกจังหวัดเมื่อ 30 ตุลาคม 2569 กำหนดให้ใช้ระบบใกล้เก็บเกี่ยวเป็นตัวชี้วัดบังคับ (KPI) ของปีงบประมาณ 2570
- จากการใช้งานจริง ข้อมูลคาดการณ์ผลผลิตข้าวในระบบใกล้เคียงกับที่จังหวัดประเมิน มีส่วนต่างประมาณร้อยละ 2.9
- ระบบเปิดตัวเมื่อ 30 กันยายน 2569 จากความร่วมมือ 4 กระทรวง (พาณิชย์ เกษตรและสหกรณ์ อว. ดีอี) นำร่องข้าวนาปีก่อนต่อยอดสินค้าเกษตรอื่น
- ระบบเชื่อมข้อมูล 5 แหล่ง ได้แก่ ภาพถ่ายดาวเทียมของ GISTDA ทะเบียนข้าวของกรมส่งเสริมการเกษตร ราคารับซื้อข้าวเปลือกของกรมการค้าภายใน พฤติกรรมผู้บริโภคของ DITP และการค้าข้าวโลกของกรมการค้าต่างประเทศ
- สิ่งที่จะเพิ่มต่อ คือราคารับซื้อข้าวเปลือกแยกความชื้นร้อยละ 15 และ 25 ข้อมูลกำลังรับซื้อและพื้นที่เก็บรักษา และต้นทุนการปลูกข้าว
ระบบใกล้เก็บเกี่ยวของกระทรวงพาณิชย์ซึ่งใช้ข้อมูลดาวเทียมและ AI คาดการณ์ผลผลิตข้าวนาปี กลายเป็นตัวชี้วัดบังคับ (KPI) ของพาณิชย์จังหวัดทุกจังหวัดในปีงบประมาณ 2570 หลังกระทรวงประชุมเมื่อวันที่ 30 ตุลาคม 2569 (2026) ผลใช้งานจริงพบว่าข้อมูลคาดการณ์ของระบบต่างจากการประเมินของจังหวัดประมาณร้อยละ 2.9
ระบบใกล้เก็บเกี่ยวคืออะไร และเปิดตัวเมื่อไร
นายนันทพงษ์ จิระเลิศพงษ์ ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) แจ้งเมื่อ 16 กันยายน 2569 ว่า สนค. จัดทำระบบบริหารเสถียรภาพราคาสินค้าเกษตร "ใกล้เก็บเกี่ยว" ตามโจทย์ของนางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เพื่อเปลี่ยนจากการตามแก้ปัญหาไปสู่การบริหารล่วงหน้า นำร่องกับข้าวก่อนผลผลิตนาปีออกสู่ตลาดช่วงปลายปี
ระบบเปิดตัวเมื่อ 30 กันยายน 2569 พร้อมการลงนามบันทึกความร่วมมือระหว่าง 4 กระทรวง คือพาณิชย์ เกษตรและสหกรณ์ การอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) และดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) กระทรวงพาณิชย์แจ้งเมื่อ 1 ตุลาคมว่าเริ่มจากข้าวนาปีก่อนต่อยอดไปสินค้าเกษตรอื่น โดยมีสำนักงานพาณิชย์จังหวัดเป็นกลไกเชื่อมข้อมูลและสะท้อนสถานการณ์จากพื้นที่
ระบบใกล้เก็บเกี่ยวเชื่อมข้อมูลจากที่ไหน
สนค. ระบุว่าระบบใกล้เก็บเกี่ยวรวมข้อมูลข้าวตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำจาก 5 แหล่ง และนำ AI วิเคราะห์ชี้เป้าตลาดที่มีศักยภาพและต้องการข้าวมูลค่าสูง เชื่อมฝั่งผลผลิต (Supply) กับความต้องการของตลาด (Demand)
| ข้อมูล | หน่วยงานเจ้าของข้อมูล |
|---|---|
| คาดการณ์ผลผลิตข้าวจากภาพถ่ายดาวเทียม | GISTDA |
| ทะเบียนข้าว | กรมส่งเสริมการเกษตร |
| ราคารับซื้อข้าวเปลือกหน้าโรงสี | กรมการค้าภายใน |
| พฤติกรรมผู้บริโภคข้าว | กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ (DITP) |
| การค้าข้าวในตลาดโลก | กรมการค้าต่างประเทศ |
นายนันทพงษ์กล่าวว่าสิ่งที่ สนค. ทำไม่ใช่การสร้าง Dashboard เพิ่มอีกหนึ่งระบบ แต่เป็นการเปลี่ยนวิธีคิดจากข้อมูลที่บอกว่าเกิดอะไรขึ้นแล้ว ไปสู่ข้อมูลที่ช่วยให้เห็นว่าอะไรกำลังจะเกิดขึ้น
30 ตุลาคม: ตั้งระบบใกล้เก็บเกี่ยวเป็น KPI บังคับ
กระทรวงพาณิชย์ประชุมเรื่องระบบใกล้เก็บเกี่ยวกับพาณิชย์จังหวัดทุกจังหวัดเมื่อ 30 ตุลาคม 2569 ที่ห้องศูนย์ปฏิบัติการกระทรวง โดยนายนันทพงษ์ร่วมกับ ร.ต.จักรา ยอดมณี รองปลัดกระทรวงพาณิชย์ เป็นประธาน ผู้อำนวยการกองบริหารการพาณิชย์ภูมิภาคและผู้แทนกรมการค้าภายในเข้าร่วม ตามนโยบายของรัฐมนตรีที่สั่งให้นำระบบมาใช้เป็นรูปธรรม
กระทรวงกำหนดให้ใช้ระบบใกล้เก็บเกี่ยวเป็นตัวชี้วัดบังคับของพาณิชย์จังหวัดประจำปีงบประมาณ 2570 ครอบคลุมสี่ส่วน คือการรายงานข้อมูล การติดตามสัญญาณเตือน การนำข้อมูลไปประกอบมาตรการ และการติดตามผล และให้ทุกจังหวัดใช้ข้อมูลคาดการณ์ผลผลิตและสถานการณ์ราคาประเมินความพร้อมด้านตลาด วางแผนเชื่อมโยงแหล่งรับซื้อ และกำหนดมาตรการ
ผลใช้งานระบบใกล้เก็บเกี่ยวจริง ส่วนต่าง 2.9% และสิ่งที่จะปรับ
กระทรวงแจ้งว่าจากการใช้งานระบบใกล้เก็บเกี่ยวจริงในพื้นที่ ข้อมูลคาดการณ์ผลผลิตในระบบใกล้เคียงกับการประเมินของจังหวัด มีส่วนต่างประมาณร้อยละ 2.9 ตัวเลขนี้เทียบกับประมาณการของจังหวัดเอง ไม่ใช่เทียบกับผลผลิตจริงหลังเก็บเกี่ยว ซึ่งยังไม่มีผลให้เทียบ
พาณิชย์จังหวัดเสนอให้แยกผลผลิตที่เก็บไว้บริโภคและทำพันธุ์ เพื่อประเมินปริมาณข้าวที่เข้าสู่ตลาดและวางมาตรการได้แม่นยำขึ้น กระทรวงจะนำข้อเสนอมาพัฒนาระบบ ดังนี้
- แสดงราคารับซื้อข้าวเปลือกแยกตามความชื้นร้อยละ 15 และ 25
- รวบรวมข้อมูลกำลังรับซื้อและพื้นที่เก็บรักษาที่พร้อมใช้งานจริง
- เพิ่มข้อมูลต้นทุนการปลูกข้าว
- ศึกษาเกณฑ์แจ้งเตือนด้านราคาที่เหมาะสม
ระบบใกล้เก็บเกี่ยวเกี่ยวกับมาตรการข้าวนาปีอย่างไร
ระบบใกล้เก็บเกี่ยวเป็นเครื่องมือฝั่งข้อมูล ส่วนมาตรการช่วยเกษตรกร เช่น สินเชื่อชะลอการขาย อยู่ในข่าวข้าวนาปี 2569/70 ราคาข้าวเปลือกและสินเชื่อชะลอการขาย ส่วนตลาดส่งออกที่ระบบอ้างถึง ดูข่าวส่งออกข้าวอาเซียนพุ่ง 109% นางศุภจีแจ้งเมื่อ 1 ตุลาคมว่าจะนำข้อมูลของระบบไปประกอบการพัฒนาแนวทางข้าวประณีต ซึ่งมีเกษตรกร 466 กลุ่มอยู่ในแนวทางพัฒนาในเวลานั้น
ผลต่อเกษตรกร โรงสี และผู้ประกอบการจากระบบใกล้เก็บเกี่ยว
- เกษตรกร สอบถามพาณิชย์จังหวัดว่าข้อมูลคาดการณ์ผลผลิตและราคาของจังหวัดตนออกมาอย่างไร ประกาศของกระทรวงไม่ได้ระบุว่าเกษตรกรทั่วไปเข้าใช้ระบบได้โดยตรง
- โรงสีและผู้รับซื้อ ระบบจะรวบรวมข้อมูลกำลังรับซื้อและพื้นที่เก็บรักษาที่พร้อมใช้งานจริง ประกาศไม่ได้ระบุว่าจะเก็บจากใครอย่างไร ควรสอบถามพาณิชย์จังหวัดและเตรียมตัวเลขของตนให้ปัจจุบัน
- หน่วยงานและผู้พัฒนาระบบข้อมูล บทเรียนที่กระทรวงยกคือข้อมูลต้องเป็นปัจจุบัน และต้องมีตัวชี้วัดให้คนใช้งานจริง
- สิ่งที่ต้องติดตามต่อ ว่าระบบใกล้เก็บเกี่ยวจะขยายไปสินค้าเกษตรอื่นเมื่อใด และเมื่อเก็บเกี่ยวเสร็จ ผลคาดการณ์ตรงกับผลผลิตจริงเท่าไร
บริการของ THAI DATA CLOUD ที่เกี่ยวข้อง
โครงการอย่างระบบใกล้เก็บเกี่ยวที่รวมข้อมูลดาวเทียม ทะเบียน ราคา และตลาดจากหลายหน่วยงานต้องเก็บและเชื่อมข้อมูลจำนวนมากอย่างต่อเนื่อง องค์กรไทยที่จะทำงานลักษณะนี้ควรเลือกที่เก็บข้อมูลที่อยู่ในประเทศและมีคนดูแล Private Cloud ของ THAI DATA CLOUD เก็บข้อมูลไว้ในประเทศ รองรับ PDPA ราคาคงที่เป็นบาท มีทีมวิศวกรไทยดูแล 24/7 และ SLA 99.9% (THAI DATA CLOUD เป็นผู้ดำเนินงานเว็บไซต์นี้)
ภาพบันทึก
ติดตามข่าวธุรกิจเกษตรและอาหารได้ที่หมวดเกษตรและอาหาร
คำถามที่พบบ่อย
ระบบใกล้เก็บเกี่ยวคืออะไร?
ระบบใกล้เก็บเกี่ยวคือระบบบริหารเสถียรภาพราคาสินค้าเกษตรของกระทรวงพาณิชย์ ที่จัดทำโดย สนค. ร่วมกับ 4 กระทรวง ใช้ข้อมูลหลายหน่วยงานและ AI คาดการณ์ผลผลิตและราคาล่วงหน้า เริ่มนำร่องกับข้าวนาปีเมื่อ 30 กันยายน 2569
ระบบใกล้เก็บเกี่ยวใช้ข้อมูลอะไรบ้าง?
ตามที่ สนค. แจ้ง ระบบใกล้เก็บเกี่ยวใช้ข้อมูล 5 แหล่ง ได้แก่ คาดการณ์ผลผลิตจากภาพถ่ายดาวเทียมของ GISTDA ทะเบียนข้าวจากกรมส่งเสริมการเกษตร ราคารับซื้อข้าวเปลือกจากกรมการค้าภายใน พฤติกรรมผู้บริโภคจาก DITP และการค้าข้าวโลกจากกรมการค้าต่างประเทศ
ระบบใกล้เก็บเกี่ยวแม่นยำแค่ไหน?
กระทรวงพาณิชย์แจงเมื่อ 30 ตุลาคม 2569 ว่าจากการใช้งานจริง ข้อมูลคาดการณ์ผลผลิตข้าวในระบบใกล้เคียงกับการประเมินของจังหวัด มีส่วนต่างประมาณร้อยละ 2.9 ตัวเลขนี้เป็นการเทียบกับประมาณการของจังหวัดเอง ไม่ใช่เทียบกับผลผลิตจริงหลังเก็บเกี่ยว
เกษตรกรได้ประโยชน์จากระบบใกล้เก็บเกี่ยวอย่างไร?
ระบบช่วยให้ภาครัฐเห็นปริมาณ ราคา และแนวโน้มผลผลิตล่วงหน้า เพื่อเตรียมตลาด เชื่อมแหล่งรับซื้อ และกำหนดมาตรการรายพื้นที่ ประกาศของกระทรวงไม่ได้ระบุว่าเกษตรกรทั่วไปเข้าใช้ระบบได้หรือไม่ ผู้สนใจควรสอบถามพาณิชย์จังหวัด
แหล่งอ้างอิง
- “พาณิชย์”ซักซ้อมพาณิชย์จังหวัด รัน “ใกล้เก็บเกี่ยว” นำข้อมูลบริหารจัดการข้าว — สำนักข่าวพาณิชย์ (กระทรวงพาณิชย์)
- “ศุภจี”เปิดตัว “ใกล้เก็บเกี่ยว” บริหารสินค้าเกษตรด้วยข้อมูล-เทคโนโลยี นำร่องข้าว — สำนักข่าวพาณิชย์ (กระทรวงพาณิชย์)
- สนค.ดัน “ใกล้เก็บเกี่ยว” ใช้เทคโนโลยี-AI เปลี่ยนแก้ปัญหาสู่บริหารล่วงหน้า นำร่องข้าว — สำนักข่าวพาณิชย์ (กระทรวงพาณิชย์)
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ