# ธปท. ขยายเกณฑ์ธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ครอบคลุมฝากเงิน แลกเงิน ซื้อประกัน เริ่ม 1 พ.ย. 2569

> ธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ขึ้นไปต่อวันที่สาขา ธปท. ออกประกาศ 57/2569 ขยายจากถอนเงินไปถึงฝากเงิน แลกธนบัตร ซื้อประกัน ต้องแจ้งที่มาของเงิน มีผล 1 พ.ย. 2569

- ประเภท: ข่าว · หมวด: Finance & Banking
- เผยแพร่: 2026-10-27T08:21:00.000Z · อัปเดต: 2026-10-27T08:21:00.000Z
- โดย: กองบรรณาธิการ THAI DATA, THAI DATA IT BUSINESS ENTERPRISE
- ที่มา: https://thaidata.co.th/finance/bot-cash-transactions-5-million-baht-1-november-2026/

## สรุปประเด็นสำคัญ

- ธนาคารแห่งประเทศไทยออก**ประกาศ ธปท. ที่ 57/2569** ขยายเกณฑ์กำกับธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ขึ้นไปภายในวันเดียวกันที่สาขา ให้สถาบันการเงินตรวจสอบลูกค้าอย่างเข้มข้น (EDD) มีผล **1 พฤศจิกายน 2569** ตามข่าว ธปท. ฉบับที่ 40/2569 วันที่ 26 ต.ค. 2569
- เกณฑ์ใหม่ครอบคลุม **6 ประเภทธุรกรรม** เพิ่มจากการถอนเงินสดเดิม ได้แก่ การฝากเงินสดหรือเช็ค/ดราฟต์ การรับแลกธนบัตรบาท การรับเงินสดเพื่อออกเช็ค/ดราฟต์ การซื้อขายแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ และการรับชำระค่าเบี้ยประกัน ผลิตภัณฑ์ลงทุน หรืออนุพันธ์
- ลูกค้าที่ฝาก แลกเงิน หรือจ่ายค่าผลิตภัณฑ์การเงินด้วยเงินสดตั้งแต่ 5 ล้านบาท ต้องแสดงตัวตนและ**แจ้งแหล่งที่มาของเงินและวัตถุประสงค์** ส่วนการถอนเงินสดต้องแจ้งวัตถุประสงค์ เกณฑ์ใช้เฉพาะสาขา ช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ไม่กระทบ
- ประกาศฉบับนี้ลงราชกิจจานุเบกษาเล่ม 143 ตอนพิเศษ 254 ง วันที่ **22 ตุลาคม 2569** ต่อยอดจากประกาศ ธปท. ที่ 16/2569 ซึ่งคุมเฉพาะการถอนเงินสดและเช็คเงินสดตั้งแต่ **1 เมษายน 2569**
- ธปท. ระบุว่าหลักการสอดรับกับ **Bangkok Blueprint for Fraud-Resilient Financial Services** ที่ผลักดันร่วมกับ IMF และธนาคารโลก และสถาบันการเงินต้องรายงานธุรกรรมผิดปกติให้ ธปท. ทราบ

ธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ขึ้นไปภายในวันเดียวกันที่สาขาธนาคารจะถูกตรวจสอบเข้มข้นทุกประเภทตั้งแต่วันที่ 1 พฤศจิกายน 2569 ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) แถลงเมื่อ 26 ตุลาคม 2569 ว่าได้ออกประกาศ ธปท. ที่ 57/2569 ขยายเกณฑ์จากเดิมที่คุมเฉพาะการถอนเงินสด ให้ครอบคลุมการฝากเงิน การแลกธนบัตร การซื้อขายเงินตราต่างประเทศ และการจ่ายค่าเบี้ยประกันหรือผลิตภัณฑ์ลงทุนด้วยเงินสด โดยสถาบันการเงินต้องสอบถามแหล่งที่มาของเงินและวัตถุประสงค์ตามระดับความเสี่ยงของลูกค้า

นายวิทัย รัตนากร ผู้ว่าการ ธปท. ระบุในข่าว ธปท. ฉบับที่ 40/2569 ว่าเกณฑ์ธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ฉบับนี้ออกมาเพื่อป้องกันปัญหาเงินเทา และยกระดับความโปร่งใสและความปลอดภัยของระบบการเงินไทย ประกาศฉบับเต็มลงราชกิจจานุเบกษาเล่ม 143 ตอนพิเศษ 254 ง เมื่อวันที่ 22 ตุลาคม 2569

## ธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ประเภทใดบ้างที่เข้าเกณฑ์ใหม่

คำถาม-คำตอบที่ ธปท. เผยแพร่คู่กับประกาศ ระบุธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ที่อยู่ในเกณฑ์ และสิ่งที่ลูกค้าต้องแจ้งเมื่อมูลค่าถึง 5 ล้านบาทหรือเทียบเท่าต่อครั้งหรือภายใน 1 วันที่สาขา ดังนี้

| ประเภทธุรกรรม | ข้อมูลที่ลูกค้าต้องแจ้งเพิ่ม |
| --- | --- |
| ถอนเงินสด / เบิกถอนเป็นเช็คหรือดราฟต์ไม่ขีดคร่อม / ขึ้นเช็คหรือดราฟต์รับเงินสด | วัตถุประสงค์ในการทำธุรกรรม |
| ฝากเงินสด / ฝากเงินด้วยเช็คหรือดราฟต์ / ฝากเงินที่ไม่อยู่ในรูปบัญชีเงินฝาก เช่น บัตรเงินฝาก | แหล่งที่มาของเงินและวัตถุประสงค์ |
| ซื้อ ขาย หรือแลกเปลี่ยนธนบัตรสกุลเงินตราต่างประเทศ | แหล่งที่มาของเงินและวัตถุประสงค์ |
| ซื้อเช็คหรือดราฟต์ด้วยเงินสด | แหล่งที่มาของเงิน |
| รับแลกธนบัตรสกุลเงินบาท | แหล่งที่มาของเงิน |
| รับชำระค่าผลิตภัณฑ์หรือบริการทางการเงินด้วยเงินสด เช็ค หรือดราฟต์ | แหล่งที่มาของเงินและวัตถุประสงค์ |

ข่าว ธปท. ยกตัวอย่างธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ที่ขยายเพิ่มว่ารวมถึงการฝากเช็คหรือดราฟต์ที่ไม่ทราบแหล่งที่มาที่ชัดเจน การรับเงินสดเพื่อออกเช็คหรือดราฟต์ และการรับชำระค่าเบี้ยประกันภัย ค่าผลิตภัณฑ์การลงทุน หรือธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงิน คำถาม-คำตอบของ ธปท. อธิบายว่าให้นับรวมทุกผลิตภัณฑ์และบริการทางการเงินที่มีลักษณะเป็นเครื่องมือหรือสินทรัพย์ที่รักษาความมั่งคั่งได้

![สรุปเกณฑ์ธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ฉบับขยาย: วันมีผล เกณฑ์มูลค่า 6 ประเภทธุรกรรม เกณฑ์เดิม และสิ่งที่ไม่กระทบ](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/bot-cash-transactions-5-million-baht-1-november-2026/cash-5-million-rules-tiles.webp?v=6e7eb3c3) _(ภาพ: THAI DATA (ข้อมูล: ธนาคารแห่งประเทศไทย))_

## ลูกค้าต้องเตรียมอะไรเมื่อทำธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ที่สาขา

- **แสดงตัวตนก่อนทำธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท** คนไทยใช้บัตรประชาชน ชาวต่างชาติใช้หนังสือเดินทางหรือเอกสารแสดงตนที่ส่วนราชการไทยออกให้ พร้อมเบอร์โทรศัพท์หรืออีเมลและลายมือชื่อ
- **แจ้งข้อมูลตามประเภทธุรกรรม** ตามตารางข้างต้น ธปท. ระบุว่าสถาบันการเงินอาจสอบถามแหล่งที่มาของเงิน วัตถุประสงค์ หรือขอเอกสารประกอบตามระดับความเสี่ยงของลูกค้า
- **ช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ไม่กระทบ** หลักเกณฑ์ธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ใช้เฉพาะธุรกรรมที่ทำผ่านสาขา การโอนเงินหรือใช้เช็คขีดคร่อมเข้าบัญชีตั้งแต่ 5 ล้านบาทยังทำได้ตามปกติ เพราะติดตามเส้นทางการเงินได้
- **เวลาทำธุรกรรม** คำถาม-คำตอบของเกณฑ์เดิมระบุว่าธุรกรรมยอดไม่สูงหรือความเสี่ยงต่ำใช้เวลาเท่าเดิม ส่วนธุรกรรมเงินสดเกิน 5 ล้านบาทอาจใช้เวลามากขึ้นในบางกรณีจากการสอบถามข้อมูล
- **ถ้าให้ข้อมูลไม่ได้** สำหรับธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ประเภทถอนเงิน ธปท. ระบุว่าหากลูกค้าไม่สามารถแจ้งวัตถุประสงค์หรือให้เอกสารที่จำเป็นได้ สถาบันการเงินไม่สามารถทำธุรกรรมเบิกถอนเงินสดนั้นให้ได้

ธปท. กำหนดด้วยว่าสถาบันการเงินต้องคำนึงถึงการอำนวยความสะดวกแก่ลูกค้าอย่างเหมาะสม และมีแนวทางดูแลลูกค้าที่ได้รับผลกระทบอย่างรวดเร็วและเป็นธรรม

## จากเกณฑ์ถอนเงิน 1 เม.ย. สู่เกณฑ์ธุรกรรมเงินสดทุกประเภท 1 พ.ย. 2569

| ลำดับเหตุการณ์ | รายละเอียด |
| --- | --- |
| 19 มี.ค. 2569 | ธปท. ออกข่าวฉบับที่ 10/2569 ประกาศ ธปท. ที่ 16/2569 คุมธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท เฉพาะการถอนเงินสดและเช็คเงินสดที่ไม่ขีดคร่อมตั้งแต่ 5 ล้านบาทต่อวัน |
| 1 เม.ย. 2569 | ประกาศ ธปท. ที่ 16/2569 มีผลบังคับใช้ |
| 22 ต.ค. 2569 | ประกาศ ธปท. ที่ 57/2569 ลงราชกิจจานุเบกษา เล่ม 143 ตอนพิเศษ 254 ง |
| 26 ต.ค. 2569 | ธปท. ออกข่าวฉบับที่ 40/2569 ชี้แจงเกณฑ์ใหม่พร้อมคำถาม-คำตอบ |
| 1 พ.ย. 2569 | ประกาศ ธปท. ที่ 57/2569 มีผลบังคับใช้ เกณฑ์ธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ครอบคลุมทุกประเภท |

ประกาศธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ฉบับใหม่ระบุเหตุผลว่าธุรกรรมเงินสดทำได้ง่ายและคล่องตัวโดยไม่มีการบันทึกข้อมูลการทำธุรกรรมและตัวตนผู้ใช้เงินสด จึงมีข้อจำกัดในการติดตามเส้นทางการเงิน และมักถูกใช้ปกปิดแหล่งที่มาของเงินที่ได้จากการก่ออาชญากรรม ธปท. จึงขยายขอบเขตจากการเบิกถอนเงินสดไปยังการรับฝากเงินสด การแลกธนบัตร การรับเงินสดเพื่อออกเช็คหรือดราฟต์ การซื้อขายแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ และการรับชำระค่าผลิตภัณฑ์หรือบริการทางการเงิน โดยให้สถาบันการเงินจัดให้ลูกค้าแสดงตัวตนหรือยืนยันตัวตนก่อนทำธุรกรรม ขอข้อมูลวัตถุประสงค์หรือเอกสารประกอบ และมีกระบวนการติดตาม เฝ้าระวัง และตรวจสอบพฤติกรรมของลูกค้าตามระดับความเสี่ยง

![หน้าแรกของประกาศ ธปท. ที่ 57/2569 ในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 143 ตอนพิเศษ 254 ง วันที่ 22 ตุลาคม 2569 ซึ่งเป็นที่มาของเกณฑ์ธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ฉบับขยาย](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/bot-cash-transactions-5-million-baht-1-november-2026/bot-notification-57-2569-royal-gazette-page-1.webp?v=1b14d589) _(ภาพ: ราชกิจจานุเบกษา)_

## ทำไมเรื่องนี้สำคัญ

เกณฑ์ธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ฉบับขยายเป็นมาตรการล่าสุดในชุดการจัดการปัญหาเงินเทาและบัญชีม้าของ ธปท. ข่าวฉบับนี้ระบุว่าหลักการสอดรับกับแนวทาง Bangkok Blueprint for Fraud-Resilient Financial Services ซึ่ง ธปท. ริเริ่มและผลักดันร่วมกับกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) และธนาคารโลก เพื่อเสริมความเข้มแข็งของภาคการเงินในการป้องกันและรับมือภัยทุจริต

ก่อนหน้านี้ ธปท. เปิดรับฟังความเห็น[ร่างเกณฑ์ซื้อขายทองคำด้วยเงินสด](/finance/bot-cash-gold-trading-limit-10-million-baht/) ที่จำกัดการซื้อขายทองคำแท่งหน้าร้านด้วยเงินสดไม่เกิน 10 ล้านบาทต่อรายต่อวัน และเมื่อเดือนมีนาคม 2569 ได้ออกเกณฑ์ถอนเงินสด 5 ล้านบาทเป็นฉบับแรก ซึ่งข่าว ธปท. ฉบับที่ 10/2569 ให้เหตุผลว่าธุรกรรมเงินสดสะดวกและไม่มีข้อมูลเส้นทางธุรกรรม จึงอาจถูกใช้ในกิจกรรมที่ไม่เหมาะสมและกระทบความเชื่อมั่นในระบบสถาบันการเงิน เกณฑ์ธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ฉบับใหม่ปิดช่องที่เหลือคือฝั่ง "เงินเข้า" และการแปลงเงินสดเป็นสินทรัพย์อื่นผ่านสถาบันการเงิน ผู้ที่ตกเป็นเหยื่อการหลอกโอนเงินยังต้องใช้ช่องทางแจ้งเหตุตาม[คู่มือถูกหลอกโอนเงินต้องทำอย่างไร](/finance/scam-money-transfer-what-to-do-1441-guide/) เช่นเดิม

## ผลต่อองค์กรไทย

1. **ธุรกิจที่รับเงินสดจำนวนมาก** เช่น ค้าส่ง ค้าปลีก ร้านทอง หรือธุรกิจบริการที่นำเงินสดฝากธนาคารวันละหลายล้านบาท ควรเตรียมเอกสารแสดงที่มาของเงิน เช่น รายงานยอดขายหรือใบกำกับภาษี ไว้ให้พนักงานที่ไปฝากเงินที่สาขา เพราะธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ประเภทฝากเงินภายในวันเดียวกันต้องแจ้งแหล่งที่มาและวัตถุประสงค์
2. **ฝ่ายการเงินที่จ่ายค่าเบี้ยประกันหรือซื้อผลิตภัณฑ์ลงทุนด้วยเงินสด** ควรเปลี่ยนไปใช้การโอนเงินหรือเช็คขีดคร่อม ซึ่ง ธปท. ระบุว่าทำได้ตามปกติ ลดเวลาที่สาขาและลดภาระเอกสาร
3. **ผู้ประกอบการที่แลกเงินตราต่างประเทศ** ด้วยเงินสดในมูลค่าสูง เช่น ธุรกิจท่องเที่ยวหรือการค้าชายแดน ต้องเผื่อเวลาที่สาขาและเตรียมข้อมูลแหล่งที่มาของเงินสดเมื่อเข้าเกณฑ์ธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท
4. **สถาบันการเงินและผู้ให้บริการระบบ** ต้องปรับกระบวนการที่สาขา ระบบบันทึกข้อมูลลูกค้า และระบบตรวจจับธุรกรรมผิดปกติให้พร้อมรับเกณฑ์ธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ก่อน 1 พฤศจิกายน 2569 รวมถึงแนวทางดูแลลูกค้าที่ได้รับผลกระทบตามที่ ธปท. กำหนด

ข่าวเกณฑ์ธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ชิ้นนี้รายงานตามข่าว ธปท. ฉบับที่ 40/2569 คำถาม-คำตอบของ ธปท. และประกาศในราชกิจจานุเบกษา ติดตามข่าวธนาคารและกฎเกณฑ์ทางการเงินได้ที่หมวด[การเงินและธนาคาร](/finance/)

## คำถามที่พบบ่อย

### ธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ขึ้นไปต้องทำอะไรบ้างตั้งแต่ 1 พ.ย. 2569?

ตามคำถาม-คำตอบของ ธปท. ลูกค้าที่ทำธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ขึ้นไปหรือมูลค่าเทียบเท่าต่อครั้งหรือภายใน 1 วันที่สาขา ต้องแสดงตัวตนก่อนทำธุรกรรม เช่น บัตรประชาชนสำหรับคนไทย หรือหนังสือเดินทางสำหรับชาวต่างชาติ พร้อมเบอร์โทรหรืออีเมลและลายมือชื่อ และต้องแจ้งข้อมูลเพิ่มตามประเภทธุรกรรม เช่น การฝากเงินสดต้องแจ้งแหล่งที่มาของเงินและวัตถุประสงค์ ส่วนการถอนเงินสดต้องแจ้งวัตถุประสงค์

### โอนเงินหรือใช้เช็คขีดคร่อมเกิน 5 ล้านบาทถูกตรวจสอบด้วยหรือไม่?

ไม่ ธปท. ระบุว่าหลักเกณฑ์ใช้เฉพาะธุรกรรมที่ดำเนินการผ่านสาขา จึงไม่กระทบการใช้บริการผ่านช่องทางอิเล็กทรอนิกส์ และคำถาม-คำตอบของ ธปท. ระบุว่าการโอนเงินหรือใช้เช็คที่ขีดคร่อมเข้าบัญชีตั้งแต่ 5 ล้านบาทขึ้นไปทำได้ตามปกติ เพราะเป็นธุรกรรมที่ติดตามเส้นทางการเงินได้

### เกณฑ์ธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ฉบับใหม่ต่างจากเกณฑ์เดือนเมษายน 2569 อย่างไร?

ประกาศ ธปท. ที่ 16/2569 ซึ่งมีผล 1 เมษายน 2569 ครอบคลุมเฉพาะการถอนเงินสดที่สาขาและการเบิกถอนหรือขึ้นเงินจากเช็คเงินสดที่ไม่ขีดคร่อม ส่วนประกาศ ธปท. ที่ 57/2569 ซึ่งมีผล 1 พฤศจิกายน 2569 ขยายไปถึงการฝากเงินสดหรือเช็ค การแลกธนบัตรบาทและเงินตราต่างประเทศ การซื้อเช็คหรือดราฟต์ด้วยเงินสด และการจ่ายค่าผลิตภัณฑ์หรือบริการทางการเงินด้วยเงินสด

### ถ้าธนาคารพบธุรกรรมเงินสดผิดปกติจะเกิดอะไรขึ้น?

ข่าว ธปท. ฉบับที่ 40/2569 ระบุว่าหากสถาบันการเงินพบธุรกรรมที่ผิดปกติหรือไม่สอดคล้องกับพฤติกรรมปกติของลูกค้า ต้องรายงานให้ ธปท. ทราบ ส่วนคำถาม-คำตอบของเกณฑ์เดิมระบุว่าหากลูกค้าถอนเงินสดตั้งแต่ 5 ล้านบาทแล้วไม่สามารถแจ้งวัตถุประสงค์หรือให้เอกสารที่จำเป็นได้ สถาบันการเงินไม่สามารถทำธุรกรรมเบิกถอนเงินสดนั้นให้ได้


## แหล่งอ้างอิง

- [ธปท. ขยายเกณฑ์กำกับธุรกรรมเงินสดทุกประเภทตั้งแต่ 5 ล้านบาทขึ้นไป (ข่าว ธปท. ฉบับที่ 40/2569)](https://www.bot.or.th/th/news-and-media/news/news-20261026.html) — ธนาคารแห่งประเทศไทย
- [ข่าว ธปท. ฉบับที่ 40/2569 (PDF)](https://www.bot.or.th/content/dam/bot/documents/th/news-and-media/news/2026/news-20261026.pdf) — ธนาคารแห่งประเทศไทย
- [คำถามพบบ่อย: หลักเกณฑ์การบริหารจัดการความเสี่ยงของธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับเงินสดสำหรับสถาบันการเงิน](https://www.bot.or.th/th/faqs/faqs-17.html) — ธนาคารแห่งประเทศไทย
- [ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย ที่ 57/2569 เรื่อง หลักเกณฑ์การบริหารจัดการความเสี่ยงของธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับเงินสดสำหรับสถาบันการเงิน (ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 143 ตอนพิเศษ 254 ง)](https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/135606.pdf) — ราชกิจจานุเบกษา
- [ธปท. ออกเกณฑ์คุมความเสี่ยงธุรกรรมเงินสด ลดโอกาสถูกใช้เป็นช่องทางกิจกรรมผิดกฎหมาย (ข่าว ธปท. ฉบับที่ 10/2569)](https://www.bot.or.th/th/news-and-media/news/news-20260319.html) — ธนาคารแห่งประเทศไทย