# สารหนูแม่น้ำสายเกินเกณฑ์ 0.017 มก./ล. กรมควบคุมโรคชี้สารหนูในปัสสาวะสูงขึ้น

> สารหนูแม่น้ำสาย พบเกินเกณฑ์ 0.010 มก./ล. ทั้ง 3 จุด สูงสุด 0.017 ตามผลตรวจ ก.ย. 2569 ของ คพ. กรมควบคุมโรคแจง 4 พ.ย. สารหนูในปัสสาวะสูงขึ้นแต่ยังไม่กระทบสุขภาพ

- ประเภท: ข่าว · หมวด: Health
- เผยแพร่: 2026-11-04T13:34:00.000Z · อัปเดต: 2026-11-04T13:34:00.000Z
- โดย: กองบรรณาธิการ THAI DATA, THAI DATA IT BUSINESS ENTERPRISE
- ที่มา: https://thaidata.co.th/health/arsenic-sai-river-pcd-ddc-urine-2026/

## สรุปประเด็นสำคัญ

- กรมควบคุมมลพิษ (คพ.) ตรวจน้ำรอบที่ 23 เมื่อ **26–30 กันยายน 2569** พบ**สารหนูแม่น้ำสาย** เกินเกณฑ์ **0.010 มก./ล.** ทั้ง **3 จุด** สูงสุด **0.017 มก./ล.** ที่บ้านหัวฝาย อ.แม่สาย
- แม่น้ำกก แม่น้ำรวก แม่น้ำโขง และลำน้ำสาขาที่ตรวจ (ฝาง ลาว กรณ์) อยู่ในเกณฑ์มาตรฐานทุกจุด จากจุดตรวจรวม **23 จุด**
- กรมควบคุมโรคแจงเมื่อ **4 พฤศจิกายน 2569** ว่าสารหนูรวมในปัสสาวะปี **2569** สูงกว่าปี **2568** ในจังหวัดเชียงรายและเชียงใหม่ แต่เบื้องต้นยังไม่พบอาการแสดง
- ที่ประชุมผู้เชี่ยวชาญเมื่อ **29 ตุลาคม 2569** ให้ข้อมูลว่าปริมาณสารหนูในร่างกายค่อนข้างต่ำและยังไม่ส่งผลต่อสุขภาพ แต่ต้องเฝ้าระวังระยะยาว
- กรมให้งดนำน้ำจากลำน้ำที่ปนเปื้อนมาอุปโภค สังเกตอาการทางผิวหนัง และสอบถามสายด่วน **1422**

สารหนูแม่น้ำสายยังเกินเกณฑ์คุณภาพน้ำผิวดินที่ 0.010 มก./ล. ทั้ง 3 จุดตรวจ สูงสุด 0.017 มก./ล. ตามผลตรวจรอบที่ 23 ที่เก็บตัวอย่าง 26–30 กันยายน 2569 ซึ่งกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) เปิดเผยเมื่อ 29 ตุลาคม ส่วนกรมควบคุมโรคแจงเมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 (2026) ว่าสารหนูในปัสสาวะของประชาชนกลุ่มเสี่ยงสูงขึ้น แต่เบื้องต้นยังไม่พบอาการแสดง และผู้เชี่ยวชาญเห็นว่ายังไม่ส่งผลต่อสุขภาพ

## ผลตรวจสารหนูแม่น้ำสาย รอบที่ 23 ของ คพ.

ผลตรวจสารหนูแม่น้ำสายมาจากโครงการที่ คพ. ติดตามคุณภาพน้ำในแม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก แม่น้ำโขง และลำน้ำสาขา ครอบคลุมจังหวัดเชียงใหม่และเชียงราย เพื่อเฝ้าระวังความขุ่นผิดปกติและการปนเปื้อนโลหะหนัก รอบที่ 23 เก็บตัวอย่างระหว่าง 26–30 กันยายน 2569 จากจุดตรวจ 23 จุด เทียบกับมาตรฐานคุณภาพน้ำผิวดินสำหรับสารหนูไม่เกิน 0.010 มก./ล.

| จุดตรวจสารหนูแม่น้ำสาย | ค่าสารหนู (มก./ล.) | เทียบเกณฑ์ 0.010 |
| --- | --- | --- |
| SA01 บ้านหัวฝาย อ.แม่สาย | 0.017 | เกิน |
| SA02 สะพานมิตรภาพแม่น้ำสายแห่งที่ 2 | 0.013 | เกิน |
| SA03 บ้านป่าซางงาม อ.แม่สาย | 0.012 | เกิน |

คพ. สรุปว่าสารหนูแม่น้ำสายเกินมาตรฐานทุกจุดตรวจ ขณะที่แม่น้ำกกตั้งแต่ชายแดนไทย–เมียนมา อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ ถึง อ.เชียงแสน จ.เชียงราย แม่น้ำรวก แม่น้ำโขง และลำน้ำสาขาของแม่น้ำกก ได้แก่ แม่น้ำฝาง (FA01) แม่น้ำลาว (LA01) และแม่น้ำกรณ์ (KO01) อยู่ในเกณฑ์มาตรฐานทุกจุด

![แผนที่ค่าสารหนูในแหล่งน้ำของแม่น้ำกก แม่น้ำสาย และแม่น้ำโขง ครั้งที่ 23 ของ คพ. แสดงสารหนูแม่น้ำสาย 0.017 0.013 และ 0.012 มก./ล.](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/arsenic-sai-river-pcd-ddc-urine-2026/pcd-arsenic-map-round-23.webp?v=a5187a78) _(ภาพ: กรมควบคุมมลพิษ)_

ข้อสังเกตเรื่องเวลา ผลสารหนูแม่น้ำสายนี้มาจากตัวอย่างที่เก็บ 26–30 กันยายน และ คพ. เผยแพร่เมื่อ 29 ตุลาคม ผู้อ่านจึงควรตรวจรอบล่าสุดของ คพ. ก่อนอ้างตัวเลข เพราะค่าในแม่น้ำเปลี่ยนตามฤดูและปริมาณน้ำ คพ. ระบุว่าจะติดตามและเผยแพร่ผลต่อเนื่อง

## กรมควบคุมโรคชี้อะไรเมื่อสารหนูแม่น้ำสายและลำน้ำใกล้เคียงเข้าสู่การเฝ้าระวังสุขภาพ

นายแพทย์มณเฑียร คณาสวัสดิ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค กล่าวเมื่อ 4 พฤศจิกายน 2569 ว่าจากการตรวจพบสารหนูในปัสสาวะ เบื้องต้นยังไม่พบอาการแสดง แต่ต้องสอบสวนโรคเพื่อหาสาเหตุและอธิบายให้ได้ว่าทำไมประชาชนที่อยู่ในพื้นที่เสี่ยงเหมือนกันจึงพบปริมาณสารหนูในปัสสาวะต่างกัน รวมทั้งต้องติดตามสถานะสุขภาพต่อเนื่อง

นายแพทย์เอนก มุ่งอ้อมกลาง รองอธิบดีกรมควบคุมโรค ระบุว่าการเฝ้าระวังกลุ่มเสี่ยงในลุ่มแม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก แม่น้ำสาละวิน และแม่น้ำโขง ปี 2568–2569 พบแนวโน้มสัดส่วนประชาชนที่มีระดับสารหนูในปัสสาวะค่อนข้างสูงเพิ่มขึ้น โดยสารหนูรวมในปัสสาวะปี 2569 สูงกว่าปี 2568 ในจังหวัดเชียงรายและเชียงใหม่ จากการประชุมผู้เชี่ยวชาญเมื่อ 29 ตุลาคม 2569 ผู้เชี่ยวชาญให้ข้อมูลว่าปริมาณสารหนูที่ตรวจพบในร่างกายอยู่ในระดับค่อนข้างต่ำ และยังไม่ส่งผลต่อสุขภาพ แต่ต้องเฝ้าระวังระยะยาวอย่างต่อเนื่อง

| ประเด็น | สิ่งที่กรมควบคุมโรคแจง (4 พ.ย. 2569) |
| --- | --- |
| แนวโน้มสารหนูรวมในปัสสาวะ | ปี 2569 สูงกว่าปี 2568 ในเชียงรายและเชียงใหม่ |
| อาการแสดง | เบื้องต้นยังไม่พบ |
| ความเห็นผู้เชี่ยวชาญ (29 ต.ค.) | ระดับค่อนข้างต่ำ ยังไม่ส่งผลต่อสุขภาพ ต้องเฝ้าระวังระยะยาว |
| สิ่งที่ยังต้องหา | ทำไมคนในพื้นที่เสี่ยงเดียวกันมีระดับสารหนูต่างกัน |

สำหรับกรณีสารหนูแม่น้ำสาย กรมไม่ได้ระบุจำนวนผู้ตรวจ ค่าสารหนูในปัสสาวะ หรือเกณฑ์เทียบในประกาศฉบับนี้ ข่าวนี้จึงไม่มีตัวเลขเหล่านั้น

![นายแพทย์เอนก มุ่งอ้อมกลาง รองอธิบดีกรมควบคุมโรค ผู้ให้ข้อมูลแนวโน้มสารหนูในปัสสาวะ](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/arsenic-sai-river-pcd-ddc-urine-2026/ddc-deputy-director-general-anek-arsenic.webp?v=06646c61) _(ภาพ: กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข)_

## เมื่อไรควรพบแพทย์ และสิ่งที่กรมแนะนำเรื่องสารหนูแม่น้ำสาย

กรมควบคุมโรคขอให้ประชาชนในพื้นที่เฝ้าระวังยึดหลัก "รู้ความเสี่ยง ไม่ตื่นตระหนก ป้องกันได้"

- งดนำน้ำจากลำน้ำที่ปนเปื้อนมาอุปโภค
- สังเกตอาการตนเอง หากมีอาการผิดปกติ โดยเฉพาะทางผิวหนัง ให้รีบพบแพทย์
- ติดตามผลตรวจสารหนูในแหล่งน้ำ พืช ผัก และสัตว์น้ำในพื้นที่ และปฏิบัติตามคำแนะนำของหน่วยงานราชการ
- สอบถามเจ้าหน้าที่สาธารณสุขในพื้นที่ หรือโทรสายด่วนกรมควบคุมโรค 1422

ข่าวสารหนูแม่น้ำสายนี้ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์รายบุคคล ผู้ที่กังวลเรื่องการสัมผัสสารหนูควรให้แพทย์ประเมิน ไม่ควรแปลผลค่าตรวจเองจากตัวเลขในข่าว

## กลไกที่กรมวางต่อ: บริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมในโรงพยาบาล

กรมควบคุมโรคผลักดันให้โรงพยาบาลในพื้นที่ยกระดับการเฝ้าระวังผลกระทบสุขภาพจากมลพิษสิ่งแวดล้อม โดยจัดบริการเวชกรรมสิ่งแวดล้อมให้ได้มาตรฐานตามพระราชบัญญัติควบคุมโรคจากการประกอบอาชีพและโรคจากสิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2562 แนวทางเดียวกันนี้กรมใช้กับกรณีปราจีนบุรี ดูข่าว[ตรวจสุขภาพชาวปราจีนบุรี](/health/prachinburi-health-screening-ddc-116-people-arsenic/)

## ผลต่อผู้อ่านและผู้ประกอบการในพื้นที่สารหนูแม่น้ำสาย

1. **ผู้อยู่อาศัยริมแม่น้ำสาย อ.แม่สาย จ.เชียงราย** เมื่อสารหนูแม่น้ำสายเกินเกณฑ์ ควรงดใช้น้ำดิบจากลำน้ำเพื่ออุปโภค ตามคำแนะนำของกรมควบคุมโรค และติดตามผลตรวจน้ำประปาหรือแหล่งน้ำที่ใช้กับเจ้าหน้าที่ในพื้นที่
2. **เกษตรกรและผู้ประกอบการอาหารในลุ่มน้ำ** ติดตามผลตรวจสารหนูในพืช ผัก และสัตว์น้ำที่หน่วยงานรัฐจะเผยแพร่
3. **ผู้ที่อยู่ริมแม่น้ำกก** ผลรอบที่ 23 ของ คพ. อยู่ในเกณฑ์มาตรฐานทุกจุด แต่กรมควบคุมโรคยังเฝ้าระวังสุขภาพทั้งลุ่มน้ำกก สาย รวก สาละวิน และโขง
4. **สิ่งที่ต้องติดตามต่อ** ผลสอบสวนโรคเรื่องความต่างของระดับสารหนูระหว่างบุคคล ผลตรวจน้ำรอบต่อไปของ คพ. และผลตรวจสารหนูในพืชผักและสัตว์น้ำ

## ภาพบันทึก

![นายแพทย์มณเฑียร คณาสวัสดิ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค ในห้องแถลงข่าว](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/arsenic-sai-river-pcd-ddc-urine-2026/ddc-director-general-monthian-arsenic.webp?v=01398f96) _(ภาพ: กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข)_

![หน้าข่าวของกรมควบคุมโรคเรื่องการเร่งหาสาเหตุผลกระทบต่อสุขภาพจากสารหนู 4 พ.ย. 2569](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/arsenic-sai-river-pcd-ddc-urine-2026/ddc-arsenic-news-page.webp?v=efde526e) _(ภาพ: กรมควบคุมโรค (ภาพหน้าจอ))_

![หน้าข่าวของ คพ. เรื่องผลตรวจน้ำลุ่มแม่น้ำกก สาย รวก โขง ครั้งที่ 23](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/arsenic-sai-river-pcd-ddc-urine-2026/pcd-news-42922-page.webp?v=4f64b249) _(ภาพ: กรมควบคุมมลพิษ (ภาพหน้าจอ))_

ติดตามข่าวสุขภาพและการแพทย์ได้ที่หมวด[สุขภาพ](/health/)

## คำถามที่พบบ่อย

### สารหนูแม่น้ำสายเกินมาตรฐานเท่าไร?

ผลตรวจรอบที่ 23 ของ คพ. (เก็บตัวอย่าง 26–30 กันยายน 2569) พบสารหนูแม่น้ำสาย 3 จุดเกินเกณฑ์ 0.010 มก./ล. คือบ้านหัวฝาย อ.แม่สาย 0.017 สะพานมิตรภาพแม่น้ำสายแห่งที่ 2 0.013 และบ้านป่าซางงาม อ.แม่สาย 0.012 มก./ล.

### แม่น้ำกกมีสารหนูเกินมาตรฐานหรือไม่?

ผลตรวจสารหนูแม่น้ำสายรอบเดียวกันของ คพ. พบว่าแม่น้ำกกตั้งแต่ชายแดนไทย–เมียนมา อ.แม่อาย จ.เชียงใหม่ ถึง อ.เชียงแสน จ.เชียงราย มีสารหนูและโลหะหนักอื่นอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานทุกจุด ปัญหาสารหนูแม่น้ำสายจึงเป็นเฉพาะแม่น้ำสายตามผลรอบนี้

### กรมควบคุมโรคพบสารหนูในร่างกายประชาชนหรือไม่?

กรมควบคุมโรคแจงเมื่อ 4 พฤศจิกายน 2569 ซึ่งเกี่ยวกับสารหนูแม่น้ำสายและลุ่มน้ำใกล้เคียงว่าสารหนูรวมในปัสสาวะปี 2569 สูงกว่าปี 2568 ในจังหวัดเชียงรายและเชียงใหม่ แต่เบื้องต้นยังไม่พบอาการแสดง ผู้เชี่ยวชาญระบุเมื่อ 29 ตุลาคมว่าระดับค่อนข้างต่ำและยังไม่ส่งผลต่อสุขภาพ ต้องติดตามต่อเนื่อง

### ผู้อยู่ใกล้แม่น้ำสายควรทำอย่างไร?

เมื่อพบสารหนูแม่น้ำสายเกินเกณฑ์ กรมควบคุมโรคแนะให้งดนำน้ำจากลำน้ำที่ปนเปื้อนมาอุปโภค สังเกตอาการตนเอง หากมีอาการผิดปกติโดยเฉพาะทางผิวหนังให้รีบพบแพทย์ และติดตามผลตรวจสารหนูในแหล่งน้ำ พืช ผัก และสัตว์น้ำ สอบถามสายด่วนกรมควบคุมโรค 1422


## แหล่งอ้างอิง

- [คพ. เผยผลตรวจน้ำลุ่ม ครั้งที่ 23 พบแม่น้ำกก–โขง โลหะหนักอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน ขณะที่แม่น้ำสายสารหนูยังคงเกินเกณฑ์มาตรฐาน](https://www.pcd.go.th/pcd_news/42922/) — กรมควบคุมมลพิษ
- [กรมควบคุมโรค ร่วมกับ สำนักงานสาธารณสุขในพื้นที่ เร่งหาสาเหตุ ผลกระทบต่อสุขภาพจากสารหนูในประชาชนกลุ่มเสี่ยง ลุ่มแม่น้ำกก แม่น้ำสาย แม่น้ำรวก แม่น้ำสาละวิน และแม่น้ำโขง](https://ddc.moph.go.th/brc/news.php?news=61294&deptcode=brc) — กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
- [สถานการณ์แม่น้ำกก-สาย-โขง](https://www.pcd.go.th/kok/) — กรมควบคุมมลพิษ