# มะเร็งต่อมลูกหมาก: ใครควรตรวจ PSA เมื่อไร เทียบแนวทางไทยกับสากล และสิทธิที่ได้

> มะเร็งต่อมลูกหมากพบมากอันดับ 4 ในชายไทย งานทบทวน Cochrane ปี 2026 ชี้ตรวจ PSA ลดการเสียชีวิตราว 2 ใน 1,000 คน แต่มีโทษ ใครควรตรวจเมื่อไร บัตรทองครอบคลุมอะไร

- ประเภท: อธิบาย · หมวด: Health
- เผยแพร่: 2026-10-09T08:38:00.000Z · อัปเดต: 2026-10-09T08:38:00.000Z
- โดย: กองบรรณาธิการ THAI DATA, THAI DATA IT BUSINESS ENTERPRISE
- ที่มา: https://thaidata.co.th/health/prostate-cancer-psa-screening-thailand/

## สรุปประเด็นสำคัญ

- ประมาณการ **GLOBOCAN 2024** ของ IARC ระบุว่าไทยมีผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากรายใหม่ **6,894 ราย** เป็นอันดับ 4 ของมะเร็งในผู้ชาย และมีผู้เสียชีวิต 3,133 ราย
- ทะเบียนมะเร็งของสถาบันมะเร็งแห่งชาติ (ข้อมูลปี 2019–2021) พบอัตราผู้ป่วยรายใหม่เพิ่มจาก **2.8 ต่อแสนคนในช่วงอายุ 50–54 ปี** เป็น **141.4 ต่อแสนคนในผู้ชายอายุ 75 ปีขึ้นไป**
- งานทบทวน Cochrane ที่ตีพิมพ์ใน BJU International เมื่อ **1 ตุลาคม 2026** รวม 6 การทดลอง (789,086 คน) สรุปว่าการคัดกรองด้วย PSA น่าจะลดการเสียชีวิตจากมะเร็งต่อมลูกหมากราว **2 รายต่อ 1,000 คน**
- แนวทางของสถาบันมะเร็งแห่งชาติ (ตุลาคม 2560) เสนอการตรวจ PSA ครั้งแรกให้ชาย**อายุมากกว่า 50 ปี** หรือมากกว่า 45 ปีถ้ามีประวัติครอบครัว หลังแพทย์อธิบายประโยชน์และความเสี่ยงแล้ว
- รายการบริการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคของ สปสช. สำหรับผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ**ไม่มีการตรวจ PSA** แต่บัตรทองครอบคลุมการรักษามะเร็ง และเพิ่มการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์สำหรับมะเร็งต่อมลูกหมากตั้งแต่ปี 2567

มะเร็งต่อมลูกหมาก (prostate cancer) เป็นมะเร็งที่พบมากอันดับ 4 ในผู้ชายไทย ประมาณการ GLOBOCAN 2024 ระบุผู้ป่วยใหม่ 6,894 ราย ล่าสุดงานทบทวนของ Cochrane ที่ตีพิมพ์เมื่อ 1 ตุลาคม 2026 สรุปว่าการตรวจเลือดหาค่า PSA น่าจะลดการเสียชีวิตจากโรคนี้ได้ราว 2 รายต่อผู้ชาย 1,000 คน แต่ก็ทำให้พบมะเร็งที่อาจไม่ต้องรักษาเพิ่มขึ้น แนวทางทั้งไทยและสากลจึงให้ตัดสินใจตรวจร่วมกับแพทย์เป็นรายคน

บทความนี้สรุปว่ามะเร็งต่อมลูกหมากพบบ่อยแค่ไหนในไทย ใครเสี่ยง อาการแบบไหนควรสังเกต การตรวจ PSA ให้ประโยชน์และโทษอย่างไร แนวทางของสถาบันมะเร็งแห่งชาติต่างจากยุโรป สหรัฐ และสหราชอาณาจักรตรงไหน และสิทธิบัตรทองครอบคลุมอะไร เนื้อหาเป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์รายบุคคล

## มะเร็งต่อมลูกหมากพบบ่อยแค่ไหนในผู้ชายไทย

ต่อมลูกหมากเป็นต่อมขนาดประมาณลูกวอลนัตที่อยู่ใต้กระเพาะปัสสาวะ ทำหน้าที่สร้างของเหลวที่ผสมกับอสุจิเป็นน้ำอสุจิ ท่อปัสสาวะผ่านกลางต่อมนี้ เมื่อต่อมโตหรือมีก้อนจึงกระทบการปัสสาวะได้

ตัวเลขล่าสุดที่อ้างอิงได้มีสองชุด

- **[GLOBOCAN 2024](https://gco.iarc.who.int/media/globocan/factsheets/populations/764-thailand-fact-sheet.pdf)** ขององค์การระหว่างประเทศเพื่อการวิจัยโรคมะเร็ง (IARC) ซึ่งเผยแพร่ในปี 2026 ประมาณการว่าไทยมีผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมากรายใหม่ 6,894 ราย คิดเป็น 7.9% ของมะเร็งในผู้ชาย รองจากมะเร็งตับ (17,976 ราย) มะเร็งปอด (15,199 ราย) และมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก (11,269 ราย) มีผู้เสียชีวิต 3,133 ราย และมีผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยในช่วง 5 ปีที่ยังมีชีวิตอยู่ 25,890 คน
- **Cancer in Thailand Vol. XI** ของสถาบันมะเร็งแห่งชาติ ซึ่งรวมทะเบียนมะเร็งระดับประชากร 16 แห่ง ประมาณการผู้ป่วยรายใหม่เฉลี่ยปีละ 4,701 ราย (ข้อมูลปี 2019–2021) อัตรามาตรฐานตามอายุ (ASR) 8.7 ต่อประชากรชาย 100,000 คน และระบุว่ามะเร็งต่อมลูกหมากเป็นหนึ่งในมะเร็งที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ตามการเข้าสู่สังคมสูงวัยและวิถีชีวิตสมัยใหม่

ตัวเลขสองชุดนี้ใช้วิธีประมาณการและปีข้อมูลต่างกัน จึงไม่ควรนำมาเทียบกันตรง ๆ

## ใครเสี่ยงเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากมากกว่าคนอื่น

ปัจจัยเสี่ยงที่ชัดที่สุดคืออายุ ทะเบียนมะเร็งของสถาบันมะเร็งแห่งชาติแสดงอัตราผู้ป่วยรายใหม่ที่เพิ่มขึ้นเร็วมากหลังอายุ 60 ปี

| ช่วงอายุ | ผู้ป่วยรายใหม่ต่อประชากรชาย 100,000 คนต่อปี |
| --- | --- |
| 45–49 ปี | 0.9 |
| 50–54 ปี | 2.8 |
| 55–59 ปี | 8.9 |
| 60–64 ปี | 32.9 |
| 65–69 ปี | 63.4 |
| 70–74 ปี | 103.5 |
| 75 ปีขึ้นไป | 141.4 |

![อัตราผู้ป่วยรายใหม่ของชายไทยเพิ่มจากไม่ถึง 1 ต่อแสนคนในวัย 45–49 ปี เป็น 141.4 ต่อแสนคนเมื่ออายุ 75 ปีขึ้นไป](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/prostate-cancer-psa-screening-thailand/prostate-cancer-age-specific-incidence-thailand.webp?v=7a5a33de) _(ภาพ: THAI DATA (ข้อมูล: สถาบันมะเร็งแห่งชาติ))_

ปัจจัยอื่นที่ NHS และคณะทำงานบริการป้องกันโรคของสหรัฐ (USPSTF) ระบุตรงกัน คือ มีประวัติมะเร็งต่อมลูกหมากในครอบครัว และมีเชื้อสายแอฟริกัน ส่วนผู้ที่มีญาติใกล้ชิดเป็นมะเร็งเต้านม มะเร็งรังไข่ หรือมะเร็งตับอ่อน โดยเฉพาะเมื่ออายุน้อย อาจมียีน BRCA2 กลายพันธุ์ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงด้วย

แนวทางของสถาบันมะเร็งแห่งชาติระบุว่ายังไม่มีคำแนะนำเฉพาะเรื่องอาหารหรือวิธีป้องกันโรคนี้ และยากลุ่ม 5-alpha reductase inhibitor ซีลีเนียม หรือวิตามินอี ไม่ได้รับการรับรองให้ใช้ป้องกันมะเร็งต่อมลูกหมาก

## อาการของมะเร็งต่อมลูกหมากที่ควรสังเกต

ระยะแรกมักไม่มีอาการ [NHS](https://www.nhs.uk/conditions/prostate-cancer/symptoms/) อธิบายว่ามะเร็งชนิดนี้มักเริ่มที่ส่วนนอกของต่อม จึงยังไม่กดท่อปัสสาวะจนกว่าก้อนจะโตหรือลุกลาม เมื่อถึงตอนนั้นอาจมีอาการต่อไปนี้

- ปัสสาวะลำบาก ต้องเบ่ง สายปัสสาวะอ่อน หรือไหลเป็นช่วง ๆ
- ปวดปัสสาวะบ่อยหรือรีบด่วน รู้สึกปัสสาวะไม่สุด หรือต้องตื่นมาปัสสาวะกลางคืน
- ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ มีเลือดปนในปัสสาวะหรือในน้ำอสุจิ
- ปวดหลังส่วนล่างและน้ำหนักลดโดยไม่ได้ตั้งใจ ซึ่งอาจเป็นอาการของระยะลุกลาม

![เมื่อก้อนมะเร็งโตจนกดท่อปัสสาวะที่ผ่านกลางต่อมลูกหมาก จึงเริ่มมีอาการทางปัสสาวะ](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/prostate-cancer-psa-screening-thailand/cruk-prostate-cancer-pressing-urethra.webp?v=21ee0399) _(ภาพ: Cancer Research UK / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0))_

อาการทางปัสสาวะเหล่านี้เกิดจากภาวะต่อมลูกหมากโต (benign prostatic hyperplasia) ได้เช่นกัน ซึ่ง NHS ระบุว่าเป็นภาวะที่พบบ่อยมากและไม่ใช่มะเร็ง การมีอาการจึงไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็งเสมอไป แต่ไม่ควรปล่อยไว้จนชิน

## PSA คืออะไร ตรวจหามะเร็งต่อมลูกหมากได้แค่ไหน

PSA (prostate-specific antigen) คือโปรตีนที่ต่อมลูกหมากสร้างขึ้น ตรวจได้จากเลือด ค่าที่สูงอาจเกิดจากมะเร็ง แต่ก็เกิดจากต่อมลูกหมากโตหรือต่อมลูกหมากอักเสบได้ ผู้ชายบางคนที่ไม่ได้เป็นมะเร็งจึงอาจได้ผลบวกลวง NHS ระบุชัดว่าการตรวจ PSA บอกไม่ได้ว่าเป็นมะเร็งหรือไม่ บอกได้เพียงว่าต่อมลูกหมากอาจมีปัญหา

แนวทางของสถาบันมะเร็งแห่งชาติให้การคัดกรองประกอบด้วยการตรวจ PSA ร่วมกับการตรวจทางทวารหนัก (digital rectal examination) เสมอ ถ้า PSA มากกว่า 4 ng/mL หรือตรวจทางทวารหนักพบสิ่งผิดปกติ แพทย์จะแนะนำให้ตัดชิ้นเนื้อตรวจ แต่ถ้า PSA สูงโดยคลำต่อมได้ปกติ ให้พิจารณาตรวจซ้ำในอีก 4–6 สัปดาห์ ระหว่างนั้นงดหัตถการที่กระทบต่อมลูกหมาก ตรวจให้แน่ใจว่าไม่มีการอักเสบของทางเดินปัสสาวะ และงดหลั่งน้ำอสุจิ 24 ชั่วโมงก่อนตรวจ

แนวทางของ European Association of Urology (EAU) ฉบับปี 2026 ให้ผู้ชายที่ไม่มีอาการและมีค่า PSA 3–10 ng/mL ตรวจซ้ำก่อน และเมื่อค่าอยู่ระหว่าง 3–20 ng/mL ให้ใช้ MRI ต่อมลูกหมาก แบบประเมินความเสี่ยง หรือตัวบ่งชี้ทางชีวภาพเพิ่มเติม ประกอบการตัดสินว่าควรตัดชิ้นเนื้อหรือไม่

## งานวิจัยล่าสุดบอกอะไรเรื่องประโยชน์และโทษของการตรวจ PSA

บทความสรุปงานทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบของ Cochrane ฉบับปรับปรุงจากปี 2013 ตีพิมพ์ออนไลน์ในวารสาร BJU International เมื่อ 1 ตุลาคม 2026 รวมการทดลองแบบสุ่ม 6 การทดลอง ผู้เข้าร่วม 789,086 คน ติดตามผล 3.2–23 ปี ผลหลักมีดังนี้

- การคัดกรองน่าจะลดการเสียชีวิตจากมะเร็งต่อมลูกหมาก (risk ratio 0.87 ความเชื่อมั่นระดับปานกลาง) ถ้าเดิมมีผู้เสียชีวิต 16 รายต่อ 1,000 คน จะลดลงราว 2 ราย
- ผลต่อการเสียชีวิตจากทุกสาเหตุอาจลดลงเล็กน้อย แต่ช่วงความเชื่อมั่นครอบคลุมโอกาสที่แทบไม่ต่างกัน (ความเชื่อมั่นต่ำ)
- การคัดกรองแบบใหม่ที่ใช้ PSA ร่วมกับการตรวจเลือดกลุ่ม kallikrein และ MRI (การทดลอง ProScreen ติดตามผล 3.2 ปี) ยังไม่มีข้อมูลการเสียชีวิตที่สรุปได้

ข้อมูลหลักมาจากการทดลอง ERSPC ในยุโรป ซึ่ง[รายงานผลติดตาม 23 ปี](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41160819/)ในวารสาร NEJM เมื่อ 30 ตุลาคม 2025 กับผู้ชายอายุ 55–69 ปี 162,236 คน พบว่ากลุ่มที่ได้รับเชิญให้คัดกรองเสียชีวิตจากมะเร็งต่อมลูกหมากน้อยกว่า 13% ต้องเชิญผู้ชาย 456 คนมาคัดกรองจึงป้องกันการเสียชีวิตได้ 1 ราย และกลุ่มคัดกรองถูกวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งมากกว่ากลุ่มควบคุม 30%

![ประโยชน์ของการคัดกรองวัดเป็นจำนวนการเสียชีวิตที่ลดลงไม่กี่รายต่อพันคน ขณะที่จำนวนผู้ถูกวินิจฉัยเพิ่มขึ้นชัดเจน](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/prostate-cancer-psa-screening-thailand/psa-screening-benefit-harm-tiles.webp?v=e14689be) _(ภาพ: THAI DATA (ข้อมูล: Cochrane / BJU International และ NEJM))_

ตัวเลขสุดท้ายสะท้อนโทษที่ [USPSTF](https://www.uspreventiveservicestaskforce.org/uspstf/recommendation/prostate-cancer-screening) ระบุไว้ ได้แก่ ผลบวกลวงที่นำไปสู่การตรวจเพิ่มและการตัดชิ้นเนื้อ การวินิจฉัยและการรักษามะเร็งที่อาจไม่ก่อปัญหาตลอดชีวิต และผลข้างเคียงจากการรักษา เช่น กลั้นปัสสาวะไม่อยู่และภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ

## เทียบแนวทางตรวจ PSA ของไทย ยุโรป สหรัฐ และอังกฤษ

ไม่มีแนวทางใดในตารางนี้ที่แนะนำให้ตรวจ PSA ผู้ชายทุกคนแบบเหมารวม ที่ต่างกันคืออายุเริ่มต้น กลุ่มที่ถือว่าเสี่ยงสูง และเวลาที่ควรหยุด

| แนวทาง (ปี) | อายุที่เสนอให้ตรวจ | กลุ่มเสี่ยงสูง | ความถี่และเมื่อไรหยุด |
| --- | --- | --- | --- |
| สถาบันมะเร็งแห่งชาติ (ต.ค. 2560) | มากกว่า 50 ปี หลังแพทย์อธิบายประโยชน์และความเสี่ยง | มากกว่า 45 ปีและมีประวัติครอบครัว | หยุดเมื่อคาดว่าจะมีชีวิตอยู่ต่อน้อยกว่า 10 ปี |
| EAU (2026) | ตั้งแต่ 50 ปี สำหรับผู้ที่ได้ข้อมูลครบ | 45 ปีถ้าญาติเป็นก่อนอายุ 60 หรือมีเชื้อสายแอฟริกัน, 40 ปีถ้ามี BRCA2 กลายพันธุ์ | ทุก 2 ปีถ้า PSA เกิน 1 ng/mL ตอนอายุ 40 หรือเกิน 2 ng/mL ตอนอายุ 60 ที่เหลือเว้นได้ถึง 8 ปี |
| USPSTF (2018 กำลังปรับปรุง) | 55–69 ปี ตัดสินใจเป็นรายคน (เกรด C) | ให้พิจารณาประวัติครอบครัวและเชื้อชาติประกอบ | ไม่แนะนำตั้งแต่อายุ 70 ปี (เกรด D) |
| UK NSC (ทบทวน มี.ค. 2026) | ไม่แนะนำคัดกรองทั้งประชากร | 45–61 ปีที่มี BRCA2 กลายพันธุ์และมีประวัติครอบครัว | ตรวจ PSA ทุก 2 ปี |

EAU ยังระบุว่าผู้ที่คาดว่าจะมีชีวิตอยู่ต่อน้อยกว่า 15 ปีไม่น่าได้ประโยชน์จากการตรวจหาเร็ว ส่วนแนวทางไทยใช้เกณฑ์ 10 ปี

## ทำไมอังกฤษเลือกคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมากเฉพาะกลุ่ม BRCA2

คณะกรรมการคัดกรองแห่งชาติของสหราชอาณาจักร (UK NSC) ทบทวนหลักฐานรอบปี 2025–2026 แล้วสรุปว่าการคัดกรองทั้งประชากร และการคัดกรองผู้ที่มีประวัติครอบครัวแต่ไม่มียีน BRCA2 กลายพันธุ์ น่าจะก่อโทษมากกว่าประโยชน์ โทษหลักคือกลั้นปัสสาวะไม่อยู่และภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศในผู้ที่ไม่จำเป็นต้องรักษา

![หน้าคำแนะนำของ UK NSC ฉบับทบทวนเดือนมีนาคม 2026 ที่แนะนำการตรวจ PSA เฉพาะกลุ่มผู้มียีน BRCA2 กลายพันธุ์](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/prostate-cancer-psa-screening-thailand/uk-nsc-prostate-screening-recommendation-2026.webp?v=c85cc54e) _(ภาพ: UK National Screening Committee (ภาพหน้าจอ, Open Government Licence v3.0))_

คณะกรรมการจึงแนะนำโครงการตรวจ PSA ทุก 2 ปีเฉพาะผู้ชายอายุ 45–61 ปีที่มียีน BRCA2 กลายพันธุ์และมีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งเต้านม รังไข่ ตับอ่อน หรือต่อมลูกหมาก ส่วนผู้ชายผิวดำยังมีความไม่แน่นอนว่าการคัดกรองให้ประโยชน์มากกว่าโทษหรือไม่ คณะกรรมการจะทำงานร่วมกับนักวิจัยในสหราชอาณาจักร รวมถึงการทดลอง TRANSFORM เพื่อตอบคำถามนี้ การทบทวนครั้งถัดไปคาดว่าจะเสร็จในปี 2029–2030

ทุกวันนี้ NHS ยังไม่ตรวจ PSA เป็นประจำให้ผู้ชายที่ไม่มีอาการ ยกเว้นผู้ที่ตรวจพบยีน BRCA2 แต่ผู้ชายทุกคนขอปรึกษาแพทย์เรื่องการตรวจ PSA ได้

## ตัดสินใจตรวจ PSA ร่วมกับแพทย์อย่างไร

USPSTF ให้ผู้ชายอายุ 55–69 ปีได้คุยกับแพทย์เรื่องประโยชน์และโทษก่อน แล้วนำค่านิยมและความต้องการของตัวเองมาประกอบการตัดสินใจ และไม่ควรตรวจในผู้ที่ไม่ได้แสดงความต้องการ แนวทางไทยก็ให้แพทย์อธิบายประโยชน์และความเสี่ยงเป็นรายคนก่อนตรวจ คำถามที่ช่วยให้คุยได้ตรงประเด็น เช่น

1. ความเสี่ยงของเราสูงกว่าคนทั่วไปไหม เมื่อดูจากอายุ ประวัติครอบครัว และยีน BRCA2
2. ถ้าผล PSA สูง ขั้นต่อไปคืออะไร ต้องตรวจซ้ำ ทำ MRI หรือตัดชิ้นเนื้อ และแต่ละขั้นมีผลข้างเคียงอะไร
3. ถ้าพบมะเร็งระยะต้นที่โตช้า มีทางเลือกเฝ้าติดตามอย่างใกล้ชิด (active surveillance) แทนการผ่าตัดหรือฉายรังสีทันทีหรือไม่ แผนภูมิการรักษาในแนวทางของสถาบันมะเร็งแห่งชาติมีทางเลือกนี้สำหรับกลุ่มความเสี่ยงต่ำ
4. ควรตรวจซ้ำทุกกี่ปี และควรหยุดตรวจเมื่อไร

ก่อนตรวจ NHS แนะนำให้งดหลั่งน้ำอสุจิ งดออกกำลังกายหนัก และงดปั่นจักรยาน 48 ชั่วโมง ถ้ามีการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะให้รอ 4–6 สัปดาห์หลังหายก่อน เพราะทำให้ค่า PSA สูงผิดจริงได้

## สิทธิบัตรทองครอบคลุมอะไรบ้าง

สปสช. ระบุว่าบริการตรวจคัดกรองและวัคซีนในชุด "สิทธิสุขภาพดีป้องกันโรค" ใช้ได้กับคนไทยทุกคนทุกสิทธิการรักษา ตรวจสอบสิทธิได้ในแอปพลิเคชันเป๋าตัง เมนูกระเป๋าสุขภาพ แต่รายการบริการของผู้ใหญ่อายุ 25–59 ปีและผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไปที่ สปสช. เผยแพร่ ซึ่งรวมการตรวจอุจจาระคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ (50–70 ปี) และการคัดกรองมะเร็งช่องปาก ไม่มีการตรวจ PSA คัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมาก

สำหรับผู้ป่วยสิทธิบัตรทอง [หน้าสิทธิประโยชน์โรคมะเร็งของ สปสช.](https://www.nhso.go.th/th/population-th/2024-08-20-15-19-43/2025-09-24-05-18-40) ระบุว่าครอบคลุมการรักษา ได้แก่ รังสีรักษา เคมีบำบัด การผ่าตัด และการรักษาแบบประคับประคอง รวมถึงยาราคาแพงและบริการการแพทย์ขั้นสูง ตั้งแต่ปี 2567 มีการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์สำหรับผู้ป่วยมะเร็งต่อมลูกหมาก การใช้สิทธิเริ่มที่หน่วยบริการที่ลงทะเบียนไว้ ถ้าเกินศักยภาพจะถูกส่งต่อ สอบถามได้ที่สายด่วน สปสช. 1330

ผู้ใช้สิทธิประกันสังคมหรือสวัสดิการข้าราชการที่อยากรู้ว่าการตรวจ PSA อยู่ในสิทธิของตนหรือไม่ ควรสอบถามหน่วยงานเจ้าของสิทธิหรือโรงพยาบาลตามสิทธิโดยตรง

## ผลต่อองค์กรและฝ่ายบุคคล

ถ้าแพ็กเกจตรวจสุขภาพประจำปีขององค์กรใส่การตรวจ PSA ให้ผู้ชายทุกคนโดยอัตโนมัติ ควรรู้ว่าทั้งแนวทางของสถาบันมะเร็งแห่งชาติ EAU และ USPSTF ให้การตรวจ PSA เป็นการตัดสินใจหลังได้ข้อมูลประโยชน์และโทษ ในมุมของเรา ฝ่ายบุคคลควรให้พนักงานเลือกตรวจ PSA ได้พร้อมเอกสารอธิบายสั้น ๆ แทนการตรวจทุกคนโดยไม่ได้บอกก่อน และควรเปิดให้ลาไปพบแพทย์เมื่อมีอาการทางปัสสาวะได้ง่าย เพราะกลุ่มอายุ 50–60 ปีซึ่งความเสี่ยงมะเร็งต่อมลูกหมากเริ่มสูงขึ้นยังอยู่ในวัยทำงาน

## เมื่อไรควรพบแพทย์

- มีอาการทางปัสสาวะ เช่น ปัสสาวะลำบาก สายปัสสาวะอ่อน ปัสสาวะบ่อยหรือต้องตื่นกลางคืน
- มีเลือดปนในปัสสาวะหรือน้ำอสุจิ หรือมีภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศที่เพิ่งเกิด
- ปวดหลังส่วนล่างร่วมกับน้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
- รู้ว่าตัวเองมียีน BRCA2 กลายพันธุ์ NHS แนะนำให้ปรึกษาแพทย์ตั้งแต่อายุ 40 ปี
- มีประวัติมะเร็งต่อมลูกหมากในครอบครัว หรือมีญาติใกล้ชิดเป็นมะเร็งเต้านม รังไข่ หรือตับอ่อน และอยากประเมินความเสี่ยงของตัวเอง

## สิ่งที่ควรทำ

1. **รู้ความเสี่ยงของตัวเอง** ถามประวัติมะเร็งต่อมลูกหมาก มะเร็งเต้านม รังไข่ และตับอ่อนในครอบครัว
2. **คุยกับแพทย์ก่อนตรวจ PSA** เมื่ออายุมากกว่า 50 ปี หรือมากกว่า 45 ปีถ้ามีประวัติครอบครัว ตามแนวทางของสถาบันมะเร็งแห่งชาติ ใช้คำถามสี่ข้อข้างบนช่วยตัดสินใจ
3. **เตรียมตัวก่อนเจาะเลือด** งดหลั่งน้ำอสุจิ ออกกำลังกายหนัก และปั่นจักรยาน 48 ชั่วโมงก่อนตรวจตามคำแนะนำของ NHS และแจ้งแพทย์ถ้าเพิ่งติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ
4. **อย่ารอให้อาการหนัก** อาการทางปัสสาวะที่เปลี่ยนไปหรือแย่ลงควรได้รับการตรวจ แม้อาจไม่ใช่มะเร็ง
5. **เช็กสิทธิของตัวเอง** ผ่านแอปเป๋าตังหรือสายด่วน สปสช. 1330 ก่อนเข้ารับบริการ

ติดตามความรู้สุขภาพผู้ชายเรื่องอื่น ๆ ได้ที่หมวด [สุขภาพผู้ชาย](/health/mens-health/) ส่วนผู้ที่มีญาติเป็นมะเร็งเต้านมอ่านแนวทางตรวจคัดกรองได้ที่ [มะเร็งเต้านม: ตรวจคัดกรองอย่างไร เริ่มอายุเท่าไร](/health/breast-cancer-screening-thailand-pink-october/)

## คำถามที่พบบ่อย

### มะเร็งต่อมลูกหมากควรเริ่มตรวจ PSA ตอนอายุเท่าไร?

แนวทางของสถาบันมะเร็งแห่งชาติ (ตุลาคม 2560) เสนอการตรวจ PSA ครั้งแรกให้ชายอายุมากกว่า 50 ปี หรือมากกว่า 45 ปีถ้ามีประวัติมะเร็งต่อมลูกหมากในครอบครัว โดยแพทย์ต้องอธิบายประโยชน์และความเสี่ยงก่อน ส่วนแนวทาง EAU 2026 เริ่มที่ 50 ปี และ 40 ปีสำหรับผู้มียีน BRCA2 กลายพันธุ์

### ค่า PSA สูงแปลว่าเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากหรือไม่?

ไม่เสมอไป ค่า PSA สูงอาจเกิดจากมะเร็งต่อมลูกหมาก แต่ก็อาจเกิดจากต่อมลูกหมากโตหรือต่อมลูกหมากอักเสบได้ด้วย NHS ระบุว่าการตรวจ PSA บอกไม่ได้ว่าเป็นมะเร็งหรือไม่ แพทย์มักให้ตรวจซ้ำก่อน แล้วจึงพิจารณาตรวจ MRI หรือตัดชิ้นเนื้อเพื่อวินิจฉัย

### บัตรทองตรวจคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมากฟรีหรือไม่?

รายการบริการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคที่ สปสช. เผยแพร่สำหรับผู้ใหญ่อายุ 25–59 ปีและผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไปไม่มีการตรวจ PSA คัดกรอง แต่ผู้ป่วยมะเร็งสิทธิบัตรทองได้รับการรักษา เช่น ผ่าตัด ฉายรังสี เคมีบำบัด และตั้งแต่ปี 2567 มีการผ่าตัดด้วยหุ่นยนต์สำหรับมะเร็งต่อมลูกหมาก

### อาการของมะเร็งต่อมลูกหมากแบบไหนควรไปพบแพทย์?

ควรพบแพทย์เมื่อปัสสาวะลำบาก ต้องเบ่ง สายปัสสาวะอ่อน ปัสสาวะบ่อยหรือตื่นมาปัสสาวะกลางคืน มีเลือดปนในปัสสาวะหรือน้ำอสุจิ หรือปวดหลังส่วนล่างร่วมกับน้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ อาการเหล่านี้อาจเกิดจากต่อมลูกหมากโตซึ่งไม่ใช่มะเร็งก็ได้ แต่ควรให้แพทย์ตรวจ

### การตรวจ PSA ลดการเสียชีวิตจากมะเร็งต่อมลูกหมากได้จริงไหม?

งานทบทวน Cochrane ที่ตีพิมพ์เมื่อ 1 ตุลาคม 2026 สรุปด้วยความเชื่อมั่นระดับปานกลางว่าการคัดกรองด้วย PSA น่าจะลดการเสียชีวิตจากมะเร็งต่อมลูกหมากราว 2 รายต่อผู้ชาย 1,000 คน แต่ผลต่อการเสียชีวิตจากทุกสาเหตุยังไม่ชัด และการคัดกรองทำให้พบมะเร็งที่อาจไม่จำเป็นต้องรักษาเพิ่มขึ้น


## แหล่งอ้างอิง

- [The PSA test for prostate cancer screening: an abridged Cochrane review (BJU International, 2026)](https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42820647/) — PubMed / BJU International
- [แนวทางการตรวจคัดกรอง วินิจฉัยและรักษาโรคมะเร็งต่อมลูกหมาก](https://www.nci.go.th/doc/cpg/1773298113_Prostate%20cancer_60.pdf) — สถาบันมะเร็งแห่งชาติ กรมการแพทย์
- [Cancer in Thailand Vol. XI, 2019–2021](https://www.nci.go.th/files/cancer_stat/1771382030_file.pdf) — สถาบันมะเร็งแห่งชาติ กรมการแพทย์
- [Prostate cancer — UK NSC screening recommendation](https://view-health-screening-recommendations.service.gov.uk/prostate-cancer/) — UK National Screening Committee
- [EAU Guidelines on Prostate Cancer: Diagnostic Evaluation](https://uroweb.org/guidelines/prostate-cancer/chapter/diagnostic-evaluation) — European Association of Urology
- [สิทธิสุขภาพดีป้องกันโรค](https://www.nhso.go.th/th/population-th/2024-08-20-15-19-43/2024-08-22-03-31-53) — สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.)