# WHO ออกแผนโลกรับมือครรภ์เป็นพิษถึงปี 2035 ความดันสูงขณะตั้งครรภ์คร่าแม่ 42,000 รายต่อปี

> WHO เปิดแผนโลกรับมือความดันโลหิตสูงขณะตั้งครรภ์และครรภ์เป็นพิษปี 2026–2035 ภาวะนี้คร่าชีวิตแม่ราว 42,000 รายต่อปี สรุปตัวเลข อาการเตือน และสิทธิฝากครรภ์ในไทย

- ประเภท: ข่าว · หมวด: Health
- เผยแพร่: 2026-10-10T06:22:00.000Z · อัปเดต: 2026-10-10T06:22:00.000Z
- โดย: กองบรรณาธิการ THAI DATA, THAI DATA IT BUSINESS ENTERPRISE
- ที่มา: https://thaidata.co.th/health/who-pre-eclampsia-roadmap-hypertension-pregnancy/

## สรุปประเด็นสำคัญ

- WHO และภาคีเปิดตัว **Global roadmap for hypertensive disorders of pregnancy from 2026 to 2035 and beyond** เมื่อ **8 ตุลาคม 2026** ในงาน Society for Maternal-Fetal Medicine Global Conference วางแนวทาง 5 ด้าน ตั้งแต่การวิจัยถึงการติดตามความรับผิดชอบ
- ภาวะความดันโลหิตสูงขณะตั้งครรภ์ซึ่งรวม**ครรภ์เป็นพิษ** พบใน **10–15%** ของการตั้งครรภ์ทั่วโลก เป็นสาเหตุราว **16%** ของการเสียชีวิตของมารดา หรือราว **42,000 รายต่อปี** และเกี่ยวข้องกับทารกเสียชีวิตในครรภ์และแรกเกิดมากกว่า **500,000 ราย**
- WHO ระบุว่ายังไม่มียาที่พัฒนาและได้รับอนุมัติจากหน่วยงานกำกับเพื่อป้องกันหรือรักษาครรภ์เป็นพิษโดยเฉพาะ จึงรวมภาคีกว่า **140 องค์กร** กำหนดคำถามวิจัยเร่งด่วน **20 ข้อ** ในการประชุมเดือนพฤษภาคม 2026
- งานวิจัยของโรงพยาบาลภูมิพลอดุลยเดชที่ตีพิมพ์ใน BMC Pregnancy and Childbirth เดือนธันวาคม 2025 อ้างรายงานกรมอนามัยว่าครรภ์เป็นพิษเป็นสาเหตุราว **7%** ของการเสียชีวิตของมารดาไทยในปี **2024**
- สปสช. ระบุว่าหญิงตั้งครรภ์มีสิทธิฝากครรภ์คุณภาพ **8 ครั้ง** ตามช่วงอายุครรภ์ ซึ่งรวมการวัดความดันโลหิตและตรวจปัสสาวะ สอบถามสิทธิได้ที่สายด่วน **1330** ส่วนอาการรุนแรงหรือชักให้โทร **1669**

องค์การอนามัยโลก (WHO) และภาคีเปิดตัวแผนโลกรับมือภาวะความดันโลหิตสูงขณะตั้งครรภ์ รวมถึงครรภ์เป็นพิษ (pre-eclampsia) เมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2026 ครอบคลุมปี 2026–2035 ภาวะกลุ่มนี้เป็นสาเหตุราว 16% ของการเสียชีวิตของมารดาทั่วโลก หรือราว 42,000 รายต่อปี

เอกสารฉบับนี้ชื่อ Global roadmap for hypertensive disorders of pregnancy from 2026 to 2035 and beyond ยาว 74 หน้า เปิดตัวในงานประชุม Society for Maternal-Fetal Medicine Global Conference ทีมรับผิดชอบคือ Human Reproduction Special Programme (HRP) ของ WHO เป้าหมายคือเร่งยุติการเสียชีวิตและการเจ็บป่วยรุนแรงของแม่และทารกที่ป้องกันได้ รวมถึงการตายคลอด ซึ่งโยงกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนข้อ 3.1 และ 3.2

![ตัวเลขระดับโลกของภาวะความดันโลหิตสูงขณะตั้งครรภ์และครรภ์เป็นพิษที่ WHO ใช้ประกอบแผนปี 2026–2035](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/who-pre-eclampsia-roadmap-hypertension-pregnancy/hypertensive-disorders-pregnancy-key-figures.webp?v=478c6933) _(ภาพ: THAI DATA (ข้อมูล: องค์การอนามัยโลก (WHO)))_

## แผนโลกเรื่องครรภ์เป็นพิษของ WHO มีอะไรบ้าง

WHO ระบุว่าภาวะความดันโลหิตสูงขณะตั้งครรภ์เกิดกับการตั้งครรภ์ราว 10–15% ทั่วโลก และนอกจากการเสียชีวิตของแม่แล้ว ยังเกี่ยวข้องกับทารกเสียชีวิตในครรภ์และแรกเกิดมากกว่า 500,000 รายต่อปี ภาระหนักที่สุดอยู่ในประเทศรายได้ต่ำและปานกลาง และการเสียชีวิตลดลงช้าเกินไปตลอดสามทศวรรษที่ผ่านมา แผนจึงแบ่งงานเป็น 5 ด้าน

| ด้าน | ชื่อในเอกสาร | ประเด็นที่ WHO เน้น |
| --- | --- | --- |
| 1 | Research and innovation | เร่งวิจัยวิธีทำนาย ตรวจพบ และรักษา หลังรวมภาคีกว่า 140 องค์กรตั้งคำถามวิจัยเร่งด่วน 20 ข้อ |
| 2 | Norms and standards | แนวทางเวชปฏิบัติระดับโลกที่ทุกประเทศใช้อ้างอิงได้ |
| 3 | Access to health products | ให้ทุกที่มีเครื่องวัดความดัน ชุดตรวจโปรตีนในปัสสาวะ และยาจำเป็น |
| 4 | Implementation | ระบบส่งต่อ บุคลากรที่ผ่านการฝึก และบริการสูติกรรมฉุกเฉิน |
| 5 | Advocacy and accountability | ให้รัฐบาล ผู้ให้ทุน นักวิจัย และภาคอุตสาหกรรมลงทุนไปในทิศทางเดียวกัน |

Pascale Allotey ผู้อำนวยการฝ่ายอนามัยทางเพศและการเจริญพันธุ์ แม่ เด็ก วัยรุ่น และผู้สูงวัยของ WHO กล่าวว่าครรภ์เป็นพิษเกิดได้กับทุกการตั้งครรภ์ และจะถึงชีวิตหรือไม่ขึ้นอยู่กับว่าผู้หญิงคนนั้นได้วัดความดันทันเวลาหรือไม่ และเข้าถึงการดูแลฉุกเฉินที่มีคุณภาพได้หรือไม่เมื่ออาการรุนแรงขึ้น

## ช่องว่างใหญ่: ยังไม่มียาสำหรับครรภ์เป็นพิษโดยเฉพาะ

แผนชี้ว่ามีช่องว่างด้านนวัตกรรมระหว่างขนาดของปัญหากับยาที่มีอยู่ เพราะยังไม่มียาที่พัฒนาและได้รับอนุมัติจากหน่วยงานกำกับเพื่อป้องกันหรือรักษาครรภ์เป็นพิษหรือภาวะชักโดยตรง เงินวิจัยส่วนใหญ่ที่ผ่านมาไปลงที่เครื่องมือวินิจฉัย ขณะที่การพัฒนาวิธีป้องกันและรักษาใหม่ถูกลงทุนน้อยมาโดยตลอด

ในอีกด้าน เครื่องมือที่พิสูจน์แล้วก็ยังไปไม่ถึงผู้หญิงจำนวนมาก WHO ระบุว่าหลายประเทศยังขาดแม้แต่การวัดความดันโลหิตที่เชื่อถือได้ การตรวจโปรตีนในปัสสาวะ และยาจำเป็นอย่างแอสไพริน ยาลดความดัน และแมกนีเซียมซัลเฟต ตามเอกสารข้อเท็จจริงของ WHO การให้แมกนีเซียมซัลเฟตแก่ผู้มีภาวะครรภ์เป็นพิษลดความเสี่ยงการชักได้มากกว่าครึ่ง แต่ยังใช้น้อยในพื้นที่ที่มีทรัพยากรจำกัด ข้อแนะนำหลักของ WHO ยังรวมการเสริมแคลเซียมในพื้นที่ที่คนได้รับแคลเซียมจากอาหารน้อย และแอสไพรินขนาดต่ำสำหรับผู้หญิงที่มีความเสี่ยงสูง ซึ่งเป็นการตัดสินใจของแพทย์ที่ดูแลครรภ์ ไม่ใช่สิ่งที่ควรเริ่มเอง

## ครรภ์เป็นพิษคืออะไร และใครเสี่ยง

WHO วินิจฉัยครรภ์เป็นพิษจากความดันโลหิตตั้งแต่ 140/90 มิลลิเมตรปรอทขึ้นไปที่เพิ่งเกิด ร่วมกับโปรตีนในปัสสาวะตั้งแต่ 0.3 กรัมต่อ 24 ชั่วโมง หลังอายุครรภ์ 20 สัปดาห์ ภาวะนี้พบในผู้หญิงที่คลอดบุตรราว 3–8% ทั่วโลก และอาจลุกลามเป็นภาวะชัก (eclampsia) กลุ่มที่ WHO ระบุว่าเสี่ยงกว่า ได้แก่ การตั้งครรภ์แรก ครรภ์แฝด ภาวะอ้วน ความดันโลหิตสูง เบาหวาน หรือโรคไตที่เป็นอยู่ก่อน และประวัติครรภ์เป็นพิษในครอบครัว ส่วน NHS ของสหราชอาณาจักรเพิ่มกลุ่มที่อายุ 40 ปีขึ้นไป เคยเป็นครรภ์เป็นพิษในครรภ์ก่อน มีโรคภูมิต้านตนเองอย่างลูปัส หรือเว้นช่วงจากครรภ์ก่อน 10 ปีขึ้นไป

ข้อมูลไทยมีจากงานวิจัยแบบย้อนหลังของโรงพยาบาลภูมิพลอดุลยเดช กองทัพอากาศ ที่ตีพิมพ์ในวารสาร BMC Pregnancy and Childbirth เมื่อธันวาคม 2025 ทีมวิจัยดูการคลอด 30,620 ครั้งในปี 2017–2024 พบครรภ์เป็นพิษชนิดรุนแรง 17.8 รายต่อการคลอด 1,000 ครั้ง และอ้างรายงานของกรมอนามัยว่าครรภ์เป็นพิษเป็นสาเหตุราว 7% ของการเสียชีวิตของมารดาไทยในปี 2024 ปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะรุนแรงมีดังนี้ (ตัวเลขจากโรงพยาบาลเดียว ใช้แทนภาพรวมทั้งประเทศไม่ได้)

| ปัจจัย | ค่าความเสี่ยงที่ปรับแล้ว (adjusted OR) |
| --- | --- |
| เคยเป็นครรภ์เป็นพิษมาก่อน | 13.42 |
| ความดันโลหิตสูงเรื้อรัง | 10.24 |
| เบาหวานก่อนตั้งครรภ์ | 8.58 |
| อายุ 35 ปีขึ้นไป | 2.33 |
| ดัชนีมวลกาย 25 ขึ้นไป | 2.05 |
| ประวัติความดันโลหิตสูงในครอบครัว | 1.62 |

## ผลระยะยาวต่อแม่และลูก

ครรภ์เป็นพิษไม่ได้จบที่ห้องคลอดเสมอไป WHO ระบุว่าผู้หญิงที่เคยมีภาวะความดันโลหิตสูงขณะตั้งครรภ์มีความเสี่ยงความดันโลหิตสูงเรื้อรัง โรคหัวใจและหลอดเลือด โรคหลอดเลือดสมอง และโรคไตเพิ่มขึ้นในภายหลัง ส่วนเด็กที่สัมผัสภาวะนี้ในครรภ์มีความเสี่ยงที่มากับการคลอดก่อนกำหนด และโรคหัวใจหลอดเลือดกับโรคเมตาบอลิกในระยะยาว ภาวะแทรกซ้อนเฉียบพลันที่ WHO ระบุรวมถึงกลุ่มอาการ HELLP อวัยวะเสียหาย รกลอกตัวก่อนกำหนด และทารกโตช้าในครรภ์ NHS เสริมว่าอาการมักดีขึ้นหลังคลอด แต่บางรายยังต้องกินยาลดความดันและวัดความดันต่อเนื่องหลังออกจากโรงพยาบาล

## สิทธิฝากครรภ์ในไทยช่วยคัดกรองครรภ์เป็นพิษอย่างไร

สัญญาณแรกของครรภ์เป็นพิษคือความดันสูงและโปรตีนในปัสสาวะ ซึ่ง NHS ระบุว่าผู้ตั้งครรภ์มักไม่รู้สึกเอง การฝากครรภ์ตามนัดจึงเป็นด่านคัดกรองหลัก สปสช. ระบุเมื่อ 12 สิงหาคม 2026 ว่า

- หญิงตั้งครรภ์มีสิทธิรับบริการฝากครรภ์คุณภาพตามช่วงอายุครรภ์ 8 ครั้ง และรับการติดตามเพิ่มได้เมื่อแพทย์เห็นว่าจำเป็น
- บริการรวมการซักประวัติ ตรวจร่างกาย ชั่งน้ำหนัก วัดความดันโลหิต ประเมินสุขภาพจิต ตรวจปัสสาวะ และตรวจทางห้องปฏิบัติการที่จำเป็น
- หลังคลอด มารดาได้รับการตรวจติดตามราว 3 ครั้งภายใน 6 สัปดาห์ เพื่อประเมินการฟื้นตัวและภาวะแทรกซ้อน
- บริการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคหลายรายการครอบคลุมคนไทยทุกสิทธิการรักษาตามกลุ่มเป้าหมายและหลักเกณฑ์ ตรวจสอบได้ในแอปเป๋าตัง เมนู "กระเป๋าสุขภาพ" หรือโทรสายด่วน สปสช. 1330

## เมื่อไรควรพบแพทย์

ถ้ากำลังตั้งครรภ์ โดยเฉพาะหลังอายุครรภ์ 20 สัปดาห์ หรือเพิ่งคลอดมาไม่กี่สัปดาห์ แล้วมีอาการต่อไปนี้ ให้ติดต่อโรงพยาบาลที่ฝากครรภ์หรือไปโรงพยาบาลใกล้บ้านทันที โดยไม่ต้องรอถึงวันนัด รายการนี้รวบรวมจาก WHO และ NHS

- ปวดศีรษะรุนแรงที่ยาแก้ปวดธรรมดาไม่ช่วย
- ตาพร่ามัว เห็นจุด หรือเห็นแสงวูบวาบ
- ปวดใต้ชายโครงหรือบริเวณลิ้นปี่
- หน้า มือ หรือเท้าบวมขึ้นอย่างรวดเร็ว
- คลื่นไส้อาเจียนหลังพ้นไตรมาสแรก แสบร้อนกลางอกที่ยาลดกรดไม่หาย หรือรู้สึกไม่สบายมาก

![หน้าข้อมูลครรภ์เป็นพิษของ NHS แสดงสัญญาณแรกที่มักไม่รู้ตัวและรายการอาการที่ต้องตรวจทันที](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/who-pre-eclampsia-roadmap-hypertension-pregnancy/nhs-pre-eclampsia-symptoms.webp?v=b7796364) _(ภาพ: NHS (ภาพหน้าจอ))_

NHS ระบุว่าอาการเหล่านี้อาจร้ายแรงและต้องได้รับการตรวจทันที และครรภ์เป็นพิษบางรายเกิดในช่วงไม่กี่วันหรือไม่กี่สัปดาห์หลังคลอด หากชักหรือหมดสติ ให้โทรเรียกรถพยาบาลฉุกเฉินที่สายด่วน 1669 ของสถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ

## สิ่งที่ควรทำ

- **เริ่มฝากครรภ์เร็วและไปตามนัดทุกครั้ง** การวัดความดันและตรวจปัสสาวะเป็นวิธีจับครรภ์เป็นพิษได้ก่อนมีอาการ
- **บอกแพทย์เรื่องปัจจัยเสี่ยงตั้งแต่ครั้งแรก** เช่น เคยเป็นครรภ์เป็นพิษ ความดันสูง เบาหวาน หรือโรคไต แพทย์จะเป็นผู้พิจารณาว่าควรตรวจถี่ขึ้นหรือต้องใช้ยาป้องกันหรือไม่ ไม่ควรซื้อยาหรือวิตามินมากินเอง
- **ให้คนในบ้านรู้จักอาการเตือน** เพราะอาการรุนแรงอาจทำให้ผู้ตั้งครรภ์ตัดสินใจเองไม่ทัน
- **ไปตรวจหลังคลอดให้ครบ** และผู้ที่เคยมีความดันสูงขณะตั้งครรภ์ควรวัดความดันต่อเนื่องในระยะยาว ตามความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดที่ WHO ระบุ
- **องค์กรช่วยได้** ฝ่ายบุคคลและหัวหน้างานควรเปิดให้พนักงานที่ตั้งครรภ์ไปฝากครรภ์ตามนัดได้โดยไม่ติดขัด เพราะการไปตามนัดคือด่านคัดกรองสำคัญ

อ่านความรู้สุขภาพผู้หญิงเรื่องอื่นได้ที่หมวด [สุขภาพผู้หญิง](/health/womens-health/) และดูรายการตรวจตามช่วงวัยได้ที่ [ตรวจสุขภาพผู้หญิงตามช่วงวัย](/health/womens-health-checkup-by-age-thailand/)

## คำถามที่พบบ่อย

### ครรภ์เป็นพิษคืออะไร?

ครรภ์เป็นพิษ (pre-eclampsia) คือภาวะความดันโลหิตสูงที่มักเกิดหลังอายุครรภ์ 20 สัปดาห์ WHO วินิจฉัยจากความดันโลหิตตั้งแต่ 140/90 มม.ปรอทขึ้นไปร่วมกับโปรตีนในปัสสาวะ พบในผู้หญิงที่คลอดบุตร 3–8% ทั่วโลก และอาจลุกลามเป็นภาวะชักซึ่งอันตรายถึงชีวิตทั้งแม่และลูก

### แผนโลกของ WHO เรื่องครรภ์เป็นพิษปี 2026–2035 มีอะไรบ้าง?

แผนโลกด้านภาวะความดันโลหิตสูงขณะตั้งครรภ์ที่ WHO เปิดตัวเมื่อ 8 ตุลาคม 2026 วางแนวทาง 5 ด้านเพื่อลดการเสียชีวิตจากครรภ์เป็นพิษ ได้แก่ การวิจัยและนวัตกรรม แนวทางเวชปฏิบัติ การเข้าถึงยาและเครื่องมือตรวจ การนำไปปฏิบัติ และการรณรงค์กับการติดตามความรับผิดชอบ

### อาการแบบไหนของครรภ์เป็นพิษที่ต้องพบแพทย์ทันที?

NHS และ WHO ระบุอาการของครรภ์เป็นพิษที่ต้องตรวจทันที เช่น ปวดศีรษะรุนแรงที่ยาแก้ปวดธรรมดาไม่หาย ตาพร่าหรือเห็นแสงวูบวาบ ปวดใต้ชายโครงหรือลิ้นปี่ หน้า มือ หรือเท้าบวมขึ้นเร็ว อาเจียน หรือรู้สึกไม่สบายมาก อาการนี้เกิดหลังคลอดได้ภายในไม่กี่สัปดาห์ ถ้าชักหรือหมดสติให้โทร 1669

### ใครเสี่ยงเป็นครรภ์เป็นพิษมากกว่าคนอื่น?

WHO ระบุกลุ่มเสี่ยงครรภ์เป็นพิษ ได้แก่ ผู้ตั้งครรภ์แรก ครรภ์แฝด ผู้มีภาวะอ้วน ผู้มีความดันโลหิตสูง เบาหวาน หรือโรคไตอยู่ก่อน และผู้มีประวัติครอบครัว งานวิจัยในโรงพยาบาลไทยพบว่าเคยเป็นครรภ์เป็นพิษมาก่อนและความดันสูงเรื้อรังเป็นปัจจัยที่สัมพันธ์กับภาวะรุนแรงมากที่สุด

### หญิงตั้งครรภ์ในไทยฝากครรภ์ตามสิทธิได้กี่ครั้ง?

สปสช. ระบุว่าหญิงตั้งครรภ์มีสิทธิรับบริการฝากครรภ์คุณภาพตามช่วงอายุครรภ์ 8 ครั้ง และรับการติดตามเพิ่มได้เมื่อแพทย์เห็นว่าจำเป็น บริการรวมการวัดความดันโลหิต ตรวจปัสสาวะ และตรวจทางห้องปฏิบัติการ ตรวจสอบสิทธิได้ในแอปเป๋าตังหรือสายด่วน สปสช. 1330


## แหล่งอ้างอิง

- [New global roadmap launched to tackle hypertension in pregnancy, a leading cause of maternal and newborn deaths](https://www.who.int/news/item/08-10-2026-new-global-roadmap-launched-to-tackle-hypertension-in-pregnancy-a-leading-cause-of-maternal-and-newborn-deaths) — World Health Organization
- [Global roadmap for hypertensive disorders of pregnancy from 2026 to 2035 and beyond](https://www.who.int/publications/i/item/9789240125483) — World Health Organization
- [Pre-eclampsia (fact sheet)](https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/pre-eclampsia) — World Health Organization
- [Pre-eclampsia](https://www.nhs.uk/conditions/pre-eclampsia/) — NHS
- [วันแม่แห่งชาติ 2569 สปสช. ย้ำสิทธิดูแลสุขภาพแม่ ทุกสิทธิรับบริการสร้างเสริมสุขภาพและป้องกันโรคตามเกณฑ์](https://www.nhso.go.th/th/communicate-th/thnewsforperson/2569-8) — สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ
- [Prevalence and risk factors associated with severe features of pre-eclampsia among women in Thailand](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12709856/) — BMC Pregnancy and Childbirth (PubMed Central)