# ฟองสบู่ดอทคอม: จาก IPO ของ Netscape ปี 1995 ถึง NASDAQ ร่วง 78% และบทเรียนยุค AI

> ฟองสบู่ดอทคอมพองขึ้นหลัง Netscape เข้าตลาดปี 1995 NASDAQ ปิดสูงสุด 5,048.62 จุดเมื่อ 10 มี.ค. 2000 แล้วร่วงราว 78% ถึง ต.ค. 2002 Pets.com และ Webvan ปิดตัว

- ประเภท: อธิบาย · หมวด: History
- เผยแพร่: 2026-10-08T16:53:00.000Z · อัปเดต: 2026-10-08T16:53:00.000Z
- โดย: กองบรรณาธิการ THAI DATA, THAI DATA IT BUSINESS ENTERPRISE
- ที่มา: https://thaidata.co.th/history/dot-com-bubble-2000/

## สรุปประเด็นสำคัญ

- **ฟองสบู่ดอทคอม**คือช่วงปลายทศวรรษ 1990 ที่หุ้นอินเทอร์เน็ตและโทรคมนาคมในสหรัฐฯ ขึ้นแรงแล้วร่วงหนัก ดัชนี **NASDAQ Composite** ปิดสูงสุด **5,048.62 จุดเมื่อ 10 มีนาคม 2000** และต่ำสุด **1,114.11 จุดเมื่อ 9 ตุลาคม 2002** ลดลงราว 78% ตามข้อมูลที่ FRED เผยแพร่
- Netscape เข้าตลาดเมื่อ **8 สิงหาคม 1995** ที่ราคา 14 ดอลลาร์ต่อหุ้น (ปรับตามการแตกหุ้น) และราคาสูงสุดในไตรมาส 4/1995 ขึ้นไปถึง 87 ดอลลาร์ ส่วน Alan Greenspan ตั้งคำถามเรื่อง **irrational exuberance** เมื่อ **5 ธันวาคม 1996**
- ช่วงท้ายของฟองสบู่ดอทคอม Pets.com ขายหุ้น IPO ได้ **82.5 ล้านดอลลาร์**ในเดือนกุมภาพันธ์ 2000 แล้วเริ่มยุติกิจการ **7 พฤศจิกายน 2000** ส่วน Webvan ขาดทุน **453.3 ล้านดอลลาร์**ในปี 2000 และยื่นล้มละลาย **13 กรกฎาคม 2001**
- ฝั่งโทรคมนาคม Global Crossing ยื่นล้มละลาย **28 มกราคม 2002** ส่วน WorldCom ยื่นเมื่อ **21 กรกฎาคม 2002** หลัง SEC ฟ้องว่าบริษัทบันทึกต้นทุนราว **3,800 ล้านดอลลาร์**เป็นรายจ่ายลงทุน งานวิจัยของ Andrew Odlyzko ระบุว่าความเชื่อว่าทราฟฟิกอินเทอร์เน็ตเพิ่มเท่าตัวทุก 100 วันเป็นตำนาน
- **Amazon** ขาดทุนสุทธิ 1,411.3 ล้านดอลลาร์ในปี 2000 ก่อนมีกำไรทั้งปีครั้งแรก 35.3 ล้านดอลลาร์ในปี 2003 ส่วน **eBay** มีกำไรทุกปีตั้งแต่ 1998 ถึง 2003 และ NASDAQ กลับขึ้นเหนือจุดสูงสุดเดิมเมื่อ **23 เมษายน 2015**

**ฟองสบู่ดอทคอม** (dot-com bubble) คือช่วงที่หุ้นบริษัทอินเทอร์เน็ตและโทรคมนาคมในสหรัฐฯ ขึ้นแรงตั้งแต่ Netscape เข้าตลาดในเดือนสิงหาคม 1995 จนดัชนี NASDAQ Composite ปิดสูงสุดที่ 5,048.62 จุดเมื่อ 10 มีนาคม 2000 ก่อนร่วงลงราว 78% ถึงจุดต่ำสุด 1,114.11 จุดเมื่อ 9 ตุลาคม 2002 ระหว่างทาง Pets.com, Webvan, Global Crossing และ WorldCom ต่างปิดกิจการหรือยื่นล้มละลาย

บทความนี้เรียบเรียงจากแบบรายงานที่บริษัทเหล่านั้นยื่นต่อคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์สหรัฐฯ (SEC) ข้อมูลดัชนีจาก FRED ของธนาคารกลางสหรัฐฯ สาขาเซนต์หลุยส์ สุนทรพจน์ของ Alan Greenspan และงานวิจัยของ Andrew Odlyzko แห่งมหาวิทยาลัยมินนิโซตา เรื่องฟองสบู่ดอทคอมในที่นี้เป็นการเล่าประวัติศาสตร์ ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุนและไม่ได้คาดการณ์ทิศทางตลาด

## ลำดับเหตุการณ์ฟองสบู่ดอทคอม 1995–2015

| วันที่ | เหตุการณ์ |
| --- | --- |
| 8 ส.ค. 1995 | Netscape เสนอขายหุ้น IPO หุ้นเริ่มซื้อขายบน Nasdaq วันรุ่งขึ้น |
| 5 ธ.ค. 1996 | Alan Greenspan ตั้งคำถามเรื่อง irrational exuberance |
| พ.ค. 1997 | Amazon.com เข้าตลาดที่ 18 ดอลลาร์ต่อหุ้น |
| 24 ก.ย. 1998 | หุ้น eBay เริ่มซื้อขายบน Nasdaq |
| 23 พ.ย. 1998 | Netscape ลงนามควบรวมกิจการกับ AOL |
| พ.ย. 1999 | Webvan เข้าตลาดที่ 15 ดอลลาร์ต่อหุ้น |
| ก.พ. 2000 | Pets.com เข้าตลาดที่ 11 ดอลลาร์ต่อหุ้น |
| 10 มี.ค. 2000 | NASDAQ Composite ปิดสูงสุด 5,048.62 จุด |
| 16 พ.ค. 2000 | เฟดขึ้นเป้าหมายดอกเบี้ยนโยบายเป็น 6.5% |
| 7 พ.ย. 2000 | Pets.com เริ่มยุติกิจการ |
| 3 ม.ค. 2001 | เฟดเริ่มลดดอกเบี้ย เหลือ 6% |
| มี.ค.–พ.ย. 2001 | เศรษฐกิจสหรัฐฯ ถดถอยตามการกำหนดของ NBER |
| 13 ก.ค. 2001 | Webvan ยื่นล้มละลายตาม Chapter 11 |
| 28 ม.ค. 2002 | Global Crossing ยื่นล้มละลายตาม Chapter 11 |
| 21 ก.ค. 2002 | WorldCom ยื่นล้มละลายตาม Chapter 11 |
| 9 ต.ค. 2002 | NASDAQ Composite ปิดต่ำสุด 1,114.11 จุด |
| 23 เม.ย. 2015 | NASDAQ ปิดเหนือจุดสูงสุดปี 2000 ครั้งแรกที่ 5,056.06 จุด |

## Netscape กับจุดเริ่มของฟองสบู่ดอทคอม

Netscape Communications แห่งเมือง Mountain View รัฐแคลิฟอร์เนีย คือผู้ผลิตเบราว์เซอร์ Netscape Navigator สำหรับท่อง[เวิลด์ไวด์เว็บ](/history/world-wide-web-history-cern-1989/) [แบบ 10-K ปีบัญชี 1996](https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/944458/0000912057-97-010695.txt) ระบุว่าบริษัทเสนอขายหุ้นต่อประชาชนครั้งแรกเมื่อ 8 สิงหาคม 1995 ที่ราคา 14 ดอลลาร์ต่อหุ้น (ตัวเลขปรับตามการแตกหุ้น 2 ต่อ 1 ในเดือนมกราคม 1996) หุ้นใช้ชื่อย่อ NSCP และราคาสูงสุดของไตรมาส 3/1995 อยู่ที่ 37 3/8 ดอลลาร์ ก่อนขึ้นไปถึง 87 ดอลลาร์ในไตรมาส 4 บริษัทได้เงินสุทธิจาก IPO 148.2 ล้านดอลลาร์ วันแรกที่หุ้นซื้อขาย (9 สิงหาคม 1995) NASDAQ Composite ปิดที่ 1,005.10 จุด

บริษัทอินเทอร์เน็ตรุ่นเดียวกันทยอยเข้าตลาดตามมาในช่วงที่ฟองสบู่ดอทคอมเริ่มพอง

- **Amazon.com** เปิดเว็บไซต์ขายหนังสือในเดือนกรกฎาคม 1995 และ[หนังสือชี้ชวนเดือนพฤษภาคม 1997](https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1018724/0000891020-97-000868.txt)เสนอขาย 3 ล้านหุ้นที่ 18 ดอลลาร์ รวม 54 ล้านดอลลาร์
- **eBay** [เสนอขาย 3.5 ล้านหุ้นที่ 18 ดอลลาร์](https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1065088/0001012870-98-002475.txt) รวม 63 ล้านดอลลาร์ และหุ้นเริ่มซื้อขายบน Nasdaq เมื่อ 24 กันยายน 1998

ตัว Netscape เองไม่ได้อยู่ถึงวันที่ฟองสบู่ดอทคอมแตก [รายงานวันที่ 23 พฤศจิกายน 1998](https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/944458/0001047469-98-042379.txt) แจ้งว่าบริษัทลงนามควบรวมกับ America Online (AOL) โดยแลกหุ้น Netscape 1 หุ้นเป็นหุ้น AOL 0.45 หุ้น และ Netscape ยื่นแบบเลิกการจดทะเบียนหลักทรัพย์ต่อ SEC เมื่อ 17 มีนาคม 1999

## Greenspan กับคำถามเรื่อง irrational exuberance

วันที่ 5 ธันวาคม 1996 Alan Greenspan ประธานธนาคารกลางสหรัฐฯ (Federal Reserve) บรรยายในงาน Francis Boyer Lecture ของสถาบัน American Enterprise Institute ที่กรุงวอชิงตัน ดี.ซี. หัวข้อ The Challenge of Central Banking in a Democratic Society คำปราศรัยส่วนใหญ่ว่าด้วยบทบาทธนาคารกลาง แต่มีประโยคหนึ่งที่ตั้งคำถามถึงราคาสินทรัพย์ว่า "เราจะรู้ได้อย่างไรว่าเมื่อไร irrational exuberance (ความคึกคักอย่างไร้เหตุผล) ดันราคาสินทรัพย์สูงเกินควร จนราคาต้องหดตัวอย่างไม่คาดคิดและยาวนานแบบที่ญี่ปุ่นเผชิญในทศวรรษที่ผ่านมา"

ในย่อหน้าเดียวกัน Greenspan ระบุว่าธนาคารกลางไม่จำเป็นต้องกังวล หากฟองสบู่สินทรัพย์ทางการเงินที่แตกไม่กระทบเศรษฐกิจจริง การผลิต การจ้างงาน และเสถียรภาพราคา และยกตัวอย่างว่าตลาดหุ้นที่ร่วงแรงในปี 1987 แทบไม่ส่งผลเสียต่อเศรษฐกิจ แต่ก็เตือนว่าความสัมพันธ์ระหว่างตลาดสินทรัพย์กับเศรษฐกิจซับซ้อน การประเมินราคาสินทรัพย์จึงต้องเป็นส่วนหนึ่งของการทำนโยบายการเงิน

![ย่อหน้าที่มีวลี irrational exuberance ในสุนทรพจน์ของ Alan Greenspan วันที่ 5 ธันวาคม 1996 ซึ่งตั้งเป็นคำถามและอ้างถึงประสบการณ์ของญี่ปุ่น](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/dot-com-bubble-2000/greenspan-irrational-exuberance-1996.webp?v=19f16c25) _(ภาพ: Federal Reserve Board (ภาพหน้าจอ))_

ข้อความนี้เป็นคำถาม ไม่ใช่คำทำนาย และฟองสบู่ดอทคอมยังพองต่ออีกกว่าสามปี วันที่ Greenspan พูด NASDAQ Composite ปิดที่ 1,300.12 จุด หลังจากนั้นดัชนีขึ้นไปอีกเกือบ 4 เท่าจนถึงจุดสูงสุดในเดือนมีนาคม 2000 ต่อมา Andrew Odlyzko ใช้วลีเดียวกันในบทความปี 2003 โดยสรุปว่าวิกฤตโทรคมนาคมเป็นผลจาก irrational exuberance ของปลายทศวรรษ 1990

## NASDAQ พุ่งแล้วร่วง: ฟองสบู่ดอทคอมแตกปี 2000

ข้อมูลราคาปิดรายวันของ NASDAQ Composite บน [FRED](https://fred.stlouisfed.org/series/NASDAQCOM) แสดงช่วงขาขึ้นและขาลงของฟองสบู่ดอทคอมชัดเจน

- สิ้นปี 1998 ปิดที่ 2,192.69 จุด และสิ้นปี 1999 ที่ 4,069.31 จุด เพิ่มขึ้นราว 85.6% ในปีเดียว
- 10 มีนาคม 2000 ปิดสูงสุดที่ 5,048.62 จุด
- สิ้นปี 2000 เหลือ 2,470.52 จุด สิ้นปี 2001 เหลือ 1,950.40 จุด และสิ้นปี 2002 เหลือ 1,335.51 จุด
- 9 ตุลาคม 2002 ปิดต่ำสุดที่ 1,114.11 จุด ต่ำกว่าจุดสูงสุดราว 77.9% ภายในสองปีเจ็ดเดือน
- หลังฟองสบู่ดอทคอมแตก ดัชนีต้องรอถึง 23 เมษายน 2015 จึงกลับมาปิดเหนือ 5,048.62 จุดได้อีกครั้ง ที่ 5,056.06 จุด

ช่วงเดียวกัน ธนาคารกลางสหรัฐฯ [ขึ้นเป้าหมายอัตราดอกเบี้ยนโยบาย 0.5 จุดเป็น 6.5%](https://www.federalreserve.gov/boarddocs/press/general/2000/20000516/) เมื่อ 16 พฤษภาคม 2000 แล้ว[เริ่มลดลง 0.5 จุดเหลือ 6%](https://www.federalreserve.gov/boarddocs/press/general/2001/20010103/) เมื่อ 3 มกราคม 2001 ส่วน[คณะกรรมการกำหนดวัฏจักรธุรกิจของ NBER](https://www.nber.org/research/business-cycle-dating/business-cycle-dating-committee-announcements) กำหนดว่าเศรษฐกิจสหรัฐฯ ถดถอยตั้งแต่เดือนมีนาคมถึงพฤศจิกายน 2001 โดยประกาศจุดเริ่มเมื่อ 26 พฤศจิกายน 2001 และจุดสิ้นสุดเมื่อ 17 กรกฎาคม 2003 แหล่งข้อมูลเหล่านี้ไม่ได้ระบุว่าการขึ้นดอกเบี้ยเป็นสาเหตุให้ฟองสบู่แตก บทความนี้จึงเสนอเป็นลำดับเวลาเท่านั้น

![ดัชนี NASDAQ Composite จากวันที่ Netscape เข้าตลาด ผ่านคำเตือนของ Greenspan ถึงจุดสูงสุดเดือนมีนาคม 2000 และจุดต่ำสุดเดือนตุลาคม 2002](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/dot-com-bubble-2000/nasdaq-composite-1995-2003.webp?v=f0d25e5b) _(ภาพ: THAI DATA (ข้อมูล: Nasdaq ผ่าน FRED))_

## Pets.com และ Webvan: ธุรกิจที่โตไม่ทันเงินทุน

[หนังสือชี้ชวนของ Pets.com](https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1100683/0000891618-00-000749.txt) เสนอขาย 7.5 ล้านหุ้นที่ 11 ดอลลาร์ รวม 82.5 ล้านดอลลาร์ในเดือนกุมภาพันธ์ 2000 หนึ่งเดือนก่อน NASDAQ ปิดสูงสุดในยุคฟองสบู่ดอทคอม บริษัทตั้งขึ้นเดือนกุมภาพันธ์ 1999 และในปีนั้นมียอดขาย 5.8 ล้านดอลลาร์ แต่ขาดทุนสุทธิ 61.8 ล้านดอลลาร์ กำไรขั้นต้นยังติดลบ 7.6 ล้านดอลลาร์ แปลว่าต้นทุนสินค้าสูงกว่ายอดขาย หนังสือชี้ชวนเขียนไว้เองว่าคาดว่าจะขาดทุนต่อไปอย่างน้อยอีกสี่ปี

เก้าเดือนหลัง IPO แบบ 8-K ของ Pets.com แจ้งว่าคณะกรรมการตัดสินใจเมื่อ 4 พฤศจิกายน 2000 ว่าหากไม่มีข้อเสนอซื้อกิจการหรือเพิ่มทุนภายใน 9.00 น. วันที่ 7 พฤศจิกายน จะเริ่มยุติกิจการ เลิกจ้างราว 255 จากพนักงาน 320 คน และขายสินทรัพย์ รวมถึงโดเมนและตุ๊กตาถุงเท้าที่เป็นสัญลักษณ์ของแบรนด์ เมื่อถึงเวลาก็ไม่มีข้อเสนอเข้ามา

![แบบ 8-K ของ Pets.com บนเว็บไซต์ SEC ลงวันที่ 7 พฤศจิกายน 2000 รายงานการตัดสินใจยุติกิจการและเลิกจ้างราว 255 จาก 320 คน](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/dot-com-bubble-2000/pets-com-8k-wind-down-2000.webp?v=2a30f68b) _(ภาพ: U.S. Securities and Exchange Commission (ภาพหน้าจอ))_

Webvan ร้านค้าออนไลน์ที่ส่งของชำตามช่วงเวลาที่ลูกค้าจองไว้ ระดมเงินจาก IPO มากกว่า Pets.com ราวห้าเท่า [แบบ 10-K ปี 2000](https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1092657/0001012870-01-001485.txt) ระบุว่าบริษัทเริ่มให้บริการในย่าน San Francisco Bay Area เมื่อมิถุนายน 1999 ขาย IPO 28.75 ล้านหุ้นที่ 15 ดอลลาร์ในเดือนพฤศจิกายน 1999 ได้เงิน 431.3 ล้านดอลลาร์ ปี 2000 มียอดขาย 178.5 ล้านดอลลาร์ แต่ขาดทุน 453.3 ล้านดอลลาร์ และขาดทุนสะสม 612.7 ล้านดอลลาร์ [แบบ 8-K](https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1092657/000102140801504054/d8k.txt) แจ้งว่า Webvan ยื่นขอคุ้มครองตาม Chapter 11 เมื่อ 13 กรกฎาคม 2001 และจะขายธุรกิจกับสินทรัพย์เกือบทั้งหมด

## ฟองสบู่ดอทคอมฝั่งโทรคมนาคม: เครือข่ายที่สร้างเกินความต้องการ

ฟองสบู่ดอทคอมไม่ได้อยู่แค่ในบริษัทเว็บ แต่ลามไปถึงผู้สร้างเครือข่ายสื่อสาร Andrew Odlyzko เขียนในบทความ Internet traffic growth: Sources and implications (ปี 2003) ว่าความเชื่อที่ "ทำให้เข้าใจผิดที่สุด" คือทราฟฟิกอินเทอร์เน็ตเพิ่มเท่าตัวทุก 100 วัน

- รายงาน The Emerging Digital Economy ของกระทรวงพาณิชย์สหรัฐฯ ปี 1998 ใช้ตัวเลขนี้ โดยอ้างเอกสารของ Inktomi ซึ่งอ้าง UUNET ของ WorldCom อีกต่อหนึ่ง
- Odlyzko ประมาณว่าทราฟฟิกจริงเพิ่มราวเท่าตัวต่อปีตั้งแต่ 1997 ขณะที่การเพิ่มเท่าตัวทุก 100 วันเท่ากับโต 1,155% ต่อปี
- Odlyzko อ้างว่า Bernie Ebbers ซีอีโอของ WorldCom กล่าวเมื่อ 6 มีนาคม 2000 ว่างบลงทุนปี 2003 ของบริษัทจะต้องเกิน 100,000 ล้านดอลลาร์
- เขาสรุปว่าทราฟฟิกที่โตจริงยังห่างไกลจากระดับที่จะใช้ความจุซึ่งติดตั้งไว้ช่วงฟองสบู่ได้หมด และความปั่นป่วนในอุตสาหกรรมมาจากกำลังการผลิตล้นเกินอย่างมาก (gross overcapacity)

[Global Crossing](https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1061322/000089375002000072/form8k.txt) ยื่นตาม Chapter 11 เมื่อ 28 มกราคม 2002 พร้อมลงนามหนังสือแสดงเจตจำนงให้ Hutchison Whampoa และ Singapore Technologies Telemedia ลงทุน 750 ล้านดอลลาร์แลกหุ้นส่วนใหญ่ ส่วน SEC [ฟ้อง WorldCom](https://www.sec.gov/litigation/litreleases/lr-17588) เมื่อ 26 มิถุนายน 2002 ว่าบันทึกต้นทุนราว 3,800 ล้านดอลลาร์เป็นรายจ่ายลงทุนแทนค่าใช้จ่าย ทำให้กำไรก่อนภาษีสูงเกินจริง 3,055 ล้านดอลลาร์ในปี 2001 และ 797 ล้านดอลลาร์ในไตรมาสแรกปี 2002 แล้ว WorldCom ก็[ยื่นตาม Chapter 11](https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/723527/000090951802000544/mv7-22_8k.txt) เมื่อ 21 กรกฎาคม 2002

## ผู้รอดจากฟองสบู่ดอทคอม: Amazon และ eBay

Amazon และ eBay เข้าตลาดในปี 1997 และ 1998 ก่อนฟองสบู่ดอทคอมถึงจุดสูงสุด แต่รอดมาได้คนละแบบ ตัวเลขจากแบบ 10-K ของ [Amazon](https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1018724/000119312504029488/d10k.htm) และ [eBay](https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1065088/000089161804000676/f96707ore10vk.htm) (ล้านดอลลาร์สหรัฐ) แสดงดังนี้

| ปี | Amazon ยอดขาย | Amazon กำไร (ขาดทุน) | eBay รายได้ | eBay กำไร |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1999 | 1,639.8 | -720.0 | 224.7 | 9.6 |
| 2000 | 2,762.0 | -1,411.3 | 431.4 | 48.3 |
| 2001 | 3,122.4 | -567.3 | 748.8 | 90.4 |
| 2002 | 3,932.9 | -149.1 | 1,214.1 | 249.9 |
| 2003 | 5,263.7 | 35.3 | 2,165.1 | 441.8 |

[แบบ 10-K ปี 1999 ของ Amazon](https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1018724/0000891020-00-000622.txt) แสดงว่าบริษัทขาดทุนทุกปีตั้งแต่ 1995 และตารางข้างบนแสดงว่าขาดทุนต่อถึงปี 2002 โดยหนักที่สุดในปี 2000 ที่ฟองสบู่ดอทคอมแตก แต่ยอดขายโตต่อเนื่องจนมีกำไรทั้งปีครั้งแรกในปี 2003 ส่วน eBay มีกำไรทุกปีตั้งแต่ปี 1998 ที่มีกำไร 7.3 ล้านดอลลาร์จากรายได้ 86.1 ล้านดอลลาร์

![Amazon ขาดทุนหนักที่สุดในปี 2000 ก่อนมีกำไรปี 2003 ขณะที่ eBay มีกำไรเพิ่มขึ้นทุกปีตั้งแต่ 1999 ถึง 2003](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/dot-com-bubble-2000/amazon-ebay-net-income-1999-2003.webp?v=f0dfd894) _(ภาพ: THAI DATA (ข้อมูล: รายงานประจำปี (10-K) ที่ Amazon และ eBay ยื่นต่อ U.S. SEC))_

## ฟองสบู่ดอทคอมกับกระแสลงทุน AI วันนี้

[Gartner ประมาณการเมื่อ 16 กันยายน 2026](/business/gartner-ai-spending-forecast-2026-2-7-trillion/) ว่าการใช้จ่ายด้าน AI ทั่วโลกปี 2026 จะอยู่ที่ราว 2.7 ล้านล้านดอลลาร์ เพิ่มขึ้น 49.5% โดยเป็นโครงสร้างพื้นฐาน AI ราว 1.48 ล้านล้านดอลลาร์ จาก 0.98 ล้านล้านดอลลาร์ในปี 2025 John-David Lovelock นักวิเคราะห์ของ Gartner อธิบายว่าความต้องการนี้มีไว้รองรับงานในอนาคตที่คาดการณ์ไว้ และเรียกการสร้างดาต้าเซ็นเตอร์ AI ว่าโครงการโครงสร้างพื้นฐานใหญ่ที่สุดที่มนุษย์เคยทำ ขณะที่ Gartner จัดให้ GenAI อยู่ในช่วง Trough of Disillusionment ในปี 2026

[บันทึกการประชุมเฟดวันที่ 15–16 กันยายน 2026](https://www.federalreserve.gov/monetarypolicy/fomcminutes20260916.htm) ระบุข้อมูลที่ใช้เทียบกับฟองสบู่ดอทคอมได้ทั้งด้านที่คล้ายและต่าง

- บทวิเคราะห์ตลาดที่อ้างในบันทึกชี้ว่าการระดมหนี้ภาคเอกชนจำนวนมากเพื่อสร้างโครงสร้างพื้นฐาน AI มีส่วนดันอัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐฯ
- หุ้นของบริษัทที่ได้ประโยชน์โดยตรงจากการลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน AI ให้ผลตอบแทนดีกว่าตลาดโดยรวม
- เจ้าหน้าที่ฝ่ายตลาดของเฟดรายงานว่าราคาหุ้นที่ขึ้นในปีนี้มาจากกำไรจริงและกำไรที่คาดการณ์ทั้งหมด ขณะที่ค่า P/E ลดลง ต่างจากบริษัทอย่าง Pets.com และ Webvan ที่ขาดทุนมากกว่ายอดขาย
- กรรมการเฟดมองว่าการลงทุน AI น่าจะช่วยเพิ่มผลิตภาพ แต่ยังไม่แน่นอนว่ามากเพียงใดและเมื่อไร

แหล่งข้อมูลข้างต้นไม่ได้ระบุว่าเหตุการณ์จะซ้ำรอยหรือไม่ และบทความนี้ก็ไม่คาดการณ์ เพราะยังเป็นคำถามเดียวกับที่ Greenspan ถามไว้ในปี 1996 ว่าเราจะรู้ได้อย่างไร (อ่านประเด็นเฟดกับ AI เพิ่มเติมใน[บทความนี้](/economy/fed-fomc-minutes-september-2026-rate-hike-ai-inflation/))

## บทเรียนจากฟองสบู่ดอทคอมสำหรับองค์กรไทยวันนี้

สี่บทเรียนจากฟองสบู่ดอทคอมที่องค์กรไทยนำมาใช้กับการลงทุนด้าน AI และคลาวด์ได้

- **ตรวจตัวเลขความต้องการด้วยข้อมูลของตัวเอง** ตำนานทราฟฟิกเพิ่มเท่าตัวทุก 100 วันถูกอ้างต่อกันจนถึงรายงานของรัฐบาล ทั้งที่ข้อมูลต้นทางเก่าเกินหนึ่งปี ก่อนผูกสัญญาความจุคลาวด์หรือ GPU หลายปี ให้ดูปริมาณการใช้งานจริงของระบบ AI ในองค์กรเป็นรายเดือน
- **ดูต้นทุนต่อหน่วยของผู้ขายและสตาร์ตอัป** Pets.com ขายสินค้าต่ำกว่าทุนตั้งแต่ปีแรก การเลือกผู้ให้บริการ AI รายเล็กจึงควรถามถึงฐานะการเงิน และเขียนสัญญาให้ส่งออกข้อมูลกับโมเดลที่ปรับแต่งไว้ได้ หากผู้ให้บริการเลิกกิจการ
- **แยกเทคโนโลยีออกจากราคาหุ้น** Odlyzko พบว่าทราฟฟิกอินเทอร์เน็ตยังโตราวเท่าตัวต่อปีแม้บริษัทโทรคมนาคมจะล้มหลังฟองสบู่ดอทคอมแตก และ Amazon กับ eBay โตต่อหลังปี 2000 โครงการดิจิทัลที่ให้ผลจริงจึงควรวัดจากผลลัพธ์ของงาน ไม่ใช่จากกระแสตลาด
- **บันทึกบัญชีโครงการ AI ให้โปร่งใส** SEC กล่าวหาว่า WorldCom ย้ายค่าใช้จ่ายราว 3,800 ล้านดอลลาร์ไปบันทึกเป็นรายจ่ายลงทุน องค์กรควรแยกงบ capex กับ opex ของโครงการ AI ให้ชัด และให้ฝ่ายตรวจสอบภายในทบทวน

คำนวณต้นทุนการใช้โมเดลอย่างละเอียดได้จาก[บทวิเคราะห์ราคาโมเดล AI ล่าสุด](/ai/ai-cost-price-drop-october-2026-thai-budgets/) และย้อนดูว่าอินเทอร์เน็ตไทยอยู่ตรงไหนในยุคเดียวกันได้ที่[ประวัติอินเทอร์เน็ตไทย](/history/thai-internet-history/) หรืออ่านเรื่องเล่าอื่นในหมวด[ประวัติศาสตร์](/history/)

## คำถามที่พบบ่อย

### ฟองสบู่ดอทคอมคืออะไร และเกิดขึ้นช่วงไหน?

ฟองสบู่ดอทคอมคือช่วงที่หุ้นบริษัทอินเทอร์เน็ตและโทรคมนาคมในสหรัฐฯ ขึ้นแรงตั้งแต่กลางทศวรรษ 1990 ก่อนร่วงหนักในปี 2000–2002 วันที่หุ้น Netscape เริ่มซื้อขาย 9 สิงหาคม 1995 ดัชนี NASDAQ Composite ปิดที่ 1,005.10 จุด แล้วขึ้นไปปิดสูงสุด 5,048.62 จุดเมื่อ 10 มีนาคม 2000 ก่อนลงไปต่ำสุด 1,114.11 จุดเมื่อ 9 ตุลาคม 2002

### ฟองสบู่ดอทคอมแตกเมื่อไร และหุ้นร่วงลงเท่าไร?

ดัชนี NASDAQ Composite ปิดสูงสุดที่ 5,048.62 จุดเมื่อ 10 มีนาคม 2000 ปิดสิ้นปี 2000 ที่ 2,470.52 จุด และลงไปต่ำสุด 1,114.11 จุดเมื่อ 9 ตุลาคม 2002 รวมลดลงราว 77.9% ตามข้อมูล FRED ดัชนีกลับมาปิดเหนือจุดสูงสุดเดิมครั้งแรกเมื่อ 23 เมษายน 2015 ที่ 5,056.06 จุด

### Pets.com และ Webvan ล้มเพราะอะไรในยุคฟองสบู่ดอทคอม?

ในยุคฟองสบู่ดอทคอม เอกสารที่ Pets.com และ Webvan ยื่นต่อ SEC แสดงว่ารายได้ยังน้อยกว่าค่าใช้จ่ายมาก Pets.com มียอดขาย 5.8 ล้านดอลลาร์แต่ขาดทุน 61.8 ล้านดอลลาร์ในปี 1999 และเริ่มยุติกิจการ 7 พฤศจิกายน 2000 เมื่อไม่มีผู้ซื้อหรือผู้ลงทุนเพิ่ม ส่วน Webvan ขาดทุน 453.3 ล้านดอลลาร์จากยอดขาย 178.5 ล้านดอลลาร์ในปี 2000 และยื่นล้มละลาย 13 กรกฎาคม 2001

### บริษัทใดรอดจากฟองสบู่ดอทคอม?

ตัวอย่างบริษัทที่รอดจากฟองสบู่ดอทคอมซึ่งงบการเงินยืนยันได้คือ Amazon ซึ่งขาดทุนสุทธิทุกปีตั้งแต่ 1995 ถึง 2002 แต่ยอดขายโตจาก 1,639.8 ล้านดอลลาร์ในปี 1999 เป็น 5,263.7 ล้านดอลลาร์ในปี 2003 และมีกำไรทั้งปีครั้งแรก 35.3 ล้านดอลลาร์ในปี 2003 กับ eBay ที่มีกำไรทุกปีตั้งแต่ 1998 และกำไร 441.8 ล้านดอลลาร์ในปี 2003

### ฟองสบู่ดอทคอมต่างจากกระแสลงทุน AI ปี 2026 อย่างไร?

จุดที่คล้ายกันคือการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่เพื่อรองรับความต้องการที่คาดไว้ ในยุคฟองสบู่ดอทคอมคือเครือข่ายสื่อสาร วันนี้คือดาต้าเซ็นเตอร์ AI ที่ Gartner คาดว่าใช้จ่ายราว 1.48 ล้านล้านดอลลาร์ในปี 2026 ส่วนจุดต่างที่เฟดบันทึกไว้เดือนกันยายน 2026 คือราคาหุ้นที่ขึ้นในปีนี้มาจากกำไรจริงและกำไรที่คาดการณ์ ขณะที่ค่า P/E ลดลง


## แหล่งอ้างอิง

- [The Challenge of Central Banking in a Democratic Society (Remarks by Chairman Alan Greenspan, December 5, 1996)](https://www.federalreserve.gov/boarddocs/speeches/1996/19961205.htm) — Federal Reserve Board
- [NASDAQ Composite Index (NASDAQCOM)](https://fred.stlouisfed.org/series/NASDAQCOM) — Federal Reserve Bank of St. Louis (FRED)
- [Netscape Communications Corp. Form 10-K for fiscal year 1996](https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/944458/0000912057-97-010695.txt) — U.S. Securities and Exchange Commission
- [Pets.com, Inc. Form 8-K (November 7, 2000)](https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1100683/000109581100004383/f66158e8-k.txt) — U.S. Securities and Exchange Commission
- [SEC Charges WorldCom with $3.8 Billion Fraud (Litigation Release No. 17588)](https://www.sec.gov/litigation/litreleases/lr-17588) — U.S. Securities and Exchange Commission
- [Internet traffic growth: Sources and implications](https://www-users.cse.umn.edu/~odlyzko/doc/itcom.internet.growth.pdf) — Andrew Odlyzko, University of Minnesota