# ก่อตั้ง FAO 16 ตุลาคม 1945: จากการประชุมกลางสงครามถึงสำนักงานภูมิภาคที่กรุงเทพฯ

> การก่อตั้ง FAO เกิดขึ้น 16 ต.ค. 1945 ที่ควิเบก เมื่อ 34 ประเทศลงนามธรรมนูญ ไทยเป็นสมาชิกปี 1947 และกรุงเทพฯ เป็นที่ตั้งสำนักงานภูมิภาคของ FAO ตั้งแต่ปี 1948

- ประเภท: อธิบาย · หมวด: History
- เผยแพร่: 2026-10-15T06:40:00.000Z · อัปเดต: 2026-10-15T06:40:00.000Z
- โดย: กองบรรณาธิการ THAI DATA, THAI DATA IT BUSINESS ENTERPRISE
- ที่มา: https://thaidata.co.th/history/fao-founding-1945-world-food-day-bangkok/

## สรุปประเด็นสำคัญ

- การ**ก่อตั้ง FAO** เกิดขึ้นเมื่อ **16 ตุลาคม 1945** ในการประชุมสมัยแรกที่โรงแรม Château Frontenac เมืองควิเบก แคนาดา เมื่อ **34 ประเทศ**จาก 45 ประเทศที่มีสิทธิ์ลงนามธรรมนูญ
- ต้นเรื่องคือการประชุมด้านอาหารและการเกษตรของสหประชาชาติที่ฮอตสปริงส์ รัฐเวอร์จิเนีย **18 พฤษภาคม–3 มิถุนายน 1943** ตามคำริเริ่มของประธานาธิบดี Franklin D. Roosevelt มีผู้แทน **44 ประเทศ**เข้าร่วมระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2
- ไทยเป็นสมาชิก FAO ตั้งแต่ **27 สิงหาคม พ.ศ. 2490 (ค.ศ. 1947)** และในเดือน**พฤศจิกายน 1948** ผู้อำนวยการใหญ่ FAO เลือกกรุงเทพฯ เป็นศูนย์ชั่วคราวของงานในเอเชีย ก่อนที่ที่ประชุมใหญ่จะตัดสินให้เป็นที่ตั้งถาวรในปี **1953**
- สมาชิก FAO เพิ่มจาก **39 ประเทศ**เมื่อปิดการประชุมสมัยแรก เป็น **147 ประเทศ**ในเดือนพฤศจิกายน 1979 และ **194 สมาชิก**ในปัจจุบัน

การก่อตั้ง FAO หรือองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ เกิดขึ้นเมื่อ 16 ตุลาคม 1945 ที่เมืองควิเบก แคนาดา เมื่อ 34 ประเทศลงนามธรรมนูญในการประชุมสมัยแรก วันที่ 16 ตุลาคม 2026 จึงครบ 81 ปี และเป็นวันอาหารโลกที่ FAO จัดภายใต้หัวข้อ "Innovate today. Nourish tomorrow."

สำหรับไทย เรื่องนี้ใกล้ตัวกว่าที่คิด ไทยเข้าเป็นสมาชิกเพียง 2 ปีหลังการก่อตั้ง FAO และกรุงเทพฯ เป็นที่ตั้งสำนักงานภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิกของ FAO มาตั้งแต่ปี 1948 บทความนี้เล่าที่มาจากเอกสารประวัติที่ FAO จัดทำเอง คือ "FAO: its origins, formation and evolution 1945–1981"

## ก่อนการก่อตั้ง FAO: การประชุมฮอตสปริงส์กลางสงคราม

เอกสารของ FAO แบ่งการก่อตั้ง FAO เป็น 3 ขั้น ขั้นแรกคือการประชุมด้านอาหารและการเกษตรของสหประชาชาติที่โรงแรม Homestead เมืองฮอตสปริงส์ รัฐเวอร์จิเนีย ระหว่าง 18 พฤษภาคมถึง 3 มิถุนายน 1943 ตามคำริเริ่มของประธานาธิบดี Franklin D. Roosevelt ของสหรัฐฯ มีผู้แทน 44 ประเทศเข้าร่วมและลงนามในกรรมสารสุดท้าย

การประชุมจัดขึ้นขณะสงครามโลกครั้งที่ 2 ยังไม่จบ คำว่า "สหประชาชาติ" ในชื่อการประชุมจึงหมายถึงชาติที่ร่วมกันสู้สงคราม ปฏิญญาของที่ประชุมเปิดด้วยประโยคว่าที่ประชุม "จัดขึ้นท่ามกลางสงครามที่ใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีมา" และเชื่อว่าเป้าหมายให้ทุกคนพ้นจากความขาดแคลนอาหารนั้นทำได้

ขั้นที่สองคือคณะกรรมาธิการชั่วคราว (Interim Commission) ในกรุงวอชิงตัน มี Lester B. Pearson จากแคนาดาเป็นประธาน ทำหน้าที่ร่างธรรมนูญขององค์การถาวร ส่งให้ประเทศที่มีสิทธิ์เป็นสมาชิกตั้งต้นพิจารณา และเตรียมรายงานวิชาการ 5 ฉบับ ด้านโภชนาการ การผลิต ประมง ป่าไม้ และสถิติ

![หน้าบท "The founding of FAO" ในเอกสาร FAO: its origins, formation and evolution 1945–1981 ที่เล่าการประชุมฮอตสปริงส์ปี 1943 และรายชื่อ 44 ประเทศที่เข้าร่วม](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/fao-founding-1945-world-food-day-bangkok/fao-origins-founding-chapter-page.webp?v=60b0ed51) _(ภาพ: FAO (ภาพหน้าจอ))_

## 16 ตุลาคม 1945: วันก่อตั้ง FAO ที่ควิเบก

ขั้นที่สามคือการประชุมสมัยแรกของที่ประชุมใหญ่ FAO ที่โรงแรม Château Frontenac เมืองควิเบก ระหว่าง 16 ตุลาคมถึง 1 พฤศจิกายน 1945 งานแรกของที่ประชุมคือทำให้ FAO เกิดขึ้นอย่างเป็นทางการตามธรรมนูญที่คณะกรรมาธิการชั่วคราวร่างไว้

ในบรรดา 45 ประเทศที่มีสิทธิ์เป็นสมาชิกตั้งต้น (44 ประเทศจากฮอตสปริงส์และเดนมาร์ก) มี 34 ประเทศลงนามธรรมนูญ ทำให้ธรรมนูญมีผลและการก่อตั้ง FAO เกิดขึ้นในวันที่ 16 ตุลาคม 1945 อีก 3 ประเทศเข้าเป็นสมาชิกระหว่างการประชุม และมีอีก 2 ประเทศที่ไม่ได้อยู่ในกลุ่มตั้งต้นได้รับเลือกเข้ามา สมาชิกเมื่อปิดการประชุมจึงมี 39 ประเทศ เอกสารของ FAO ระบุว่าสหภาพโซเวียตเป็นประเทศเดียวในกลุ่มที่มีสิทธิ์ซึ่งไม่เคยใช้สิทธิ์นั้น

![โรงแรม Château Frontenac ในเมืองควิเบก แคนาดา สถานที่ประชุมสมัยแรกที่ทำให้การก่อตั้ง FAO เกิดขึ้นเมื่อ 16 ตุลาคม 1945 ภาพถ่ายปี 2022](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/fao-founding-1945-world-food-day-bangkok/chateau-frontenac-quebec.webp?v=04f4ddc4) _(ภาพ: Wilfredor / Wikimedia Commons (CC0))_

## ลำดับเหตุการณ์การก่อตั้ง FAO และบทบาทของไทย

| ปี/วันที่ | เหตุการณ์ |
| --- | --- |
| 18 พ.ค.–3 มิ.ย. 1943 | การประชุมฮอตสปริงส์ ผู้แทน 44 ประเทศลงนามในกรรมสารสุดท้าย |
| 1943–1945 | คณะกรรมาธิการชั่วคราวในวอชิงตันร่างธรรมนูญ |
| 16 ต.ค. 1945 | 34 ประเทศลงนามธรรมนูญ การก่อตั้ง FAO มีผล |
| 1 พ.ย. 1945 | ปิดการประชุมสมัยแรก สมาชิก 39 ประเทศ |
| 1945–1948 | Sir John Boyd Orr เป็นผู้อำนวยการใหญ่คนแรก |
| 27 ส.ค. พ.ศ. 2490 (ค.ศ. 1947) | ไทยเป็นสมาชิก FAO |
| พ.ย. 1948 | ผู้อำนวยการใหญ่เลือกกรุงเทพฯ เป็นศูนย์ชั่วคราวของงานในเอเชีย |
| มี.ค. 1949 | ตั้งคณะกรรมาธิการข้าวระหว่างประเทศ (International Rice Commission) |
| ก.พ. 1951 | ย้ายสำนักงานใหญ่จากวอชิงตันไปกรุงโรม |
| 1953 | ที่ประชุมใหญ่สมัยที่ 7 ตัดสินให้กรุงเทพฯ เป็นที่ตั้งถาวรของสำนักงานภูมิภาค |
| ต.ค.–พ.ย. 1955 | คณะมนตรีอนุมัติความตกลงเรื่องสถานที่ระหว่าง FAO กับรัฐบาลไทย |
| พ.ย. 1979 | สมาชิก 147 ประเทศ |
| 2026 | สมาชิก 194 ราย (193 ประเทศและสหภาพยุโรป) |

![จำนวนสมาชิก FAO ตั้งแต่วันก่อตั้งปี 1945 ถึงปี 2026](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/fao-founding-1945-world-food-day-bangkok/fao-membership-1945-2026.webp?v=61de87bb) _(ภาพ: THAI DATA (ข้อมูล: FAO))_

## หลังการก่อตั้ง FAO: จากวอชิงตันสู่กรุงโรม

ในปีแรกหลังการประชุมที่ควิเบก FAO ตั้งกองหลัก 4 กอง คือ เศรษฐศาสตร์และสถิติ ประมง ป่าไม้และผลิตภัณฑ์ป่าไม้ และโภชนาการ สำนักงานใหญ่ช่วงแรกอยู่ที่วอชิงตัน จนย้ายไปกรุงโรมในเดือนกุมภาพันธ์ 1951 สมัยผู้อำนวยการใหญ่ Norris E. Dodd เอกสารของ FAO บันทึกว่าตอนเริ่มย้าย เจ้าหน้าที่ในวอชิงตันมีราว 580 คน ย้ายไปโรม 167 คน และย้ายไปสำนักงานภูมิภาคอเมริกาเหนือที่ตั้งขึ้นใหม่อีก 20 คน

![อาคารสำนักงานใหญ่ของ FAO บนถนน Via delle Terme di Caracalla กรุงโรม ภาพถ่ายปี 2008](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/fao-founding-1945-world-food-day-bangkok/fao-headquarters-rome-2008.webp?v=996656d4) _(ภาพ: Scopritore / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0))_

## ผู้อำนวยการใหญ่ยุคแรกหลังการก่อตั้ง FAO

เอกสารประวัติของ FAO ระบุรายชื่อผู้ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการใหญ่ในช่วง 36 ปีแรกไว้ดังนี้

| ผู้อำนวยการใหญ่ | ช่วงเวลา |
| --- | --- |
| Sir John Boyd Orr (สหราชอาณาจักร) | 1945–1948 |
| Norris E. Dodd | 1948–1953 |
| Philip V. Cardon | 1954–1956 |
| B. R. Sen | 1956–1967 |
| A. H. Boerma | 1968–1975 |
| Edouard Saouma | ได้รับเลือกปี 1975 สำหรับวาระ 1976–1981 |

ปัจจุบัน FAO มีสำนักงานภูมิภาคและสำนักงานประสานงานกระจายอยู่หลายทวีป เอกสารฉบับเดียวกันระบุที่ตั้งไว้ ณ ช่วงที่จัดทำ ได้แก่ กรุงโรมสำหรับยุโรปและตะวันออกใกล้ อักกราสำหรับแอฟริกา กรุงเทพฯ สำหรับเอเชียและแปซิฟิก ซานติอาโกสำหรับละตินอเมริกา และวอชิงตันสำหรับอเมริกาเหนือ

## ไทยกับ FAO: สมาชิกปี 2490 และสำนักงานภูมิภาคที่กรุงเทพฯ

ไทยไม่ได้อยู่ใน 44 ประเทศที่ประชุมกันที่ฮอตสปริงส์ จึงไม่ใช่สมาชิกตั้งต้น แต่รายชื่อสมาชิกพร้อมวันที่มีผลในเอกสารของ FAO ระบุว่าไทยเป็นสมาชิกตั้งแต่ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2490 ราว 2 ปีหลังการก่อตั้ง FAO

บทบาทของกรุงเทพฯ เริ่มเร็วกว่านั้นไม่นาน ในเดือนพฤศจิกายน 1948 ผู้อำนวยการใหญ่แจ้งคณะมนตรีว่าเลือกกรุงเทพฯ เป็นศูนย์ชั่วคราวของงาน FAO ในเอเชียและตะวันออกไกล และที่ประชุมใหญ่ปีเดียวกันรับรองการตั้งสำนักงานภูมิภาคเอเชียและตะวันออกไกล ช่วงแรกมีหลักการว่าสำนักงานควรหมุนเวียนไปตามประเทศ แต่ก็ขยายเวลาให้อยู่กรุงเทพฯ ต่อเป็นระยะ จนที่ประชุมใหญ่สมัยที่ 7 ในปี 1953 ตัดสินให้กรุงเทพฯ เป็นที่ตั้งถาวร และคณะมนตรีอนุมัติความตกลงเรื่องสถานที่กับรัฐบาลไทยในการประชุมเดือนตุลาคม–พฤศจิกายน 1955

งานที่ใกล้ตัวผู้ปลูกข้าวไทยที่สุดคือคณะกรรมาธิการข้าวระหว่างประเทศ (International Rice Commission) ที่[ตั้งขึ้นเมื่อมีนาคม 1949](https://www.fao.org/4/p4228e/P4228E11.htm) หนึ่งในกิจกรรมของคณะกรรมาธิการคือโครงการผสมพันธุ์ข้าวระหว่างประเทศ ตามด้วยการพิมพ์บัญชีพันธุกรรมข้าวของโลก (World Catalogue of Genetic Stocks of Rice) ในปี 1950 และจดหมายข่าวฉบับแรกในปี 1952

เอกสารเดียวกันยังบันทึกงานของ FAO ในไทย เช่น คณะผู้ตรวจทบทวนด้านความช่วยเหลือทางวิชาการที่ส่งมาไทยในช่วงปีแรก ๆ หลังการก่อตั้ง FAO และโครงการอนุรักษ์และฟื้นฟูดินที่กาฬสินธุ์

## มรดกที่เหลือถึงปัจจุบัน

- **องค์การที่ใหญ่ขึ้นหลายเท่า** จาก 34 ประเทศในวันก่อตั้ง FAO ปัจจุบัน FAO มีสมาชิก 194 ราย คือ 193 ประเทศกับสหภาพยุโรป และทำงานในกว่า 130 ประเทศ
- **กรุงเทพฯ ยังเป็นศูนย์กลางของภูมิภาค** สำนักงานภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิกของ FAO ตั้งอยู่ที่ถนนพระอาทิตย์ กรุงเทพฯ มี Alue Dohong เป็นผู้ช่วยผู้อำนวยการใหญ่และผู้แทนภูมิภาคตั้งแต่ 15 พฤษภาคม 2025
- **ข้อมูลที่ธุรกิจเกษตรไทยใช้ทุกเดือน** ดัชนีราคาอาหารโลกที่ FAO เผยแพร่ทุกเดือนเป็นตัวเลขหนึ่งที่ใช้ติดตามราคาอาหารโลก ([อ่านดัชนีราคาอาหารโลกกับผู้ส่งออกเกษตรไทย](/agrifood/world-food-prices-fao-index-thai-agri-exporters-2026/))
- **บทเรียนจากปี 1943** การประชุมฮอตสปริงส์วางแผนเรื่องอาหารตั้งแต่สงครามยังไม่จบ ปี 2026 สงครามและราคาพลังงานกดดันราคาอาหารอีกครั้ง องค์กรไทยที่พึ่งวัตถุดิบเกษตรจึงควรวางแผนจัดหาไว้หลายทางก่อนวิกฤตจะคลี่คลาย

อ่านเรื่องประวัติศาสตร์อื่น ๆ ได้ที่[หมวดประวัติศาสตร์](/history/) เช่น [ประวัติสหประชาชาติกับไทย](/history/united-nations-history-thailand-1946/)

## คำถามที่พบบ่อย

### การก่อตั้ง FAO เกิดขึ้นเมื่อไรและที่ไหน?

การก่อตั้ง FAO เกิดขึ้นเมื่อ 16 ตุลาคม 1945 ระหว่างการประชุมสมัยแรกของที่ประชุมใหญ่ FAO ที่โรงแรม Château Frontenac เมืองควิเบก แคนาดา ซึ่งจัดระหว่าง 16 ตุลาคมถึง 1 พฤศจิกายน 1945 วันนั้น 34 ประเทศลงนามธรรมนูญทำให้ FAO เกิดขึ้นอย่างเป็นทางการ

### ทำไมวันที่ 16 ตุลาคมจึงสำคัญกับ FAO?

16 ตุลาคมเป็นวันก่อตั้ง FAO ในปี 1945 และเป็นวันที่ FAO จัดวันอาหารโลก (World Food Day) ปี 2026 ตรงกับวันที่ 16 ตุลาคม 2026 ภายใต้หัวข้อ "Innovate today. Nourish tomorrow." ตามหน้าเว็บของ FAO

### ไทยเข้าเป็นสมาชิก FAO เมื่อไร?

เอกสารประวัติของ FAO ระบุว่าไทยเป็นสมาชิกตั้งแต่ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2490 (ค.ศ. 1947) หรือเกือบ 2 ปีหลังการก่อตั้ง FAO ไทยไม่ได้อยู่ใน 44 ประเทศที่เข้าร่วมการประชุมฮอตสปริงส์ปี 1943 จึงไม่ได้เป็นสมาชิกตั้งต้น

### ทำไมสำนักงานภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิกของ FAO อยู่ที่กรุงเทพฯ?

หลังการก่อตั้ง FAO ผู้อำนวยการใหญ่เลือกกรุงเทพฯ เป็นศูนย์ชั่วคราวของงานในเอเชียและตะวันออกไกลเมื่อพฤศจิกายน 1948 ที่ประชุมใหญ่สมัยที่ 7 ในปี 1953 ตัดสินให้กรุงเทพฯ เป็นที่ตั้งถาวร และคณะมนตรีอนุมัติความตกลงเรื่องสถานที่กับรัฐบาลไทยในปี 1955

### ใครเป็นผู้อำนวยการใหญ่คนแรกของ FAO?

Sir John Boyd Orr จากสหราชอาณาจักร เป็นผู้อำนวยการใหญ่คนแรกหลังการก่อตั้ง FAO ดำรงตำแหน่งระหว่างปี 1945–1948 ต่อด้วย Norris E. Dodd ระหว่างปี 1948–1953 ซึ่งเป็นช่วงที่ย้ายสำนักงานใหญ่จากวอชิงตันไปกรุงโรม


## แหล่งอ้างอิง

- [FAO: its origins, formation and evolution 1945–1981 — 4. The founding of FAO](https://www.fao.org/4/p4228e/P4228E04.htm) — Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO)
- [FAO: its origins, formation and evolution 1945–1981 — Membership](https://www.fao.org/4/p4228e/P4228E05.htm) — Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO)
- [FAO: its origins, formation and evolution 1945–1981 — Headquarters and regional offices](https://www.fao.org/4/p4228e/P4228E08.htm) — Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO)
- [About FAO](https://www.fao.org/about/about-fao/en/) — Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO)
- [World Food Day](https://www.fao.org/world-food-day/about/en) — Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO)
- [FAO Regional Office for Asia and the Pacific](https://www.fao.org/asiapacific/en/) — Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO)