# ITER 20 ปี: 7 ภาคีลงนามที่ปารีส 21 พ.ย. 2006 สร้างเครื่องทดลองฟิวชันใหญ่ที่สุดในโลก

> ITER 20 ปี ครบ 21 พ.ย. 2026 นับจากวันที่ 7 ภาคีลงนามความตกลง ITER ที่ปารีส เพื่อสร้างเครื่องทดลองฟิวชันในฝรั่งเศส ตามแผนล่าสุดเริ่มใช้ดิวทีเรียม-ทริเทียมปี 2039

- ประเภท: อธิบาย · หมวด: History
- เผยแพร่: 2026-11-19T15:44:00.000Z · อัปเดต: 2026-11-19T15:44:00.000Z
- โดย: กองบรรณาธิการ THAI DATA, THAI DATA IT BUSINESS ENTERPRISE
- ที่มา: https://thaidata.co.th/history/iter-20-years-agreement-paris-2006-fusion/

## สรุปประเด็นสำคัญ

- **ITER 20 ปี** ครบในวันที่ **21 พฤศจิกายน 2026** ITER ระบุว่ารัฐมนตรีจาก **7 ภาคี** ลงนามความตกลง ITER ที่**ทำเนียบเอลิเซ กรุงปารีส** เมื่อ 21 พฤศจิกายน 2006 ในพิธีที่ประธานาธิบดีฌัก ชีรัก กับประธานคณะกรรมาธิการยุโรปเป็นเจ้าภาพ
- ความตกลงมีผลเต็มที่วันที่ **24 ตุลาคม 2007** หลังทุกภาคีให้สัตยาบัน และองค์การ ITER ตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการในวันเดียวกัน โดยผู้อำนวยการใหญ่ IAEA เป็นผู้เก็บรักษาความตกลง
- ภาคีทั้ง 7 คือ จีน สหภาพยุโรป อินเดีย ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ รัสเซีย และสหรัฐฯ ยุโรปรับค่าก่อสร้าง **45.6%** อีก 6 ภาคีรับฝ่ายละ **9.1%** และราว 9 ใน 10 ส่วนจ่ายเป็นชิ้นส่วนแทนเงิน
- ITER ตั้งเป้าใส่พลังงานความร้อน **50 MW** แล้วได้พลังงานฟิวชัน **500 MW** นาน 400–600 วินาที ตัวเครื่องหนัก **23,000 ตัน** และพลาสมาร้อนถึง **150 ล้านองศาเซลเซียส**
- แผนงานปี 2024 เลื่อนการเดินเครื่องที่พลังงานแม่เหล็กเต็มที่ไปปี **2036** และการเริ่มใช้เชื้อเพลิงดิวทีเรียม-ทริเทียมไปปี **2039** ส่วนเดือนพฤศจิกายน 2026 ITER ระบุว่างานประกอบเครื่องเร็วกว่าแผน 6 เดือน

ITER 20 ปี ครบในวันที่ 21 พฤศจิกายน 2026 [ITER บันทึกไว้](https://www.iter.org/about/history)ว่าวันที่ 21 พฤศจิกายน 2006 รัฐมนตรีจาก 7 ภาคีลงนามความตกลง ITER ที่ทำเนียบเอลิเซ กรุงปารีส เพื่อร่วมกันสร้างเครื่องโทคาแมคทดลองฟิวชันที่ใหญ่ที่สุดในโลกทางใต้ของฝรั่งเศส 20 ปีต่อมา เครื่องนี้ยังประกอบอยู่ และตามแผนล่าสุดจะเริ่มใช้เชื้อเพลิงดิวทีเรียม-ทริเทียมในปี 2039

## ITER 20 ปี: ลงนามที่ทำเนียบเอลิเซ 21 พ.ย. 2006

[หน้าประวัติของ ITER](https://www.iter.org/about/history) ระบุว่าพิธีลงนามมีประธานาธิบดีฌัก ชีรัก ของฝรั่งเศส และโชเซ มานูเอล บาโรโซ ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป เป็นเจ้าภาพ รัฐมนตรีของภาคีทั้ง 7 ลงนามในเอกสารที่ตั้ง "นิติบุคคลระหว่างประเทศ" ขึ้นมารับผิดชอบการสร้าง เดินเครื่อง และรื้อถอนเครื่อง ITER

จุดเริ่มของ ITER 20 ปี ยังไม่จบที่วันลงนาม แต่ละภาคีต้องให้สัตยาบันในประเทศของตน [หน้าสถานะทางกฎหมายของ ITER](https://www.iter.org/about/legal-resources/status-organization)ระบุว่าความตกลงมีผลเต็มที่วันที่ 24 ตุลาคม 2007 และผู้อำนวยการใหญ่ทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA) เป็นผู้เก็บรักษาความตกลง ส่วน[เอกสาร INFCIRC/702 ของ IAEA](https://www.iter.org/sites/default/files/ITERAgreement.pdf) ระบุชื่อเต็มว่า Agreement on the Establishment of the ITER International Fusion Energy Organization for the Joint Implementation of the ITER Project และกำหนดให้มีผล 30 วันหลังจีน EURATOM อินเดีย ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ รัสเซีย และสหรัฐฯ ยื่นสัตยาบันสารครบ

วันเดียวกันนั้นภาคี 6 รายยังลงนามความตกลงว่าด้วยเอกสิทธิ์และความคุ้มกันขององค์การ ITER (ฝั่งสหรัฐฯ ใช้กฎหมายความคุ้มกันองค์การระหว่างประเทศของตนแทน) ซึ่งมีผลวันที่ 24 ตุลาคม 2007 เช่นกัน ความตกลงนี้มีไว้เพื่อให้องค์การทำงานได้โดยไม่ถูกภาคีใดภาคีหนึ่งครอบงำ

## ITER 20 ปี เริ่มจากการประชุมเจนีวา 1985

เรื่องราวที่นำมาสู่ ITER 20 ปี เริ่มก่อนวันลงนามอีก 21 ปี [ITER เล่า](https://www.iter.org/about/history)ว่าความคิดเรื่องโครงการระหว่างประเทศเพื่อพัฒนาพลังงานฟิวชันอย่างสันติเกิดขึ้นในการประชุมสุดยอดที่เจนีวาเดือนพฤศจิกายน 1985 เมื่อมิคาอิล กอร์บาชอฟ เลขาธิการใหญ่ของสหภาพโซเวียต เสนอต่อประธานาธิบดีโรนัลด์ เรแกน ของสหรัฐฯ

![เรแกนกับกอร์บาชอฟนั่งคุยกันหน้าเตาผิง ในการประชุมสุดยอดครั้งแรกที่เจนีวา 19 พฤศจิกายน 1985 ที่มาของความคิดเรื่องโครงการฟิวชันระหว่างประเทศ](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/iter-20-years-agreement-paris-2006-fusion/reagan-gorbachev-geneva-summit-1985.webp?v=95253444) _(ภาพ: White House Photographic Office (Reagan Library) ผ่าน Wikimedia Commons (สาธารณสมบัติ))_

ปีต่อมา สหภาพยุโรป (Euratom) ญี่ปุ่น สหภาพโซเวียต และสหรัฐฯ ตกลงร่วมกันออกแบบเครื่องฟิวชันขนาดใหญ่ งานออกแบบเชิงแนวคิดเริ่มปี 1988 ต่อด้วยการออกแบบเชิงวิศวกรรมที่ละเอียดขึ้นเรื่อย ๆ จนภาคีอนุมัติแบบสุดท้ายในปี 2001 จีนกับเกาหลีใต้เข้าร่วมปี 2003 อินเดียเข้าร่วมปี 2005

การเลือกที่ตั้งใช้เวลานานจนถึงปี 2005 ภาคีลงมติเป็นเอกฉันท์เลือกพื้นที่ที่สหภาพยุโรปเสนอ ใกล้เมือง Aix-en-Provence ทางใต้ของฝรั่งเศส ทีมแรกเข้าพื้นที่ Saint-Paul-lez-Durance ปลายปี 2005 จากนั้นจึงเจรจารายละเอียดเรื่องการก่อสร้าง การเงิน และบุคลากร จนเป็นความตกลงที่ลงนามในปี 2006

## ITER 20 ปี: เครื่องนี้คืออะไร และจะพิสูจน์อะไร

ITER คือเครื่องโทคาแมค (tokamak) อุปกรณ์รูปวงแหวนที่ใช้สนามแม่เหล็กกักพลาสมาร้อนจัดให้นิวเคลียสของไฮโดรเจนหลอมรวมกันแบบเดียวกับในดวงอาทิตย์ [ITER ระบุ](https://www.iter.org/facts-figures)ว่าเป้าหมายคือผลิตพลังงานฟิวชันมากกว่าพลังงานที่ใส่เข้าไป 10 เท่า ตัวเลขหลักในวาระ ITER 20 ปี มีดังนี้

| รายการ | ข้อมูลตาม ITER |
| --- | --- |
| พลังงานที่ได้ | ใส่ความร้อน 50 MW ได้พลังงานฟิวชัน 500 MW นาน 400–600 วินาที (Q ≥ 10) |
| สถิติปัจจุบันของโทคาแมค | Q = 0.67 ของเครื่อง JET ในยุโรป (ปลดระวางแล้ว) ผลิต 16 MW จากความร้อนที่ใส่ 24 MW ในทศวรรษ 1990 |
| อุณหภูมิพลาสมา | 150 ล้านองศาเซลเซียส หรือ 10 เท่าของแกนดวงอาทิตย์ |
| ปริมาตรพลาสมา | 830 ลูกบาศก์เมตร (เครื่องที่ใหญ่สุดที่เดินเครื่องอยู่ JT-60SA มี 100 ลูกบาศก์เมตร) |
| น้ำหนักเครื่อง | 23,000 ตัน ชิ้นส่วนราว 1 ล้านชิ้น |
| ขดลวดสนามแม่เหล็กรูปตัว D | 18 ชุด ชุดละราว 310 ตัน สูง 17 เมตร กว้าง 9 เมตร |
| อาคารโทคาแมค | สูง 73 เมตร (เหนือดิน 60 เมตร ใต้ดิน 13 เมตร) |
| พื้นที่ | ลานก่อสร้าง 42 เฮกตาร์ ในพื้นที่ทั้งหมด 180 เฮกตาร์ |
| คนทำงาน | ราว 5,000 คนที่สำนักงานและพื้นที่ก่อสร้าง |

เป้าหมายใหญ่ที่สุดยังรออยู่หลังวาระ ITER 20 ปี [ITER อธิบาย](https://www.iter.org/facts-figures)ว่าปริมาตรพลาสมาที่ใหญ่จะทำให้เกิด "burning plasma" เป็นครั้งแรก คือพลาสมาที่ความร้อนส่วนใหญ่มาจากอนุภาคแอลฟาที่เกิดจากปฏิกิริยาฟิวชันเอง ไม่ใช่จากระบบให้ความร้อนภายนอก

![อาคารโทคาแมคและปั้นจั่นในพื้นที่ก่อสร้าง ITER มองจากนอกรั้ว ภาพเดือนสิงหาคม 2023](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/iter-20-years-agreement-paris-2006-fusion/iter-tokamak-building-cranes-2023.webp?v=e8734020) _(ภาพ: David.Monniaux / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0))_

## ใครจ่ายเท่าไร: 7 ภาคีในวาระ ITER 20 ปี

ในวาระ ITER 20 ปี [หน้าภาคีของ ITER](https://www.iter.org/about/iter-members) ระบุว่าภาคีทั้ง 7 แบ่งค่าก่อสร้าง ค่าเดินเครื่อง และค่ารื้อถอน และได้ผลการทดลองกับทรัพย์สินทางปัญญาทั้งหมดร่วมกัน สัดส่วนและเงื่อนไขหลักมีดังนี้

- **ยุโรปรับส่วนใหญ่** 45.6% ของค่าก่อสร้าง ส่วนจีน อินเดีย ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ รัสเซีย และสหรัฐฯ รับฝ่ายละ 9.1%
- **จ่ายเป็นชิ้นส่วน** ราว 9 ใน 10 ของสิ่งที่ภาคีส่งให้เป็นชิ้นส่วน ระบบ หรืออาคารที่ผลิตเสร็จ ไม่ใช่เงิน แต่ละภาคีจึงตั้งหน่วยงานในประเทศ (Domestic Agency) ทำสัญญากับภาคอุตสาหกรรมเอง
- **ขนาดของกลุ่ม** ภาคีรวมกันครอบคลุม 3 ทวีป ราว 40 ภาษา ประชากรครึ่งโลก และ 73% ของ GDP โลก
- **การเปลี่ยนแปลงล่าสุด** สวิตเซอร์แลนด์เป็นสมาชิก Fusion for Energy ตั้งแต่ 1 มกราคม 2026 ส่วนสหราชอาณาจักรยุติการร่วมโครงการหลังออกจาก Euratom
- **ความร่วมมือนอกภาคี** ITER มีความตกลงความร่วมมือทางเทคนิคกับออสเตรเลีย (ANSTO ปี 2016) คาซัคสถาน (ปี 2017 และต่ออายุ 5 ปีในปี 2025) และแคนาดา (ปี 2020)

![Rafael Mariano Grossi ผู้อำนวยการใหญ่ IAEA จับมือกับ Pietro Barabaschi ผู้อำนวยการใหญ่ ITER ที่สำนักงานใหญ่ IAEA กรุงเวียนนา กันยายน 2024](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/iter-20-years-agreement-paris-2006-fusion/iaea-grossi-barabaschi-2024.webp?v=8295d57f) _(ภาพ: IAEA Imagebank / Wikimedia Commons (CC BY 2.0))_

## ลำดับเหตุการณ์ ITER 20 ปี

| ปี / วันที่ | เกิดอะไรขึ้น | ที่มา |
| --- | --- | --- |
| พ.ย. 1985 | กอร์บาชอฟเสนอโครงการฟิวชันระหว่างประเทศต่อเรแกนที่เจนีวา | ITER History |
| 1986 | Euratom ญี่ปุ่น สหภาพโซเวียต และสหรัฐฯ ตกลงร่วมกันออกแบบ ITER | ITER History |
| 1988 | เริ่มงานออกแบบเชิงแนวคิด | ITER History |
| 2001 | ภาคีอนุมัติแบบสุดท้ายของ ITER | ITER History |
| 2003 | จีนและเกาหลีใต้เข้าร่วม | ITER History |
| 2005 | อินเดียเข้าร่วม และภาคีเลือกที่ตั้งในฝรั่งเศส | ITER History |
| 21 พ.ย. 2006 | รัฐมนตรี 7 ภาคีลงนามความตกลง ITER ที่ทำเนียบเอลิเซ | ITER History, ITER Legal |
| 24 ต.ค. 2007 | ความตกลงมีผลเต็มที่ องค์การ ITER ตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการ | ITER Legal, ITER History |
| ส.ค. 2010 | เริ่มก่อสร้างอาคาร | ITER Facts & Figures |
| พ.ย. 2016 | สภา ITER รับแผนงานที่กำหนดเริ่มดิวทีเรียม-ทริเทียมปี 2035 | ITER FAQs |
| 2024 | สภา ITER พิจารณาแผนงานใหม่ เลื่อนดิวทีเรียม-ทริเทียมไปปี 2039 | ITER FAQs |
| 16 พ.ย. 2026 | รัฐมนตรีวิจัยฝรั่งเศสเยือน ITER และประกาศยุทธศาสตร์ฟิวชันแห่งชาติ | ITER Newsline |
| 21 พ.ย. 2026 | ครบ 20 ปีความตกลง ITER | ITER History |

## ITER 20 ปี: ทำไมแผนเดินเครื่องเลื่อนไปปี 2039

ก่อนถึงวาระ ITER 20 ปี โครงการเลื่อนกำหนดหลายครั้ง [หน้าคำถามที่พบบ่อยของ ITER](https://www.iter.org/faqs) ระบุว่าในเดือนพฤศจิกายน 2016 สภา ITER รับแผนงานที่กำหนดให้เริ่มเดินเครื่องด้วยดิวทีเรียม-ทริเทียมในปี 2035 จากนั้นมีปัจจัยที่ทำให้แผนเปลี่ยนดังนี้

- **โควิด-19** ทำให้โรงงานผลิตชิ้นส่วนต้องปิด คนงานขาด และการขนส่งชิ้นส่วนใหญ่ติดค้าง
- **ชิ้นส่วนบกพร่อง** เดือนพฤศจิกายน 2022 องค์การ ITER รายงานว่าพบข้อบกพร่องทางเทคนิคในแผงกันความร้อน (thermal shield) และส่วนของภาชนะสุญญากาศ (vacuum vessel sector) ซึ่งต้องซ่อมครั้งใหญ่
- **แผนงานใหม่ปี 2024** สภา ITER พิจารณาแผนที่รวมการฟื้นจากโควิด การซ่อมชิ้นส่วน ขั้นตอนขออนุญาตด้านนิวเคลียร์ และแผนประกอบกับเดินเครื่องที่ปรับใหม่

แผนปี 2024 เปลี่ยนวิธีเริ่มต้น แผนเดิมให้จุดพลาสมาแรกที่พลังงานและกระแสต่ำเป็นหลักไมล์แรก แล้วตามด้วยช่วงประกอบชิ้นส่วนสำคัญภายในภาชนะสุญญากาศอีกหลายปี แผนใหม่ให้เครื่องที่ครบกว่าเริ่มช่วงแรกชื่อ Start of Research Operation ด้วยพลาสมาไฮโดรเจนและดิวทีเรียม ผนังด้านในที่หันเข้าหาพลาสมาเปลี่ยนจากเบริลเลียมเป็นทังสเตน [ITER ระบุ](https://www.iter.org/faqs)ว่าการเดินเครื่องที่พลังงานแม่เหล็กเต็มที่ในปี 2036 ช้ากว่าแผนปี 2016 สามปี และการเริ่มใช้ดิวทีเรียม-ทริเทียมในปี 2039 ช้ากว่าสี่ปี

## ITER 20 ปี: สถานะงานเดือนพฤศจิกายน 2026

ข่าวและภาพประจำสัปดาห์บน[หน้าข่าวของ ITER](https://www.iter.org/news-hub) ช่วงตุลาคมถึงพฤศจิกายน 2026 บอกสถานะของงานในวาระ ITER 20 ปี ไว้ดังนี้

- **งานประกอบเร็วกว่าแผน** [ITER Newsline วันที่ 16 พฤศจิกายน 2026](https://www.iter.org/node/20687/france-adopts-national-strategy-fusion) ระบุว่างานประกอบเครื่องเร็วกว่าแผนงานหลัก 6 เดือน และส่วนวงแหวน (torus) ของเครื่องจะเสร็จในเดือนเมษายน 2027
- **ทดสอบขดลวดแม่เหล็ก** วันที่ 30 ตุลาคม 2026 ขดลวดสนามแม่เหล็กหมายเลข 17 ออกจากห้องทดสอบที่อุณหภูมิต่ำ หลังจ่ายกระแสได้ 34 kA และขดลวดตัวถัดไปจะทดสอบที่กระแสใช้งานจริง 68 kA
- **ปั๊มสุญญากาศ** วันที่ 9 พฤศจิกายน 2026 ทีมทดสอบลดอุณหภูมิปั๊มไครโอตัวแรกจากสายการผลิตลงถึง 4.5 เคลวิน และสร้างสุญญากาศสูงได้สำเร็จ
- **เครื่องวัดพลาสมา** เริ่มติดตั้งสายเคเบิลยาว 2 กิโลเมตรตามผนังด้านในภาชนะสุญญากาศ เป็นห่วงวัดฟลักซ์ 230 วง ใช้ติดตามรูปร่างและตำแหน่งของพลาสมา
- **ฝรั่งเศสประกาศยุทธศาสตร์ฟิวชัน** วันที่ 16 พฤศจิกายน 2026 Philippe Baptiste รัฐมนตรีอุดมศึกษา วิจัย และอวกาศของฝรั่งเศส เยือน ITER และประกาศแผนฟิวชัน 10 ปี ที่มี ITER เครื่อง WEST ของ CEA และ Laser Mégajoule เป็นแกน ตั้งเป้ามีเทคโนโลยีสำหรับโรงไฟฟ้าต้นแบบของยุโรปภายในปี 2035
- **การจากไปของผู้บุกเบิก** ITER แจ้งว่า Paul-Henri Rebut นักฟิสิกส์พลาสมาผู้มีส่วนสร้างเครื่อง JET และแบบยุคแรกของ ITER เสียชีวิตในเดือนพฤศจิกายน 2026 อายุ 91 ปี

![แบบจำลองเครื่องโทคาแมค ITER แบบผ่าครึ่งให้เห็นภายใน ภาพปี 2022](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/iter-20-years-agreement-paris-2006-fusion/iter-tokamak-mockup-2022.webp?v=75ca9619) _(ภาพ: Johannes Reimer / Wikimedia Commons (CC BY 4.0))_

## ไทยกับงานวิจัยฟิวชันในวาระ ITER 20 ปี

ไทยไม่ได้อยู่ในภาคีทั้ง 7 ของ ITER แต่มีความเชื่อมโยงกับโครงการ [ITER Newsline ฉบับ 29 เมษายน 2019](https://www.iter.org/node/20687/promising-newcomer) รายงานว่าไทยเริ่มก้าวแรกในงานวิจัยฟิวชันเมื่อ พ.ศ. 2558 (ค.ศ. 2015) ผ่านการประชุมที่กรุงเทพฯ ซึ่งผู้เชี่ยวชาญจากสถาบันวิจัยฟิวชันด้วยแม่เหล็กของฝรั่งเศส (IRFM) เป็นผู้จัด

ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2561 สถาบันฟิสิกส์พลาสมาของจีน (ASIPP) ส่งมอบเครื่องโทคาแมค HT-6M ซึ่งพัฒนาขึ้นในจีนช่วงทศวรรษ 1980 ให้สถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ (สทน.) และอีกไม่กี่เดือนต่อมา องค์การ ITER กับ สทน. ลงนามความตกลงความร่วมมือ บทความเดียวกันบรรยายว่าไทยพึ่งเชื้อเพลิงฟอสซิลอย่างมากในการผลิตไฟฟ้าให้ประชากร 69 ล้านคน และอ้างผู้เชี่ยวชาญของ IRFM ว่าความสนใจเรื่องฟิวชันเพิ่มขึ้นทั้งในไทยและประเทศใกล้เคียง เช่น เนปาล ฟิลิปปินส์ และอินโดนีเซีย ความเชื่อมโยงนี้ทำให้ ITER 20 ปี เป็นเรื่องที่นักศึกษาและนักวิจัยไทยติดตามได้

## มรดกที่เหลือถึงปัจจุบัน

ในวาระ ITER 20 ปี เครื่องยังไม่ได้จุดพลาสมาแรก แต่ความตกลงปี 2006 ทิ้งมรดกไว้หลายด้าน

- **องค์การระหว่างประเทศที่ยังทำงาน** ความตกลงตั้งองค์การที่ 7 ภาคียังทำงานร่วมกันมาถึงวันนี้ และ [ITER ระบุ](https://www.iter.org/about/iter-members)ว่ามีแผนทดลองร่วมกันบนเครื่องนี้นาน 20 ปี
- **อุตสาหกรรมที่โตขึ้น** [ITER ระบุ](https://www.iter.org/facts-figures)ว่าเส้นลวดตัวนำยิ่งยวดไนโอเบียม-ดีบุกที่ผลิตให้ ITER รวม 100,000 กิโลเมตร ช่วงปี 2009–2014 ทำให้กำลังผลิตของโลกเพิ่มจากไม่เกิน 15 ตันต่อปีเป็นราว 150 ตันต่อปี
- **ถนนสำหรับชิ้นส่วนยักษ์** ชิ้นส่วนหนักที่สุดเดินทางจากท่าเรือมาบนถนนที่ปรับพิเศษยาว 104 กิโลเมตร ชิ้นที่หนักที่สุดเกือบ 900 ตันรวมรถขน
- **ผู้มาเยือน** ตั้งแต่เริ่มปรับพื้นที่ปี 2007 มีผู้เยี่ยมชมพื้นที่ ITER แล้ว 259,335 คน เฉพาะปี 2025 มี 19,444 คน
- **ฐานสำหรับโรงไฟฟ้าฟิวชัน** ภาคีตั้งใจให้ความรู้จาก ITER ไปสู่โรงไฟฟ้าต้นแบบที่จะสาธิตการผลิตไฟฟ้าจากฟิวชันในระดับอุตสาหกรรมภายในครึ่งศตวรรษนี้

![พื้นที่ก่อสร้าง ITER ทางใต้ของฝรั่งเศส มองจากระยะไกล เห็นปั้นจั่นเหนือแนวป่า ภาพเดือนสิงหาคม 2022](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/iter-20-years-agreement-paris-2006-fusion/iter-construction-site-distance-2022.webp?v=36a21823) _(ภาพ: Johannes Reimer / Wikimedia Commons (CC BY 4.0))_

สำหรับผู้อ่านไทย ITER 20 ปี เป็นตัวอย่างของโครงการวิทยาศาสตร์ข้ามชาติที่ใช้เวลานานกว่าที่วางแผนไว้ แต่ยังเดินหน้าต่อ อ่านเรื่องพลังงานในอดีตเรื่องอื่นได้ที่ [โรงไฟฟ้า Rance 60 ปี](/history/rance-60-years-tidal-power-station-1966-edf/) และเรื่องราวอื่นในหมวด[ประวัติศาสตร์](/history/)

## ภาพบันทึก

![พื้นที่ ITER ในเดือนสิงหาคม 2010 เดือนเดียวกับที่เริ่มก่อสร้างอาคาร ยังเห็นเป็นลานดินกว้าง](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/iter-20-years-agreement-paris-2006-fusion/iter-site-platform-august-2010.webp?v=a369cabb) _(ภาพ: O. Morand / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0))_

![อาคารผลิตขดลวดสนามแม่เหล็กแบบ poloidal field ของ ITER ภาพปี 2022 ตามคำอธิบายของผู้ถ่าย](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/iter-20-years-agreement-paris-2006-fusion/iter-poloidal-field-coil-winding-2022.webp?v=b5d3add2) _(ภาพ: Johannes Reimer / Wikimedia Commons (CC BY 4.0))_

![ภายในอาคารผลิตขดลวดสนามแม่เหล็กแบบ poloidal field ของ ITER ภาพปี 2022 ตามคำอธิบายของผู้ถ่าย](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/iter-20-years-agreement-paris-2006-fusion/iter-poloidal-field-coil-hall-2022.webp?v=48565f5d) _(ภาพ: Johannes Reimer / Wikimedia Commons (CC BY 4.0))_

## คำถามที่พบบ่อย

### ITER 20 ปี นับจากวันไหน?

ITER 20 ปี นับจากวันที่ 21 พฤศจิกายน 2006 ซึ่ง ITER ระบุว่ารัฐมนตรีจาก 7 ภาคีลงนามความตกลง ITER ที่ทำเนียบเอลิเซ กรุงปารีส ความตกลงนี้ตั้งองค์การระหว่างประเทศที่รับผิดชอบการสร้าง เดินเครื่อง และรื้อถอนเครื่อง ITER จึงครบ 20 ปีในวันที่ 21 พฤศจิกายน 2026

### ITER คืออะไร?

ในวาระ ITER 20 ปี โครงการนี้คือเครื่องโทคาแมคทดลองฟิวชันที่กำลังสร้างที่ Saint-Paul-lez-Durance ทางใต้ของฝรั่งเศส ITER ระบุว่าเป็นโทคาแมคที่ใหญ่และทรงพลังที่สุดในโลก มีปริมาตรพลาสมา 830 ลูกบาศก์เมตร เป้าหมายคือพิสูจน์ว่าฟิวชันผลิตพลังงานได้ในระดับโรงไฟฟ้า โดยใส่พลังงาน 50 MW แล้วได้พลังงานฟิวชัน 500 MW

### ประเทศใดร่วมโครงการ ITER?

ITER 20 ปี มีภาคี 7 ราย คือ จีน สหภาพยุโรป อินเดีย ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ รัสเซีย และสหรัฐฯ รวม 27 ประเทศสหภาพยุโรป และสวิตเซอร์แลนด์ร่วมผ่าน Fusion for Energy ตั้งแต่ 1 มกราคม 2026 ส่วนสหราชอาณาจักรยุติการร่วมโครงการหลังออกจาก Euratom นอกจากนี้ ITER มีความตกลงความร่วมมือทางเทคนิคกับออสเตรเลีย คาซัคสถาน และแคนาดา

### ITER จะเริ่มเดินเครื่องเมื่อไร?

แผนงานที่สภา ITER พิจารณาในปี 2024 กำหนดให้ช่วงแรกเรียกว่า Start of Research Operation ใช้พลาสมาไฮโดรเจนและดิวทีเรียม เดินเครื่องที่พลังงานแม่เหล็กเต็มที่ในปี 2036 และเริ่มใช้ดิวทีเรียม-ทริเทียมในปี 2039 ช้ากว่าแผนปี 2016 ราว 3 และ 4 ปีตามลำดับ ในวาระ ITER 20 ปี ITER ระบุว่างานประกอบเครื่องเร็วกว่าแผน 6 เดือน และส่วนวงแหวนของเครื่องจะเสร็จในเดือนเมษายน 2027

### ไทยเกี่ยวข้องกับ ITER อย่างไร?

ไทยไม่ได้เป็นภาคีของ ITER แต่ ITER รายงานว่าสถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ (สทน.) ได้รับเครื่องโทคาแมค HT-6M จากสถาบันฟิสิกส์พลาสมาของจีน (ASIPP) ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2561 (ค.ศ. 2018) และอีกไม่กี่เดือนต่อมา องค์การ ITER กับ สทน. ลงนามความตกลงความร่วมมือ ก่อนวาระ ITER 20 ปี ราว 8 ปี


## แหล่งอ้างอิง

- [History](https://www.iter.org/about/history) — ITER Organization
- [Legal Resources: Status of the Organization](https://www.iter.org/about/legal-resources/status-organization) — ITER Organization
- [INFCIRC/702: Agreement on the Establishment of the ITER International Fusion Energy Organization for the Joint Implementation of the ITER Project](https://www.iter.org/sites/default/files/ITERAgreement.pdf) — International Atomic Energy Agency (IAEA)
- [ITER Members](https://www.iter.org/about/iter-members) — ITER Organization
- [Facts & Figures](https://www.iter.org/facts-figures) — ITER Organization
- [FAQs (ITER schedule)](https://www.iter.org/faqs) — ITER Organization
- [France adopts a national strategy for fusion (16 Nov 2026)](https://www.iter.org/node/20687/france-adopts-national-strategy-fusion) — ITER Newsline
- [ITER News hub: ITER in pictures (October–November 2026)](https://www.iter.org/news-hub) — ITER Organization
- [A promising newcomer (29 Apr 2019)](https://www.iter.org/node/20687/promising-newcomer) — ITER Newsline
