# ฝนดาวตกลีโอนิดส์ 1966: 60 ปีพายุดาวตก 40 ดวงต่อวินาที ที่คิตต์พีค 17 พ.ย.

> ฝนดาวตกลีโอนิดส์ 1966 ครบ 60 ปีวันที่ 17 พ.ย. 2026 คืนที่ทีมนับดาวตกที่หอดูดาวคิตต์พีคบันทึกอัตรา 40 ดวงต่อวินาที และ NASA ยังใช้เป็นตัวอย่างพายุดาวตก

- ประเภท: อธิบาย · หมวด: History
- เผยแพร่: 2026-11-13T02:23:00.000Z · อัปเดต: 2026-11-13T02:23:00.000Z
- โดย: กองบรรณาธิการ THAI DATA, THAI DATA IT BUSINESS ENTERPRISE
- ที่มา: https://thaidata.co.th/history/leonid-meteor-storm-1966-60-years-kitt-peak/

## สรุปประเด็นสำคัญ

- **ฝนดาวตกลีโอนิดส์ 1966** ครบ 60 ปีในวันที่ **17 พฤศจิกายน 2026** รายงานของ Lunar and Planetary Laboratory บันทึกว่าทีมของ Dennis Milon นับดาวตกจากหอดูดาวแห่งชาติคิตต์พีค รัฐแอริโซนา
- ชั่วโมงแรก (08.30–09.30 UT) นับได้เพียง **33 ดวงต่อชั่วโมง** แต่เวลา 11.54 UT อัตราขึ้นถึง **40 ดวงต่อวินาที** หรือราว **144,000 ดวงต่อชั่วโมง** (คำนวณเอง)
- รายงานปี 1967 ระบุว่าอัตราสูงสุดอยู่ราว **20 นาที** ส่วน NASA เขียนว่าดาวตกหลายพันดวงต่อนาทีตกลงมาในช่วง **15 นาที**
- NASA นิยามพายุดาวตกว่าต้องมีอย่างน้อย **1,000 ดวงต่อชั่วโมง** ลีโอนิดส์มีโอกาสเป็นพายุทุกราว **33 ปี** ตามรอบของดาวหาง 55P/Tempel-Tuttle และพายุครั้งล่าสุดคือปี **2002**
- ปี 2026 NASA ระบุช่วงที่ลีโอนิดส์ตกคือ **6–30 พฤศจิกายน** คืนที่ตกมากที่สุดคือ **16–17 พฤศจิกายน** ใต้ฟ้ามืดเห็นไม่ถึง 3 ดวงต่อชั่วโมง

ฝนดาวตกลีโอนิดส์ 1966 คือคืนที่ฝนดาวตกประจำเดือนพฤศจิกายนกลายเป็นพายุดาวตก ทีมผู้สังเกตที่หอดูดาวแห่งชาติคิตต์พีค (Kitt Peak National Observatory) รัฐแอริโซนา สหรัฐอเมริกา บันทึกอัตราสูงสุด 40 ดวงต่อวินาทีเมื่อ 17 พฤศจิกายน 1966 ครบ 60 ปีในวันที่ 17 พฤศจิกายน 2026

ตัวเลขชุดนี้มาจากรายงานชื่อ "The Leonid Meteor Shower of November 17, 1966" ของ David R. McLean ลงวันที่ 15 เมษายน 1967 ในวารสาร Communications ของ Lunar and Planetary Laboratory (LPL) มหาวิทยาลัยแอริโซนา ซึ่งเป็นหน่วยงานของทีมที่ออกไปนับดาวตกคืนนั้น

## ฝนดาวตกลีโอนิดส์ 1966: ลำดับเหตุการณ์

| ปี/วันที่ | เกิดอะไรขึ้น | แหล่งข้อมูล |
| --- | --- | --- |
| 1865 | Ernst Tempel ค้นพบดาวหางที่ต่อมาชื่อ 55P/Tempel-Tuttle | NASA |
| 1866 | Horace Tuttle ค้นพบดาวหางดวงเดียวกันแยกกัน | NASA |
| 17 พ.ย. 1966 | ทีมของ Dennis Milon แห่ง LPL นับดาวตกที่คิตต์พีค อัตราสูงสุด 40 ดวงต่อวินาที | LPL |
| 13 ธ.ค. 1966 | ภาพฝนดาวตกเจมินิดส์ที่รายงานใช้เทียบความไวของฟิล์ม | LPL |
| 15 เม.ย. 1967 | David R. McLean เผยแพร่รายงานผลการสังเกตฉบับที่ 82 | LPL |
| 2002 | พายุดาวตกลีโอนิดส์ครั้งล่าสุด | NASA |
| 6–30 พ.ย. 2026 | ช่วงที่ลีโอนิดส์ตก คืนที่ตกมากที่สุด 16–17 พ.ย. | NASA |

## ฝนดาวตกลีโอนิดส์ 1966: คืนวันที่ 17 พฤศจิกายน ที่คิตต์พีค

รายงานของ LPL เล่าว่า วันที่ 17 พฤศจิกายน 1966 ทีมผู้สังเกตที่นำโดย Dennis Milon ของ LPL ขึ้นไปนับดาวตกลีโอนิดส์ที่หอดูดาวแห่งชาติคิตต์พีค ทีมจดจำนวนดาวตกและประมาณความสว่าง (magnitude) แยกตามส่วนต่าง ๆ ของท้องฟ้า แล้วส่งผลให้ Peter M. Millman แห่งสภาวิจัยแห่งชาติแคนาดา (National Research Council of Canada) ในออตตาวา รวมเข้ารายงานฉบับใหญ่กว่า

![หอดูดาวแห่งชาติคิตต์พีค ใต้ทางเดินของดาวจากการเปิดรับแสงนาน สถานที่ที่ทีมของ LPL นับ ฝนดาวตกลีโอนิดส์ 1966 (ภาพปี 2025)](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/leonid-meteor-storm-1966-60-years-kitt-peak/kitt-peak-star-trails.webp?v=5f99bb83) _(ภาพ: DESI Collaboration/DOE/KPNO/NOIRLab/NSF/AURA/L. Tyas / Wikimedia Commons (CC BY 4.0))_

ฝนดาวตกลีโอนิดส์ 1966 เริ่มต้นแบบธรรมดามาก ชั่วโมงแรกนับได้เพียง 33 ดวงต่อชั่วโมง แล้วอัตราก็เร่งขึ้นเร็วจนกลายเป็นพายุภายในไม่ถึงสองชั่วโมง

| เวลา (UT) | เวลาแอริโซนา (MST) | อัตราที่บันทึก |
| --- | --- | --- |
| 08.30–09.30 | 01.30–02.30 น. | 33 ดวงต่อชั่วโมง |
| 09.50–10.50 | 02.50–03.50 น. | 192 ดวง (ผู้สังเกตคนเดียว) |
| 11.10 | 04.10 น. | อย่างน้อย 30 ดวงต่อนาที และเพิ่มขึ้นเร็ว |
| 11.54 | 04.54 น. | 40 ดวงต่อวินาที |
| 12.40 | 05.40 น. | ลดกลับมาที่ 30 ดวงต่อนาที |

เวลาแอริโซนาในตารางคำนวณจากเวลาสากล (UT) ลบ 7 ชั่วโมง ตามที่รายงานเทียบไว้ว่า 08.30 UT ตรงกับ 01.30 น. MST อัตรา 40 ดวงต่อวินาทีเท่ากับราว 144,000 ดวงต่อชั่วโมงหากคงที่ทั้งชั่วโมง (คำนวณเอง)

![กล้องโทรทรรศน์ขนาด 16 นิ้วที่หอดูดาวแห่งชาติคิตต์พีค ภาพจากทศวรรษ 1960 ช่วงเดียวกับคืนพายุดาวตก](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/leonid-meteor-storm-1966-60-years-kitt-peak/kitt-peak-16-inch-telescope-1960s.webp?v=055ac1da) _(ภาพ: KPNO/NOIRLab/NSF/AURA / Wikimedia Commons (CC BY 4.0))_

## ฝนดาวตกลีโอนิดส์ 1966 อยู่นานแค่ไหน: 20 นาที หรือ 15 นาที

แหล่งข้อมูลสองแห่งให้ตัวเลขช่วงเวลาของ ฝนดาวตกลีโอนิดส์ 1966 ไม่ตรงกัน บทความนี้จึงเขียนไว้ทั้งสองแบบ

- **รายงาน LPL ปี 1967** ระบุว่าอัตรา 40 ดวงต่อวินาทีคงอยู่ราว 20 นาที แล้วจึงลดกลับมาที่ 30 ดวงต่อนาทีเวลา 12.40 UT
- **หน้าข้อมูลลีโอนิดส์ของ NASA** สรุปว่า ผู้ชมในปี 1966 ได้เห็นพายุดาวตกลีโอนิดส์ที่น่าตื่นตา ดาวตกหลายพันดวงต่อนาทีตกผ่านชั้นบรรยากาศในช่วง 15 นาที มากจนดูเหมือนฝนตก

ความต่างนี้อาจมาจากการนับช่วงเวลาที่ต่างกัน รายงานของ LPL นับตั้งแต่อัตราขึ้นถึง 40 ดวงต่อวินาที ส่วน NASA ไม่ได้ระบุว่านับจากที่ใด

## ทำไมลีโอนิดส์จึงกลายเป็นพายุทุกราว 33 ปี

NASA อธิบายว่า ดาวตกเกิดจากเศษฝุ่นของดาวหางและเศษดาวเคราะห์น้อย เมื่อดาวหางเข้าใกล้ดวงอาทิตย์ ฝุ่นที่ปล่อยออกมาจะค่อย ๆ กระจายเป็นทางฝุ่นตามวงโคจร โลกโคจรผ่านทางฝุ่นเหล่านี้ทุกปี เศษฝุ่นจึงเสียดสีกับชั้นบรรยากาศและลุกไหม้เป็นทางแสง

ต้นทางของลีโอนิดส์คือดาวหาง 55P/Tempel-Tuttle ซึ่งใช้เวลา 33 ปีโคจรรอบดวงอาทิตย์หนึ่งรอบ NASA ระบุว่าทุกราว 33 ปี ผู้ชมบนโลกอาจเห็นพายุดาวตกลีโอนิดส์ที่มีหลายร้อยถึงหลายพันดวงต่อชั่วโมง ขึ้นกับตำแหน่งของผู้สังเกต ส่วนปีปกติ อัตรามักต่ำราว 3 ดวงต่อชั่วโมง

![ภาพถ่ายดาวตกลีโอนิดส์หลายดวงที่ NASA ใช้ในหน้าข้อมูลฝนดาวตกลีโอนิดส์](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/leonid-meteor-storm-1966-60-years-kitt-peak/nasa-leonids-meteors.webp?v=6b587e65) _(ภาพ: NASA)_

| รายการ | ข้อมูล | แหล่งข้อมูล |
| --- | --- | --- |
| ดาวหางต้นกำเนิด | 55P/Tempel-Tuttle | NASA |
| คาบโคจรของดาวหาง | 33 ปี | NASA |
| ขนาดนิวเคลียส | ราว 3.6 กิโลเมตร | NASA |
| จุดกระจาย (radiant) | กลุ่มดาวสิงโต (Leo) | NASA |
| ความเร็วดาวตก | 69.7 กม./วินาที (ตารางสรุป) หรือ 71 กม./วินาที (เนื้อหา) | NASA |
| ความเร็วสัมพัทธ์ที่รายงานใช้ | 72 กม./วินาที | LPL 1967 |
| เกณฑ์พายุดาวตก | อย่างน้อย 1,000 ดวงต่อชั่วโมง | NASA |

ตัวเลขความเร็วต่างกันเล็กน้อยแม้ในหน้าเดียวกันของ NASA แต่ทุกแหล่งตรงกันว่าลีโอนิดส์เป็นดาวตกกลุ่มที่เร็วที่สุดกลุ่มหนึ่ง

## ลูกไฟและดาวตกเลียดขอบฟ้า: จุดเด่นของลีโอนิดส์

นอกจากความเร็ว NASA ระบุว่าลีโอนิดส์ ซึ่งเป็นฝนดาวตกกลุ่มเดียวกับ ฝนดาวตกลีโอนิดส์ 1966 ขึ้นชื่อเรื่องดาวตกสองแบบ

- **ลูกไฟ (fireball)** คือการระเบิดของแสงและสีที่ใหญ่กว่าและค้างอยู่นานกว่าทางแสงของดาวตกทั่วไป เพราะเกิดจากเศษวัสดุของดาวหางที่ชิ้นใหญ่กว่า และสว่างกว่าความสว่างระดับ -3
- **ดาวตกเลียดขอบฟ้า (Earth-grazer)** คือดาวตกที่วิ่งใกล้ขอบฟ้า และขึ้นชื่อเรื่องหางที่ยาวและมีสีสัน

NASA ยังอธิบายเรื่องจุดกระจายว่า ไม่ควรมองแต่กลุ่มดาวสิงโต เพราะลีโอนิดส์เห็นได้ทั่วท้องฟ้า และการมองห่างจากจุดกระจายจะเห็นดาวตกยาวและสวยกว่า ส่วนดาวตกที่อยู่ใกล้จุดกระจายจะดูสั้น ซึ่งเป็นผลของมุมมองที่เรียกว่า foreshortening

คำแนะนำการดูของ NASA สรุปได้ดังนี้

- เริ่มดูราวเที่ยงคืนตามเวลาท้องถิ่น ในที่ห่างจากแสงไฟของเมืองและถนน
- นอนหงายโดยหันปลายเท้าไปทางทิศตะวันออก แล้วมองให้กว้างที่สุดเท่าที่ทำได้
- ให้เวลาสายตาปรับกับความมืดไม่ถึง 30 นาที แล้วจะเริ่มเห็นดาวตก
- ใจเย็น ดาวตกมีให้เห็นไปจนถึงรุ่งเช้า

## ถ่ายภาพ ฝนดาวตกลีโอนิดส์ 1966 ด้วยฟิล์ม

McLean เขียนว่าเขาถ่ายภาพต่อเนื่องหลังเวลา 11.00 UT ด้วยกล้อง Pentax ที่รูรับแสง f/2 ได้ภาพที่ใช้งานได้ 18 เฟรมบนฟิล์ม Tri-X ขนาด 35 มม. ภาพที่มีอัตราสูงสุดบันทึกดาวตกได้หนึ่งดวงต่อวินาทีต่อเฟรม บนเฟรมที่เปิดรับแสง 43 วินาที

ระหว่างช่วงถ่ายภาพ ฝนดาวตกลีโอนิดส์ 1966 ทีมไม่ได้ประเมินความสว่างของดาวตกเพราะดาวตกมากเกินไป McLean จึงใช้ภาพฝนดาวตกเจมินิดส์ คืนวันที่ 13 ธันวาคม 1966 มาเทียบ โดยคำนวณจากความเร็วสัมพัทธ์ของลีโอนิดส์ที่ราว 72 กม./วินาที ซึ่งเร็วกว่าเจมินิดส์ (35 กม./วินาที) ราวสองเท่า และสรุปว่าดาวตกลีโอนิดส์ที่จางที่สุดในภาพมีความสว่างราวระดับ 2.5

![ฝนดาวตกเจมินิดส์ ซึ่งรายงานปี 1967 ใช้ภาพเทียบความไวของฟิล์ม ภาพนี้ NASA ถ่ายปี 2014](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/leonid-meteor-storm-1966-60-years-kitt-peak/geminids-2014-composite.webp?v=491bb1a7) _(ภาพ: NASA/MSFC/Danielle Moser, NASA's Meteoroid Environment Office)_

## มรดกที่เหลือถึงปัจจุบัน

ฝนดาวตกลีโอนิดส์ 1966 ยังเป็นตัวอย่างพายุดาวตกที่ NASA ยกไว้ในหน้าข้อมูลลีโอนิดส์จนถึงวันนี้ NASA ระบุว่าพายุดาวตกลีโอนิดส์ครั้งล่าสุดคือปี 2002

ปี 2026 ซึ่งครบ 60 ปีของ ฝนดาวตกลีโอนิดส์ 1966 NASA ระบุว่าลีโอนิดส์ตกระหว่างวันที่ 6–30 พฤศจิกายน คืนที่ตกมากที่สุดคือ 16–17 พฤศจิกายน และใต้ฟ้ามืดจะเห็นไม่ถึง 3 ดวงต่อชั่วโมง วันเวลาและทิศที่ดูได้ในไทยตามข้อมูลของ สดร. อ่านได้ใน[ปฏิทินฝนดาวตก พ.ย.–ธ.ค. 2026](/space/meteor-shower-night-sky-november-december-2026-thailand/)

บทเรียนจากรายงาน ฝนดาวตกลีโอนิดส์ 1966 ที่เผยแพร่ปี 1967 คือการบันทึกอย่างเป็นระบบ ทีมของ LPL จดเวลาเป็นเวลาสากล นับแยกตามส่วนของท้องฟ้า และส่งผลการนับให้นักวิจัยในแคนาดารวมเข้ารายงานฉบับใหญ่ ตัวเลขของคืนนั้นจึงยังตรวจสอบได้หลังผ่านไป 60 ปี

## ภาพบันทึก

![หอดูดาวแห่งชาติคิตต์พีค รัฐแอริโซนา สหรัฐอเมริกา](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/leonid-meteor-storm-1966-60-years-kitt-peak/kitt-peak-observatory.webp?v=95277ef1) _(ภาพ: KPNO/NOIRLab/NSF/AURA / Wikimedia Commons (CC BY 4.0))_

อ่านเรื่องเล่าเหตุการณ์ในอดีตอื่น ๆ ได้ที่[หมวดประวัติศาสตร์](/history/)

## คำถามที่พบบ่อย

### ฝนดาวตกลีโอนิดส์ 1966 เกิดขึ้นวันไหน?

ฝนดาวตกลีโอนิดส์ 1966 กลายเป็นพายุดาวตกในคืนวันที่ 17 พฤศจิกายน 1966 ตามรายงานของ Lunar and Planetary Laboratory มหาวิทยาลัยแอริโซนา อัตราสูงสุด 40 ดวงต่อวินาทีบันทึกได้เวลา 11.54 UT ซึ่งตรงกับ 04.54 น. ตามเวลาแอริโซนา (MST)

### ฝนดาวตกลีโอนิดส์ 1966 มีดาวตกกี่ดวง?

ทีมที่หอดูดาวแห่งชาติคิตต์พีคบันทึกอัตราสูงสุด 40 ดวงต่อวินาที เท่ากับราว 144,000 ดวงต่อชั่วโมงหากคงอัตรานี้ไว้ทั้งชั่วโมง (คำนวณเอง) อัตรานี้อยู่ราว 20 นาทีตามรายงานปี 1967 ส่วน NASA สรุปว่าดาวตกหลายพันดวงต่อนาทีตกลงมาในช่วง 15 นาที

### พายุดาวตกต่างจากฝนดาวตกอย่างไร?

NASA นิยามพายุดาวตก (meteor storm) ว่าต้องมีดาวตกอย่างน้อย 1,000 ดวงต่อชั่วโมง ปีปกติลีโอนิดส์มีเพียงราว 3 ดวงต่อชั่วโมง แต่ทุกราว 33 ปีอาจเกิดพายุที่มีหลายร้อยถึงหลายพันดวงต่อชั่วโมง ฝนดาวตกลีโอนิดส์ 1966 คือตัวอย่างที่ NASA ยกไว้

### ฝนดาวตกลีโอนิดส์มาจากไหน?

NASA ระบุว่าเศษฝุ่นที่ทำให้เกิดลีโอนิดส์มาจากดาวหาง 55P/Tempel-Tuttle ซึ่งใช้เวลา 33 ปีโคจรรอบดวงอาทิตย์หนึ่งรอบ ดาวหางนี้ถูกค้นพบแยกกันสองครั้งในปี 1865 โดย Ernst Tempel และปี 1866 โดย Horace Tuttle นิวเคลียสกว้างราว 3.6 กิโลเมตร


## แหล่งอ้างอิง

- [The Leonid Meteor Shower of November 17, 1966 (Communications of the Lunar and Planetary Laboratory No. 82)](https://sic.lpl.arizona.edu/sites/sic.lpl.arizona.edu/files/collection/journal/082_McLean_CommLPL_1967.pdf) — Lunar and Planetary Laboratory, University of Arizona
- [Leonids](https://science.nasa.gov/solar-system/meteors-meteorites/leonids/) — NASA