# ประวัติ Linux: จาก “งานอดิเรก” ของ Linus Torvalds ปี 1991 สู่ซูเปอร์คอมพิวเตอร์และ Android

> Linux เริ่มจากโพสต์ของ Linus Torvalds เมื่อ 25 ส.ค. 1991 รุ่น 0.02 ออก 5 ต.ค. 1991 เปลี่ยนมาใช้ GPL ปี 1992 และวันนี้รันซูเปอร์คอมพิวเตอร์ TOP500 ครบ 500 อันดับ

- ประเภท: อธิบาย · หมวด: History
- เผยแพร่: 2026-10-08T16:53:00.000Z · อัปเดต: 2026-10-08T16:53:00.000Z
- โดย: กองบรรณาธิการ THAI DATA, THAI DATA IT BUSINESS ENTERPRISE
- ที่มา: https://thaidata.co.th/history/linux-history-1991-linus-torvalds/

## สรุปประเด็นสำคัญ

- Linus Torvalds นักศึกษาชาวฟินแลนด์โพสต์ในกลุ่มข่าว comp.os.minix เมื่อ **25 สิงหาคม 1991** ว่ากำลังทำระบบปฏิบัติการฟรีที่เป็น “แค่งานอดิเรก” ต่อมา Linux Foundation ระบุว่า **Linux 0.01** ออกเมื่อ **17 กันยายน 1991** มี 88 ไฟล์ 10,239 บรรทัด และรุ่น 0.02 ประกาศต่อสาธารณะเมื่อ **5 ตุลาคม 1991**
- Linux รุ่นแรกห้ามคิดเงินแม้แต่ค่าดำเนินการ บันทึกรุ่น **0.12** ประกาศเปลี่ยนมาใช้ **GNU copyleft (GPL)** มีผลวันที่ 1 กุมภาพันธ์ ซึ่ง Computer History Museum ระบุว่าเป็นเดือน **กุมภาพันธ์ 1992**
- ดิสทริบิวชันยุคแรกเกิดในปี 1993: **Slackware** ออกรุ่นเบต้าแรกเดือนเมษายน และ **Debian** ก่อตั้งเมื่อ 16 สิงหาคม ส่วน Red Hat ระบุว่าก่อตั้งปี 1993 แต่ประวัติแบรนด์ของบริษัทระบุว่า Red Hat Software เกิดปี 1995 และ **Linux 1.0** ออกเดือนมีนาคม 1994
- Red Hat เข้าตลาดหุ้นปี 1999 และ IBM ปิดดีลซื้อ Red Hat เมื่อ **9 กรกฎาคม 2019** ที่ 190 ดอลลาร์สหรัฐต่อหุ้น มูลค่าราว **34,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ**
- ซูเปอร์คอมพิวเตอร์ใน **TOP500** ใช้ Linux ครบ **500 เครื่อง** ทุกรายการตั้งแต่พฤศจิกายน 2017 ถึงมิถุนายน 2026 และเคอร์เนล LTS รุ่น **5.10 กับ 5.15** มีกำหนดหมดการดูแลเดือนธันวาคม 2026 ตาม kernel.org

**Linux** เริ่มจากโพสต์ของ Linus Torvalds นักศึกษาชาวฟินแลนด์ในกลุ่มข่าว Usenet ชื่อ comp.os.minix เมื่อ 25 สิงหาคม 1991 ที่บอกว่ากำลังทำระบบปฏิบัติการฟรีซึ่ง “เป็นแค่งานอดิเรก” รุ่น 0.02 ที่ประกาศเมื่อ 5 ตุลาคม 1991 เพิ่งครบ 35 ปี และวันนี้ Linux เป็นระบบปฏิบัติการของซูเปอร์คอมพิวเตอร์ครบทั้ง 500 อันดับใน TOP500 และเป็นแกนของ Android

บทความนี้เล่าตั้งแต่โครงการ GNU และ MINIX ที่ปูทาง รุ่นแรก ๆ การเปลี่ยนมาใช้สัญญาอนุญาต GPL ดิสทริบิวชันยุคแรก เลขรุ่นจาก 1.0 ถึง 7.x การเข้ามาของ IBM และ Red Hat ไปจนถึง Android เว็บ และซูเปอร์คอมพิวเตอร์ ข้อมูลมาจากบันทึกรุ่นบน kernel.org ข้อความที่ Linus รวบรวมเองในปี 1992 รายงานของ Linux Foundation และเอกสารขององค์กรที่เกี่ยวข้อง จุดที่แหล่งข้อมูลระบุไม่ตรงกัน เราเขียนไว้ทั้งสองแบบ

## ก่อนมี Linux: Unix โครงการ GNU และ MINIX

Richard Stallman แห่ง MIT AI Lab [ประกาศใน Usenet](https://www.gnu.org/gnu/initial-announcement.html) เมื่อ 27 กันยายน 1983 ว่าจะเขียนระบบซอฟต์แวร์ที่เข้ากันได้กับ Unix ทั้งระบบชื่อ GNU แล้วแจกให้ทุกคนใช้ฟรี ประกาศตั้งใจเริ่มงานช่วงวัน Thanksgiving ปีนั้น แต่ FSF ระบุว่างานเลื่อนไปเริ่มเดือนมกราคม 1984 เมื่อ Stallman ลาออกจากงานที่ MIT มาเขียนซอฟต์แวร์ GNU ชื่อ GNU เป็นตัวย่อแบบวนกลับของ “GNU's Not Unix” และในปี 1985 เขาตั้ง Free Software Foundation (FSF)

อีกสายหนึ่งมาจากห้องเรียน [Andrew Tanenbaum เล่า](https://www.cs.vu.nl/~ast/brown/)ว่าเมื่อ AT&T ห้ามสอนรายละเอียดภายในของ UNIX เขาจึงเขียนระบบคล้าย UNIX ขนาดเล็กชื่อ MINIX ขึ้นเองโดยไม่มีโค้ดของ AT&T และตีพิมพ์ซอร์สโค้ดทั้งหมดเป็นภาคผนวกของตำรา Operating Systems: Design and Implementation ในปี 1987 เขาเทียบว่าในปีนั้นใบอนุญาต UNIX เพื่อการศึกษาของมหาวิทยาลัยราคา 300 ดอลลาร์สหรัฐ และใบอนุญาตเชิงพาณิชย์สำหรับมหาวิทยาลัยราคา 28,000 ดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่ MINIX ทำให้ซอร์สโค้ดแบบ UNIX ถูกลงจนนักศึกษาซื้อเองได้เป็นครั้งแรก

หน้า The GNU Project ของ FSF สรุปว่าในปี 1991 Linus Torvalds พัฒนาเคอร์เนลที่เข้ากันได้กับ Unix และตั้งชื่อว่า Linux เมื่อนำมารวมกับระบบ GNU ที่ยังไม่สมบูรณ์ จึงได้ระบบปฏิบัติการเสรีที่ครบชุด

## 25 สิงหาคม 1991: Linux เริ่มจาก “งานอดิเรก”

ในเอกสาร [LINUX's History](https://www.cs.cmu.edu/~awb/linux.history.html) ที่ Linus รวบรวมไว้เมื่อ 31 กรกฎาคม 1992 โพสต์แรกที่เกี่ยวข้องคือวันที่ 3 กรกฎาคม 1991 เขาถามหาเอกสารมาตรฐาน POSIX ใน comp.os.minix สำหรับ “โปรเจกต์ที่ทำอยู่” ซึ่งเขาเฉลยภายหลังว่าคือ Linux ตอนนั้นไดรเวอร์บางตัวกับฮาร์ดดิสก์เริ่มใช้ได้แล้ว

โพสต์ที่ถูกยกเป็นจุดเริ่มต้นใช้หัวข้อ “What would you like to see most in minix?” ลงวันที่ 25 สิงหาคม 1991 เวลา 20:57 GMT จากมหาวิทยาลัยเฮลซิงกิ Linus เขียนว่า “I'm doing a (free) operating system (just a hobby, won't be big and professional like gnu) for 386(486) AT clones.” เขาบอกว่าทำมาตั้งแต่เดือนเมษายน พอร์ต bash 1.08 และ gcc 1.40 ได้แล้ว และระบุในท้ายโพสต์ว่าไม่มีโค้ดของ MINIX เลย ส่วนข้อความตอบกลับบน Google Groups ที่อ้างโพสต์นี้ระบุเวลาเป็นวันที่ 26 สิงหาคม 1991 เวลา 06:12 UTC

วันรุ่งขึ้น เขาตอบคำถามในกระทู้เดียวกันว่าระบบนี้จะแจกฟรี โดย “น่าจะใช้ gnu-license หรือแบบใกล้เคียง” หลายปีต่อมา Tanenbaum เขียนว่าเท่าที่เขารู้ Linus เขียนเคอร์เนลทั้งหมดเอง

![โพสต์ของ Linus Torvalds ในกลุ่มข่าว comp.os.minix ลงวันที่ 25 สิงหาคม 1991 ที่บอกว่าระบบปฏิบัติการใหม่ของเขาเป็นแค่งานอดิเรก จากเอกสารที่ Linus รวบรวมไว้ในปี 1992](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/linux-history-1991-linus-torvalds/linux-usenet-post-1991.webp?v=e958b6c5) _(ภาพ: Carnegie Mellon University (ภาพหน้าจอ))_

## รุ่น 0.01 และ 0.02: ซอร์สโค้ดบน FTP ของฟินแลนด์

Linus เล่าว่าคำถามเรื่อง POSIX ทำให้ผู้ใช้ชื่อ arl ติดต่อมา จนมีไดเรกทอรี Linux บนเซิร์ฟเวอร์ nic.funet.fi ส่วนวันออกรุ่น 0.01 ระบุได้ไม่ชัดนัก [Linux Foundation ระบุ](https://www.linuxfoundation.org/resources/publications/linux-kernel-history-report-2020)ว่าออกเมื่อ 17 กันยายน 1991 มี 88 ไฟล์ 10,239 บรรทัด และรันได้บน i386 เท่านั้น ขณะที่ Linus เองเขียนในปี 1992 เพียงว่าน่าจะออกราวกลางเดือนกันยายน รุ่นนี้ไม่มีประกาศต่อสาธารณะ เขาเล่าว่าน่าจะแค่ส่งข่าวถึงคนที่แสดงความสนใจ

[บันทึกรุ่น 0.01](https://www.kernel.org/pub/linux/kernel/Historic/old-versions/RELNOTES-0.01) เรียกตัวเองว่า “free minix-like kernel” สำหรับเครื่อง AT ที่ใช้ชิป 386 ยังต้องใช้ MINIX ช่วยบูตระบบ และผูกแป้นพิมพ์ภาษาฟินแลนด์ไว้ตายตัว Linus เรียกรุ่นนี้ว่า pre-alpha ที่ทำมาเพื่อให้อ่านโค้ดเป็นหลัก ไฟล์ linux-0.01.tar.gz ขนาด 71 KB ยังอยู่ใน[คลัง Historic ของ kernel.org](https://www.kernel.org/pub/linux/kernel/Historic/)

รุ่น 0.02 ประกาศใน comp.os.minix เมื่อ 5 ตุลาคม 1991 ด้วยหัวข้อ “Free minix-like kernel sources for 386-AT” Linus แจ้งว่ารัน bash, gcc, gnu-make, gnu-sed และ compress ได้ วางซอร์สไว้ที่ /pub/OS/Linux บน nic.funet.fi และบอกว่านี่คือ “a program for hackers by a hacker” ภายหลังเขายอมรับว่ารุ่น 0.02 ยังใช้งานจริงไม่ค่อยได้ รุ่น 0.03 ตามมาในไม่เกิน 2–3 สัปดาห์ ถัดไปข้ามเลขเป็น 0.10 และถึง 19 ธันวาคม 1991 Linux อยู่ที่รุ่น 0.11 ซึ่งเขายังเรียกว่าเบต้า

## ปี 1992: เปลี่ยนสัญญาอนุญาตมาเป็น GNU GPL

สัญญาอนุญาตในบันทึกรุ่น 0.01 ให้แจกจ่ายต่อได้เมื่อเปิดซอร์สโค้ดทั้งหมดและคงข้อความลิขสิทธิ์ไว้ แต่ห้ามคิดเงิน “แม้แต่ค่าดำเนินการ” Linus เขียนไว้ในปี 1992 ว่าเงื่อนไขช่วงแรกเข้มงวดกว่า GNU copyleft มาก เพราะไม่ยอมให้มีเงินเปลี่ยนมือเพราะ Linux เลย

[บันทึกรุ่น 0.12](https://www.kernel.org/pub/linux/kernel/Historic/old-versions/RELNOTES-0.12) ประกาศว่ามีคนขอให้ปรับให้เข้ากับ GNU copyleft โดยตัดเงื่อนไขห้ามขายออก Linus เห็นด้วย และกำหนดให้ GNU copyleft มีผลตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ หากผู้ร่วมเขียนโค้ดไม่คัดค้าน [Computer History Museum ระบุ](https://www.computerhistory.org/timeline/1991/)ว่า Linux กลายเป็นซอฟต์แวร์เสรีในเดือนกุมภาพันธ์ 1992 หรือที่นักพัฒนานิยมเรียกหลังปี 1998 ว่า “open source”

มุมมองต่อช่วงก่อนหน้านั้นต่างกัน เดือนธันวาคม 1991 Linus เขียนว่า Linux เป็นของฟรีที่แจกจ่ายได้ภายใต้เงื่อนไขที่ผ่อนปรนมาก ขณะที่หน้า The GNU Project ของ FSF เรียก Linux ช่วงแรกว่า proprietary จนกระทั่งกลายเป็นซอฟต์แวร์เสรีในปี 1992 และเรียกระบบที่รวมกับ GNU ว่า GNU/Linux ส่วน Linus และ kernel.org เรียกเคอร์เนลนี้ว่า Linux ผลในทางปฏิบัติคือการขายแผ่นติดตั้งที่มี Linux ไม่ขัดเงื่อนไขอีกต่อไป ปัจจุบัน[ไฟล์ COPYING ของเคอร์เนล](https://git.kernel.org/pub/scm/linux/kernel/git/torvalds/linux.git/plain/COPYING)ระบุว่าใช้ GNU General Public License version 2 เท่านั้น พร้อมข้อยกเว้นเรื่อง system call

![บันทึกรุ่น Linux 0.12 บน kernel.org หัวข้อ COPYRIGHT ประกาศเปลี่ยนสัญญาอนุญาตให้เข้ากับ GNU copyleft และตัดเงื่อนไขห้ามแจกจ่ายเพื่อเงินออก](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/linux-history-1991-linus-torvalds/linux-0-12-relnotes-gpl.webp?v=f7ec88b9) _(ภาพ: kernel.org (ภาพหน้าจอ))_

## ดิสทริบิวชันยุคแรก: Slackware, Debian และ Red Hat

บันทึกรุ่น 0.01 บอกไว้ตั้งแต่ต้นว่า “Sadly, a kernel by itself gets you nowhere.” ผู้ใช้ยังต้องมีเชลล์ คอมไพเลอร์ และไลบรารี ช่องว่างนี้คือที่มาของดิสทริบิวชัน (distribution) ซึ่งรวมเคอร์เนล เครื่องมือของ GNU และโปรแกรมติดตั้งไว้ในชุดเดียว

- **Slackware** ของ Patrick Volkerding [ออกรุ่นเบต้าแรก](http://www.slackware.com/info/)ในเดือนเมษายน 1993 โดยตั้งเป้าเป็นดิสทริบิวชันที่ “เหมือน UNIX” ที่สุด
- **Debian** ก่อตั้งอย่างเป็นทางการโดย Ian Murdock เมื่อ 16 สิงหาคม 1993 [ตามประวัติของโครงการ](https://www.debian.org/doc/manuals/project-history/intro.en.html) ชื่อมาจากชื่อของ Debra ภรรยาของเขากับ Ian รุ่น 0.01 ถึง 0.90 ออกระหว่างสิงหาคมถึงธันวาคม 1993 และรุ่น 1.1 “Buzz” ในเดือนมิถุนายน 1996 มี 474 แพ็กเกจบนเคอร์เนล 2.0
- **Red Hat** มีที่มาจาก Marc Ewing ที่ทำแผ่นซีดีดิสทริบิวชันของตัวเองที่บ้านในเมือง Durham และ Bob Young ที่ซื้อแผ่นมาขายผ่านธุรกิจแคตตาล็อก ทั้งสองร่วมกันตั้ง Red Hat Software ในปี 1995 ตาม[ประวัติแบรนด์ของ Red Hat](https://www.redhat.com/en/about/brand/standards/history) แต่หน้าเกี่ยวกับบริษัทของ Red Hat ระบุว่า “Founded in 1993” ชื่อบริษัทมาจากหมวกลาครอสสีแดงของคุณปู่ที่ Ewing ใส่ในห้องคอมพิวเตอร์สมัยเรียน

## ลำดับเหตุการณ์สำคัญของ Linux

| ปี/วันที่ | เหตุการณ์ |
| --- | --- |
| 27 ก.ย. 1983 | Richard Stallman ประกาศโครงการ GNU |
| 1987 | ซอร์สโค้ด MINIX ตีพิมพ์ในตำราของ Tanenbaum |
| 25 ส.ค. 1991 | Linus Torvalds โพสต์ใน comp.os.minix |
| 17 ก.ย. 1991 | Linux 0.01 ตามที่ Linux Foundation ระบุ |
| 5 ต.ค. 1991 | ประกาศ Linux 0.02 |
| ก.พ. 1992 | เปลี่ยนมาใช้ GNU GPL ตั้งแต่รุ่น 0.12 |
| เม.ย. 1993 | Slackware รุ่นเบต้าแรก |
| 16 ส.ค. 1993 | ก่อตั้ง Debian |
| มี.ค. 1994 | Linux 1.0 |
| 1999 | Red Hat เข้าตลาดหุ้น |
| ธ.ค. 2000 | IBM ประกาศลงทุนใน Linux ราว 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2001 |
| ม.ค.–ก.พ. 2007 | OSDL รวมกับ Free Standards Group เป็น Linux Foundation |
| ก.ค. 2011 | Linux 3.0 |
| พ.ย. 2017 | Linux ครบ 500 เครื่องใน TOP500 |
| 9 ก.ค. 2019 | IBM ซื้อ Red Hat สำเร็จ |
| ต.ค. 2022 | Linux 6.0 |
| เม.ย. 2026 | Linux 7.0 |

## เลขรุ่น Linux จาก 1.0 ถึง 7.x

วันที่ของไฟล์ใน[คลังของ kernel.org](https://mirrors.edge.kernel.org/pub/linux/kernel/) บอกจังหวะของรุ่นหลัก Linux 1.0 อยู่ในเดือนมีนาคม 1994 รุ่น 2.0 มิถุนายน 1996 รุ่น 2.2 มกราคม 1999 รุ่น 2.4 มกราคม 2001 และรุ่น 2.6 ธันวาคม 2003 ช่วงนั้นเลขหลังจุดที่เป็นเลขคี่อย่าง 2.1, 2.3 และ 2.5 หมายถึงรุ่นพัฒนา [kernel.org ระบุ](https://www.kernel.org/category/releases.html)ว่าเลิกใช้ระบบนี้หลังรุ่น 2.6 และปัจจุบันใช้ “-rc” แทน มาสคอตเพนกวิน Tux ก็มาจากยุคนี้ [หน้าเว็บของ Larry Ewing](https://web.archive.org/web/20240630095423/http://www.isc.tamu.edu/~lewing/linux/) ระบุว่าภาพชุด “Linux 2.0 Penguins” ได้แนวคิดจากการคุยกันในเมลลิงลิสต์ linux-kernel และข้อเสนอแรกของ Alan Cox และเขาวาดด้วยโปรแกรม GIMP

![Tux เพนกวินมาสคอตของ Linux ฉบับดั้งเดิมที่ Larry Ewing วาดด้วยโปรแกรม GIMP ในปี 1996](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/linux-history-1991-linus-torvalds/tux-linux-mascot-1996.webp?v=857b63b4) _(ภาพ: Larry Ewing และ The GIMP / Wikimedia Commons (Attribution))_

หลังจากนั้นเลขหลักขยับเป็น 3.0 ในกรกฎาคม 2011, 4.0 ในเมษายน 2015, 5.0 ในมีนาคม 2019, 6.0 ในตุลาคม 2022 และ 7.0 ในเมษายน 2026 kernel.org อธิบายว่าเพิ่มเลขหลักเมื่อเลขหลังจุด “เริ่มดูใหญ่เกินไป” และ “There is literally no other reason.” รอบออกรุ่นในปัจจุบันคือเปิดรับฟีเจอร์ใหม่ 2 สัปดาห์ ตามด้วยช่วงแก้บั๊ก 7 สัปดาห์ รุ่นใหม่จึงออกทุกราว 9–10 สัปดาห์ ถึง 8 ตุลาคม 2026 [kernel.org](https://www.kernel.org/) มีรุ่น mainline 7.3-rc6 และรุ่น stable 7.2.9

รายงานของ Linux Foundation ปี 2020 ระบุว่าโครงการเริ่มใช้ BitKeeper เก็บประวัติโค้ดเมื่อ 4 กุมภาพันธ์ 2002 และเปลี่ยนมาใช้ Git เมื่อ 16 เมษายน 2005 ถึงรุ่น 5.8 ในเดือนสิงหาคม 2020 เคอร์เนลมี 69,325 ไฟล์ 28,442,673 บรรทัด รันได้บนสถาปัตยกรรมหลักกว่า 30 แบบ มีผู้ร่วมพัฒนากว่า 20,000 คน และมีคอมมิตเกิน 1 ล้านครั้ง

## จากงานอาสาสู่ธุรกิจ: Red Hat, IBM และ Linux Foundation

Red Hat ระบุว่าการเข้าตลาดหุ้นในปี 1999 เป็น IPO ที่ทำสถิติ ช่วงเวลาเดียวกับ[ฟองสบู่ดอตคอม](/history/dot-com-bubble-2000/) ปลายปี 2000 [LWN.net สรุปรายงานข่าว](https://lwn.net/2000/1214/press.php3)ว่า Lou Gerstner ประธานและซีอีโอของ IBM ประกาศจะใช้เงินราว 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐกับ Linux ในปี 2001 และบอกว่า IBM มีนักพัฒนาราว 1,500 คนทำงานด้าน Linux

ปี 2001 Red Hat เลิกขาย Red Hat Linux แบบกล่องซึ่งเคยเป็นรายได้หลัก แล้วเปลี่ยนไปขาย Red Hat Enterprise Linux แบบสมัครสมาชิก ส่วนรุ่นชุมชนพัฒนาต่อในชื่อ Fedora ในด้านองค์กรกลาง [รายงานของคณะทำงาน ISO/IEC](https://open-std.org/jtc1/sc22/wg14/www/docs/n1230.htm) บันทึกว่าในเดือนมกราคม 2007 คณะกรรมการของ Free Standards Group และ Open Source Development Labs (OSDL) ลงมติรวมกัน การควบรวมได้รับอนุมัติในเดือนกุมภาพันธ์ และองค์กรใหม่ใช้ชื่อ The Linux Foundation ซึ่งปัจจุบันเป็นองค์กรไม่แสวงกำไรประเภท 501(c)(6)

ดีลใหญ่ที่สุดเกิดเมื่อ 9 กรกฎาคม 2019 IBM ปิดการซื้อหุ้นสามัญทั้งหมดของ Red Hat ที่ 190 ดอลลาร์สหรัฐต่อหุ้น คิดเป็นมูลค่าส่วนของผู้ถือหุ้นราว 34,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ทั้งสองบริษัทแถลงว่า IBM จะรักษาความเป็นอิสระและความเป็นกลางของ Red Hat ไว้

## Android เว็บ และซูเปอร์คอมพิวเตอร์: Linux อยู่ทุกที่

[เอกสารของ Android](https://source.android.com/docs/core/architecture/kernel) ระบุว่าเคอร์เนลของ Android สร้างจากเคอร์เนล Linux รุ่น LTS ของต้นน้ำ Google รวมเคอร์เนลนี้กับแพตช์เฉพาะของ Android เป็น Android Common Kernel ที่ตั้งชื่อตามรุ่น เช่น android15-6.6 ฝั่งเว็บ [W3Techs ระบุ](https://w3techs.com/technologies/details/os-linux)เมื่อ 8 ตุลาคม 2026 ว่า Linux ใช้กับ 62.7% ของเว็บไซต์ที่ระบุระบบปฏิบัติการได้ และตระกูล Unix ซึ่งรวม Linux ไว้ด้วยครอง 92.1%

สถิติของ TOP500 แสดงว่าเครื่องที่ใช้ Linux เครื่องแรกเข้ารายการเมื่อมิถุนายน 1998 จำนวนเครื่องในรายการเดือนพฤศจิกายนเพิ่มจาก 1 เครื่องในปี 1998 เป็น 54 เครื่องในปี 2000, 71 ในปี 2002, 305 ในปี 2004, 376 ในปี 2006, 439 ในปี 2008, 460 ในปี 2010, 469 ในปี 2012, 486 ในปี 2014 และ 498 ในปี 2016 ก่อนครบ 500 เครื่องในรายการพฤศจิกายน 2017 ตัวเลขนี้คงที่ทุกรายการจนถึงพฤศจิกายน 2025 และมิถุนายน 2026

![กราฟจำนวนซูเปอร์คอมพิวเตอร์ใน TOP500 ที่ใช้ Linux ในรายการเดือนพฤศจิกายน ตั้งแต่ 1 เครื่องในปี 1998 จนครบ 500 เครื่องตั้งแต่ปี 2017](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/linux-history-1991-linus-torvalds/top500-linux-systems.webp?v=8f3623e2) _(ภาพ: THAI DATA (ข้อมูล: TOP500))_

Linux Foundation สรุปไว้ในรายงานปี 2020 ว่าเคอร์เนลนี้ถูกใช้ตั้งแต่เซนเซอร์ไปจนถึงซูเปอร์คอมพิวเตอร์ รวมถึงจรวด รถยนต์ สมาร์ตโฟน และนาฬิกา

## บทเรียนสำหรับองค์กรไทยวันนี้

ซอฟต์แวร์ที่ไม่มีเจ้าของรายเดียวก็มีรอบชีวิตที่ต้องวางแผน สิ่งที่องค์กรทำได้ทันทีมีดังนี้

- **รู้ว่าเครื่องใช้เคอร์เนลรุ่นใดและใครดูแล** kernel.org แนะนำให้ดูด้วยคำสั่ง `uname -r` ถ้ามีข้อความต่อท้ายหลังขีด แปลว่าเป็นเคอร์เนลของดิสทริบิวชัน ต้องขอซัพพอร์ตจากผู้จำหน่ายดิสทริบิวชัน ไม่ใช่ kernel.org
- **ทำทะเบียนวันหมดอายุ** เคอร์เนล LTS รุ่น 5.10 และ 5.15 มีกำหนดหมดการดูแลธันวาคม 2026 รุ่น 6.1 และ 6.6 ธันวาคม 2027 ส่วน 6.12 และ 6.18 ธันวาคม 2028 ส่วน [Ubuntu LTS](https://ubuntu.com/about/release-cycle) ได้อัปเดตความปลอดภัยมาตรฐาน 5 ปี ขยายได้ถึง 15 ปีด้วย Ubuntu Pro
- **อย่าคิดว่าดิสทริบิวชันฟรีจะอยู่ตลอดไป** [CentOS Linux 8 หมดอายุ](https://www.centos.org/centos-linux-eol/)เมื่อ 31 ธันวาคม 2021 หลังโครงการหันไปเน้น CentOS Stream ระบบที่ยังใช้รุ่นที่หมดอายุควรมีแผนย้ายพร้อมงบ
- **ถามรอบอัปเดตของอุปกรณ์ Android** เอกสารของ Android ระบุว่าเคอร์เนล LTS ได้รับการดูแล 2–6 ปี ก่อนจัดซื้อควรถามผู้ขายว่าจะส่งแพตช์ให้นานเท่าใด
- **ลงทุนกับทักษะ Linux** งานคลาวด์และคอนเทนเนอร์พึ่งความสามารถของเคอร์เนลโดยตรง เช่นกรณี[ที่ Kubernetes เตรียมเลิกรองรับ cgroup v1](/software/kubernetes-cgroup-v1-removal-cgroup-v2-shift/) ทีมที่ติดตามบันทึกรุ่นและประกาศความปลอดภัยของต้นน้ำจะวางแผนอัปเกรดได้ก่อน
- **ตรวจสัญญาอนุญาตก่อนแจกจ่าย** ถ้านำโค้ด Linux ที่แก้ไขแล้วไปใส่ในอุปกรณ์หรือส่งมอบให้ลูกค้า ควรให้ฝ่ายกฎหมายตรวจเงื่อนไข GPL ตั้งแต่ต้น

อ่านเรื่องราวเบื้องหลังเทคโนโลยีอื่น ๆ ได้ที่หมวด[ประวัติศาสตร์](/history/) และย้อนดูจุดเริ่มต้นของอินเทอร์เน็ตได้ใน[ประวัติ ARPANET](/history/arpanet-history-birth-of-the-internet/)

## คำถามที่พบบ่อย

### Linux เกิดขึ้นเมื่อไร และใครเป็นคนสร้าง?

Linux เป็นเคอร์เนลที่ Linus Torvalds นักศึกษาชาวฟินแลนด์เริ่มเขียนในปี 1991 เขาโพสต์บอกกลุ่มข่าว comp.os.minix เมื่อ 25 สิงหาคม 1991 Linux Foundation ระบุว่ารุ่น 0.01 ออกเมื่อ 17 กันยายน 1991 ส่วนรุ่น 0.02 ซึ่งเป็นรุ่นแรกที่เขาประกาศในกลุ่มข่าวออกเมื่อ 5 ตุลาคม 1991

### Linux กับ GNU ต่างกันอย่างไร?

Linux คือเคอร์เนล ส่วน GNU คือโครงการที่ Richard Stallman ประกาศเมื่อ 27 กันยายน 1983 เพื่อสร้างระบบปฏิบัติการเสรีที่เข้ากันได้กับ Unix ทั้งชุด บันทึกรุ่นแรกของ Linux ระบุว่าเครื่องมือส่วนใหญ่ที่ใช้คู่กับเคอร์เนลเป็นซอฟต์แวร์ของ GNU และ Free Software Foundation เรียกระบบทั้งชุดว่า GNU/Linux

### ซูเปอร์คอมพิวเตอร์ใน TOP500 ใช้ Linux กี่เครื่อง?

ทั้ง 500 เครื่อง สถิติของ TOP500 แสดงว่าเครื่องที่ใช้ Linux เครื่องแรกเข้ารายการเมื่อมิถุนายน 1998 เพิ่มเป็น 305 เครื่องในพฤศจิกายน 2004 และ Linux ครองครบ 500 อันดับตั้งแต่รายการพฤศจิกายน 2017 ต่อเนื่องถึงรายการมิถุนายน 2026

### Android ใช้เคอร์เนล Linux หรือไม่?

ใช้ เอกสารของ Android ระบุว่าเคอร์เนลของ Android สร้างจากเคอร์เนล Linux รุ่น Long Term Supported (LTS) ของต้นน้ำ แล้ว Google เพิ่มแพตช์เฉพาะของ Android เป็น Android Common Kernel เช่น android15-6.6 คือเคอร์เนลของ Android 15 ที่อิง Linux 6.6

### เคอร์เนล Linux รุ่น LTS แต่ละรุ่นหมดอายุเมื่อไร?

ตารางของ kernel.org ณ ตุลาคม 2026 ระบุวันหมดการดูแลที่คาดไว้ดังนี้ รุ่น 5.10 และ 5.15 ธันวาคม 2026 รุ่น 6.1 และ 6.6 ธันวาคม 2027 รุ่น 6.12 และ 6.18 ธันวาคม 2028 โดย kernel.org ย้ำว่าวันเหล่านี้เปลี่ยนได้ ส่วนเคอร์เนลของดิสทริบิวชันให้ดูรอบซัพพอร์ตของผู้จำหน่ายดิสทริบิวชันนั้น


## แหล่งอ้างอิง

- [2020 Linux Kernel History Report](https://www.linuxfoundation.org/resources/publications/linux-kernel-history-report-2020) — The Linux Foundation
- [LINUX's History (ข้อความที่ Linus Torvalds รวบรวมเมื่อ 31 กรกฎาคม 1992)](https://www.cs.cmu.edu/~awb/linux.history.html) — Carnegie Mellon University School of Computer Science
- [Notes for linux release 0.01](https://www.kernel.org/pub/linux/kernel/Historic/old-versions/RELNOTES-0.01) — The Linux Kernel Archives (kernel.org)
- [The GNU Project](https://www.gnu.org/gnu/thegnuproject.html) — Free Software Foundation
- [Operating system Family / Linux](https://top500.org/statistics/details/osfam/1/) — TOP500
- [IBM Closes Landmark Acquisition of Red Hat for $34 Billion; Defines Open, Hybrid Cloud Future](https://www.redhat.com/en/about/press-releases/ibm-closes-landmark-acquisition-red-hat-34-billion-defines-open-hybrid-cloud-future) — Red Hat