# ประวัติลอยกระทง: ตำนานนางนพมาศ จารึกสุโขทัย และหลักฐานที่หน่วยงานไทยบันทึกไว้

> ประวัติลอยกระทง ตามเอกสารกรมศิลปากรและกระทรวงวัฒนธรรม เรื่องนางนพมาศมาจากตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์ ส่วนจารึกสุโขทัยมีแต่ “เผาเทียน เล่นไฟ” ไม่มีคำว่าลอยกระทง

- ประเภท: อธิบาย · หมวด: History
- เผยแพร่: 2026-11-04T03:42:00.000Z · อัปเดต: 2026-11-04T03:42:00.000Z
- โดย: กองบรรณาธิการ THAI DATA, THAI DATA IT BUSINESS ENTERPRISE
- ที่มา: https://thaidata.co.th/history/loy-krathong-history-nang-noppamas-sukhothai/

## สรุปประเด็นสำคัญ

- ประวัติลอยกระทงตามกระทรวงวัฒนธรรม: ประเพณีลอยกระทง**ไม่มีหลักฐานระบุแน่ชัด**ว่าเริ่มตั้งแต่เมื่อใด และศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหงมีแต่ชื่อ “เผาเทียน เล่นไฟ”
- เรื่องนางนพมาศทำกระทงรูปดอกบัวมาจากตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์ ซึ่งหอสมุดแห่งชาติชลบุรี กรมศิลปากร ระบุว่าเป็น พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (**รัชกาลที่ 3**)
- ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรประเมินจากเนื้อหาของหนังสือว่าน่าจะแต่งระหว่าง **พ.ศ. 2376–2394** ส่วนหอสมุดแห่งชาติรัชมังคลาภิเษก จันทบุรี เขียนว่าลอยกระทงมีมาตั้งแต่ราว **พ.ศ. 1800**
- กระทรวงวัฒนธรรมระบุว่ากระทงใบตองระยะแรกจำกัดอยู่ในราชสำนักกรุงเทพฯ และแพร่หลายทั่วประเทศราว **พ.ศ. 2500** พร้อม “เพลงลอยกระทง” ของสุนทราภรณ์
- ลอยกระทงปีนี้ตรงกับวันอังคารที่ **24 พฤศจิกายน 2569** ส่วนงานลอยกระทง เผาเทียน เล่นไฟ ที่อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัยจัด **15–24 พฤศจิกายน 2569**

ประวัติลอยกระทงที่คนไทยคุ้นเคยคือเรื่องนางนพมาศคิดทำกระทงรูปดอกบัวในสมัยสุโขทัย แต่[กระทรวงวัฒนธรรม](https://calendar.m-culture.go.th/events/104267)ระบุว่าประเพณีลอยกระทงไม่มีหลักฐานระบุแน่ชัดว่าเริ่มตั้งแต่เมื่อใด และศิลาจารึกสมัยสุโขทัยไม่มีชื่อ “ลอยกระทง” มีแต่ “เผาเทียน เล่นไฟ” ปีนี้วันลอยกระทงตรงกับวันอังคารที่ 24 พฤศจิกายน 2569

![อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัยยามค่ำคืนในช่วงเทศกาลลอยกระทง มีเทียนเรียงรอบฐานเจดีย์](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/loy-krathong-history-nang-noppamas-sukhothai/lk-history-sukhothai-park-candles.webp?v=9db24fac) _(ภาพ: Tang2bar / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0))_

## ประวัติลอยกระทง ฉบับที่คนไทยคุ้น: นางนพมาศกับกระทงดอกบัว

เรื่องที่เล่าต่อกันมามีโครงเรื่องเดียวกันในเอกสารของหน่วยงานรัฐหลายแห่ง ปฏิทินวัฒนธรรมของกระทรวงวัฒนธรรมเล่าว่า นางนพมาศ หรือ ท้าวศรีจุฬาลักษณ์ สนมเอกของพระร่วง คิดประดิษฐ์กระทงดอกบัวขึ้นเป็นคนแรกแทนการลอยโคม และยกข้อความจากหนังสือนางนพมาศมาว่า

> "ครั้นวันเพ็ญเดือน ๑๒ ข้าน้อยได้กระทำโคมลอย คิดตกแต่งให้งามประหลาดกว่าโคมสนมกำนัลทั้งปวง..."

ตามเรื่องเล่าเดียวกัน เมื่อสมเด็จพระร่วงเจ้าได้เสด็จฯ ทางชลมารค ทอดพระเนตรกระทงของนางนพมาศก็ทรงพอพระราชหฤทัย จึงโปรดให้ถือเป็นเยี่ยงอย่าง และให้จัดประเพณีลอยกระทงขึ้นเป็นประจำทุกปี

[หอสมุดแห่งชาติชลบุรี กรมศิลปากร](https://finearts.go.th/chonburilibrary/view/37080-%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87-%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%9E%E0%B8%93%E0%B8%B5%E0%B8%A5%E0%B8%AD%E0%B8%A2%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%97%E0%B8%87)อธิบายรายละเอียดของกระทงในเรื่องนี้ว่าทำเป็นรูปดอกบัวกมุท ซึ่งเป็นดอกบัวพิเศษที่บานในเวลากลางคืนเพียงปีละครั้งเท่านั้น และยกข้อความตอนที่ พระร่วงเจ้าได้ทอดพระเนตรและรับรู้ในความหมาย ก็พอพระทัยเป็นอย่างมาก จึงมีพระราชดำรัสว่า

> “แต่นี้สืบไปเบื้องหน้าโดยลำดับกษัตริย์ในสยามประเทศ ถึงกาลนักขัตฤกษ์วันเพ็ญเดือน ๑๒ ให้ทำโคมเป็นรูปดอกบัวอุทิศสักการบูชาพระพุทธบาทนัมมทานที ตราบเท่ากัลปวสาน”

![อินโฟกราฟิกวันลอยกระทงไทย ประเพณีแห่งสายน้ำเดือน 12 จากปฏิทินวัฒนธรรม เล่าประวัติลอยกระทงและเรื่องนางนพมาศ](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/loy-krathong-history-nang-noppamas-sukhothai/lk-history-mculture-infographic-story.webp?v=295b4127) _(ภาพ: ปฏิทินวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม)_

## ประวัติลอยกระทง ในหลักฐานสมัยสุโขทัย: มีแต่ “เผาเทียน เล่นไฟ”

หลักฐานร่วมสมัยในประวัติลอยกระทงกลับไม่ได้พูดถึงกระทงเลย กระทรวงวัฒนธรรมเขียนว่า ในศิลาจารึกสมัยสุโขทัยและเอกสารร่วมสมัยไม่มีชื่อ “ลอยกระทง” แม้แต่ในศิลาจารึกของพ่อขุนรามคำแหงก็มีแต่ชื่อ “เผาเทียน เล่นไฟ” ซึ่งเป็นงานรื่นเริงที่ใหญ่ที่สุดของกรุงสุโขทัย คนจึงเชื่อกันว่างานนี้น่าจะเป็นงานลอยกระทง

[ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร](https://www.sac.or.th/portal/th/article/detail/284) ในบทความของ ดร.ตรงใจ หุตางกูร (19 พฤศจิกายน 2564) อ่านข้อความเดียวกันต่างออกไป บทความชี้ว่าวลี “เผาเทียน เล่นไฟ” มาจากตอนที่ว่าด้วยงานเทศกาลบุญช่วงทอดกฐินหลังออกพรรษา ซึ่งไม่เกี่ยวข้องกับเทศกาลลอยกระทง ข้อความในจารึกตอนนั้นคือ

> “... เที้ยรย่อมคนเสียดกัน เข้ามาดูท่านเผาเทียน ท่านเล่นไฟ เมืองสุโขทัยนี้มีดั่งจักแตก ...”

บทความเดียวกันอธิบายว่า การนำนางนพมาศ ประเพณีลอยกระทง และกรุงสุโขทัยมารวมกันภายใต้แนวคิด “ลอยกระทง เผาเทียน เล่นไฟ” เป็นการใช้ทุนทางวัฒนธรรมส่งเสริมการท่องเที่ยวอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัยในยุคปัจจุบัน

![รายละเอียดตัวอักษรบนจารึกพ่อขุนรามคำแหง หรือจารึกหลักที่ 1](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/loy-krathong-history-nang-noppamas-sukhothai/lk-history-ramkhamhaeng-inscription-detail.webp?v=8c4f4dfb) _(ภาพ: Ohbendy / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0))_

## ประวัติลอยกระทง ที่มาของหนังสือนางนพมาศ: สองแหล่งเขียนไม่ตรงกัน

ต้นทางของประวัติลอยกระทงฉบับนางนพมาศคือหนังสือ “นางนพมาศ หรือตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์” ซึ่งแหล่งข้อมูลระบุที่มาไว้ต่างกัน

| แหล่ง | สิ่งที่ระบุ |
| --- | --- |
| หอสมุดแห่งชาติชลบุรี กรมศิลปากร | การทำกระทงปรากฏในตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์ พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 3) |
| ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร | ถ้าแต่งในแผ่นดินรัชกาลที่ 3 ช่วงที่แต่งควรอยู่ระหว่าง พ.ศ. 2376–2394 และถ้ากรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ (พ.ศ. 2354–2388) มีส่วนเกี่ยวข้อง ช่วงที่แต่งควรอยู่ระหว่าง พ.ศ. 2376–2388 |
| หอสมุดแห่งชาติรัชมังคลาภิเษก จันทบุรี กรมศิลปากร | ประเพณีลอยกระทงมีมาตั้งแต่ครั้งกรุงสุโขทัยเป็นราชธานี ประมาณ พ.ศ. 1800 (อ้างอิงหนังสือวันสำคัญ 2 เล่ม) |

## เบาะแสในหนังสือนางนพมาศ ที่ชี้ว่าไม่ได้แต่งสมัยสุโขทัย

ส่วนนี้ของประวัติลอยกระทงมาจากศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร ซึ่งใช้รายละเอียดในหนังสือเองเป็นเบาะแสว่าไม่ได้แต่งในสมัยสุโขทัย ดังนี้

- **สำนวนภาษา** ต่างจากไตรภูมิพระร่วง แต่พ้องกับสำนวนอยุธยาตอนปลายถึงรัตนโกสินทร์ตอนต้น
- **ภูมิศาสตร์** หนังสือบรรยายว่ากรุงสุโขทัย “มีแม่น้ำรอบเมือง” ซึ่งตรงกับกรุงศรีอยุธยามากกว่า ขณะที่แม่น้ำยมอยู่ห่างจากตัวเมืองสุโขทัยราว 10 กิโลเมตร
- **ชื่อชนชาติ** การกล่าวถึง “ฝรั่ง” หลายเชื้อชาติแสดงว่าเขียนหลัง พ.ศ. 2054 (ค.ศ. 1511) ปีที่โปรตุเกสยึดมะละกา และ “แขกมห่น” แสดงว่าเขียนหลัง พ.ศ. 2069 (ค.ศ. 1526) ปีสถาปนาจักรวรรดิโมกุล
- **“ฝรั่งการะหนี่”** ชี้ไปที่สหพันธรัฐเยอรมันซึ่งก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2358 (ค.ศ. 1815) เรื่องจึงควรแต่งหลังปีนั้น
- **ความสัมพันธ์กับสหรัฐ** เกณฑ์สุดท้ายคือสนธิสัญญาไมตรีและพาณิชย์ระหว่างสยามกับสหรัฐ พ.ศ. 2376 (ค.ศ. 1833) บทความจึงประเมินช่วงที่แต่งไว้ที่ พ.ศ. 2376–2394

บทความยังระบุว่าชื่อ “นพมาศ” แปลว่าทองเนื้อเก้า และไม่พบในเอกสารหรือจารึกใดในประวัติศาสตร์ แต่ชื่อ “ศรีจุฬาลักษณ์” ปรากฏทั้งในเอกสารฝ่ายอยุธยาและจารึกสมัยสุโขทัย ส่วนใจความหลักของหนังสือไม่ใช่การทำกระทง แต่เป็นเรื่องลักษณะกุลสตรีในอุดมคติ แนวปฏิบัติตนของพระสนม และคำพรรณนาพิธีประจำแต่ละเดือนโดยย่อ

![กระทงจากใบตองประดับดอกไม้สด ธูป และเทียน](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/loy-krathong-history-nang-noppamas-sukhothai/lk-history-krathong-banana-leaf.webp?v=84febc4a) _(ภาพ: Megan Smith / Wikimedia Commons (CC BY 2.0))_

## ประวัติลอยกระทงช่วงรัตนโกสินทร์: จากราชสำนักสู่ทั้งประเทศ

ประวัติลอยกระทงช่วงนี้ชัดเจนกว่า กระทรวงวัฒนธรรมเล่าว่าประเพณีลอยกระทงที่ทำด้วยใบตองในระยะแรก จำกัดอยู่แต่ในราชสำนักกรุงเทพฯ เท่านั้น ซึ่งมีรายละเอียดพรรณนาอยู่ในหนังสือพระราชพงศาวดาร รัชกาลที่ 3 ว่า กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพ ราชธิดาในพระองค์โปรดได้แต่งกระทงเล่นทุกปี จากนั้นจึงขยายตัวเป็นลำดับ

1. แพร่หลายสู่ราษฎรในกรุงเทพฯ
2. ขยายไปยังหัวเมืองใกล้เคียงในบริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา
3. นิยมแพร่หลายทั่วประเทศราว พ.ศ. 2500 หรือก่อนหน้านั้นไม่นาน
4. “เพลงลอยกระทง” ในจังหวะของสุนทราภรณ์เผยแพร่ทางวิทยุกระจายเสียง จนลอยกระทงกลายเป็นประเพณีสำคัญของคนไทยทั่วประเทศ

## ความหมายในประวัติลอยกระทง: บูชา ขอขมา และอ่านระดับน้ำ

ความหมายของประวัติลอยกระทงมีหลายชั้นตามที่หอสมุดแห่งชาติของกรมศิลปากรสองแห่งรวบรวมไว้

- **พิธีพราหมณ์** หอสมุดแห่งชาติชลบุรีระบุว่าเดิมเป็นพิธีบูชาพระอิศวร พระนารายณ์ และพระพรหม ต่อมาได้ถือตามหลักพุทธศาสนา เพื่อบูชาพระบรมสารีริกธาตุ พระจุฬามณีในชั้นดาวดึงส์ และลอยโคมเพื่อบูชาพระพุทธบาท
- **แม่น้ำนัมมทานที** หอสมุดแห่งชาติรัชมังคลาภิเษก จันทบุรี อธิบายว่าเป็นแม่น้ำในแคว้นทักขิณาบถของอินเดีย ปัจจุบันเรียกว่าแม่น้ำเนรพุทท
- **ขอขมาแม่น้ำ** การลอยกระทงยังเป็นการแสดงความกตัญญูและขอขมาที่ล่วงล้ำแม่น้ำโดยรู้เท่าไม่ถึงการณ์
- **จังหวะของน้ำ** หอสมุดแห่งชาติจันทบุรีอธิบายว่าชาวบ้านรู้จากประสบการณ์ว่าเดือนสิบเอ็ด (ราวตุลาคม) น้ำขึ้นนองหลาก เดือนสิบสอง (ราวพฤศจิกายน) น้ำจะทรงตัวคือไม่ขึ้นไม่ลง และเดือนอ้ายถึงเดือนยี่น้ำจะลดลง

![อินโฟกราฟิกกิจกรรมวันลอยกระทงจากปฏิทินวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/loy-krathong-history-nang-noppamas-sukhothai/lk-history-mculture-infographic-activities.webp?v=69286ea7) _(ภาพ: ปฏิทินวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม)_

## ลำดับเหตุการณ์ ประวัติลอยกระทง

| ช่วงเวลา | เหตุการณ์ในประวัติลอยกระทง | แหล่ง |
| --- | --- | --- |
| สมัยสุโขทัย | ศิลาจารึกพ่อขุนรามคำแหงมีชื่อ “เผาเทียน เล่นไฟ” ไม่มีชื่อ “ลอยกระทง” | กระทรวงวัฒนธรรม |
| ประมาณ พ.ศ. 1800 | หอสมุดแห่งชาติจันทบุรีระบุว่าประเพณีลอยกระทงมีมาตั้งแต่ครั้งกรุงสุโขทัยเป็นราชธานี | กรมศิลปากร |
| หลัง พ.ศ. 2054 และ 2069 | ชื่อ “ฝรั่ง” และ “แขกมห่น” ในหนังสือนางนพมาศชี้ว่าเขียนหลังช่วงนี้ | ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร |
| หลัง พ.ศ. 2358 | ชื่อ “ฝรั่งการะหนี่” ชี้ไปที่สหพันธรัฐเยอรมัน | ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร |
| พ.ศ. 2376–2394 | ช่วงที่หนังสือนางนพมาศน่าจะแต่ง ในแผ่นดินรัชกาลที่ 3 | ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร |
| รัชกาลที่ 3 | กระทงใบตองจำกัดอยู่ในราชสำนักกรุงเทพฯ กรมหมื่นอัปสรสุดาเทพแต่งกระทงทุกปี | กระทรวงวัฒนธรรม |
| ประมาณ พ.ศ. 2500 | ลอยกระทงแพร่หลายทั่วประเทศ พร้อมเพลงลอยกระทงของสุนทราภรณ์ | กระทรวงวัฒนธรรม |
| 15–24 พฤศจิกายน 2569 | งานประเพณีลอยกระทง เผาเทียน เล่นไฟ ที่อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย | กรมศิลปากร |
| 24 พฤศจิกายน 2569 | วันลอยกระทงปีนี้ ตรงกับวันอังคาร | ข่าวลอยกระทง 2569 ของเรา |

## มรดกที่เหลือถึงปัจจุบัน

ประวัติลอยกระทงที่ยังถกเถียงกันไม่ได้ทำให้ประเพณีนี้สำคัญน้อยลง หลายส่วนของเรื่องเล่ายังอยู่ในงานปีนี้

- **ชื่องานที่สุโขทัย** อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัยใช้ชื่อ[งานประเพณีลอยกระทง เผาเทียน เล่นไฟ](https://www.finearts.go.th/promotion/view/66460-%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B8%B4%E0%B8%8D%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B8%A2%E0%B8%A7%E0%B8%87%E0%B8%B2%E0%B8%99) จัดระหว่างวันที่ 15–24 พฤศจิกายน 2569 กำหนดการและบัตรแสงสีเสียงอยู่ในข่าว[ลอยกระทงสุโขทัย 2569](/tourism/sukhothai-loy-krathong-2026-schedule-15-24-november/)
- **ประกวดนางนพมาศ** หอสมุดแห่งชาติจันทบุรีระบุว่าหลายแห่งยังจัดประกวดกระทง ประกวดนางนพมาศ และมีมหรสพสมโภชในตอนกลางคืน
- **วัสดุของกระทง** หอสมุดแห่งชาติจันทบุรีแนะนำให้ใช้วัสดุที่ย่อยสลายได้ง่าย เช่น ใบตอง กาบกล้วย กาบพลับพลึง เปลือกมะพร้าว หรือกระดาษ
- **ลอยกระทงในเมือง** จุดลอยกระทงของกรุงเทพมหานครและวันจัดงานแต่ละจุดอยู่ในข่าว[ลอยกระทง 2569 กทม. 5 จุด](/tourism/bangkok-loy-krathong-2569-5-venues-17-29-november/)

![โปสเตอร์งานประเพณีลอยกระทง เผาเทียน เล่นไฟ จังหวัดสุโขทัย 15–24 พฤศจิกายน 2569 ของอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/loy-krathong-history-nang-noppamas-sukhothai/lk-history-sukhothai-2569-poster.webp?v=9c0d74e7) _(ภาพ: อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย กรมศิลปากร)_

ในประวัติลอยกระทง เรื่องเล่าว่าใครเป็นคนแรกที่ทำกระทงจึงเป็นทั้งตำนานและหลักฐานทางวรรณกรรมของต้นรัตนโกสินทร์ ขณะที่หลักฐานสมัยสุโขทัยบอกเพียงว่าเมืองนี้เคยมีงาน “เผาเทียน เล่นไฟ” ที่คนแน่นจนเมืองแทบแตก อ่านเรื่องอื่นในหมวด[ประวัติศาสตร์](/history/)

## ภาพบันทึก

![ผู้คนร่วมงานลอยกระทงยามค่ำคืน กระทงเรียงอยู่ด้านหน้า](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/loy-krathong-history-nang-noppamas-sukhothai/lk-history-krathong-night-festival.webp?v=59091f71) _(ภาพ: PEAK99 / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0))_

![วางกระทงจุดเทียนลงบนผิวน้ำ](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/loy-krathong-history-nang-noppamas-sukhothai/lk-history-krathong-floating-candles.webp?v=3715a04f) _(ภาพ: Rockybgonzales / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0))_

## คำถามที่พบบ่อย

### ประวัติลอยกระทงเริ่มจากสมัยสุโขทัยจริงไหม?

ประวัติลอยกระทงยังไม่มีข้อยุติ กระทรวงวัฒนธรรมระบุว่าไม่มีหลักฐานระบุแน่ชัดว่าเริ่มตั้งแต่เมื่อใด และศิลาจารึกสมัยสุโขทัยไม่มีชื่อ “ลอยกระทง” มีแต่ “เผาเทียน เล่นไฟ” ขณะที่หอสมุดแห่งชาติสองแห่งของกรมศิลปากรเขียนว่าประเพณีนี้เริ่มตั้งแต่สมัยสุโขทัย

### นางนพมาศคือใคร เกี่ยวกับประวัติลอยกระทงอย่างไร?

ในประวัติลอยกระทงฉบับที่คุ้นกัน นางนพมาศ หรือท้าวศรีจุฬาลักษณ์ คือสนมเอกของพระร่วงที่คิดทำกระทงรูปดอกบัวแทนการลอยโคม เรื่องนี้มาจากหนังสือนางนพมาศ หรือตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์ ซึ่งศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรชี้ว่าชื่อ “นพมาศ” ไม่พบในเอกสารหรือจารึกใดในประวัติศาสตร์

### หนังสือนางนพมาศ ต้นเรื่องประวัติลอยกระทง แต่งขึ้นเมื่อไร?

หอสมุดแห่งชาติชลบุรี กรมศิลปากร ระบุว่าตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์เป็น พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 3) ส่วนศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรประเมินจากชื่อชนชาติในเรื่องว่าน่าจะแต่งระหว่าง พ.ศ. 2376–2394 ซึ่งเป็นส่วนสำคัญของประวัติลอยกระทงที่หลายคนไม่รู้

### ลอยกระทงแพร่หลายทั่วประเทศตั้งแต่เมื่อไร?

ตามประวัติลอยกระทงของกระทรวงวัฒนธรรม การลอยกระทงที่ทำด้วยใบตองระยะแรกจำกัดอยู่แต่ในราชสำนักกรุงเทพฯ แล้วแพร่สู่ราษฎรในกรุงเทพฯ และหัวเมืองลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา ก่อนนิยมแพร่หลายทั่วประเทศราว พ.ศ. 2500 พร้อมเพลงลอยกระทงของสุนทราภรณ์ทางวิทยุ

### ลอยกระทง 2569 ตรงกับวันไหน?

ลอยกระทงปีนี้ ซึ่งเป็นโอกาสทบทวนประวัติลอยกระทง ตรงกับวันอังคารที่ 24 พฤศจิกายน 2569 ซึ่งเป็นวันเพ็ญเดือน 12 ส่วนงานประเพณีลอยกระทง เผาเทียน เล่นไฟ จังหวัดสุโขทัย ที่อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัยจัดระหว่างวันที่ 15–24 พฤศจิกายน 2569 ตามประกาศของกรมศิลปากร


## แหล่งอ้างอิง

- [ประวัติความเป็นมาของวันลอยกระทง](https://calendar.m-culture.go.th/events/104267) — ปฏิทินวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม
- [เรื่อง ประเพณีลอยกระทง](https://finearts.go.th/chonburilibrary/view/37080-%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87-%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%9E%E0%B8%93%E0%B8%B5%E0%B8%A5%E0%B8%AD%E0%B8%A2%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%97%E0%B8%87) — หอสมุดแห่งชาติ ชลบุรี กรมศิลปากร
- [เรื่อง “วันลอยกระทง”](https://www.finearts.go.th/chantaburilibrary/view/37155-%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87--%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%A5%E0%B8%AD%E0%B8%A2%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%97%E0%B8%87-) — หอสมุดแห่งชาติรัชมังคลาภิเษก จันทบุรี กรมศิลปากร
- [หรือนางนพมาศในประวัติศาสตร์ มิได้ทำกระทง แต่เป็นวีรสตรีผู้ค้ำบัลลังก์ ?](https://www.sac.or.th/portal/th/article/detail/284) — ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)
- [ขอเชิญเที่ยวงานประเพณีลอยกระทง เผาเทียน เล่นไฟ จังหวัดสุโขทัย ปี 2569](https://www.finearts.go.th/promotion/view/66460-%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B8%B4%E0%B8%8D%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B8%A2%E0%B8%A7%E0%B8%87%E0%B8%B2%E0%B8%99) — กรมศิลปากร