# โอมิครอน 5 ปี: WHO ประกาศสายพันธุ์น่ากังวล 26 พ.ย. 2021 สองวันหลังแอฟริกาใต้รายงาน

> โอมิครอน 5 ปี ครบ 26 พ.ย. 2026 นับจาก WHO จัด B.1.1.529 เป็นสายพันธุ์น่ากังวลหลังแอฟริกาใต้รายงาน 24 พ.ย. 2021 วันนี้สายที่ WHO เฝ้าระวังยังสืบมาจากโอมิครอน

- ประเภท: อธิบาย · หมวด: History
- เผยแพร่: 2026-11-21T01:19:00.000Z · อัปเดต: 2026-11-21T01:19:00.000Z
- โดย: กองบรรณาธิการ THAI DATA, THAI DATA IT BUSINESS ENTERPRISE
- ที่มา: https://thaidata.co.th/history/omicron-5-years-who-variant-of-concern-2021/

## สรุปประเด็นสำคัญ

- โอมิครอน 5 ปี ครบวันที่ **26 พฤศจิกายน 2026** วันนั้นในปี 2021 คณะที่ปรึกษา TAG-VE ประชุมประเมิน B.1.1.529 และ WHO ประกาศให้เป็นสายพันธุ์น่ากังวล (VOC) ตั้งชื่อว่า **Omicron**
- แอฟริกาใต้รายงานสายพันธุ์นี้ต่อ WHO ครั้งแรกเมื่อ **24 พฤศจิกายน 2021** ส่วนผู้ติดเชื้อรายแรกที่ยืนยันได้มาจากตัวอย่างที่เก็บเมื่อ **9 พฤศจิกายน 2021**
- ในวันประกาศเมื่อ โอมิครอน 5 ปีก่อน WHO ให้เหตุผลว่าสายพันธุ์นี้มีการกลายพันธุ์จำนวนมาก หลักฐานเบื้องต้นชี้ว่าเสี่ยงติดเชื้อซ้ำสูงกว่า VOC อื่น และชุดตรวจ PCR ที่ใช้กันมากตรวจไม่พบยีนเป้าหมาย **1 ใน 3** ตัว (S gene dropout) จึงใช้เป็นตัวชี้วัดได้
- วันที่ **5 พฤษภาคม 2023** ผู้อำนวยการใหญ่ WHO ประกาศว่า COVID-19 ไม่เป็นภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุขระหว่างประเทศอีกต่อไป
- หน้าติดตามสายพันธุ์ของ WHO ที่ปรับล่าสุด **19 พฤศจิกายน 2026** ระบุ JN.1 เป็นสายพันธุ์ที่น่าสนใจ (VOI) และมีสายพันธุ์ที่เฝ้าติดตาม (VUM) **5** สาย ล่าสุดคือ PJ.2.1 ที่เพิ่มเข้ามาในวันเดียวกัน

โอมิครอน 5 ปี ครบในวันที่ 26 พฤศจิกายน 2026 [แถลงการณ์ขององค์การอนามัยโลก (WHO)](https://www.who.int/news/item/26-11-2021-classification-of-omicron-(b.1.1.529)-sars-cov-2-variant-of-concern)ลงวันที่ 26 พฤศจิกายน 2021 ระบุว่าคณะที่ปรึกษาด้านวิวัฒนาการของไวรัส SARS-CoV-2 (TAG-VE) ประชุมประเมินสายพันธุ์ B.1.1.529 ในวันนั้น และ WHO ประกาศให้เป็นสายพันธุ์น่ากังวล (Variant of Concern หรือ VOC) ตั้งชื่อว่า Omicron เพียงสองวันหลังแอฟริกาใต้รายงานสายพันธุ์นี้ครั้งแรก

## โอมิครอน 5 ปี: เกิดอะไรขึ้นระหว่าง 9–26 พฤศจิกายน 2021

แถลงการณ์ของ WHO เรียงลำดับเหตุการณ์ช่วงแรกของ โอมิครอน 5 ปีก่อนไว้ดังนี้

- ผู้ติดเชื้อ B.1.1.529 รายแรกที่ยืนยันได้มาจากตัวอย่างที่เก็บเมื่อ 9 พฤศจิกายน 2021
- แอฟริกาใต้รายงานสายพันธุ์นี้ต่อ WHO ครั้งแรกเมื่อ 24 พฤศจิกายน 2021
- สถานการณ์ในแอฟริกาใต้ก่อนหน้านั้นมีจุดสูงสุดของผู้ป่วยมาแล้ว 3 ระลอก ระลอกล่าสุดเป็นสายพันธุ์ Delta เป็นหลัก แต่ช่วงไม่กี่สัปดาห์ก่อนการประกาศ ผู้ติดเชื้อเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วพร้อมกับที่ตรวจพบ B.1.1.529
- 26 พฤศจิกายน 2021 TAG-VE ประชุมและแนะนำให้จัดเป็น VOC ซึ่ง WHO ประกาศตามในวันเดียวกัน

![แถลงการณ์ของ WHO วันที่ 26 พฤศจิกายน 2021 เรื่องการจัด B.1.1.529 เป็นสายพันธุ์น่ากังวลชื่อ Omicron](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/omicron-5-years-who-variant-of-concern-2021/who-omicron-classification-statement-2021.webp?v=11493d23) _(ภาพ: who.int (ภาพหน้าจอ))_

## โอมิครอน 5 ปีก่อน: ทำไม WHO จัดเป็นสายพันธุ์น่ากังวลเร็วขนาดนั้น

WHO ให้เหตุผลว่าหลักฐานที่ TAG-VE ได้รับบ่งชี้ว่าระบาดวิทยาของ COVID-19 เปลี่ยนไปในทางที่แย่ลง โดยมีประเด็นหลัก 4 ข้อ

- **กลายพันธุ์จำนวนมาก** บางตำแหน่งเป็นการกลายพันธุ์ที่น่ากังวล
- **เสี่ยงติดเชื้อซ้ำ** หลักฐานเบื้องต้นชี้ว่าเสี่ยงติดเชื้อซ้ำสูงกว่าสายพันธุ์น่ากังวลอื่น
- **ระบาดกว้าง** จำนวนผู้ป่วยสายพันธุ์นี้ดูเพิ่มขึ้นแทบทุกจังหวัดของแอฟริกาใต้
- **ตัวชี้วัดจากชุดตรวจ** ชุดตรวจ PCR ที่ใช้กันมากชนิดหนึ่งตรวจไม่พบยีนเป้าหมาย 1 ใน 3 ตัว เรียกว่า S gene dropout จึงใช้เป็นตัวชี้วัดสายพันธุ์ระหว่างรอผลถอดรหัสพันธุกรรม และด้วยวิธีนี้ WHO พบว่าสายพันธุ์นี้ถูกตรวจเจอเร็วกว่าการระบาดระลอกก่อน ๆ ซึ่งบ่งชี้ว่าอาจได้เปรียบด้านการเติบโต

ในวันประกาศเมื่อ โอมิครอน 5 ปีก่อน WHO ขอให้ประเทศต่าง ๆ เพิ่มการเฝ้าระวังและถอดรหัสพันธุกรรม ส่งข้อมูลจีโนมเข้าฐานข้อมูลสาธารณะอย่าง GISAID รายงานผู้ป่วยกลุ่มแรกผ่านกลไกกฎอนามัยระหว่างประเทศ (IHR) และทำการศึกษาภาคสนามกับห้องปฏิบัติการ ส่วนประชาชนได้รับการย้ำให้สวมหน้ากากที่กระชับ ล้างมือ เว้นระยะ ระบายอากาศในอาคาร เลี่ยงที่แออัด และฉีดวัคซีน

![ภาพจากกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน แต่งสีเขียว แสดงอนุภาคไวรัส SARS-CoV-2 ที่แยกจากตัวอย่างผู้ป่วย (ภาพประกอบ ไม่ได้ระบุว่าเป็นสายพันธุ์โอมิครอน)](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/omicron-5-years-who-variant-of-concern-2021/sars-cov-2-tem-niaid.webp?v=0bf7032a) _(ภาพ: NIAID / Wikimedia Commons, CC BY 2.0)_

## VOI กับ VOC ต่างกันอย่างไรตามนิยามของ WHO

ท้ายแถลงการณ์วันที่ 26 พฤศจิกายน 2021 WHO แนบนิยามที่ใช้ในขณะนั้นไว้ ก่อนจะปรับระบบติดตามและนิยามใหม่ในเดือนมีนาคม 2023

- **สายพันธุ์ที่น่าสนใจ (VOI)** คือสายพันธุ์ที่มีการเปลี่ยนแปลงทางพันธุกรรมซึ่งคาดหรือรู้ว่ากระทบคุณสมบัติของไวรัส เช่น การแพร่เชื้อ ความรุนแรงของโรค การหลบภูมิคุ้มกัน หรือการหลบการวินิจฉัยและการรักษา และพบว่าทำให้เกิดการแพร่ในชุมชนอย่างมีนัยสำคัญ หรือเกิดกลุ่มผู้ป่วยหลายกลุ่มในหลายประเทศโดยสัดส่วนเพิ่มขึ้นตามเวลา
- **สายพันธุ์น่ากังวล (VOC)** คือสายพันธุ์ที่เข้านิยาม VOI และเมื่อประเมินเทียบแล้วพบว่าเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงอย่างน้อยหนึ่งข้อในระดับที่มีนัยต่อสาธารณสุขโลก ได้แก่ แพร่เชื้อมากขึ้นหรือระบาดวิทยาเปลี่ยนไปในทางแย่ลง ความรุนแรงเพิ่มขึ้นหรืออาการเปลี่ยนไป หรือมาตรการสาธารณสุข ชุดตรวจ วัคซีน และยารักษาได้ผลลดลง

ในวันประกาศ โอมิครอน 5 ปีก่อนจึงถูกจัดเป็น VOC ทันที เพราะ WHO ระบุว่าหลักฐานบ่งชี้ว่าระบาดวิทยาของ COVID-19 เปลี่ยนไปในทางแย่ลง ซึ่งตรงกับเงื่อนไขข้อแรกของนิยาม

## โอมิครอน 5 ปีก่อน: สองวันต่อมา WHO รู้อะไรและยังไม่รู้อะไร

[แถลงการณ์วันที่ 28 พฤศจิกายน 2021](https://www.who.int/news/item/28-11-2021-update-on-omicron) สรุปความรู้ช่วงแรกเกี่ยวกับโอมิครอนไว้อย่างระมัดระวัง

| ประเด็น | สิ่งที่ WHO ระบุเมื่อ 28 พ.ย. 2021 |
| --- | --- |
| การแพร่เชื้อ | ยังไม่ชัดว่าแพร่ง่ายกว่าสายพันธุ์อื่นรวมถึง Delta หรือไม่ |
| ความรุนแรง | ยังไม่ชัดว่าทำให้ป่วยรุนแรงกว่าหรือไม่ อัตราเข้าโรงพยาบาลที่เพิ่มขึ้นอาจมาจากจำนวนผู้ติดเชื้อที่เพิ่มขึ้นโดยรวม |
| การติดเชื้อซ้ำ | หลักฐานเบื้องต้นชี้ว่าอาจเสี่ยงติดเชื้อซ้ำสูงกว่า แต่ข้อมูลยังจำกัด |
| วัคซีน | วัคซีนที่มีอยู่ยังได้ผลในการป้องกันการป่วยรุนแรงและเสียชีวิต |
| การตรวจ | ชุดตรวจ PCR ยังตรวจพบการติดเชื้อ ส่วนชุดตรวจแอนติเจนแบบเร็วอยู่ระหว่างศึกษา |
| การรักษา | ยากลุ่มคอร์ติโคสเตียรอยด์และยาต้านตัวรับ IL6 ยังใช้ได้กับผู้ป่วยหนัก |

WHO ยังระบุว่าผู้ติดเชื้อกลุ่มแรกที่รายงานเป็นนักศึกษามหาวิทยาลัย ซึ่งเป็นคนอายุน้อยที่มักป่วยไม่รุนแรง การเข้าใจระดับความรุนแรงของโอมิครอนจึงต้องใช้เวลาหลายวันถึงหลายสัปดาห์

## โอมิครอน 5 ปี: จากสายพันธุ์ใหม่ถึงการยุติภาวะฉุกเฉิน

หลังการประกาศ โอมิครอนและสายที่สืบมาจากมันกลายเป็นภาพหลักของการระบาด หน้าติดตามสายพันธุ์ของ WHO ระบุว่าวันที่ 15 มีนาคม 2023 WHO ปรับระบบติดตามและนิยามของ VOC กับ VOI ใหม่ "เพื่อสะท้อนภาพสายพันธุ์ปัจจุบันที่สายที่สืบมาจากโอมิครอนเป็นหลัก"

![อาคารสำนักงานใหญ่องค์การอนามัยโลกและธง กรุงเจนีวา](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/omicron-5-years-who-variant-of-concern-2021/who-headquarters-flag-2012.webp?v=b83d43bf) _(ภาพ: United States Mission Geneva / Wikimedia Commons, CC BY 2.0)_

อีกราวเจ็ดสัปดาห์ต่อมา [แถลงการณ์วันที่ 5 พฤษภาคม 2023](https://www.who.int/news/item/05-05-2023-statement-on-the-fifteenth-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-coronavirus-disease-(covid-19)-pandemic) ระบุว่าคณะกรรมการฉุกเฉินตามกฎอนามัยระหว่างประเทศประชุมครั้งที่ 15 เมื่อ 4 พฤษภาคม 2023 โดยชี้ถึงแนวโน้มผู้เสียชีวิตและผู้ป่วยในโรงพยาบาลที่ลดลง และภูมิคุ้มกันระดับประชากรที่สูง ผู้อำนวยการใหญ่ WHO เห็นด้วยกับคำแนะนำ และประกาศว่า COVID-19 เป็นปัญหาสุขภาพที่ดำเนินต่อเนื่อง ไม่เป็นภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุขระหว่างประเทศ (PHEIC) อีกต่อไป

![แถลงการณ์ของ WHO วันที่ 5 พฤษภาคม 2023 หลังการประชุมคณะกรรมการฉุกเฉินครั้งที่ 15 เรื่อง COVID-19](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/omicron-5-years-who-variant-of-concern-2021/who-covid-emergency-end-statement-2023.webp?v=58f29cb2) _(ภาพ: who.int (ภาพหน้าจอ))_

## ลำดับเหตุการณ์ โอมิครอน 5 ปี

| วันที่ | เหตุการณ์ |
| --- | --- |
| มิ.ย. 2020 | WHO ตั้งคณะทำงานด้านวิวัฒนาการของไวรัส ต่อมาเป็น TAG-VE |
| พ.ค. 2021 | WHO เริ่มตั้งชื่อเรียกง่าย ๆ ให้สายพันธุ์สำคัญ |
| 9 พ.ย. 2021 | วันเก็บตัวอย่างของผู้ติดเชื้อ B.1.1.529 รายแรกที่ยืนยันได้ |
| 24 พ.ย. 2021 | แอฟริกาใต้รายงาน B.1.1.529 ต่อ WHO |
| 26 พ.ย. 2021 | WHO ประกาศเป็น VOC ชื่อ Omicron |
| 28 พ.ย. 2021 | WHO สรุปสิ่งที่รู้และยังไม่รู้เกี่ยวกับโอมิครอน |
| 15 มี.ค. 2023 | WHO ปรับระบบติดตามสายพันธุ์ เพราะสายที่สืบจากโอมิครอนเป็นหลัก |
| 5 พ.ค. 2023 | WHO ประกาศ COVID-19 ไม่เป็น PHEIC อีกต่อไป |
| 18 ธ.ค. 2023 | JN.1 ถูกจัดเป็นสายพันธุ์ที่น่าสนใจ (VOI) |
| 2024 | WHO เปิดเครือข่าย CoViNet เพื่อตรวจจับและติดตามโคโรนาไวรัส |
| 19 พ.ย. 2026 | WHO เพิ่ม PJ.2.1 เป็นสายพันธุ์ที่เฝ้าติดตาม (VUM) |
| 26 พ.ย. 2026 | ครบ โอมิครอน 5 ปี |

## มรดกที่เหลือถึงปัจจุบัน

![หน้าติดตามสายพันธุ์ SARS-CoV-2 ของ WHO ซึ่งปรับล่าสุดวันที่ 19 พฤศจิกายน 2026](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/omicron-5-years-who-variant-of-concern-2021/who-tracking-sars-cov-2-variants-page.webp?v=b589b0f5) _(ภาพ: who.int (ภาพหน้าจอ))_

ในวาระ โอมิครอน 5 ปี [หน้าติดตามสายพันธุ์ของ WHO](https://www.who.int/activities/tracking-SARS-CoV-2-variants) ซึ่งปรับล่าสุดวันที่ 19 พฤศจิกายน 2026 ยังเฝ้าดูไวรัสที่สืบมาจากโอมิครอน

- **สายพันธุ์ที่น่าสนใจ (VOI)** มี JN.1 ซึ่งเป็นสายที่สืบจาก BA.2.86 จัดเป็น VOI เมื่อ 18 ธันวาคม 2023
- **สายพันธุ์ที่เฝ้าติดตาม (VUM)** มี 5 สาย ได้แก่ NB.1.8.1 (23 พ.ค. 2025), XFG (25 มิ.ย. 2025), BA.3.2 (5 ธ.ค. 2025), PQ.16.1.1 (27 ก.ค. 2026) และ PJ.2.1 (19 พ.ย. 2026)
- **ระบบเฝ้าระวังถาวร** WHO ระบุว่ายังสำคัญที่ต้องรักษาระบบตรวจจับและแบ่งปันข้อมูลไว้ เพราะ SARS-CoV-2 ยังแพร่ระบาดในระดับสูงทั่วโลก และต้องเฝ้าดูการระบาดในสัตว์กับผู้ติดเชื้อเรื้อรังด้วย

บทเรียนจากโอมิครอน 5 ปีก่อนคือความเร็ว จากวันที่แอฟริกาใต้รายงานถึงวันที่ WHO ประกาศใช้เวลาเพียงสองวัน และ WHO ขอให้ทุกประเทศส่งข้อมูลจีโนมเข้าฐานข้อมูลสาธารณะตั้งแต่วันแรก เรื่องประวัติศาสตร์สาธารณสุขและวิทยาศาสตร์เรื่องอื่นอ่านต่อได้ที่[หมวดประวัติศาสตร์](/history/)

## คำถามที่พบบ่อย

### โอมิครอน 5 ปี ครบวันไหน?

โอมิครอน 5 ปี ครบวันที่ 26 พฤศจิกายน 2026 เพราะในวันที่ 26 พฤศจิกายน 2021 องค์การอนามัยโลก (WHO) ประกาศให้สายพันธุ์ B.1.1.529 เป็นสายพันธุ์น่ากังวล (Variant of Concern) และตั้งชื่อว่า Omicron ตามคำแนะนำของคณะที่ปรึกษา TAG-VE สองวันหลังแอฟริกาใต้รายงานสายพันธุ์นี้ต่อ WHO

### ทำไม WHO จัดโอมิครอนเป็นสายพันธุ์น่ากังวล?

ย้อนไปในวันแรกของ โอมิครอน 5 ปีก่อน แถลงการณ์ของ WHO วันที่ 26 พฤศจิกายน 2021 ระบุว่าสายพันธุ์นี้มีการกลายพันธุ์จำนวนมาก บางตำแหน่งน่ากังวล หลักฐานเบื้องต้นชี้ว่าเสี่ยงติดเชื้อซ้ำสูงกว่าสายพันธุ์น่ากังวลอื่น และจำนวนผู้ป่วยในแอฟริกาใต้เพิ่มขึ้นแทบทุกจังหวัด จึงเป็นหลักฐานว่าระบาดวิทยาของ COVID-19 เปลี่ยนไปในทางที่แย่ลง

### ตอนนี้ WHO ยังเฝ้าระวังสายพันธุ์ใดของ COVID-19 อยู่?

ในวาระ โอมิครอน 5 ปี หน้าติดตามสายพันธุ์ของ WHO ที่ปรับล่าสุดวันที่ 19 พฤศจิกายน 2026 ระบุ JN.1 เป็นสายพันธุ์ที่น่าสนใจ (VOI) และมีสายพันธุ์ที่เฝ้าติดตาม (VUM) 5 สาย ได้แก่ PQ.16.1.1, NB.1.8.1, XFG, BA.3.2 และ PJ.2.1 โดย WHO ระบุว่าภาพรวมสายพันธุ์ปัจจุบันเป็นสายที่สืบมาจากโอมิครอนเป็นหลัก

### WHO ประกาศยุติภาวะฉุกเฉิน COVID-19 เมื่อไร?

วันที่ 5 พฤษภาคม 2023 ผู้อำนวยการใหญ่ WHO เห็นด้วยกับคำแนะนำของคณะกรรมการฉุกเฉินตามกฎอนามัยระหว่างประเทศที่ประชุมครั้งที่ 15 เมื่อ 4 พฤษภาคม 2023 และประกาศว่า COVID-19 เป็นปัญหาสุขภาพที่ดำเนินต่อเนื่อง ไม่เป็นภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุขระหว่างประเทศ (PHEIC) อีกต่อไป


## แหล่งอ้างอิง

- [Classification of Omicron (B.1.1.529): SARS-CoV-2 Variant of Concern (26 November 2021)](https://www.who.int/news/item/26-11-2021-classification-of-omicron-(b.1.1.529)-sars-cov-2-variant-of-concern) — World Health Organization
- [Update on Omicron (28 November 2021)](https://www.who.int/news/item/28-11-2021-update-on-omicron) — World Health Organization
- [Statement on the fifteenth meeting of the IHR (2005) Emergency Committee on the COVID-19 pandemic (5 May 2023)](https://www.who.int/news/item/05-05-2023-statement-on-the-fifteenth-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-coronavirus-disease-(covid-19)-pandemic) — World Health Organization
- [Tracking SARS-CoV-2 variants (last updated 19 November 2026)](https://www.who.int/activities/tracking-SARS-CoV-2-variants) — World Health Organization
