# น้ำท่วม 2554: นิคมอุตสาหกรรม 7 แห่งจมน้ำ ห่วงโซ่ฮาร์ดดิสก์และรถยนต์โลกสะดุด

> น้ำท่วม 2554 ท่วม 66 จังหวัดและนิคมอุตสาหกรรม 7 แห่งในอยุธยาและปทุมธานี ธนาคารโลกประเมินความเสียหาย 1.43 ล้านล้านบาท โรงงานฮาร์ดดิสก์และรถยนต์ทั่วโลกขาดชิ้นส่วน

- ประเภท: อธิบาย · หมวด: History
- เผยแพร่: 2026-10-08T16:52:00.000Z · อัปเดต: 2026-10-08T16:52:00.000Z
- โดย: กองบรรณาธิการ THAI DATA, THAI DATA IT BUSINESS ENTERPRISE
- ที่มา: https://thaidata.co.th/history/thailand-2011-floods-supply-chain/

## สรุปประเด็นสำคัญ

- **น้ำท่วม 2554** กินพื้นที่ 66 จาก 77 จังหวัดระหว่างกรกฎาคมถึงธันวาคม พ.ศ. 2554 ผู้ได้รับผลกระทบกว่า 13 ล้านคน ธนาคารโลกระบุผู้เสียชีวิตกว่า 680 คน ส่วนรายงาน JICA ระบุ 657 คน ณ 1 ธันวาคม 2554
- น้ำเริ่มท่วม**นิคมอุตสาหกรรม 7 แห่ง**ในอยุธยาและปทุมธานีระหว่าง 4–20 ตุลาคม 2554 และสูบน้ำออกหมดระหว่าง 16 พฤศจิกายนถึง 8 ธันวาคม ตามการสำรวจของ JETRO ส่วน JICA พบว่าน้ำในนิคมลึกเฉลี่ย 2.2 เมตร
- ธนาคารโลกประเมินความเสียหายและความสูญเสียจากน้ำท่วม 2554 รวม **1.43 ล้านล้านบาท** (46,500 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) ภาคอุตสาหกรรมการผลิตรับไปราว 70% และราว 90% ตกกับภาคเอกชน
- ไทยผลิตฮาร์ดดิสก์ **41%** ของโลกตามข้อมูล ธปท. เมื่อโรงงานของ Western Digital ที่บางปะอินและนวนครจมน้ำ ยอดส่งของบริษัทลดจาก 57.8 ล้านเหลือ 28.5 ล้านลูกในไตรมาสถัดมา ส่วนโตโยต้าหยุดผลิตในไทยตั้งแต่ 10 ตุลาคม 2554
- สศช. รายงานว่าเศรษฐกิจไทยไตรมาส 4/2554 **หดตัว 9.0%** และทั้งปีโตเพียง 0.1% หลังน้ำท่วม 2554 รัฐตั้งกองทุนส่งเสริมการประกันภัยพิบัติ 50,000 ล้านบาท และวางแผนกู้ 350,000 ล้านบาทเพื่อบริหารจัดการน้ำ

**น้ำท่วม 2554** คืออุทกภัยที่ธนาคารโลกเรียกว่ารุนแรงที่สุดของไทยในรอบกว่าครึ่งศตวรรษ น้ำท่วม 66 จาก 77 จังหวัดระหว่างกรกฎาคมถึงธันวาคม พ.ศ. 2554 (ค.ศ. 2011) ท่วมนิคมอุตสาหกรรม 7 แห่งในอยุธยาและปทุมธานีช่วงเดือนตุลาคม และสร้างความเสียหายรวม 1.43 ล้านล้านบาท โรงงานฮาร์ดดิสก์และรถยนต์ในหลายประเทศต้องลดหรือหยุดผลิตเพราะชิ้นส่วนจากไทยขาด

บทความนี้เรียบเรียงเรื่องน้ำท่วม 2554 จากรายงานประเมินความเสียหายที่ธนาคารโลกทำร่วมกับกระทรวงการคลังในเดือนพฤศจิกายน 2554 รายงานแผนจัดการน้ำท่วมลุ่มเจ้าพระยาของ JICA (กันยายน 2556) รายงานเศรษฐกิจปี 2554 ของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ข่าวแถลงของ สศช. และประกาศของ Western Digital โตโยต้า และฮอนด้าในช่วงนั้น ตัวเลขที่แต่ละแหล่งระบุไม่ตรงกันเขียนไว้ทั้งสองแบบ

## ลำดับเหตุการณ์น้ำท่วม 2554

| วันที่ | เหตุการณ์ |
| --- | --- |
| พ.ค. 2554 | น้ำป่าไหลหลากในหลายพื้นที่ภาคเหนือ |
| มิ.ย. 2554 | พายุ Haima ฝนเดือนมิถุนายนสูงถึง 128% ของค่าเฉลี่ย |
| ก.ค.–ส.ค. 2554 | พายุ Nock-Ten ฝนสูงกว่า 150% ของค่าเฉลี่ยทั้งสองเดือน |
| กลาง ส.ค. 2554 | รัฐบาลตั้งศูนย์ติดตามและช่วยเหลือผู้ประสบภัยแบบรวมศูนย์ |
| 14 ก.ย.–3 ต.ค. 2554 | ระบบควบคุมน้ำท่วมหลัก 10 แห่งล้นหรือพัง |
| 4–20 ต.ค. 2554 | น้ำท่วมนิคมอุตสาหกรรม 7 แห่งทีละแห่ง |
| 10 ต.ค. 2554 | โตโยต้าหยุดผลิตทั้ง 3 โรงงานในไทยเพราะขาดชิ้นส่วน |
| ต้น พ.ย. 2554 | น้ำเข้าถึงบางส่วนของกรุงเทพฯ |
| 4–25 พ.ย. 2554 | ธนาคารโลกและรัฐบาลไทยประเมินความเสียหาย |
| 11 พ.ย. 2554 | ตั้งคณะกรรมการยุทธศาสตร์ด้านน้ำและด้านการฟื้นฟู |
| กลาง พ.ย. 2554 | ผู้ได้รับผลกระทบพร้อมกันสูงสุด 5.31 ล้านคน |
| 8 ธ.ค. 2554 | สูบน้ำออกจากนิคมแห่งสุดท้าย (นวนคร) เสร็จ |
| 20 ม.ค. 2555 | เปิดแผนแม่บทการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ |
| 26 ม.ค. 2555 | ประกาศ พ.ร.ก. ตั้งกองทุนส่งเสริมการประกันภัยพิบัติ |

ภาพจากดาวเทียม Terra ของ NASA เมื่อ 19 ตุลาคม 2554 ช่วงที่มวลน้ำกำลังไหลลงอ่าวไทย [NASA ระบุ](https://science.nasa.gov/earth/earth-observatory/flooding-near-bangkok-76204/)ว่าผืนน้ำทางเหนือของกรุงเทพฯ กว้างกว่า 75 กิโลเมตรในบางจุด

![ภาพสีผสมจากดาวเทียม Terra วันที่ 19 ตุลาคม 2554 ตัดเฉพาะภาคกลาง พื้นที่สีน้ำเงินเข้มถึงดำคือน้ำที่ท่วมที่ราบลุ่มเหนืออ่าวไทยและกรุงเทพฯ](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/thailand-2011-floods-supply-chain/nasa-modis-bangkok-flood-2011-10-19.webp?v=f1983b21) _(ภาพ: NASA Earth Observatory (MODIS Rapid Response Team))_

## ทำไมน้ำท่วม 2554 จึงหนักกว่าทุกปี

ลุ่มเจ้าพระยามีน้ำหลากทุกปี แต่รายงานธนาคารโลกระบุว่าปี 2554 ฝนตกเกินค่าเฉลี่ยต่อเนื่องตั้งแต่มิถุนายนถึงตุลาคม เดือนกันยายนและตุลาคมยังสูงถึง 135% และ 116% ของค่าเฉลี่ย เขื่อนใหญ่หลายแห่งเต็มความจุ และน้ำที่ล้นคันกั้นค่อย ๆ ไหลจากภาคเหนือลงที่ราบภาคกลาง รายงาน JICA ประเมินพื้นที่น้ำท่วมรวมราว 28,000 ตารางกิโลเมตร และในที่ลุ่มน้ำยังขังอยู่จนถึงธันวาคมหรือนานกว่านั้น

ธนาคารโลกจัดน้ำท่วม 2554 เป็นเหตุการณ์ระดับราว 50–100 ปีครั้ง และระบุว่าความเสียหายสูงกว่าพายุปี 2526 กว่า 100 เท่า แม้พื้นที่น้ำท่วมจะเล็กกว่าปี 2538 ส่วนตัวเลขผู้เสียชีวิตต่างกันตามวันที่รายงาน

- รายงาน JICA ระบุผู้เสียชีวิต 657 คน และผู้ได้รับผลกระทบ 13 ล้านคน ณ 1 ธันวาคม 2554
- ธนาคารโลกอ้างรายงานสถานการณ์ของสหประชาชาติลงวันที่ 8 ธันวาคม 2554 ว่าผู้เสียชีวิตกว่า 680 คน และผู้ได้รับผลกระทบสะสม 13.57 ล้านคน

## นิคมอุตสาหกรรม 7 แห่งที่จมน้ำในเดือนตุลาคม 2554

ธปท. ระบุว่านิคมอุตสาหกรรม 7 แห่งที่ถูกน้ำท่วม 2554 มีสัดส่วนราว 17% ของการผลิตภาคอุตสาหกรรมทั้งประเทศ และเป็นที่ตั้งของเครือข่ายผลิตรถยนต์ อิเล็กทรอนิกส์ ฮาร์ดดิสก์ และเครื่องใช้ไฟฟ้า การสำรวจของ JETRO ลงวันที่ 16 ธันวาคม 2554 ที่รายงาน JICA อ้างไว้ ให้วันที่ดังนี้

| นิคมอุตสาหกรรม | น้ำเริ่มท่วม | สูบน้ำออกเสร็จ |
| --- | --- | --- |
| สหรัตนนคร (Saha Rattana Nakorn) | 4 ต.ค. | 4 ธ.ค. |
| โรจนะ (Rojana) | 9 ต.ค. | 28 พ.ย. |
| ไฮเทค (Hi-Tech) | 13 ต.ค. | 25 พ.ย. |
| บางปะอิน (Bang Pa-in) | 14 ต.ค. | 17 พ.ย. |
| Factory Land | 15 ต.ค. | 16 พ.ย. |
| นวนคร (Nava Nakorn) | 17 ต.ค. | 8 ธ.ค. |
| บางกะดี (Bangkadi) | 20 ต.ค. | 4 ธ.ค. |

วันที่จากบริษัทต่างกันเล็กน้อย ฮอนด้าระบุว่าผู้บริหารสวนอุตสาหกรรมโรจนะสั่งอพยพและพบน้ำในพื้นที่โรงงานของบริษัทตั้งแต่ 8 ตุลาคม ส่วน Western Digital ระบุว่าโรงงานที่บางปะอินจมน้ำตั้งแต่ 15 ตุลาคม จำนวนนิคมก็นับต่างกัน รายงานฉบับสรุปของธนาคารโลกระบุ 6 แห่ง ขณะที่บทอุตสาหกรรมในรายงานฉบับเต็ม ธปท. และ JICA ระบุ 7 แห่ง

JICA สำรวจโรงงาน 923 แห่งใน 10 นิคม (รวม 7 แห่งที่ถูกท่วม) ช่วงสิงหาคมถึงตุลาคม 2555 พบว่าน้ำในนิคมลึกเฉลี่ย 2.2 เมตร ลึกสุด 4.9 เมตรที่ไฮเทค ท่วมขังเฉลี่ย 57 วัน และการผลิตของโรงงานในนิคมที่ถูกท่วมลดลงเฉลี่ย 82%

## ทำไมฮาร์ดดิสก์ทั้งโลกขาดตลาดเพราะน้ำท่วม 2554

ธปท. อธิบายว่าไทยเป็นผู้ผลิตฮาร์ดดิสก์รายใหญ่ที่สุดของโลก มีสัดส่วน 41% ของการผลิตทั่วโลก มากกว่าจีนที่ 25% และเป็นฐานผลิตของ Western Digital, Seagate, Hitachi GST และ Toshiba ผู้ผลิตชิ้นส่วนสำคัญก็อยู่ที่นี่ เช่น มอเตอร์หมุนจาน (spindle motor) ของ Nidec, Minebea และ Alphana ซึ่งการผลิตในไทยคิดเป็น 66% ของโลก หลายรายตั้งอยู่ในโรจนะ นวนคร และบางปะอิน

ความกระจุกตัวเคยช่วยให้ต้นทุนต่ำและเก็บสต็อกน้อยแบบ lean ได้ แต่เมื่อโรงงานประกอบและผู้ผลิตชิ้นส่วนถูกน้ำท่วม 2554 พร้อมกัน โรงงานที่น้ำไม่ท่วมทั้งในไทยและต่างประเทศก็ต้องหยุดตาม เพราะวัตถุดิบในคลังพอผลิตได้เพียง 1–2 สัปดาห์ (ประมาณการของ Credit Suisse ที่ ธปท. อ้าง)

- การผลิตฮาร์ดดิสก์ของไทยลดลง 32.4% ในเดือนตุลาคม และ 77.2% ในเดือนพฤศจิกายน 2554 เทียบปีก่อน
- ยอดส่งฮาร์ดดิสก์ทั่วโลกไตรมาส 4 ลดลง 26% และราคาสูงขึ้น 28% (ข้อมูล iSuppli ที่ ธปท. อ้าง)
- ธปท. คาดว่าการผลิตจะกลับเต็มกำลังในไตรมาส 3 ปี 2555

## Western Digital เสียโรงงานสองแห่งในหนึ่งสัปดาห์

[Western Digital แจ้งเมื่อ 12 ตุลาคม 2554](https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/106040/000129993311002993/exhibit1.htm) ว่ามีพนักงานในไทยราว 37,000 คน ในไตรมาสที่จบ 1 กรกฎาคม 2554 บริษัทส่งฮาร์ดดิสก์จากโรงงานในไทยและมาเลเซียราว 54 ล้านลูก ราว 60% มาจากไทย และได้หยุดผลิตชั่วคราวเพื่อป้องกันน้ำ ห้าวันต่อมาบริษัทแจ้งว่าน้ำทะลุแนวป้องกันของนิคมบางปะอินในช่วงสุดสัปดาห์และท่วมโรงงาน ส่วนแนวป้องกันของนวนครแตกเช้าวันจันทร์ที่ 17 ตุลาคม อาคารที่ท่วมรวมถึงโรงงานผลิตชิ้นส่วนหัวอ่าน-เขียน (slider) ซึ่งเป็นที่ตั้งกำลังผลิต slider ส่วนใหญ่ของบริษัท WD ประเมินเองเมื่อ 19 ตุลาคมว่าจะได้รับผลกระทบจากน้ำท่วม 2554 มากกว่าผู้ผลิตรายอื่น เพราะมีโรงงานในพื้นที่น้ำท่วมโดยตรงมากกว่า

ผลคือ [Western Digital ส่งฮาร์ดดิสก์ได้ 28.5 ล้านลูก](https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/106040/000119312512020400/d286432dex991.htm)ในไตรมาสที่จบ 30 ธันวาคม 2554 จาก 57.8 ล้านลูกในไตรมาสก่อน และบันทึกค่าใช้จ่ายจากน้ำท่วม 199 ล้านดอลลาร์สหรัฐ บริษัทกลับมาผลิตฮาร์ดดิสก์ในอาคารหนึ่งที่บางปะอินได้เมื่อ 30 พฤศจิกายน หลังนิคมสูบน้ำออกหมดเมื่อ 17 พฤศจิกายน กลับมาผลิต slider เมื่อ 22 มกราคม 2555 และวางแผนเปิดโรงงาน slider แห่งใหม่ที่ปีนัง มาเลเซีย [บริษัทประเมินเมื่อ 1 ธันวาคม 2554](https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/106040/000129993311003467/exhibit1.htm) ว่าตลาดไตรมาสนั้นต้องการ 170–180 ล้านลูก แต่ทั้งอุตสาหกรรมจะส่งได้ราว 120 ล้านลูก

## โตโยต้าและฮอนด้าหยุดสายการผลิตข้ามประเทศ

ฮอนด้าหยุดผลิตรถยนต์ที่โรงงาน Honda Automobile (Thailand) ในสวนอุตสาหกรรมโรจนะ จ.พระนครศรีอยุธยา ตั้งแต่ 4 ตุลาคม 2554 เพราะผู้ผลิตชิ้นส่วนได้รับผลกระทบจากน้ำท่วม 2554 ก่อนที่น้ำจะเข้าถึงพื้นที่โรงงานในวันที่ 8 ตุลาคม ในประกาศวันที่ 25 ตุลาคม ฮอนด้าแจ้งว่ายังเข้าโรงงานไม่ได้และยังไม่มีกำหนดกลับมาผลิต ส่วนโรงงานในมาเลเซียต้องหยุดตั้งแต่วันเดียวกันเพราะขาดชิ้นส่วนจากไทย

![ประกาศของฮอนด้าวันที่ 25 ตุลาคม 2554 แจ้งว่าโรงงานรถยนต์ในสวนอุตสาหกรรมโรจนะหยุดผลิตตั้งแต่ 4 ตุลาคม และพบน้ำในพื้นที่โรงงานเมื่อ 8 ตุลาคม](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/thailand-2011-floods-supply-chain/honda-thailand-flood-statement-2011.webp?v=c22f4713) _(ภาพ: Honda Motor Co., Ltd. (ภาพหน้าจอ))_

กรณีของโตโยต้าแสดงอีกด้านของน้ำท่วม 2554 [ประกาศวันที่ 14 ตุลาคม 2554](https://global.toyota/en/detail/213110) ระบุว่าโรงงานสำโรง เกตเวย์ และบ้านโพธิ์ไม่ได้รับผลกระทบโดยตรงจากน้ำ แต่ต้องหยุดตั้งแต่ 10 ตุลาคม เพราะผู้ผลิตชิ้นส่วนส่งของล่าช้า ต่อมาบริษัทแจ้งเมื่อ 10 พฤศจิกายนว่าจะกลับมาผลิตในวันที่ 21 พฤศจิกายน ระหว่างนั้น[โตโยต้าลดชั่วโมงผลิตในญี่ปุ่น](https://pressroom.toyota.com/toyota-motor-corporation-announces-vehicle-production-adjustments-thailand-floods-november-4/) งดล่วงเวลาและการผลิตวันเสาร์ในอเมริกาเหนือ และปรับการผลิตในอินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ มาเลเซีย เวียดนาม ปากีสถาน และแอฟริกาใต้

ธปท. จัดรถยนต์เป็นอุตสาหกรรมที่โดนน้ำท่วม 2554 หนักที่สุดกลุ่มหนึ่ง การผลิตรถยนต์ของไทยปี 2554 ต่ำกว่าเป้า 1.8 ล้านคันอยู่ 340,000 คัน และไตรมาส 4 หดตัว 61.1% เทียบปีก่อน ผลยังสะท้อนไปถึงญี่ปุ่น ซึ่งการผลิตรถยนต์เดือนพฤศจิกายนลดลง 7.3% จากเดือนก่อน

## ความเสียหาย 1.43 ล้านล้านบาทจากน้ำท่วม 2554 ตกอยู่กับใคร

ธนาคารโลกและรัฐบาลไทยประเมินด้วยวิธี DALA ครอบคลุม 26 จังหวัด 18 ภาคส่วน ได้ยอดรวม 1.43 ล้านล้านบาท (46,500 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) แบ่งเป็นความเสียหายต่อทรัพย์สิน 630,354 ล้านบาท และความสูญเสียทางเศรษฐกิจ 795,191 ล้านบาท ความเสียหายจากน้ำท่วม 2554 ราว 90% ตกกับภาคเอกชน

| ภาคส่วน | ความเสียหายและความสูญเสีย (ล้านบาท) |
| --- | --- |
| อุตสาหกรรมการผลิต | 1,007,139 |
| การเงินและการธนาคาร | 115,276 |
| การท่องเที่ยว | 94,808 |
| ที่อยู่อาศัย | 83,797 |
| เกษตร ปศุสัตว์ และประมง | 40,381 |
| คมนาคม | 30,476 |
| อีก 8 ภาคส่วนรวมกัน | 53,667 |
| รวม | 1,425,544 |

![ภาคการผลิตคิดเป็นราว 70% ของความเสียหายและความสูญเสียทั้งหมดจากน้ำท่วม 2554 ตามการประเมินของธนาคารโลก](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/thailand-2011-floods-supply-chain/flood-2011-damage-by-sector.webp?v=2b9e31d0) _(ภาพ: THAI DATA (ข้อมูล: World Bank))_

ธนาคารโลกประเมินความต้องการเงินฟื้นฟูและบูรณะไว้ 1.5 ล้านล้านบาท โดยภาคการผลิตคิดเป็นราว 77% ของความต้องการฝั่งเอกชน ค่าจ้างที่หายไปมีอย่างน้อย 110,000 ล้านบาท และบ้าน 1.9 ล้านหลังได้รับผลกระทบ ในจำนวนนี้ราว 19,000 หลังเสียหายทั้งหลัง

## น้ำท่วม 2554 ฉุด GDP ไทยลงเท่าไร

[สศช. แถลงเมื่อ 20 กุมภาพันธ์ 2555](https://www.nesdc.go.th/wp-content/uploads/2025/06/Press-Eng-Q4-2011.pdf) ว่าน้ำท่วม 2554 ทำให้เศรษฐกิจไทยไตรมาส 4/2554 หดตัว 9.0% จากที่ขยายตัว 3.7% ในไตรมาสก่อน (ข่าวแถลงเดือนสิงหาคม 2554 รายงานไตรมาส 1 และ 2 ไว้ที่ 3.2% และ 2.6%) ภาคอุตสาหกรรมหดตัว 21.8% อัตราการใช้กำลังการผลิตเหลือ 46.4% และอุตสาหกรรมรถยนต์ ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ และอุปกรณ์วิทยุ โทรทัศน์และการสื่อสาร หดตัว 61.6%, 59.9% และ 58.5% ตามลำดับ

![เศรษฐกิจไทยหดตัว 9.0% ในไตรมาส 4/2554 ช่วงน้ำท่วม 2554 ก่อนฟื้นในปี 2555](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/thailand-2011-floods-supply-chain/thailand-gdp-quarterly-2011-2012.webp?v=2b2d7890) _(ภาพ: THAI DATA (ข้อมูล: สศช.))_

ปี 2555 เศรษฐกิจรายไตรมาสโต 0.4%, 4.4%, 3.1% และ 18.9% ตามข่าวแถลงของ สศช. เดือนกุมภาพันธ์ 2556 ซึ่งระบุว่าภาคการผลิตไตรมาสสุดท้ายโต 37.4% ส่วนหนึ่งเพราะฐานต่ำจากปี 2554 และการฟื้นตัวของฮาร์ดดิสก์ ตัวเลขทั้งปีต่างกันตามแหล่งและช่วงเวลา

- ธนาคารโลกประเมินระหว่างเกิดเหตุว่าน้ำท่วม 2554 จะทำให้ GDP ปี 2554 โตลดลง 1.1 จุด จากที่ สศช. คาดไว้ก่อนน้ำท่วม 4.0% เหลือ 2.9%
- สศช. รายงานตัวเลขจริงปี 2554 ที่ 0.1% และปี 2555 ที่ 6.4%
- [ฐานข้อมูลธนาคารโลก](https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG?locations=TH) ที่ปรับปรุงล่าสุดแสดงปี 2554 ที่ 0.8% และปี 2555 ที่ 7.2%

## รัฐเปลี่ยนอะไรหลังน้ำท่วม 2554

- **แผนจัดการน้ำ** รายงาน JICA ระบุว่ารัฐบาลตั้งคณะกรรมการยุทธศาสตร์ 2 ชุด ด้านบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ (SCWRM) และด้านการฟื้นฟูและพัฒนาอนาคต (SCRFD) เมื่อ 11 พฤศจิกายน 2554 และ SCWRM เปิดแผนแม่บทเมื่อ 20 มกราคม 2555 ธปท. ระบุว่ารัฐบาลวางแผนกู้เพิ่ม 350,000 ล้านบาทสำหรับแผนบริหารจัดการน้ำระยะยาวและการป้องกันน้ำท่วม
- **ประกันภัยพิบัติ** พ.ร.ก. ตั้งกองทุนส่งเสริมการประกันภัยพิบัติประกาศเมื่อ 26 มกราคม 2555 รัฐใส่เงิน 50,000 ล้านบาท คาดว่าจะรับความเสี่ยงได้รวม 500,000 ล้านบาท และเริ่มขายผ่านบริษัทประกันตั้งแต่มีนาคม 2555 JICA ระบุว่าที่ต้องตั้งกองทุนเพราะบริษัทประกันเอกชนปฏิเสธความคุ้มครองน้ำท่วมในกรมธรรม์ที่ต่ออายุหลังน้ำท่วม 2554
- **สินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ** พ.ร.ก. อีกฉบับในวันเดียวกันให้ ธปท. ปล่อยกู้แก่ธนาคารพาณิชย์โดยไม่คิดดอกเบี้ยรวมไม่เกิน 300,000 ล้านบาท เพื่อให้ธนาคารปล่อยกู้ต่อแก่ผู้ประสบภัยและ SME ที่ดอกเบี้ยไม่เกิน 3%

## นิคมและโรงงานปรับตัวอย่างไรหลังน้ำท่วม 2554

ธนาคารโลกพบว่าคันดินรอบนิคม 7 แห่งยาวรวมราว 200 กิโลเมตร สูง 2–3 เมตร ส่วนที่ถูกเสริมก่อนน้ำมาใช้ดินข้างคันซึ่งไม่เหมาะกับงานคันกั้นน้ำ จึงเสนองบราว 15,000 ล้านบาทเพื่อออกแบบและสร้างใหม่ให้รับน้ำระดับ 100 ปีได้ วันนี้[สวนอุตสาหกรรมโรจนะระบุ](https://rojana.com/whyinvestrojana/0-5-FLOOD-PROTECTION)ว่าระบบป้องกันของตนสูง +6.04 เมตรจากระดับน้ำทะเลปานกลาง ออกแบบจากกรณีน้ำ 100 ปีรวมผลของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศถึงปี 2654 (ค.ศ. 2111) บวกระยะเผื่อ 0.50 เมตรตามคำแนะนำของ JICA ส่วนในการสำรวจของ JICA โรงงาน 90% ที่ถูกน้ำท่วมรับรู้ว่านิคมของตนมีแผนเสริมระบบป้องกัน โดยมักเป็นเข็มพืดกันน้ำ (sheet pile)

ฝั่งโรงงาน การสำรวจของ JICA ในปี 2555 หลังน้ำท่วม 2554 พบว่ามีเพียง 32% ที่มีแผนความต่อเนื่องทางธุรกิจ (BCP) และ 38% ในกลุ่มที่ถูกน้ำท่วม แผนส่วนใหญ่เพิ่งทำในปี 2555 และทุกแผนมีขั้นตอนรับมือน้ำท่วม โรงงาน 75% ที่ถูกน้ำท่วมวางแผนเสริมการป้องกันของตัวเอง เช่น กระสอบทราย คันดิน และยกเครื่องจักรขึ้นที่สูง

## บทเรียนสำหรับองค์กรไทยวันนี้

น้ำท่วม 2554 แสดงว่าความเสี่ยงของห่วงโซ่อุปทานไม่ได้อยู่ที่โรงงานของเราเท่านั้น สิ่งที่องค์กรนำไปใช้ได้จากหลักฐานข้างต้น

- **รู้ตำแหน่งซัพพลายเออร์ทุกชั้น** โตโยต้าหยุดผลิตทั้งที่โรงงานไม่ได้รับผลกระทบจากน้ำโดยตรง เพราะผู้ผลิตชิ้นส่วนส่งของล่าช้า ธปท. ระบุว่าอุตสาหกรรมรถยนต์ไทยมีผู้ผลิตชิ้นส่วนชั้นที่ 1 ราว 690 ราย และชั้นที่ 2–3 อีกราว 1,700 ราย
- **ทบทวนสต็อกสำรองของชิ้นส่วนสำคัญ** สต็อกที่พอใช้ 1–2 สัปดาห์ทำให้ความเสียหายในนิคมไม่กี่แห่งลามไปถึงโรงงานในประเทศอื่นภายในไม่กี่สัปดาห์ เช่น โรงงานฮอนด้าในมาเลเซียที่หยุดผลิตเมื่อ 25 ตุลาคม
- **อ่านกรมธรรม์ให้ครบ** ธนาคารโลกประเมินว่ากรมธรรม์ทรัพย์สินของครัวเรือนและ SME ส่วนใหญ่คุ้มครองเฉพาะอัคคีภัย มีราว 10% ที่ขยายความคุ้มครองน้ำท่วม ส่วนบริษัทในนิคมบางรายซื้อประกันธุรกิจหยุดชะงักเพิ่ม
- **ทำ BCP ที่มีแผนน้ำท่วมและซ้อมจริง** แม้ในปี 2555 โรงงานในนิคมราว 2 ใน 3 ก็ยังไม่มีแผนนี้
- **ตรวจความเสี่ยงของที่ตั้ง** รายงาน JICA ระบุว่านิคมที่เสียหายหนักตั้งอยู่บนที่ราบน้ำท่วมถึงเดิม แต่บริษัทผู้เช่าไม่เคยได้รับแจ้ง

ความเสี่ยงแบบน้ำท่วม 2554 ยังไม่หมดไป เดือนตุลาคม 2569 [โตโยต้าหยุดผลิต 3 โรงงานในไทยอีกครั้ง](/automotive/toyota-thailand-flood-production-halt-supply-chain/) เพราะน้ำท่วมทำให้ส่งชิ้นส่วนไม่ได้ และ [SCB EIC ประเมินผลของน้ำท่วมรอบนี้ต่อ GDP](/economy/scb-eic-flood-impact-gdp-2026/) อ่านเหตุการณ์เศรษฐกิจไทยครั้งสำคัญอื่น เช่น [วิกฤตต้มยำกุ้ง พ.ศ. 2540](/history/tom-yum-kung-crisis-1997/) ได้ที่หมวด[ประวัติศาสตร์](/history/)

## คำถามที่พบบ่อย

### น้ำท่วม 2554 เกิดจากอะไร?

ธนาคารโลกอธิบายว่าน้ำท่วม 2554 เกิดจากฝนที่ตกหนักต่อเนื่องหลายเดือน พายุ Haima ในเดือนมิถุนายนและ Nock-Ten ในเดือนกรกฎาคมถึงสิงหาคมทำให้ฝนสูงกว่าค่าเฉลี่ยมาก เขื่อนหลักเต็มความจุ และระหว่าง 14 กันยายนถึง 3 ตุลาคม 2554 ระบบควบคุมน้ำท่วมหลัก 10 แห่งล้นหรือพัง น้ำจึงไหลลงที่ราบลุ่มเจ้าพระยาจนถึงกรุงเทพฯ ต้นเดือนพฤศจิกายน

### นิคมอุตสาหกรรมไหนบ้างที่ถูกน้ำท่วม 2554?

การสำรวจของ JETRO ที่อ้างในรายงาน JICA ระบุ 7 แห่งในอยุธยาและปทุมธานี ได้แก่ สหรัตนนคร (เริ่มท่วม 4 ต.ค. 2554) โรจนะ (9 ต.ค.) ไฮเทค (13 ต.ค.) บางปะอิน (14 ต.ค.) Factory Land (15 ต.ค.) นวนคร (17 ต.ค.) และบางกะดี (20 ต.ค.) แห่งสุดท้ายที่สูบน้ำออกเสร็จคือนวนครเมื่อ 8 ธันวาคม 2554

### น้ำท่วม 2554 ทำให้ฮาร์ดดิสก์ขาดตลาดได้อย่างไร?

ธปท. ระบุว่าไทยผลิตฮาร์ดดิสก์ 41% ของโลกและเป็นฐานของผู้ประกอบรายใหญ่ 4 ราย ผู้ผลิตชิ้นส่วนจำนวนมากอยู่ในนิคมที่ถูกน้ำท่วม 2554 พร้อมกัน การผลิตฮาร์ดดิสก์ของไทยเดือนพฤศจิกายน 2554 จึงลดลง 77.2% จากปีก่อน ยอดส่งทั่วโลกไตรมาส 4 ลด 26% และราคาสูงขึ้น 28%

### ความเสียหายจากน้ำท่วม 2554 มีมูลค่าเท่าไร?

ธนาคารโลกร่วมกับรัฐบาลไทยประเมินความเสียหายและความสูญเสียจากน้ำท่วม 2554 ไว้ 1.43 ล้านล้านบาท หรือราว 46,500 ล้านดอลลาร์สหรัฐ แยกเป็นความเสียหายต่อทรัพย์สินราว 630,000 ล้านบาท และรายได้ที่สูญเสียราว 795,000 ล้านบาท ภาคการผลิตคิดเป็นราว 70% และความต้องการเงินฟื้นฟูประเมินไว้ 1.5 ล้านล้านบาท

### หลังน้ำท่วม 2554 ไทยเปลี่ยนอะไรบ้าง?

รัฐบาลตั้งคณะกรรมการยุทธศาสตร์ด้านน้ำเมื่อ 11 พฤศจิกายน 2554 เปิดแผนแม่บทบริหารจัดการน้ำเมื่อ 20 มกราคม 2555 ออก พ.ร.ก. ตั้งกองทุนส่งเสริมการประกันภัยพิบัติ 50,000 ล้านบาท และวางแผนกู้ 350,000 ล้านบาทสำหรับระบบน้ำ นิคมที่ถูกท่วมมีแผนเสริมระบบป้องกันน้ำ และโรงงานส่วนใหญ่ที่มีแผน BCP เพิ่งทำในปี 2555


## แหล่งอ้างอิง

- [Thai Flood 2011: Rapid Assessment for Resilient Recovery and Reconstruction Planning – Overview](https://documents1.worldbank.org/curated/en/677841468335414861/pdf/698220WP0v10P106011020120Box370022B.pdf) — World Bank
- [Project for the Comprehensive Flood Management Plan for the Chao Phraya River Basin – Final Report, Volume 2: Main Report](https://openjicareport.jica.go.jp/pdf/12127213_01.pdf) — Japan International Cooperation Agency (JICA)
- [Thailand's Economic Conditions in 2011](https://www.bot.or.th/content/dam/bot/documents/en/thai-economy/state-of-thai-economy/annual-report/annual-econ-report-en-2011.pdf) — ธนาคารแห่งประเทศไทย
- [WD Provides Update on Effect of Thailand Floods: Primary Manufacturing Site Flooded, Second Site at Risk](https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/106040/000129993311003037/exhibit1.htm) — Western Digital (ยื่นต่อ U.S. SEC)
- [Toyota Vehicle Production Adjustments Due to Floods in Thailand](https://global.toyota/en/detail/209696) — Toyota Motor Corporation
- [About the Impact of Flooding in Thailand on Honda Operations](https://global.honda/en/newsroom/news/2011/c111025eng.html) — Honda Motor Co., Ltd.