บ้านดำ เชียงราย: บ้านและสวนของ ถวัลย์ ดัชนี ที่สร้างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2518
บ้านดำ ที่ตำบลนางแล เชียงราย คือบ้านและที่ทำงานของ ถวัลย์ ดัชนี ศิลปินแห่งชาติ สร้างต่อเนื่องตั้งแต่ พ.ศ. 2518 บนที่ 39 ไร่ วันนี้เปิดให้ชมทุกวัน ค่าเข้า 80 บาท
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 9 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- บ้านดำ เป็นบ้านส่วนบุคคลของ ถวัลย์ ดัชนี ที่ตำบลนางแล อำเภอเมืองเชียงราย ฐานข้อมูลศิลปกรรมของ ศมส. ระบุว่าสร้างต่อเนื่องมาตั้งแต่ พ.ศ. 2518 บนพื้นที่ 39 ไร่
- จำนวนอาคารแต่ละแหล่งไม่ตรงกัน: ททท. ระบุว่ามีอาคารแบบท้องถิ่นภาคเหนือกว่า 25 หลัง อบจ.เชียงรายระบุ 40 หลัง ส่วนหน้าแรกของเว็บไซต์พิพิธภัณฑ์ (ฉบับปี 2025) แสดงชื่ออาคาร 31 หลัง
- หน้าประวัติบนเว็บไซต์พิพิธภัณฑ์ระบุว่า ถวัลย์ ดัชนี เป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) ปี 2001 (พ.ศ. 2544) และถึงแก่กรรมเมื่อ 3 กันยายน 2014 (พ.ศ. 2557)
- ททท. ระบุว่า บ้านดำ เปิดทุกวัน 09.00–17.00 น. ค่าเข้าชมชาวไทยและชาวต่างชาติ 80 บาท หมู่คณะต้องทำหนังสือแจ้งล่วงหน้า
- งานวันถวัลย์ ดัชนี จัดที่พิพิธภัณฑ์ในวันที่ 27 กันยายน เช่น ปี 2563 และ 2566 ซึ่งปีหลังกระทรวงวัฒนธรรมร่วมจัดงานครบ 84 ปีชาตกาล และมอบรางวัล Thawan Duchanee Arts and Culture Prize เป็นปีที่ 9
บ้านดำ หรือพิพิธภัณฑ์บ้านดำ ที่ตำบลนางแล อำเภอเมืองเชียงราย คือบ้านส่วนตัวและที่ทำงานของ ถวัลย์ ดัชนี ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) ฐานข้อมูลศิลปกรรมของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (ศมส.) ระบุว่าสร้างต่อเนื่องมาตั้งแต่ พ.ศ. 2518 (ค.ศ. 1975) บนพื้นที่ 39 ไร่ วันนี้การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) ระบุว่าเปิดให้ชมทุกวัน 09.00–17.00 น. ค่าเข้าชม 80 บาท
บ้านดำ คืออะไร: ข้อมูลสำคัญโดยสรุป
บ้านดำ ไม่ใช่บ้านหลังเดียว แต่เป็นกลุ่มอาคารหลายสิบหลังที่ ถวัลย์ ดัชนี ออกแบบเอง ทาสีดำ และตั้งกระจายอยู่ในที่ดินผืนใหญ่ หน้าเว็บขององค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) เชียงรายอธิบายว่าบ้านเหล่านี้สร้างไว้เก็บของสะสมของถวัลย์มากกว่าใช้อยู่อาศัย ขณะที่ ศมส. ระบุว่าอาคารอย่างน้อยหนึ่งหลังคือ "อูบหัวนกกก" มีที่อยู่อาศัยอยู่ด้านใน
- ที่ตั้ง: 414 หมู่ 13 ตำบลนางแล อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย 57100 (ตามหน้า ททท.)
- ผู้สร้าง: ถวัลย์ ดัชนี ออกแบบอาคารทุกหลัง แม้จะมีร่องรอยของศิลปะล้านนา ล้านช้าง และธรรมชาติ (ศมส.)
- เริ่มสร้าง: ต่อเนื่องตั้งแต่ พ.ศ. 2518 บนพื้นที่ 39 ไร่ (ศมส.)
- จำนวนอาคาร: แต่ละแหล่งระบุไม่ตรงกัน ตั้งแต่กว่า 25 หลังถึง 40 หลัง (ดูหัวข้อสถาปัตยกรรม)
- ผู้ดูแลวันนี้: พิพิธภัณฑ์บ้านดำ ซึ่งข่าวของกระทรวงวัฒนธรรมปี 2566 ระบุว่า ดร.ดอยธิเบศร์ ดัชนี เป็นผู้อำนวยการ
- ค่าเข้าชม: 80 บาท ทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ (ททท.)
ถวัลย์ ดัชนี เจ้าของบ้านดำคือใคร
วิทยานิพนธ์ของบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร ปีการศึกษา 2555 ระบุว่า ถวัลย์ ดัชนี เกิดเมื่อ 27 กันยายน พ.ศ. 2482 (ค.ศ. 1939) เรียนศิลปะที่โรงเรียนเพาะช่างช่วง พ.ศ. 2498–2500 จบปริญญาตรีจากคณะจิตรกรรมฯ มหาวิทยาลัยศิลปากรช่วง พ.ศ. 2500–2505 โดยได้เรียนกับศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี จากนั้นช่วง พ.ศ. 2507–2511 เรียนต่อที่ Rijksakademie ในอัมสเตอร์ดัม เนเธอร์แลนด์ ทั้งปริญญาโทด้านจิตรกรรมฝาผนัง อนุสาวรีย์ และผังเมือง และปริญญาเอกสาขาอภิปรัชญาและสุนทรียศาสตร์
วันเกิดมีสองแบบ หน้าประวัติบนเว็บไซต์ของพิพิธภัณฑ์บ้านดำเขียนว่าเกิดวันที่ February 27, 1939 ส่วนวิทยานิพนธ์ข้างต้นระบุ 27 กันยายน และกระทรวงวัฒนธรรมจัดงานครบ 84 ปีชาตกาลเมื่อวันที่ 27 กันยายน 2566 หน้าเดียวกันของพิพิธภัณฑ์ระบุว่าเขาได้รับยกย่องเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) ในปี 2001 (พ.ศ. 2544) และถึงแก่กรรมเมื่อ 3 กันยายน 2014 (พ.ศ. 2557)
บทความของ Thailand Foundation เล่าว่างานของถวัลย์ตีความพุทธศาสนาผ่านศิลปะร่วมสมัย เขาเคยได้รับเชิญไปเขียนภาพบนผนังห้องบนยอดหอคอยของปราสาท Crottorf ในเยอรมนีเมื่อปี 1977 และอีกครั้งช่วง 1985–1986 โดยใช้เวลา 11 เดือนเปลี่ยนผนังห้องนั้นเป็นงานศิลปะ นอกจากนี้เขายังตั้งมูลนิธิให้ทุนนักเรียนที่มีฝีมือแต่ขาดทุนทรัพย์
ประวัติของบ้านดำ: จากบ้านส่วนตัวสู่พิพิธภัณฑ์
ศมส. บันทึกว่า บ้านดำ หรือ "บ้านดำนางแล" เป็นบ้านส่วนบุคคลของถวัลย์ที่สร้างต่อเนื่องมาตั้งแต่ พ.ศ. 2518 บทความของ Thailand Foundation เสริมว่าถวัลย์สร้างบ้านดำในจังหวัดบ้านเกิด และบ้านนี้กลายเป็นที่อยู่ของเขาไปตลอดชีวิต เป็นที่ที่เขาสร้างงานศิลปะจำนวนมากจนถึงวันที่จากไปในปี 2014
หน้าแนะนำสถานที่ของเทศบาลนครเชียงราย ซึ่งเขียนขึ้นขณะศิลปินยังมีชีวิต อ้างคำบอกเล่าของฝั่งพิพิธภัณฑ์ว่าที่นี่ "ทำมา 30 กว่าปีแล้ว" ในลักษณะ Private Museum หรือบ้านส่วนตัว ศิลปินยังอาศัยอยู่ ฝั่งพิพิธภัณฑ์ตั้งใจยังไม่ติดป้ายชื่ออาคารเพราะอยากให้เป็น Private Museum และศิลปินอยากให้ผู้ชม "รู้สึกมากกว่าเข้าใจ"
หลังถวัลย์จากไป Thai PBS รายงานว่าพิพิธภัณฑ์เริ่มเก็บค่าเข้าชมเป็นวันแรกเมื่อ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2559 (ค.ศ. 2016) เพื่อเป็นค่าบริหารจัดการและบำรุงรักษา ดอยธิเบศร์ ดัชนี บุตรชายของถวัลย์ บอก Thai PBS ว่าที่ผ่านมาพิพิธภัณฑ์พึ่งตัวเองโดยไม่ได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานใด ค่าดูแลสูงกว่าเดือนละ 1 ล้านบาท และมหาวิหารเคยเสียหายหนักจากน้ำท่วมและแผ่นดินไหวเมื่อหลายปีก่อน
สถาปัตยกรรมของบ้านดำ: ล้านนา ล้านช้าง และแบบของถวัลย์เอง
หน้า ททท. อธิบายว่า บ้านดำ ประกอบด้วยอาคารสถาปัตยกรรมท้องถิ่นภาคเหนือกว่า 25 หลัง และอาคารสถาปัตยกรรมท้องถิ่นประยุกต์อีกหลายหลังที่จัดแสดงศิลปะพื้นบ้านของช่างท้องถิ่น ทั้งหมดทาด้วยสีดำ แต่ละหลังประดับด้วยไม้แกะสลักลวดลาย
ศมส. ชี้ว่าแต่ละหลังออกแบบให้มีแนวคิดต่างกัน เช่น บ้านล้านนา บ้านล้านช้าง และ "อูบหัวนกกก" ที่ได้แรงบันดาลใจจากนกเงือก แม้จะมีร่องรอยของศิลปะล้านนา ล้านช้าง และศิลปะอื่น ๆ แต่ถวัลย์ออกแบบเองทุกหลังจนเกิดอาคารที่ไม่เหมือนใคร หน้าเว็บของเทศบาลนครเชียงรายเสริมว่าแรงบันดาลใจมาจากล้านช้าง ล้านนา และสุวรรณภูมิ และของที่จัดแสดงในแต่ละหลังจะเข้ากับแนวคิดของหลังนั้น เช่น บ้านลาวเก็บเครื่องเงิน
จำนวนอาคารเป็นตัวเลขที่แหล่งข้อมูลไม่ตรงกัน
| แหล่งข้อมูล | จำนวนอาคารที่ระบุ |
|---|---|
| ททท. | อาคารแบบท้องถิ่นภาคเหนือกว่า 25 หลัง และอาคารประยุกต์อีกหลายหลัง |
| อบจ.เชียงราย | 40 หลัง |
| เทศบาลนครเชียงราย | มากกว่า 40 หลัง |
| หน้าแรกเว็บไซต์พิพิธภัณฑ์ (ฉบับที่บันทึกไว้เดือนกันยายน 2025) | แสดงชื่ออาคาร 31 หลัง |
มหาวิหาร วิหารเล็ก และอาคารที่ควรรู้จักในบ้านดำ
หน้าเว็บของ อบจ.เชียงรายพาเดินตามลำดับ จุดแรกคือวิหารเล็กด้านหน้า ตามด้วยมหาวิหารที่มีลักษณะเหมือนบ้านทรงไทยสีดำขนาดใหญ่ ด้านในเป็นห้องโถงกว้าง มีภาพเขียน งานแกะสลัก หัวสัตว์ และหนังจระเข้ขนาดใหญ่สีดำพาดบนโต๊ะยาว ถัดไปคือวิหารราม แล้วจึงเป็นกลุ่มบ้าน เช่น เรือนหลองข้าว ศาลาพระสี่อิริยาบถ เรือนสุงสุมาร บ้านดำกาแลเกี่ยวฟ้า ศาลาตะวันออก และห้องแต้ม
ศมส. ระบุว่ามหาวิหารสร้างขึ้นเพื่อใช้จัดแสดงศิลปะทั้งถาวรและหมุนเวียน และในปี 2563 สำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัยรายงานว่างานวันถวัลย์ ดัชนี จัดขึ้นที่มหาวิหาร โดยมีการแสดงนาฏกรรมล้านนาร่วมสมัยที่ได้แรงบันดาลใจจากผลงานของถวัลย์
รายชื่ออาคารบนหน้าแรกของเว็บไซต์พิพิธภัณฑ์ยังมีอีกหลายหลัง เช่น หอคำ หอไตร ศาลาเงี้ยว บ้านสามชั้น บ้านสามเหลี่ยม และ "เรือนสูงสุมาร (บ้านจระเข้)" ซึ่งสะกดต่างจากหน้า อบจ. เล็กน้อย ข่าวของกระทรวงวัฒนธรรมปี 2566 ยังระบุว่าลายบนบานประตูมหาวิหารเป็นฝีมือช่างแกะสลักของพิพิธภัณฑ์ที่ถวัลย์คัดเลือกและฝึกฝนมานานกว่า 30 ปี
สวนและพื้นที่รอบบ้านดำ
สวนของ บ้านดำ ไม่ใช่สวนประดับแบบมีแปลงดอกไม้ แต่เป็นพื้นที่กลางแจ้งที่เชื่อมอาคารหลายสิบหลังเข้าด้วยกัน ผู้ชมเดินจากหลังหนึ่งไปอีกหลังผ่านสนามหญ้าและร่มไม้ ศมส. ระบุพื้นที่ทั้งหมด 39 ไร่ และ อบจ.เชียงรายบรรยายว่าบริเวณบ้านดำ "รายล้อมด้วยต้นไม้น้อยใหญ่ บรรยากาศเย็นสบาย"
หน้าเว็บของเทศบาลนครเชียงรายเล่าว่าที่นี่ "ไม่มีรั้ว" จึงเหมือนเปิดอยู่ตลอด แต่มีเวลาที่พนักงานดูแลผู้ชม ภาพใน Wikimedia Commons ที่ถ่ายเมื่อเดือนกรกฎาคม 2011 แสดงอาคารยกพื้นตั้งบนสนามหญ้า และลานกรวดที่วางหินก้อนใหญ่กระจายอยู่หน้าอาคารหลังคาต่ำ ซึ่งผู้ถ่ายภาพเรียกว่า Stone Park
หน้าทางการที่เราเปิดอ่านไม่ได้ระบุชื่อผู้ออกแบบภูมิทัศน์ หรือรายชื่อพันธุ์ไม้ในบริเวณบ้าน จึงไม่ควรเชื่อข้อมูลพันธุ์ไม้ที่ไม่มีแหล่งอ้างอิง ส่วนลานกลางแจ้งยังถูกใช้เป็นพื้นที่ของชุมชน ข่าวของกระทรวงวัฒนธรรมปี 2566 ระบุว่างานวันถวัลย์ ดัชนี มีตลาดศิลปะ "กาดหมั้วคัวศิลป์" ให้คนในชุมชนออกร้านขายผลิตภัณฑ์ทางวัฒนธรรม
ของสะสมในบ้านดำ: เขาสัตว์ หนังจระเข้ และเครื่องเงิน
ททท. ระบุว่าอาคารใน บ้านดำ จัดแสดงหนังจระเข้ขนาดใหญ่ หนังงู และเขาสัตว์ชนิดต่าง ๆ และเป็นที่เก็บสะสมสิ่งของที่ใช้ในการดำรงชีวิตในอดีต ศมส. เพิ่มว่ามีเครื่องเงิน เขาสัตว์ และกระดูกสัตว์ ซึ่งเป็นของสะสมของถวัลย์ ส่วน อบจ.เชียงรายยกตัวอย่างเขาควาย เขากวาง และกระดูกช้าง
หน้าเว็บของเทศบาลนครเชียงรายเล่าว่าของสะสมมาจากทั่วโลก และถวัลย์นำมาสร้างสรรค์ต่อเป็นผลงาน เช่น เก้าอี้ที่หาดูที่อื่นไม่ได้ ของเหล่านี้สะสมมาตลอดชีวิตของเขา
งานไม้ของบ้านดำยังถูกใช้ต่อหลังศิลปินจากไป ข่าวของกระทรวงวัฒนธรรมปี 2566 ระบุว่ารางวัล Thawan Duchanee Arts and Culture Prize ใช้ลาย "กนกเปลวนาคราช" จากผลงานของถวัลย์ แกะจากไม้สักทองท่อนเดียว ใช้เวลาทำนับปี และปี 2566 เป็นการมอบรางวัลครบรอบปีที่ 9
บ้านดำหลัง ถวัลย์ ดัชนี จากไป
Thai PBS รายงานในเดือนธันวาคม 2559 ว่าพิพิธภัณฑ์มีมัคคุเทศก์ 3 ภาษา คือ ไทย จีน และอังกฤษ ประจำที่มหาวิหารและอาคารอื่นหลายจุด และเพิ่มพนักงานจาก 40 คนเป็น 60 คน ผู้ซื้อบัตรช่วงนั้นได้รับภาพพิมพ์ "มารผจญ" ซึ่งทำไว้จำนวนจำกัด 100,000 ใบ
พิพิธภัณฑ์ยังเป็นที่จัดงานวันถวัลย์ ดัชนี ประจำปี วันที่ 27 กันยายน 2566 กระทรวงวัฒนธรรม โดยกรมส่งเสริมวัฒนธรรม ร่วมกับสภาวัฒนธรรมจังหวัดเชียงราย สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดเชียงราย และพิพิธภัณฑ์บ้านดำ จัดงานวันถวัลย์ ดัชนี ครบ 84 ปีชาตกาล มีพิธีทำบุญ มอบรางวัล มอบทุนการศึกษาจากกองทุนถวัลย์ ดัชนี และตลาดศิลปะ
ลำดับเหตุการณ์ของบ้านดำ
| พ.ศ. (ค.ศ.) | เกิดอะไรขึ้น |
|---|---|
| 2482 (1939) | ถวัลย์ ดัชนี เกิดที่เชียงราย (วันเกิดต่างกันตามแหล่ง) |
| 2498–2505 (1955–1962) | เรียนโรงเรียนเพาะช่าง แล้วจบปริญญาตรีที่มหาวิทยาลัยศิลปากร |
| 2507–2511 (1964–1968) | เรียนต่อที่ Rijksakademie อัมสเตอร์ดัม |
| 2518 (1975) | เริ่มสร้างบ้านดำต่อเนื่องบนพื้นที่ 39 ไร่ ตาม ศมส. |
| 2520, 2528–2529 (1977, 1985–1986) | เขียนภาพผนังที่ปราสาท Crottorf เยอรมนี |
| 2544 (2001) | ได้รับยกย่องเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) |
| 2557 (2014) | ถวัลย์ ดัชนี ถึงแก่กรรมเมื่อ 3 กันยายน |
| 2559 (2016) | 1 ธันวาคม เริ่มเก็บค่าเข้าชม 80 บาท |
| 2563 (2020) | 27 กันยายน งานวันถวัลย์ ดัชนี ที่มหาวิหาร |
| 2566 (2023) | 27 กันยายน งานครบ 84 ปีชาตกาล และรางวัลปีที่ 9 |
| 2569 (2026) | ททท. ระบุว่าเปิดทุกวัน 09.00–17.00 น. ค่าเข้าชม 80 บาท |
ข้อมูลการเข้าชม บ้านดำ
ตรวจสอบข้อมูลจากหน้าทางการเมื่อ 21 ต.ค. 2026
- วันและเวลา: ททท. ระบุว่าเปิดทุกวัน 09.00–17.00 น. หน้าเว็บของเทศบาลนครเชียงรายซึ่งเขียนไว้นานแล้วระบุเวลาที่มีพนักงานดูแลเป็น 09.00–12.00 น. และ 13.00–17.00 น.
- ค่าเข้าชม: 80 บาท ทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ (ททท.) เมื่อเริ่มเก็บค่าเข้าชมปี 2559 Thai PBS รายงานว่ามีข้อยกเว้น เช่น เด็กอายุไม่เกิน 12 ปีหรือสูงไม่เกิน 120 เซนติเมตร ผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป ผู้พิการ นักบวช และผู้สวมชุดนักเรียนนักศึกษา ควรถามเงื่อนไขปัจจุบันก่อนไป
- หมู่คณะ: ต้องทำหนังสือแจ้งล่วงหน้า (ททท.)
- ติดต่อ: โทร. 0 5377 6333 ตามหน้า ททท. ซึ่งยังระบุเว็บไซต์ thawan-duchanee.com แต่วันที่ 21 ต.ค. 2026 เราเปิดเว็บไซต์นี้ไม่ได้
- การชม: อบจ.เชียงรายระบุว่าบ้านแต่ละหลังชมได้เฉพาะด้านนอก หน้าทางการที่เราตรวจไม่ได้ระบุข้อห้ามเรื่องการถ่ายภาพ
- การเดินทาง: 414 หมู่ 13 ตำบลนางแล อำเภอเมืองเชียงราย มีที่จอดรถและห้องน้ำ (ททท.)
เวลาเปิดและค่าเข้าชมเปลี่ยนได้ ควรโทรตรวจสอบกับพิพิธภัณฑ์อีกครั้งก่อนเดินทาง
มรดกที่เหลือถึงปัจจุบัน
บ้านดำ เป็นตัวอย่างที่หาได้ยากของบ้านที่ศิลปินออกแบบทั้งตัวอาคาร ของสะสม และพื้นที่รอบบ้านให้เป็นงานศิลปะชิ้นเดียว และยังเปิดให้คนทั่วไปเดินชมได้ทุกวันหลังเจ้าของบ้านจากไปแล้วกว่า 12 ปี อ่านเรื่องบ้านและสวนของคนดังในไทยและทั่วโลกเรื่องอื่นได้ที่หมวดบ้านและสวน
คำถามที่พบบ่อย
บ้านดำ เชียงราย เปิดกี่โมงและค่าเข้าชมเท่าไร?
หน้าทางการของการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยระบุว่า บ้านดำ หรือพิพิธภัณฑ์บ้านดำ เปิดให้เข้าชมทุกวัน เวลา 09.00–17.00 น. ค่าเข้าชมชาวไทยและชาวต่างชาติ 80 บาท การเข้าชมเป็นหมู่คณะต้องทำหนังสือแจ้งล่วงหน้า สอบถามได้ที่โทร. 0 5377 6333 ควรโทรตรวจสอบอีกครั้งก่อนเดินทาง
บ้านดำ สร้างเมื่อไรและใครเป็นผู้สร้าง?
บ้านดำ เป็นบ้านส่วนบุคคลของ ถวัลย์ ดัชนี ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ (จิตรกรรม) ฐานข้อมูลศิลปกรรมของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธรระบุว่าสร้างต่อเนื่องมาตั้งแต่ พ.ศ. 2518 (ค.ศ. 1975) บนพื้นที่ 39 ไร่ ที่ตำบลนางแล อำเภอเมืองเชียงราย ถวัลย์ออกแบบอาคารทุกหลังเอง
ทำไมจึงเรียกว่าบ้านดำ?
ฐานข้อมูลศิลปกรรมของ ศมส. และหน้าเว็บขององค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงรายอธิบายตรงกันว่า อาคารทุกหลังในกลุ่มบ้านทาด้วยสีดำ ซึ่งเป็นที่มาของชื่อ บ้านดำ และสีดำยังเป็นสีที่ ถวัลย์ ดัชนี ชื่นชอบ แต่ละหลังประดับด้วยไม้แกะสลักลวดลายละเอียด
ใน บ้านดำ มีอาคารกี่หลัง และเข้าไปข้างในได้ทุกหลังไหม?
จำนวนอาคารใน บ้านดำ แต่ละแหล่งระบุไม่ตรงกัน ททท. ระบุว่ามีอาคารแบบท้องถิ่นภาคเหนือกว่า 25 หลังกับอาคารประยุกต์อีกหลายหลัง อบจ.เชียงรายระบุ 40 หลัง และหน้าแรกของเว็บไซต์พิพิธภัณฑ์แสดงชื่ออาคาร 31 หลัง อบจ.เชียงรายระบุด้วยว่าบ้านแต่ละหลังชมได้เฉพาะด้านนอก
แหล่งอ้างอิง
- พิพิธภัณฑ์บ้านดำ — การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย
- บ้านดำ - ศิลปกรรมในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ — ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)
- ประวัติ (Thawan Duchanee) — พิพิธภัณฑ์บ้านดำ (thawan-duchanee.com ฉบับที่ Internet Archive บันทึกไว้)
- วธ.จัดงานถวัลย์ ดัชนี ครบ ๘๔ ปีชาตกาล ดร.ถวัลย์ ดัชนี ศิลปินแห่งชาติ — กระทรวงวัฒนธรรม
- พิพิธภัณฑ์บ้านดำ — องค์การบริหารส่วนจังหวัดเชียงราย
- พิพิธภัณฑ์ "บ้านดำ" เริ่มเก็บค่าเข้าชมจากนักท่องเที่ยว — Thai PBS
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
- องค์กรและบริษัท
- ททท.12
- ประเทศและสถานที่
- เนเธอร์แลนด์33เยอรมนี82จีน186สหราชอาณาจักร133
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ