คำสั่งศาลปกครองสูงสุดที่ 1119/2569 (11 พ.ย. 2569) ให้กรมอุทยานฯ ย้ายช้างป่างาจิ๋ว คุถัง สีดอน้อย ตามหลักวิชาการและรายงานศาลทุก 30 วัน แทนกรอบให้เสร็จใน 30 วัน
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 6 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- ศาลปกครองขอนแก่นอ่านคำสั่งศาลปกครองสูงสุดที่ 1119/2569 เมื่อ 11 พฤศจิกายน 2569 ในคดีที่ผู้ฟ้องคดี 6 คน ฟ้องกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เรื่องช้างป่าออกนอกเขตอนุรักษ์
- ศาลชั้นต้นเคยสั่งให้จับและย้ายช้างป่า 4 ตัว ให้เสร็จภายใน 30 วัน ศาลปกครองสูงสุดแก้คำสั่งให้ย้ายหรือผลักดันช้างป่างาจิ๋ว คุถัง สีดอน้อย ตามหลักวิชาการ และรายงานศาลทุก 30 วัน
- ศาลปกครองสูงสุดเห็นว่ากรอบ 30 วันเคร่งครัดเกินไปและอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อเจ้าหน้าที่ ประชาชน และช้างป่า การเลือกวิธีย้ายงาจิ๋ว คุถัง สีดอน้อย จึงควรอยู่ในดุลพินิจของกรมอุทยานฯ
- ช้างตัวที่ 4 คือสีดอหูพับ ล้มระหว่างการเคลื่อนย้าย กรมอุทยานฯ แถลงเมื่อ 12 กุมภาพันธ์ 2569 และสั่งระงับการย้ายช้างป่าทั่วประเทศชั่วคราวเมื่อ 2 มีนาคม 2569
ศาลปกครองขอนแก่นอ่านคำสั่งศาลปกครองสูงสุดที่ 1119/2569 เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 แก้คำสั่งเดิมที่ให้จับและย้ายช้างป่าให้เสร็จใน 30 วัน เป็นให้กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เคลื่อนย้ายผลักดันช้างป่างาจิ๋ว คุถัง สีดอน้อย ตามหลักวิชาการ คำนึงถึงความปลอดภัย และรายงานศาลทุก 30 วัน
คดีช้างป่างาจิ๋ว คุถัง สีดอน้อย เริ่มจากผู้ฟ้องคดี 6 คนฟ้องกรมอุทยานฯ ว่าละเลยหรือล่าช้าในการดูแลไม่ให้ช้างป่าออกนอกเขตอนุรักษ์มาทำอันตรายต่อชีวิตและทรัพย์สินของคนในพื้นที่ใกล้เคียง ข่าวนี้เรียบเรียงจากข่าวศาลปกครอง ครั้งที่ 32/2569 ของสำนักงานศาลปกครอง และคำแถลงของกรมอุทยานฯ เอง
งาจิ๋ว คุถัง สีดอน้อย: ศาลปกครองสูงสุดสั่งอะไร
ข่าวศาลปกครองระบุว่ากรมอุทยานฯ ในฐานะผู้ถูกฟ้องคดีได้ยื่นคำร้องอุทธรณ์คำสั่งศาลปกครองขอนแก่นที่กำหนดมาตรการคุ้มครองเพื่อบรรเทาทุกข์ชั่วคราวก่อนการพิพากษาตามคำขอของผู้ฟ้องคดี ศาลปกครองสูงสุดจึงแก้คำสั่งนั้นดังนี้
| ประเด็น | คำสั่งศาลปกครองขอนแก่น (ชั้นต้น) | คำสั่งศาลปกครองสูงสุดที่ 1119/2569 |
|---|---|---|
| ช้างป่าในคำสั่ง | 4 ตัว: งาจิ๋ว คุถัง หูพับ และสีดอน้อย | 3 ตัวที่เหลือ: งาจิ๋ว คุถัง สีดอน้อย |
| สิ่งที่ต้องทำ | จับและเคลื่อนย้ายไปไว้ในพื้นที่อื่นที่เหมาะสม | เคลื่อนย้ายผลักดันตามรูปแบบและขั้นตอนที่เหมาะสมและหลักวิชาการอย่างเคร่งครัด |
| กรอบเวลา | ให้เสร็จทั้งหมดภายใน 30 วันนับแต่วันที่ได้รับคำสั่ง | ไม่กำหนดวันเสร็จ |
| การรายงานศาล | รายงานเมื่อจับและย้ายแต่ละตัวสำเร็จ | รายงานผลต่อศาลชั้นต้นทุก 30 วัน |
| เงื่อนไขเพิ่ม | — | คำนึงถึงความปลอดภัยของช้างป่า เจ้าหน้าที่ และประชาชน |
| มีผลถึงเมื่อไร | จนกว่าศาลจะมีคำพิพากษา (ตามคำขอของผู้ฟ้องคดี) | จนกว่าศาลจะมีคำพิพากษาหรือคำสั่งเป็นอย่างอื่น |
ผู้ที่ต้องปฏิบัติตามคำสั่งเรื่องงาจิ๋ว คุถัง สีดอน้อย คืออธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ในนามของกรม
เหตุผลของศาลในคดีช้างป่างาจิ๋ว คุถัง สีดอน้อย
ศาลปกครองสูงสุดวินิจฉัยเป็นสองขั้น
- ศาลสั่งมาตรการชั่วคราวได้ ช้างเป็นสัตว์ป่าคุ้มครอง กรมอุทยานฯ จึงมีหน้าที่ตามกฎหมายต้องอนุรักษ์ คุ้มครอง ดูแล และบริหารจัดการให้คนรอบเขตอนุรักษ์อยู่ร่วมกับสัตว์ป่าได้โดยไม่ทำอันตรายต่อกัน การใช้มาตรการคุ้มครองชั่วคราวจึงไม่เป็นอุปสรรคแก่การบริหารงานของรัฐ ศาลอ้างมาตรา 66 แห่ง พ.ร.บ.จัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 ข้อ 75 และข้อ 77 ของระเบียบที่ประชุมใหญ่ตุลาการในศาลปกครองสูงสุดฯ พ.ศ. 2543 และมาตรา 254 กับ 255 ของประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
- แต่ศาลไม่จำต้องสั่งตามคำขอทุกข้อ การจับและย้ายช้างป่ามีความซับซ้อน ช้างแต่ละตัวมีพฤติกรรมต่างกัน บางตัวก้าวร้าวดุร้าย บางตัวไม่ใช่ วิธีที่ใช้ ไม่ว่าการผลักดันออกจากพื้นที่ การเฝ้าระวังและติดตามพฤติกรรม การควบคุมพื้นที่ หรือการจับและเคลื่อนย้าย จึงควรอยู่ในดุลพินิจของกรมอุทยานฯ ซึ่งมีความรู้ บุคลากร และข้อมูลทางวิชาการโดยตรง
ศาลเห็นว่าการสั่งให้เสร็จภายใน 30 วันเป็นกรอบที่เคร่งครัดและไม่เพียงพอต่อการเตรียมการตามหลักวิชาการ อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อชีวิตและความปลอดภัยของเจ้าหน้าที่ ประชาชน และช้างป่า และอาจทำให้การดำเนินการไม่บรรลุผล
ทำไมช้างป่าเหลือ 3 ตัว: สีดอหูพับและการระงับการย้าย
กรมอุทยานฯ แถลงเมื่อวันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2569 ว่าช้างป่ากลุ่มนี้สร้างความเดือดร้อนในจังหวัดขอนแก่นมาตั้งแต่ปี 2566 ทำร้ายราษฎรบาดเจ็บ 2 ราย และเสียชีวิต 2 ราย จนศาลปกครองขอนแก่นมีคำสั่งเมื่อวันที่ 31 ตุลาคม 2568 ให้ย้ายช้างทั้ง 4 ตัวออกนอกพื้นที่ภายใน 30 วัน เจ้าหน้าที่เริ่มปฏิบัติการกับสีดอหูพับเป็นตัวแรก
ตามคำแถลง สัตวแพทย์ของกรมให้ยาซึม 4 เข็ม ระหว่างเคลื่อนย้ายช้างมีอาการตื่นตัวผิดปกติและทรุดลง แม้ให้ยาแก้ฤทธิ์และทำ CPR แต่ไม่สำเร็จ ผลชันสูตรเบื้องต้นพบภาวะทางเดินหายใจล้มเหลวจากการสำลักอาหารอุดตันหลอดลม อธิบดีกรมอุทยานฯ จึงสั่งระงับการย้ายงาจิ๋ว คุถัง สีดอน้อย ไว้ชั่วคราว เพื่อรายงานอุปสรรคหน้างานให้อัยการทราบ และเสนอข้อจำกัดด้านสวัสดิภาพสัตว์กับปัญหาการยอมรับของคนในพื้นที่ปลายทางต่อศาลปกครอง
ต่อมาวันที่ 2 มีนาคม 2569 กรมอุทยานฯ ประกาศระงับการเคลื่อนย้ายช้างป่าทั่วประเทศเป็นการชั่วคราว เพื่อรอผลการถอดบทเรียน ระหว่างนั้นให้เจ้าหน้าที่เฝ้าระวังและผลักดันช้างกลับเข้าป่าลึก
ฝ่ายผู้ถูกฟ้องคดีชี้แจงอย่างไร
จุดยืนของกรมอุทยานฯ ในชั้นศาลปรากฏผ่านการยื่นอุทธรณ์คำสั่งศาลชั้นต้น และคำแถลงเดือนกุมภาพันธ์กับมีนาคม 2569 ที่ยกเรื่องความปลอดภัยของเจ้าหน้าที่ สวัสดิภาพของช้าง และการยอมรับของคนในพื้นที่ปลายทาง ถึงเช้าวันที่ 14 พฤศจิกายน 2569 เว็บไซต์ข่าวของกรมอุทยานฯ ยังไม่มีคำชี้แจงต่อคำสั่งศาลปกครองสูงสุดเรื่องงาจิ๋ว คุถัง สีดอน้อย ฉบับนี้ ฝ่ายผู้ฟ้องคดีก็ยังไม่พบคำชี้แจงต่อสาธารณะ
สถานะคดี
- คดีหลัก เรื่องช้างป่างาจิ๋ว คุถัง สีดอน้อย ที่ผู้ฟ้องคดี 6 คนขอให้ศาลสั่งกรมอุทยานฯ ปฏิบัติหน้าที่ควบคุมช้างป่า ยังอยู่ในการพิจารณาของศาลปกครองขอนแก่น ยังไม่มีคำพิพากษา
- มาตรการชั่วคราว เรื่องงาจิ๋ว คุถัง สีดอน้อย เป็นไปตามคำสั่งศาลปกครองสูงสุดที่ 1119/2569 ซึ่งเป็นศาลสูงสุดในระบบศาลปกครอง มีผลจนกว่าศาลจะมีคำพิพากษาหรือคำสั่งเป็นอย่างอื่น
- ขั้นต่อไป กรมอุทยานฯ ต้องรายงานผลการเคลื่อนย้ายผลักดันงาจิ๋ว คุถัง สีดอน้อย ต่อศาลปกครองขอนแก่นทุก 30 วัน ข่าวศาลปกครองไม่ได้ระบุวันนัดพิจารณาคดีหลัก
ทำไมเรื่องนี้สำคัญ
ปัญหาช้างป่าออกนอกเขตอนุรักษ์ไม่ได้มีแค่กรณีงาจิ๋ว คุถัง สีดอน้อย ที่ขอนแก่น กรมอุทยานฯ เองยังรายงานเหตุช้างป่าทำร้ายชาวบ้านในพื้นที่อื่นเมื่อต้นเดือนพฤศจิกายน 2569 คำสั่งนี้วางแนวว่าเมื่อชาวบ้านฟ้องให้รัฐดูแลสัตว์ป่าคุ้มครอง ศาลปกครองสั่งมาตรการชั่วคราวได้ แต่วิธีจัดการสัตว์ป่าเป็นดุลพินิจทางวิชาการของหน่วยงาน และต้องรายงานศาลเป็นระยะ ผู้ที่ได้รับความเดือดร้อนจากการกระทำหรือการละเลยของหน่วยงานรัฐยื่นฟ้องคดีปกครองได้ที่ศาลปกครองชั้นต้นในเขตพื้นที่ หรือผ่านระบบยื่นฟ้องคดีปกครองออนไลน์ของสำนักงานศาลปกครอง ติดตามข่าวคดีความอื่นได้ที่หมวดคดีความ อาชญากรรม และการทุจริต
ภาพบันทึก
คำถามที่พบบ่อย
ศาลปกครองสูงสุดสั่งอะไรเรื่องช้างป่างาจิ๋ว คุถัง สีดอน้อย?
ศาลปกครองสูงสุดมีคำสั่งที่ 1119/2569 อ่านเมื่อ 11 พฤศจิกายน 2569 แก้คำสั่งศาลปกครองขอนแก่น ให้อธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เคลื่อนย้ายผลักดันช้างป่างาจิ๋ว คุถัง สีดอน้อย ตามรูปแบบและขั้นตอนที่เหมาะสมและหลักวิชาการอย่างเคร่งครัด คำนึงถึงความปลอดภัยของช้าง เจ้าหน้าที่ และประชาชน และรายงานผลต่อศาลชั้นต้นทุก 30 วัน
คำสั่งเรื่องงาจิ๋ว คุถัง สีดอน้อย ต่างจากคำสั่งศาลชั้นต้นอย่างไร?
ศาลปกครองขอนแก่นเคยสั่งให้จับและเคลื่อนย้ายช้างป่าทั้ง 4 ตัวไปไว้ในพื้นที่อื่นที่เหมาะสมให้เสร็จภายใน 30 วันนับแต่ได้รับคำสั่ง คำสั่งใหม่ของศาลปกครองสูงสุดไม่กำหนดเส้นตายนั้น แต่ให้กรมอุทยานฯ เลือกวิธีตามหลักวิชาการ เช่น ผลักดัน เฝ้าระวัง ควบคุมพื้นที่ หรือจับและเคลื่อนย้าย แล้วรายงานศาลทุก 30 วัน
คดีช้างป่างาจิ๋ว คุถัง สีดอน้อย จบแล้วหรือยัง?
ยังไม่จบ คำสั่งวันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 เป็นคำสั่งเรื่องมาตรการคุ้มครองชั่วคราวก่อนการพิพากษา มีผลจนกว่าศาลจะมีคำพิพากษาหรือคำสั่งเป็นอย่างอื่น ส่วนคดีหลักที่ผู้ฟ้องคดี 6 คนฟ้องว่ากรมอุทยานฯ ละเลยต่อหน้าที่ยังอยู่ในการพิจารณาของศาลปกครองขอนแก่น
ทำไมช้างที่ต้องย้ายเหลือ 3 ตัว จากเดิม 4 ตัว?
ช้างตัวที่ 4 คือสีดอหูพับ ล้มระหว่างปฏิบัติการเคลื่อนย้ายตามคำสั่งศาลปกครองขอนแก่น กรมอุทยานฯ แถลงเมื่อ 12 กุมภาพันธ์ 2569 ว่าผลชันสูตรเบื้องต้นพบภาวะทางเดินหายใจล้มเหลวจากการสำลักอาหารอุดตันหลอดลม คำสั่งศาลปกครองสูงสุดจึงพูดถึงช้างที่เหลือ 3 ตัวเท่านั้น
แหล่งอ้างอิง
- ศาลปกครองสูงสุดมีคำสั่งแก้คำสั่งของศาลปกครองชั้นต้นให้กรมอุทยานฯ เคลื่อนย้ายช้างป่าตามวิธีการที่เหมาะสม คำนึงถึงความปลอดภัย และรายงานศาลทุก 30 วัน — สำนักงานศาลปกครอง
- ข่าวศาลปกครอง ครั้งที่ 32/2569: คำสั่งศาลปกครองสูงสุด คดีเคลื่อนย้ายช้างป่า (PDF) — สำนักงานศาลปกครอง
- กรมอุทยานฯ แถลงข้อเท็จจริงกรณีช้างป่า “สีดอหูพับ” ล้มระหว่างเคลื่อนย้าย — กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
- “ข่าวจริง” กรมอุทยานฯ สั่งยุติการย้ายช้างป่าทั่วประเทศ — กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
- องค์กรและบริษัท
- ศาลปกครองสูงสุด2
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ