# แคลิฟอร์เนียออกกฎหมายห้ามนายจ้างใช้ AI ลำพังลงโทษหรือไล่พนักงาน

> ผู้ว่าการรัฐแคลิฟอร์เนียลงนามกฎหมาย AI 13 ฉบับเมื่อ 30 กันยายน 2026 รวม SB 947 ที่ห้ามนายจ้างใช้ระบบตัดสินใจอัตโนมัติลำพังลงโทษหรือเลิกจ้าง ต้องมีคนตรวจและแจ้งพนักงาน มีผล 1 ก.ค. 2027

- ประเภท: ข่าว · หมวด: Policy & Law
- เผยแพร่: 2026-10-06T10:30:00.000Z · อัปเดต: 2026-10-06T10:30:00.000Z
- โดย: กองบรรณาธิการ THAI DATA, THAI DATA IT BUSINESS ENTERPRISE
- ที่มา: https://thaidata.co.th/policy/california-sb-947-no-robo-bosses-ai-workplace-laws/

## สรุปประเด็นสำคัญ

- ผู้ว่าการ Gavin Newsom ลงนามกฎหมายเกี่ยวกับ AI **13 ฉบับ** เมื่อ **30 กันยายน 2026** ครอบคลุมที่ทำงาน การแพทย์ ความโปร่งใสของเนื้อหา AI และ deepfake
- **SB 947** ห้ามนายจ้างพึ่ง **ระบบตัดสินใจอัตโนมัติ (ADS)** เพียงอย่างเดียวในการลงโทษหรือเลิกจ้าง หากใช้เป็นหลักต้องให้ **มนุษย์ตรวจยืนยัน** ด้วยข้อมูลอื่น
- พนักงานต้องได้รับ **หนังสือแจ้งหลังใช้ระบบ** และขอคำอธิบายข้อมูลของตนที่ระบบใช้ได้ ฝ่าฝืนมีค่าปรับทางแพ่ง **$500 ต่อครั้ง** กฎหมายมีผล **1 กรกฎาคม 2027**
- **SB 951** ให้หนังสือแจ้งเลิกจ้างจำนวนมากตาม Cal/WARN ระบุเมื่อการเลิกจ้างเกิดจาก AI หรือระบบอัตโนมัติ ส่วน **AB 1883** ห้ามเครื่องมือเฝ้าดูที่ใช้ AI อ่านอารมณ์หรือเก็บข้อมูลประสาท
- บริษัทไทยที่มีพนักงานในแคลิฟอร์เนียหรือขายระบบ HR ที่ใช้ AI ให้ลูกค้าในรัฐนี้ควรเริ่มตรวจกระบวนการก่อนกฎหมายมีผล

ผู้ว่าการรัฐแคลิฟอร์เนีย Gavin Newsom ลงนามกฎหมายเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์ 13 ฉบับเมื่อวันที่ 30 กันยายน 2026 ฉบับที่กระทบองค์กรมากที่สุดคือ SB 947 ของวุฒิสมาชิก Jerry McNerney ซึ่งห้ามนายจ้างพึ่งระบบตัดสินใจอัตโนมัติ (automated decision system หรือ ADS) เพียงอย่างเดียวในการลงโทษหรือเลิกจ้างพนักงาน ผู้เสนอร่างเรียกกฎหมายนี้ว่า No Robo Bosses Act

แคลิฟอร์เนียเป็นที่ตั้งของบริษัทเทคโนโลยีและผู้พัฒนา AI รายใหญ่จำนวนมาก กฎของรัฐนี้จึงมักกลายเป็นมาตรฐานที่ผู้ขายซอฟต์แวร์ต้องออกแบบรองรับ โดยเฉพาะระบบ HR ที่ให้คะแนนผลงาน จัดตารางงาน หรือแนะนำการลงโทษพนักงานโดยอัตโนมัติ

## SB 947 กำหนดอะไร

ตัวบท SB 947 นิยาม ADS ว่าเป็นกระบวนการคำนวณที่มาจาก machine learning แบบจำลองทางสถิติ การวิเคราะห์ข้อมูล หรือ AI ซึ่งให้ผลลัพธ์แบบย่อ เช่น คะแนน การจัดกลุ่ม หรือคำแนะนำ เพื่อช่วยหรือแทนการตัดสินใจของมนุษย์ กฎหมายห้ามนายจ้างใช้ ADS เพื่อเลี่ยงหรือฝ่าฝืนกฎหมายแรงงานและสิทธิพลเมือง ห้ามใช้อนุมานสถานะที่กฎหมายคุ้มครองของพนักงาน และห้ามใช้คาดการณ์แล้วลงโทษพนักงานที่ใช้สิทธิตามกฎหมาย

หัวใจของกฎหมายอยู่ที่มาตรา 1522(b) นายจ้างห้ามพึ่ง ADS เพียงอย่างเดียวในการลงโทษหรือเลิกจ้าง หากใช้ผลจาก ADS เป็นหลัก ต้องให้มนุษย์ตรวจยืนยันด้วยข้อมูลประกอบ เช่น ผลประเมินของหัวหน้างาน แฟ้มประวัติบุคคล ผลงาน ความเห็นของเพื่อนร่วมงาน หรือการสัมภาษณ์พยานซึ่งรวมรีวิวลูกค้าออนไลน์ที่เกี่ยวข้องได้ ถ้ายืนยันไม่ได้ หรือผู้ตรวจเห็นว่าผลของระบบไม่ถูกต้อง ไม่ครบ หรือชวนให้เข้าใจผิด นายจ้างห้ามใช้ผลนั้นตัดสินใจ

![มาตรา 1522(b) และ (c) ใน SB 947 ว่าด้วยการห้ามพึ่ง ADS เพียงอย่างเดียวและการให้มนุษย์ตรวจยืนยัน](https://thaidata.co.th/images/articles/california-sb-947-no-robo-bosses-ai-workplace-laws/california-sb-947-section-1522.webp?v=402f4f7a) _(ภาพ: California Legislative Information (ภาพหน้าจอตัวบท))_

## สิทธิของพนักงานและบทลงโทษ

เมื่อนายจ้างใช้ ADS เป็นหลักในการลงโทษหรือเลิกจ้าง ต้องส่งหนังสือแจ้งหลังใช้ระบบ (postuse notice) ให้พนักงานพร้อมกับการแจ้งผลการตัดสินใจ หนังสือต้องเขียนด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย แยกจากเอกสารอื่น ใช้ภาษาเดียวกับที่สื่อสารกับพนักงานตามปกติ และระบุสี่เรื่อง ได้แก่ นายจ้างใช้ ADS เป็นหลัก มีมนุษย์ตรวจยืนยันแล้ว ช่องทางติดต่อบุคคลที่อธิบายการตัดสินใจได้ และนายจ้างห้ามกลั่นแกล้งพนักงานที่ใช้สิทธิ พนักงานยังขอคำอธิบายที่เป็นรูปธรรมเกี่ยวกับข้อมูลของตนที่ระบบใช้ได้

Labor Commissioner และพนักงานอัยการเป็นผู้บังคับใช้ นายจ้างที่ฝ่าฝืนมีค่าปรับทางแพ่ง 500 ดอลลาร์ต่อการฝ่าฝืนหนึ่งครั้ง นิยามนายจ้างครอบคลุมทั้งเอกชน หน่วยงานรัฐ เมือง เคาน์ตี และผู้รับเหมาแรงงาน ข้อยกเว้นมีสองกรณี คือ สัญญาเจรจาต่อรองร่วมที่สละสิทธิตามกฎหมายนี้อย่างชัดแจ้ง และการใช้ ADS ที่กฎหมายหรือสัญญาของรัฐบาลกลางกำหนดในงานพัฒนาอากาศยาน ความมั่นคง อวกาศ หรือกลาโหม บทบัญญัติทั้งหมดมีผลวันที่ 1 กรกฎาคม 2027

![ภาพสรุปกฎหมาย AI ในที่ทำงานที่แคลิฟอร์เนียลงนามเมื่อ 30 กันยายน 2026](https://thaidata.co.th/images/articles/california-sb-947-no-robo-bosses-ai-workplace-laws/california-ai-workplace-laws-key-facts.webp?v=4be27d07) _(ภาพ: THAI DATA (ข้อมูล: California))_

## กฎหมายอื่นที่ลงนามพร้อมกัน

SB 951 ของวุฒิสมาชิก Eloise Gómez Reyes แก้กฎหมาย Cal/WARN ซึ่งกำหนดให้สถานประกอบการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 75 คนขึ้นไปแจ้งการเลิกจ้างจำนวนมาก การย้าย หรือการปิดกิจการล่วงหน้า 60 วัน ฉบับแก้ไขเพิ่มให้หนังสือแจ้งต้องระบุข้อมูลเพิ่มเติมเมื่อการเลิกจ้างเกิดจาก AI หรือระบบอัตโนมัติที่เข้ามาแทนตำแหน่งงานทั้งหมดหรือส่วนสำคัญ และให้กรมพัฒนาการจ้างงานของรัฐรายงานผลของ AI ต่อการจ้างงานภายในวันที่ 1 มกราคม 2028

AB 1883 ของสมาชิกสภา Isaac Bryan ห้ามนายจ้างใช้เครื่องมือเฝ้าดูในที่ทำงานที่ใช้ AI เก็บข้อมูลประสาท (neural data) หรือจดจำอารมณ์ของบุคคล มีค่าปรับไม่เกิน 500 ดอลลาร์ต่อครั้ง ส่วน AB 1331 ห้ามใช้เครื่องมือเฝ้าดูในห้องน้ำของที่ทำงาน

นอกเหนือจากที่ทำงาน ชุดกฎหมายนี้ยังห้ามทนายความส่งงานหลักอย่างการร่างคำคู่ความหรือการให้ความเห็นทางกฎหมายให้ AI ทำทั้งหมด (SB 574) คุ้มครองให้แพทย์ใช้ดุลยพินิจของตนเมื่อใช้เครื่องมือช่วยตัดสินใจทางคลินิก ห้ามลบลายน้ำดิจิทัลของเนื้อหา และปรับปรุง California AI Transparency Act ให้คนแยกเนื้อหาที่ AI สร้างได้ (AB 2713 และ SB 1000) ก่อนหน้านี้ในเดือนกันยายน ผู้ว่าการลงนาม SB 813 ซึ่งสร้างกรอบรับรององค์กรอิสระที่ตรวจสอบระบบ AI

## ผลต่อองค์กรไทย

- **บริษัทไทยที่มีพนักงานในแคลิฟอร์เนีย** ทั้งสาขา บริษัทลูก หรือทีมขายในสหรัฐฯ ต้องเตรียมขั้นตอนให้มนุษย์ตรวจยืนยันการลงโทษหรือเลิกจ้างที่อิงผลจากระบบอัตโนมัติ และเตรียมแบบหนังสือแจ้งพนักงานก่อนวันที่ 1 กรกฎาคม 2027
- **ผู้พัฒนาและผู้ขายซอฟต์แวร์ HR** ที่มีลูกค้าในสหรัฐฯ ควรเพิ่มฟีเจอร์บันทึกการตรวจของมนุษย์ ส่งออกคำอธิบายข้อมูลรายพนักงาน และปิดความสามารถอ่านอารมณ์จากภาพหรือเสียงสำหรับลูกค้าในแคลิฟอร์เนีย
- **ฝ่ายบุคคลในไทย** แม้กฎหมายนี้ไม่บังคับในไทย แต่ใช้เป็นแนวปฏิบัติที่ดีได้ทันที การให้คนตรวจผลของระบบก่อนลงโทษ การบอกพนักงานว่าระบบใช้ข้อมูลอะไร และการไม่ใช้ AI อ่านอารมณ์พนักงาน ช่วยลดความเสี่ยงข้อพิพาทแรงงานและเรื่องข้อมูลส่วนบุคคลตาม PDPA ดูข่าวนโยบายเพิ่มเติมได้ที่[หมวดนโยบาย](/policy/)

## คำถามที่พบบ่อย

### กฎหมาย SB 947 ของแคลิฟอร์เนียห้ามอะไร?

SB 947 ห้ามนายจ้างพึ่งระบบตัดสินใจอัตโนมัติ (ADS) เพียงอย่างเดียวในการลงโทษหรือเลิกจ้างพนักงาน หากนายจ้างใช้ผลจากระบบเป็นหลัก ต้องให้มนุษย์ตรวจยืนยันด้วยข้อมูลอื่น เช่น ผลประเมินของหัวหน้างาน แฟ้มประวัติ ผลงาน หรือความเห็นของเพื่อนร่วมงาน และห้ามใช้ ADS อนุมานสถานะที่กฎหมายคุ้มครองของพนักงาน

### SB 947 มีผลบังคับใช้เมื่อไร?

ผู้ว่าการรัฐแคลิฟอร์เนียลงนามเมื่อ 30 กันยายน 2026 และตัวบทกำหนดให้บทบัญญัติมีผลตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2027

### นายจ้างต้องแจ้งพนักงานอย่างไรตาม SB 947?

เมื่อใช้ ADS เป็นหลักในการลงโทษหรือเลิกจ้าง นายจ้างต้องส่งหนังสือแจ้งเป็นภาษาที่เข้าใจง่ายแยกจากเอกสารอื่น ระบุว่าใช้ ADS เป็นหลัก มีมนุษย์ตรวจยืนยันแล้ว ให้ช่องทางติดต่อบุคคลที่อธิบายการตัดสินใจได้ และแจ้งว่านายจ้างห้ามกลั่นแกล้งพนักงานที่ใช้สิทธิ

### ฝ่าฝืน SB 947 มีโทษอย่างไร?

ผู้บังคับใช้คือ Labor Commissioner และพนักงานอัยการ นายจ้างที่ฝ่าฝืนมีค่าปรับทางแพ่ง 500 ดอลลาร์ต่อการฝ่าฝืนหนึ่งครั้ง และศาลอาจออกคำสั่งคุ้มครองชั่วคราวได้


## แหล่งอ้างอิง

- [California’s nation-leading AI framework just got stronger, Governor Newsom signs more first-in-the-nation worker protections and more](https://www.gov.ca.gov/2026/09/30/californias-nation-leading-ai-framework-just-got-stronger-governor-newsom-signs-more-first-in-the-nation-worker-protections-and-more/) — Office of the Governor of California
- [SB-947 Employment: automated decision systems (Chapter 859, Statutes of 2026)](https://leginfo.legislature.ca.gov/faces/billTextClient.xhtml?bill_id=202520260SB947) — California Legislative Information
- [SB-951 Employment: technological displacement: notice](https://leginfo.legislature.ca.gov/faces/billTextClient.xhtml?bill_id=202520260SB951) — California Legislative Information
- [AB-1883 Workplace surveillance tools](https://leginfo.legislature.ca.gov/faces/billTextClient.xhtml?bill_id=202520260AB1883) — California Legislative Information