# ศาลรัฐธรรมนูญมีมติเอกฉันท์ ถ้อยคำ "โดยมิชอบ" ในมาตรา 157 และกฎหมาย ป.ป.ช. ไม่ขัดรัฐธรรมนูญ

> ศาลรัฐธรรมนูญมีมติเอกฉันท์ 7 ต.ค. 2569 ว่าถ้อยคำ "โดยมิชอบ" ใน ป.อาญามาตรา 157 และกฎหมาย ป.ป.ช. อีก 2 มาตรา ไม่ขัดรัฐธรรมนูญ บทบัญญัติจึงยังใช้ดำเนินคดีได้

- ประเภท: ข่าว · หมวด: Politics
- เผยแพร่: 2026-10-08T15:04:00.000Z · อัปเดต: 2026-10-08T15:04:00.000Z
- โดย: กองบรรณาธิการ THAI DATA, THAI DATA IT BUSINESS ENTERPRISE
- ที่มา: https://thaidata.co.th/politics/constitutional-court-section-157-malfeasance-ruling/

## สรุปประเด็นสำคัญ

- **7 ตุลาคม 2569** ศาลรัฐธรรมนูญมี**มติเอกฉันท์**ว่าถ้อยคำ **"โดยมิชอบ"** ในประมวลกฎหมายอาญา**มาตรา 157** พ.ร.ป.ป.ป.ช. พ.ศ. 2542 **มาตรา 123/1** และ พ.ร.ป.ป.ป.ช. พ.ศ. 2561 **มาตรา 172** ไม่ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ
- คดีนี้คือ**เรื่องพิจารณาที่ 3/2569** ที่**ศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบภาค 8** ส่งคำโต้แย้งของจำเลยที่ 2–4 ในคดีหมายเลขดำที่ อท 132/2568 มาให้วินิจฉัยตาม**รัฐธรรมนูญมาตรา 212**
- คำถามคือถ้อยคำนี้ขัด**รัฐธรรมนูญมาตรา 26 วรรคหนึ่ง** (เงื่อนไขการออกกฎหมายจำกัดสิทธิเสรีภาพ) และ**มาตรา 29 วรรคหนึ่ง** (บุคคลไม่ต้องรับโทษอาญาเว้นแต่กฎหมายบัญญัติเป็นความผิด) หรือไม่
- ทั้ง 3 มาตรากำหนดโทษเท่ากัน คือ**จำคุก 1–10 ปี หรือปรับ 20,000–200,000 บาท** หรือทั้งจำทั้งปรับ

ศาลรัฐธรรมนูญมีมติเอกฉันท์เมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2569 ว่าถ้อยคำ "โดยมิชอบ" ในประมวลกฎหมายอาญามาตรา 157 และในบทความผิดทำนองเดียวกันของกฎหมาย ป.ป.ช. อีก 2 ฉบับ ไม่ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ ผลคือฐานความผิดที่ใช้ดำเนินคดีเจ้าหน้าที่รัฐซึ่งปฏิบัติหรือละเว้นหน้าที่โดยมิชอบยังใช้บังคับได้ตามเดิม

## ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยเรื่องมาตรา 157 อย่างไร

ข่าวสำนักงานศาลรัฐธรรมนูญที่ 37/2569 ระบุว่าคดีนี้เป็นเรื่องพิจารณาที่ 3/2569 ซึ่งศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบภาค 8 ส่งคำโต้แย้งของจำเลยที่ 2 จำเลยที่ 3 และจำเลยที่ 4 ในคดีอาญาหมายเลขดำที่ อท 132/2568 มาให้วินิจฉัยตามรัฐธรรมนูญมาตรา 212

คำถามที่ส่งมาคือ ถ้อยคำ "โดยมิชอบ" ในบทบัญญัติ 3 มาตรา ได้แก่ ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 157 พ.ร.ป.ว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2542 มาตรา 123/1 และ พ.ร.ป.ว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2561 มาตรา 172 ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญมาตรา 26 วรรคหนึ่ง และมาตรา 29 วรรคหนึ่ง หรือไม่

ศาลรัฐธรรมนูญมีมติเป็นเอกฉันท์ว่าไม่ขัดหรือแย้ง ข่าวของสำนักงานศาลระบุเฉพาะประเด็นและผลการพิจารณา ไม่ได้ระบุเหตุผลประกอบหรือข้อโต้แย้งโดยละเอียดของจำเลย และไม่ได้เปิดเผยชื่อคู่ความ

![สรุปผลการพิจารณาเรื่องพิจารณาที่ 3/2569 ของศาลรัฐธรรมนูญ และโทษตามทั้ง 3 มาตรา](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/constitutional-court-section-157-malfeasance-ruling/section-157-ruling-tiles.webp?v=7c6128d2) _(ภาพ: THAI DATA (ข้อมูล: สำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ))_

## มาตรา 157 และอีก 2 มาตราที่ถูกโต้แย้งเขียนไว้อย่างไร

ทั้ง 3 มาตราใช้โครงสร้างเดียวกัน คือการปฏิบัติหรือละเว้นการปฏิบัติหน้าที่ "โดยมิชอบ" เพื่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้หนึ่งผู้ใด หรือ "โดยทุจริต" และมีโทษเท่ากัน ต่างกันที่ถ้อยคำเรียกผู้กระทำ

| บทบัญญัติ | ผู้กระทำตามถ้อยคำกฎหมาย | การกระทำที่เป็นความผิด | โทษ |
| --- | --- | --- | --- |
| ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 | เจ้าพนักงาน | ปฏิบัติหรือละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบเพื่อให้เกิดความเสียหาย หรือโดยทุจริต | จำคุก 1–10 ปี หรือปรับ 20,000–200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ |
| พ.ร.ป.ป.ป.ช. พ.ศ. 2542 มาตรา 123/1 | เจ้าหน้าที่ของรัฐ | ปฏิบัติหรือละเว้นในตำแหน่งหน้าที่ หรือใช้อำนาจในตำแหน่งหน้าที่โดยมิชอบ หรือโดยทุจริต | เท่ากับมาตรา 157 |
| พ.ร.ป.ป.ป.ช. พ.ศ. 2561 มาตรา 172 | เจ้าพนักงานของรัฐ | ปฏิบัติหรือละเว้นในตำแหน่งหน้าที่ หรือใช้อำนาจในตำแหน่งหน้าที่โดยมิชอบ หรือโดยทุจริต | เท่ากับมาตรา 157 |

รัฐธรรมนูญที่ถูกยกขึ้นอ้างมี 2 มาตรา ตามที่หมายเหตุท้ายข่าวของศาลอ้างไว้

- **มาตรา 26 วรรคหนึ่ง** การตรากฎหมายที่จำกัดสิทธิหรือเสรีภาพต้องเป็นไปตามเงื่อนไขของรัฐธรรมนูญ ไม่ขัดหลักนิติธรรม ไม่จำกัดสิทธิเกินสมควรแก่เหตุ และต้องระบุเหตุผลความจำเป็น
- **มาตรา 29 วรรคหนึ่ง** บุคคลไม่ต้องรับโทษอาญา เว้นแต่ได้กระทำการที่กฎหมายในเวลานั้นบัญญัติเป็นความผิดและกำหนดโทษไว้ และโทษต้องไม่หนักกว่าที่กฎหมายขณะกระทำผิดกำหนด

![หมายเหตุท้ายข่าวสำนักงานศาลรัฐธรรมนูญที่ 37/2569 รวบรวมถ้อยคำของประมวลกฎหมายอาญามาตรา 157 กฎหมาย ป.ป.ช. มาตรา 123/1 และ 172 และรัฐธรรมนูญมาตรา 26 และ 29](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/constitutional-court-section-157-malfeasance-ruling/section-157-press-release-statutes.webp?v=5734bf44) _(ภาพ: สำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ (ภาพหน้าจอเอกสาร))_

## มาตรา 157 ในข่าวการเมืองสัปดาห์เดียวกัน

มาตรา 157 ปรากฏในการเมืองไทยสัปดาห์นี้อย่างน้อย 2 เรื่อง เรื่องแรกคือ[คดีทุจริตสอบท้องถิ่น](/politics/thailand-exam-fraud-bill-nacc-local-government/) ผู้แทน ป.ป.ช. ชี้แจงคณะกรรมาธิการ ป.ป.ช. สภาผู้แทนราษฎรเมื่อ 8 ตุลาคม 2569 ว่าการปล่อยตัวผู้ถูกกล่าวหา 3 รายเกี่ยวกับข้อจำกัดเรื่องกรอบเวลาฝากขังและประเด็นการแจ้งข้อกล่าวหาตามมาตรา 157 ในชั้นตำรวจ

เรื่องที่สอง นายโสภณ ซารัมย์ ประธานรัฐสภา ตอบคำถามเมื่อ 6 ตุลาคม 2569 ถึงคำร้องตามรัฐธรรมนูญมาตรา 236 ที่นายณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ ผู้นำฝ่ายค้าน ยื่นกล่าวหากรรมการ ป.ป.ช. กรณียกคำร้องคดีนายศักดิ์สยาม ชิดชอบ ว่าหากการพิจารณาล่าช้าจะเข้าข่ายความผิดตามมาตรา 157 หรือไม่ นายโสภณยืนยันว่าทำตามอำนาจหน้าที่ และเห็นว่าการเข้าไปเร่งรัดหรือแทรกแซงต่างหากที่อาจทำให้เสี่ยงถูกกล่าวหาตามมาตรา 157

![ประธานรัฐสภาให้สัมภาษณ์ที่รัฐสภา 6 ตุลาคม 2569 เรื่องคำร้องตามมาตรา 236 และความเสี่ยงต่อข้อกล่าวหาตามมาตรา 157](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/constitutional-court-section-157-malfeasance-ruling/section-157-speaker-interview.webp?v=b21c85ae) _(ภาพ: สถานีวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์รัฐสภา (TP Channel))_

## ทำไมเรื่องนี้สำคัญ

มาตรา 157 และบทความผิดคู่ขนานในกฎหมาย ป.ป.ช. เป็นฐานความผิดที่ใช้กับเจ้าพนักงานและเจ้าหน้าที่ของรัฐโดยตรง คำโต้แย้งครั้งนี้ตั้งคำถามกับถ้อยคำ "โดยมิชอบ" ซึ่งเป็นแกนของฐานความผิด มติเอกฉันท์จึงยืนยันว่าทั้ง 3 มาตรายังใช้ได้ตามถ้อยคำเดิม สิ่งที่ยังต้องรอคือเหตุผลประกอบในคำวินิจฉัยฉบับเต็ม ซึ่งข่าวของศาลยังไม่ได้เผยแพร่ และจะช่วยให้เห็นว่าศาลอธิบายขอบเขตของคำว่า "โดยมิชอบ" ไว้อย่างไร

## ผลต่อองค์กรไทย

- **หน่วยงานรัฐ รัฐวิสาหกิจ และท้องถิ่น** มาตรฐาน "ปฏิบัติหรือละเว้นหน้าที่โดยมิชอบ" ยังเป็นเกณฑ์เดิม ผู้บริหารและกรรมการที่ใช้ดุลพินิจ เช่น อนุมัติ อนุญาต หรือจัดซื้อ ควรบันทึกเหตุผลการตัดสินใจและฐานอำนาจไว้ทุกครั้ง
- **ฝ่ายกฎหมายและฝ่ายกำกับดูแล** ติดตามคำวินิจฉัยฉบับเต็มในระบบสืบค้นคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ เพื่อดูแนวการตีความที่จะใช้ในคดีต่อไป
- **องค์กรที่สื่อสารต่อสาธารณะ** ข่าวของศาลย้ำว่าการวิจารณ์คำวินิจฉัยโดยไม่สุจริตหรือใช้ถ้อยคำหยาบคาย เสียดสี เป็นความผิดฐานละเมิดอำนาจศาลตามกฎหมายวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ มาตรา 38 และ 39 และอาจเป็นความผิดฐานดูหมิ่นศาลตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 198
- **องค์กรที่ร่วมงานกับภาครัฐ** ติดตามคดีทุจริตสอบท้องถิ่นและคดีอื่นที่อ้างมาตรา 157 เพราะคำวินิจฉัยนี้ยืนยันว่าฐานความผิดนี้ยังใช้ได้

ติดตามข่าวศาลและกฎหมายสำคัญได้ที่[หมวดการเมือง](/politics/)

## คำถามที่พบบ่อย

### ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยเรื่องมาตรา 157 ว่าอย่างไร?

วันที่ 7 ตุลาคม 2569 ศาลรัฐธรรมนูญมีมติเอกฉันท์ว่าถ้อยคำ "โดยมิชอบ" ในประมวลกฎหมายอาญามาตรา 157 พ.ร.ป.ป.ป.ช. พ.ศ. 2542 มาตรา 123/1 และ พ.ร.ป.ป.ป.ช. พ.ศ. 2561 มาตรา 172 ไม่ขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญมาตรา 26 วรรคหนึ่ง และมาตรา 29 วรรคหนึ่ง

### ใครเป็นผู้ส่งเรื่องมาตรา 157 ให้ศาลรัฐธรรมนูญ?

ศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบภาค 8 ส่งคำโต้แย้งของจำเลยที่ 2 จำเลยที่ 3 และจำเลยที่ 4 ในคดีอาญาหมายเลขดำที่ อท 132/2568 มาให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยตามรัฐธรรมนูญมาตรา 212 ศาลรัฐธรรมนูญรับไว้เป็นเรื่องพิจารณาที่ 3/2569

### ความผิดตามมาตรา 157 มีโทษเท่าไร?

ประมวลกฎหมายอาญามาตรา 157 กำหนดว่าเจ้าพนักงานที่ปฏิบัติหรือละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยมิชอบเพื่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้หนึ่งผู้ใด หรือโดยทุจริต ต้องระวางโทษจำคุก 1–10 ปี หรือปรับ 20,000–200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ มาตรา 123/1 และ 172 ของกฎหมาย ป.ป.ช. กำหนดโทษเท่ากัน

### แสดงความเห็นต่อคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญได้แค่ไหน?

ข่าวของสำนักงานศาลรัฐธรรมนูญระบุว่าบุคคลมีเสรีภาพแสดงความคิดเห็นตามรัฐธรรมนูญมาตรา 34 แต่การวิจารณ์คำสั่งหรือคำวินิจฉัยที่ไม่สุจริต ใช้ถ้อยคำหยาบคาย เสียดสี หรืออาฆาตมาดร้าย เป็นความผิดฐานละเมิดอำนาจศาลตามกฎหมายวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ และอาจผิดฐานดูหมิ่นศาล


## แหล่งอ้างอิง

- [ข่าวสำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ ที่ 37/2569 วันพุธที่ 7 ตุลาคม พ.ศ. 2569](https://www.constitutionalcourt.or.th/TH/Viewer?cid=19898&fid=18339) — สำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ
- [กมธ.ป.ป.ช. ติดตามคดีสอบท้องถิ่น-ข้อร้องเรียนหลักสูตร ปปร. นัดถกงบ Thai PBS-สสส.](https://www.tpchannel.org/news/35871) — สถานีวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์รัฐสภา
- [ประธานรัฐสภา ยืนยันไม่แทรกแซงคณะกรรมการพิจารณาคำร้องตาม ม.236 ปมคดี นายศักดิ์สยาม](https://www.tpchannel.org/news/35796) — สถานีวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์รัฐสภา