# ตรวจโลหะหนักลุ่มน้ำกก-สาย 333 จุด 23-25 พ.ย. เกษตรฯ ทำแผนที่ 3 สี รู้ผลใน 1-2 สัปดาห์

> ตรวจโลหะหนักลุ่มน้ำกก-สาย 333 จุด กระทรวงเกษตรฯ ส่ง 5 กรมเก็บตัวอย่างดิน น้ำ สัตว์น้ำ ปศุสัตว์ 23-25 พ.ย. 2569 ส่งแล็บใน 27 พ.ย. ทำแผนที่ 3 สีช่วยเกษตรกร

- ประเภท: ข่าว · หมวด: Politics
- เผยแพร่: 2026-11-18T03:21:00.000Z · อัปเดต: 2026-11-18T03:21:00.000Z
- โดย: กองบรรณาธิการ THAI DATA, THAI DATA IT BUSINESS ENTERPRISE
- ที่มา: https://thaidata.co.th/politics/kok-sai-heavy-metal-survey-333-points-moac-23-25-november/

## สรุปประเด็นสำคัญ

- กระทรวงเกษตรและสหกรณ์จะ**ตรวจโลหะหนักลุ่มน้ำกก-สาย 333 จุด** ระหว่าง **23–25 พฤศจิกายน 2569** ตามที่รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรีแถลงเมื่อ **18 พ.ย.**
- กรมการข้าว กรมวิชาการเกษตร และกรมพัฒนาที่ดินเก็บตัวอย่างดินและน้ำจากแปลงเกษตรกร **250 ตัวอย่าง** กรมชลประทานเก็บน้ำจากแหล่งน้ำชลประทาน **83 จุด** ส่วนกรมประมงและกรมปศุสัตว์ตรวจสัตว์น้ำและปศุสัตว์ในพื้นที่เสี่ยง
- ตัวอย่างทั้งหมดส่งห้องปฏิบัติการภายใน **27 พฤศจิกายน** คาดรู้ผลใน **1–2 สัปดาห์** แล้วทำแผนที่เฝ้าระวัง **3 สี เขียว เหลือง แดง** ในแอป Agri-Map
- พื้นที่**สีแดง**มีมาตรการ **3 ระยะ**: ออกใบรับรองผลผลิตที่ผ่านเกณฑ์ ทำบ่อจิ๋วเป็นแหล่งน้ำสำรอง และส่งเสริมพืชทางเลือก เช่น ยางพารา ไม้ดอกไม้ประดับ
- ผลตรวจน้ำครั้งที่ 23 ของ**กรมควบคุมมลพิษ** (26–30 ก.ย. 2569) พบ**แม่น้ำสายมีสารหนูเกินมาตรฐานทั้ง 3 จุด** สูงสุด **0.017 มก./ล.** ขณะที่แม่น้ำกกอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์จะตรวจโลหะหนักลุ่มน้ำกก-สาย 333 จุด ระหว่างวันที่ 23–25 พฤศจิกายน 2569 โดยให้ 5 กรมหลักเก็บตัวอย่างดิน น้ำ สัตว์น้ำ และปศุสัตว์ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำ ส่งห้องปฏิบัติการภายใน 27 พฤศจิกายน คาดรู้ผลใน 1–2 สัปดาห์ แล้วทำแผนที่เฝ้าระวัง 3 สีเพื่อกำหนดความช่วยเหลือเกษตรกร

ร้อยเอกหญิง ภัทร์ดารัสมิ์ ทองสลวยกร รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เปิดเผยแผนนี้เมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2569 ว่ากระทรวงเกษตรฯ สั่งการด่วนให้หน่วยงานในสังกัดลงพื้นที่ตรวจการปนเปื้อนอย่างครอบคลุม เพื่อสร้างความเชื่อมั่นด้านความปลอดภัยทางอาหารและปกป้องผลผลิตของเกษตรกร

## ตรวจโลหะหนักลุ่มน้ำกก-สาย 333 จุด ใครเก็บอะไร

แผนตรวจโลหะหนักลุ่มน้ำกก-สาย 333 จุด แบ่งงานตามหน่วยงานดังนี้

| หน่วยงาน | สิ่งที่เก็บหรือตรวจ | จำนวน |
| --- | --- | --- |
| กรมการข้าว กรมวิชาการเกษตร กรมพัฒนาที่ดิน | ดินและน้ำจากแปลงเพาะปลูกของเกษตรกร | 250 ตัวอย่าง |
| กรมชลประทาน | น้ำจากแหล่งน้ำชลประทาน | 83 จุด |
| กรมประมง | พื้นที่เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ | ไม่ระบุจำนวน |
| กรมปศุสัตว์ | โลหะหนักในปศุสัตว์ที่เลี้ยงในพื้นที่เสี่ยง | ไม่ระบุจำนวน |

ตัวเลข 333 มาจาก 250 ตัวอย่างของแปลงเกษตรกรรวมกับ 83 จุดของกรมชลประทาน ข่าวของรัฐบาลไม่ได้ระบุว่าจุดตรวจอยู่อำเภอใดบ้าง และไม่ได้ระบุชนิดโลหะหนักที่จะวิเคราะห์

![ตัวเลขหลักของแผนตรวจโลหะหนักลุ่มน้ำกก-สาย 333 จุด ตั้งแต่วันเก็บตัวอย่างถึงแผนที่ 3 สี](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/kok-sai-heavy-metal-survey-333-points-moac-23-25-november/survey-plan.webp?v=da0b7a72) _(ภาพ: THAI DATA (ข้อมูล: สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี (thaigov.go.th)))_

## ผลตรวจรู้เมื่อไร และแผนที่ 3 สีคืออะไร

ตัวอย่างทั้งหมดจากการตรวจโลหะหนักลุ่มน้ำกก-สาย 333 จุด จะส่งเข้าห้องปฏิบัติการของกรมพัฒนาที่ดิน กรมวิชาการเกษตร และกรมการข้าว ภายในวันที่ 27 พฤศจิกายน 2569 และคาดว่าจะทราบผลวิเคราะห์ภายใน 1–2 สัปดาห์ กรมพัฒนาที่ดินจะกำหนดมาตรฐานการเก็บข้อมูลแบบระบุพิกัด GPS เข้าระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS) ผ่านแอปพลิเคชัน Agri-Map แล้วทำแผนที่เฝ้าระวังแบ่งความรุนแรงเป็น 3 สี คือ เขียว เหลือง และแดง

รองโฆษกฯ ระบุว่าแผนที่ 3 สีจากการตรวจโลหะหนักลุ่มน้ำกก-สาย 333 จุด จะเป็นตัวชี้วัดในการออกมาตรการช่วยเหลือเกษตรกรแบบพุ่งเป้า

## มาตรการ 3 ระยะเมื่อพบพื้นที่สีแดง

หากผลตรวจโลหะหนักลุ่มน้ำกก-สาย 333 จุด พบพื้นที่ใดเข้าขั้นวิกฤตระดับสีแดง กระทรวงเกษตรฯ เตรียมมาตรการไว้ 3 ระยะ

1. **ระยะเร่งด่วน** คุมเข้มผลผลิต ออกใบรับรองผลผลิตที่ผ่านเกณฑ์ความปลอดภัย เพื่อให้ผู้บริโภคมั่นใจและใช้อ้างอิงในการรับซื้อ-จำหน่าย พร้อมเปิดเผยข้อมูลต่อสาธารณะ
2. **ระยะกลาง** แก้ปัญหาแหล่งน้ำ ถ้าเกษตรกรใช้น้ำจากแหล่งเดิมไม่ได้ กรมพัฒนาที่ดินพร้อมสนับสนุนงบประมาณและเครื่องจักรทำ "บ่อจิ๋ว" เป็นแหล่งเก็บน้ำสำรองขนาดเล็กในไร่นา
3. **ระยะยาว** ส่งเสริมให้ปลูกพืชเศรษฐกิจทางเลือกที่เหมาะกับพื้นที่และปลอดภัย เช่น ยางพารา ไม้ดอกไม้ประดับ และไม้ยืนต้นเศรษฐกิจ ควบคู่กับการถ่ายทอดเทคโนโลยีฟื้นฟูและบำรุงดิน

![ร้อยเอกหญิง ภัทร์ดารัสมิ์ ทองสลวยกร รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ผู้แถลงแผนตรวจโลหะหนักลุ่มน้ำกก-สาย 18 พฤศจิกายน 2569](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/kok-sai-heavy-metal-survey-333-points-moac-23-25-november/pattharadarat-kok-sai-333-points-18-nov-2569.webp?v=39423db7) _(ภาพ: สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี (thaigov.go.th))_

## ผลตรวจน้ำล่าสุดก่อนการตรวจ 333 จุด

ก่อนการตรวจโลหะหนักลุ่มน้ำกก-สาย 333 จุด ข้อมูลทางการล่าสุดเรื่องคุณภาพน้ำมาจากกรมควบคุมมลพิษ ผลตรวจครั้งที่ 23 ที่เก็บตัวอย่าง 26–30 กันยายน 2569 จาก 23 จุดในเชียงใหม่และเชียงราย พบว่าแม่น้ำกก แม่น้ำรวก แม่น้ำโขง และลำน้ำสาขาของแม่น้ำกกมีสารหนูและโลหะหนักอื่นอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน แต่แม่น้ำสายเกินมาตรฐานทุกจุด (มาตรฐานน้ำผิวดินไม่เกิน 0.010 มิลลิกรัมต่อลิตร)

| จุดตรวจแม่น้ำสาย | สารหนู (มก./ล.) |
| --- | --- |
| SA01 บ้านหัวฝาย อ.แม่สาย | 0.017 |
| SA02 สะพานมิตรภาพแม่น้ำสายแห่งที่ 2 | 0.013 |
| SA03 บ้านป่าซางงาม อ.แม่สาย | 0.012 |

![แผนที่ค่าสารหนูในแม่น้ำกก แม่น้ำสาย และแม่น้ำโขง ครั้งที่ 23 ของกรมควบคุมมลพิษ จุดสีชมพูคือจุดเก็บตัวอย่างในแม่น้ำสาย](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/kok-sai-heavy-metal-survey-333-points-moac-23-25-november/pcd-arsenic-map-kok-sai-mekong-round-23.webp?v=a5187a78) _(ภาพ: กรมควบคุมมลพิษ)_

ต่อมาวันที่ 5 พฤศจิกายน 2569 กรมควบคุมมลพิษรายงานว่าแม่น้ำสายที่ชุมชนหัวฝายขุ่นถึง 14,000 NTU เกินกำลังระบบกรองของ กปภ. สาขาแม่สายที่รับได้ราว 6,000 NTU และวันที่ 6 พฤศจิกายน ผลคัดกรองเบื้องต้นพบสารหนู 0.25 มิลลิกรัมต่อลิตร สูงกว่ามาตรฐาน 25 เท่า การประปาต้องหยุดผลิตชั่วคราว กระทบ 14 หมู่บ้านในตำบลแม่สายและเวียงพางคำ ก่อนกลับมาจ่ายน้ำได้ตามปกติเมื่อ 7 พฤศจิกายน

![เจ้าหน้าที่กรมควบคุมมลพิษเก็บตัวอย่างน้ำในแม่น้ำสายที่มีสีน้ำตาลขุ่น อำเภอแม่สาย](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/kok-sai-heavy-metal-survey-333-points-moac-23-25-november/pcd-officers-sampling-sai-river-kok-sai-survey.webp?v=67e938f4) _(ภาพ: กรมควบคุมมลพิษ)_

## ทำไมการตรวจโลหะหนักลุ่มน้ำกก-สาย 333 จุด จึงสำคัญ

ผลตรวจของกรมควบคุมมลพิษวัดเฉพาะน้ำในแม่น้ำ ส่วนการตรวจโลหะหนักลุ่มน้ำกก-สาย 333 จุด เป็นแผนที่กระทรวงเกษตรฯ เก็บตัวอย่างจากแปลงเกษตรกร แหล่งน้ำชลประทาน สัตว์น้ำ และปศุสัตว์พร้อมกันในช่วง 3 วัน ก่อนหน้านี้กระทรวงเกษตรฯ เพิ่งเผยผล[ตรวจพืชผักเชียงราย 185 ตัวอย่างที่พบเกินมาตรฐาน 5 ตัวอย่าง](/politics/chiang-rai-crops-heavy-metal-test-moac-2569/) และรัฐบาลกำลังติดตาม[เหมืองแร่ฝั่งเมียนมาที่ต้นแม่น้ำสาย](/politics/myanmar-mines-sai-river-jeset-14-november-2569/) ผลแผนที่ 3 สีจะบอกเกษตรกรและผู้รับซื้อว่าพื้นที่ใดต้องคุมผลผลิต ซึ่งกระทบทั้งรายได้ของเกษตรกรและความมั่นใจของผู้บริโภค

![นายสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ในที่ประชุมเรื่องสารหนูแม่น้ำสาย ภาพที่กรมควบคุมมลพิษเผยแพร่ 10 พฤศจิกายน 2569](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/kok-sai-heavy-metal-survey-333-points-moac-23-25-november/suchart-pcd-sai-river-meeting-10-nov-2569.webp?v=8464ab8c) _(ภาพ: กรมควบคุมมลพิษ)_

## สิ่งที่เกษตรกรและผู้รับซื้อในลุ่มน้ำกก-สายควรทำ

1. **เกษตรกรที่ถูกเก็บตัวอย่าง**ช่วง 23–25 พฤศจิกายน ควรจดพิกัดแปลงและวันที่เก็บไว้ เพื่อตรวจกับแผนที่ 3 สีเมื่อประกาศผล
2. **ผู้รับซื้อและโรงสี**ในพื้นที่ ติดตามใบรับรองผลผลิตที่กระทรวงเกษตรฯ จะออกให้ผลผลิตที่ผ่านเกณฑ์ ใช้เป็นหลักฐานประกอบการรับซื้อ
3. **ครัวเรือนในแม่สาย**ติดตามประกาศคุณภาพน้ำของกรมควบคุมมลพิษและ กปภ. สาขาแม่สาย เพราะผลน้ำดิบยังพบสารหนูเกินมาตรฐาน
4. **รอผลจริงก่อนตัดสินใจ**เปลี่ยนพืชหรือเลิกใช้แหล่งน้ำ เพราะมาตรการระยะกลางและระยะยาวผูกกับผลแผนที่ 3 สี

![แม่น้ำสาย อำเภอแม่สายอยู่ฝั่งซ้าย เมืองท่าขี้เหล็กของเมียนมาอยู่ฝั่งขวา](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/kok-sai-heavy-metal-survey-333-points-moac-23-25-november/sai-river-mae-sai-tachileik-kok-sai-survey.webp?v=794aaf4d) _(ภาพ: Xufanc / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0))_

ติดตามข่าวนโยบายรัฐเรื่องสิ่งแวดล้อมและน้ำได้ที่[หมวดการเมือง](/politics/)

## คำถามที่พบบ่อย

### ตรวจโลหะหนักลุ่มน้ำกก-สาย 333 จุด วันไหน ใครเป็นคนตรวจ?

การตรวจโลหะหนักลุ่มน้ำกก-สาย 333 จุด มีกำหนดวันที่ 23–25 พฤศจิกายน 2569 โดยกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ให้กรมการข้าว กรมวิชาการเกษตร กรมพัฒนาที่ดิน กรมชลประทาน กรมประมง และกรมปศุสัตว์ แบ่งกันเก็บตัวอย่างดิน น้ำ สัตว์น้ำ และปศุสัตว์ในพื้นที่เป้าหมาย

### ผลตรวจโลหะหนักลุ่มน้ำกก-สาย 333 จุด จะรู้เมื่อไร?

รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรีระบุว่าตัวอย่างจากการตรวจโลหะหนักลุ่มน้ำกก-สาย 333 จุด จะส่งเข้าห้องปฏิบัติการของกรมพัฒนาที่ดิน กรมวิชาการเกษตร และกรมการข้าว ภายในวันที่ 27 พฤศจิกายน 2569 และคาดว่าจะทราบผลวิเคราะห์ภายใน 1–2 สัปดาห์หลังจากนั้น

### แผนที่ 3 สี เขียว เหลือง แดง ใช้ทำอะไร?

หลังตรวจโลหะหนักลุ่มน้ำกก-สาย 333 จุด กรมพัฒนาที่ดินจะบันทึกพิกัด GPS ของทุกตัวอย่างเข้าระบบ GIS ผ่านแอป Agri-Map แล้วทำแผนที่เฝ้าระวังแบ่งความรุนแรงเป็นสีเขียว เหลือง และแดง กระทรวงเกษตรฯ จะใช้แผนที่นี้กำหนดมาตรการช่วยเหลือเกษตรกรแบบพุ่งเป้า โดยพื้นที่สีแดงมีมาตรการรองรับ 3 ระยะ

### ถ้าพื้นที่เป็นสีแดง เกษตรกรจะได้รับความช่วยเหลืออะไร?

ระยะเร่งด่วนกระทรวงเกษตรฯ จะคุมเข้มผลผลิตและออกใบรับรองผลผลิตที่ผ่านเกณฑ์ความปลอดภัย พร้อมเปิดเผยข้อมูลต่อสาธารณะ ระยะกลางกรมพัฒนาที่ดินสนับสนุนงบและเครื่องจักรทำบ่อจิ๋วเป็นแหล่งน้ำสำรองในไร่นา ระยะยาวส่งเสริมพืชทางเลือก เช่น ยางพารา ไม้ดอกไม้ประดับ และไม้ยืนต้นเศรษฐกิจ


## แหล่งอ้างอิง

- [รัฐบาลลุยตรวจสารพิษ "น้ำกก-น้ำสาย" 333 จุด 23-25 พ.ย. นี้ กางแผนที่แบ่งกลุ่ม "เขียว-เหลือง-แดง" คุมเข้มโซนเสี่ยง](https://www.thaigov.go.th/th/news/171365) — สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี (thaigov.go.th)
- [คพ. เผยผลตรวจน้ำลุ่ม ครั้งที่ 23 พบแม่น้ำกก–โขง โลหะหนักอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน ขณะที่แม่น้ำสายสารหนูยังคงเกินเกณฑ์มาตรฐานต้องเฝ้าระวังต่อเนื่อง](https://www.pcd.go.th/pcd_news/42922/) — กรมควบคุมมลพิษ
- [“รมว.สุชาติ” สั่ง คพ. เกาะติดสารหนูปนเปื้อนแม่น้ำสายเชียงราย ห่วง 14 หมู่บ้าน เร่งสำรองน้ำสะอาด-ลุยแก้ต้นตอมลพิษ](https://www.pcd.go.th/pcd_news/43068/) — กรมควบคุมมลพิษ
