# เขตควบคุมมลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรี: ทส. เตรียมข้อเสนอ ขยายตรวจถึงบางปะกงและตะกอนโลหะหนัก

> เขตควบคุมมลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรียังไม่ได้ประกาศ รัฐบาลแถลง 8 พ.ย. 2569 ว่า ทส. กำลังศึกษาข้อเสนอเพื่อเสนอ กก.วล. และ คพ. จะขยายตรวจน้ำถึงบางปะกงกับตะกอนโลหะหนัก

- ประเภท: ข่าว · หมวด: Politics
- เผยแพร่: 2026-11-08T04:13:00.000Z · อัปเดต: 2026-11-08T04:13:00.000Z
- โดย: กองบรรณาธิการ THAI DATA, THAI DATA IT BUSINESS ENTERPRISE
- ที่มา: https://thaidata.co.th/politics/prachinburi-river-pollution-control-zone-proposal-2569/

## สรุปประเด็นสำคัญ

- รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรีแถลงเมื่อ **8 พฤศจิกายน 2569** ว่ากระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมกำลังศึกษาและเตรียมข้อมูลเพื่อเสนอประกาศ**ลุ่มน้ำแม่น้ำปราจีนบุรีและลำน้ำสาขา**เป็นเขตควบคุมมลพิษ
- ที่ประชุม**คณะกรรมการควบคุมมลพิษ ครั้งที่ 4/2569** เมื่อ **5 พฤศจิกายน 2569** รับทราบข้อเสนอของเครือข่ายประชาชน และมอบให้กรมควบคุมมลพิษ สผ. และคณะอนุกรรมการศึกษาก่อนเสนอ**คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ**
- รัฐบาลย้ำว่า**ยังไม่ใช่การประกาศ**เขตควบคุมมลพิษ และยังสรุปไม่ได้ว่าสารปนเปื้อนชนิดใดหรือแหล่งใดเป็นต้นเหตุของปลาตายที่ตำบลบ้านทามและน้ำสีดำ
- กรมควบคุมมลพิษจะเก็บตัวอย่างน้ำเพิ่มใน**แม่น้ำปราจีนบุรีและแม่น้ำบางปะกง** ตรวจแหล่งกำเนิดในพื้นที่อุตสาหกรรม และเก็บ**ตะกอนดิน**ตรวจการสะสมของโลหะหนัก
- ในช่วง **2–5 พฤศจิกายน 2569** กระทรวงอุตสาหกรรมตรวจโรงงานกำจัดกากอุตสาหกรรมแล้ว **337 แห่ง** ใน 5 จังหวัดรวมปราจีนบุรี จากเป้าหมาย **1,500 แห่ง**

เขตควบคุมมลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรียังไม่ได้ประกาศ แต่รัฐบาลแถลงเมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569 ว่ากระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) กำลังศึกษาและเตรียมข้อมูลเพื่อเสนอประกาศลุ่มน้ำแม่น้ำปราจีนบุรีและลำน้ำสาขาเป็นเขตควบคุมมลพิษ พร้อมขยายการตรวจคุณภาพน้ำไปถึงแม่น้ำบางปะกงและเก็บตะกอนดินตรวจโลหะหนัก

[คำแถลงของรัฐบาล](https://www.thaigov.go.th/th/news/171006) เผยแพร่เวลา 09.32 น. โดยนางสาวลลิดา เพริศวิวัฒนา รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี หลังจากชาวบ้านในพื้นที่พบปลาตายและน้ำสีดำ และเครือข่ายประชาชนยื่นข้อเรียกร้องให้ประกาศเขตควบคุมมลพิษในพื้นที่

![นางสาวลลิดา เพริศวิวัฒนา รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ผู้แถลงเรื่องข้อเสนอเขตควบคุมมลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรี 8 พฤศจิกายน 2569](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/prachinburi-river-pollution-control-zone-proposal-2569/prachinburi-pcz-lalida-briefing.webp?v=e749c219) _(ภาพ: สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี)_

## เขตควบคุมมลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรีอยู่ขั้นไหนแล้ว

เรื่องเริ่มเดินในวันที่ 5 พฤศจิกายน 2569 เมื่อที่ประชุมคณะกรรมการควบคุมมลพิษ ครั้งที่ 4/2569 รับทราบข้อเสนอของเครือข่ายประชาชนและผู้ได้รับผลกระทบ ที่ประชุมเห็นควรมอบหมายให้กรมควบคุมมลพิษ (คพ.) สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) และคณะอนุกรรมการที่เกี่ยวข้องศึกษารายละเอียดและแนวทางเพิ่มเติม ก่อนเสนอคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติพิจารณาตามขั้นตอน

| ขั้นตอน | สถานะตามคำแถลง 8 พ.ย. 2569 |
| --- | --- |
| เครือข่ายประชาชนยื่นข้อเสนอ | คณะกรรมการควบคุมมลพิษรับทราบแล้วในการประชุมครั้งที่ 4/2569 (5 พ.ย.) |
| ศึกษาและจัดทำข้อมูล | คพ. สผ. และคณะอนุกรรมการที่เกี่ยวข้องกำลังดำเนินการ |
| เสนอคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ | ยังไม่ถึงขั้นนี้ |
| ประกาศเขตควบคุมมลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรี | ยังไม่ได้ประกาศ |

รองโฆษกฯ เน้นว่าการเตรียมเสนอเขตควบคุมมลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรีในตอนนี้ยังอยู่ในขั้นศึกษาและจัดทำข้อมูล ไม่ใช่การประกาศแล้ว และต้องเสนอคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติซึ่งเป็นหน่วยงานที่มีอำนาจตามกฎหมายพิจารณาก่อน

![นายสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ซึ่งสั่งให้กรมควบคุมมลพิษตรวจแหล่งน้ำในปราจีนบุรีเมื่อปลายเดือนตุลาคม](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/prachinburi-river-pollution-control-zone-proposal-2569/prachinburi-pcz-suchart-meeting.webp?v=1d9c641a) _(ภาพ: กรมควบคุมมลพิษ)_

## ใครประกาศเขตควบคุมมลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรี และประกาศแล้วเปลี่ยนอะไร

อำนาจประกาศเขตควบคุมมลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรีอยู่กับคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ (กก.วล.) ตามมาตรา 59 แห่ง พ.ร.บ.ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 [สผ. เคยอธิบายไว้](https://www.onep.go.th/?p=21213) ในกรณีที่ศาลปกครองเชียงใหม่สั่งให้ประกาศ 4 จังหวัดภาคเหนือเป็นเขตควบคุมมลพิษเมื่อปี 2564 ว่าการประกาศพื้นที่ใดเป็นเขตควบคุมมลพิษเป็นดุลพินิจของคณะกรรมการชุดนี้ และต้องคิดถึงการจัดทำแผนปฏิบัติการกับการบริหารจัดการหลังประกาศ รวมถึงผลต่อเศรษฐกิจและการท่องเที่ยวของพื้นที่

นั่นคือเหตุที่รัฐบาลย้ำเรื่องหลักฐาน เพราะหากประกาศเขตควบคุมมลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรี จะต้องมีแผนปฏิบัติการและการบริหารจัดการพื้นที่ตามมา ส่วนข้อมูลที่จะใช้ประกอบการพิจารณามาจากผลตรวจน้ำ ตะกอนดิน และแหล่งกำเนิดมลพิษที่ คพ. กำลังเก็บอยู่

## ผลตรวจน้ำที่ใช้ประกอบเขตควบคุมมลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรียังสรุปไม่ได้

คำแถลงระบุว่า คพ. เก็บตัวอย่างน้ำบริเวณที่ได้รับแจ้งเหตุและพื้นที่ใกล้เคียงแล้ว และติดตามกรณีปลาตายในตำบลบ้านทามกับข้อร้องเรียนเรื่องน้ำสีดำบริเวณประตูน้ำ ขณะนี้อยู่ระหว่างรวบรวมข้อมูลและผลการตรวจวิเคราะห์ ยังสรุปไม่ได้ว่าสารปนเปื้อนชนิดใดหรือแหล่งกำเนิดใดเป็นต้นเหตุ และยังต้องรอผลก่อนประเมินความปลอดภัยของน้ำและสัตว์น้ำในพื้นที่

ก่อนหน้านั้น [คพ. รายงานเมื่อ 21 ตุลาคม 2569](https://www.pcd.go.th/pcd_news/42824/) ว่าตรวจน้ำสีน้ำตาลดำในคลองเพชรเอิม อำเภอกบินทร์บุรี พบสารอินทรีย์ระเหยง่าย (VOCs) 0.8 ppm ที่ 1 จุดจาก 5 จุด ค่าคุณภาพน้ำภาคสนามยังไม่ต่างจากแม่น้ำปราจีนบุรีชัดเจน และ [เมื่อ 28 ตุลาคม](https://www.pcd.go.th/pcd_news/42875/) คพ. ส่งเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่ตำบลโคกปีบและตำบลคู้ลำพัน อำเภอศรีมโหสถ เพื่อเก็บน้ำตามแนวคลองและน้ำดิบผลิตประปาหมู่บ้าน หลังพบประชาชนบางรายมีระดับโลหะหนักในเลือดสูง ผลตรวจน้ำแม่น้ำ 5 จุดก่อนหน้านั้นรายงานไว้แล้วในข่าว[ผลตรวจน้ำแม่น้ำปราจีนบุรี](/agrifood/prachinburi-river-water-test-result-aluminium-pcd/)

![ประตูระบายน้ำที่กรมควบคุมมลพิษเผยแพร่พร้อมผลตรวจน้ำคลองเพชรเอิม 21 ตุลาคม 2569](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/prachinburi-river-pollution-control-zone-proposal-2569/prachinburi-pcz-phet-oem-gate.webp?v=1a985c2d) _(ภาพ: กรมควบคุมมลพิษ)_
![แหล่งน้ำสีเข้มในปราจีนบุรี ภาพที่กรมควบคุมมลพิษเผยแพร่พร้อมข่าวตรวจน้ำดำคล้ำ](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/prachinburi-river-pollution-control-zone-proposal-2569/prachinburi-pcz-dark-water.webp?v=eab8ec2c) _(ภาพ: กรมควบคุมมลพิษ)_

## แผนตรวจก่อนเสนอเขตควบคุมมลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรี: บางปะกงและตะกอนดิน

คพ. วางแผนตรวจเพิ่ม 3 ส่วนเพื่อหาต้นเหตุและเตรียมข้อมูลสำหรับเขตควบคุมมลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรี

1. **เก็บตัวอย่างน้ำเพิ่ม** ในแม่น้ำปราจีนบุรีและแม่น้ำบางปะกง
2. **ตรวจแหล่งกำเนิดมลพิษ** ในพื้นที่อุตสาหกรรมและบริเวณใกล้เคียง
3. **เก็บตะกอนดิน** เพื่อตรวจการสะสมของโลหะหนัก ให้การประเมินครอบคลุมทั้งน้ำและสารที่อาจสะสมในสิ่งแวดล้อม

รองโฆษกฯ กล่าวว่า "การแก้ไขปัญหาต้องตรวจสอบให้ถึงต้นเหตุ ไม่ใช่เพียงตรวจคุณภาพน้ำเฉพาะจุด" ข้อมูลทั้งหมดจะนำไปกำหนดมาตรการป้องกันและแก้ไข และใช้ประกอบข้อเสนอเขตควบคุมมลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรี

![แผนที่คุณภาพน้ำแม่น้ำปราจีนบุรี 5 จุดของกรมควบคุมมลพิษ ณ 16 ตุลาคม 2569 ก่อนแผนขยายการตรวจไปถึงแม่น้ำบางปะกงและตะกอนดิน](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/prachinburi-river-pollution-control-zone-proposal-2569/prachinburi-pcz-pcd-water-map.webp?v=8fbb954c) _(ภาพ: กรมควบคุมมลพิษ)_

## ทำไมเรื่องนี้สำคัญ

ข้อเสนอเขตควบคุมมลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรีมาพร้อมกับการตรวจโรงงานกากอุตสาหกรรมทั่วภาคตะวันออก [รัฐบาลแถลงเมื่อ 6 พฤศจิกายน](https://www.thaigov.go.th/th/news/170966) ว่าระหว่าง 2–5 พฤศจิกายน 2569 ชุดปฏิบัติการเฉพาะกิจของกระทรวงอุตสาหกรรมตรวจโรงงานลำดับที่ 105 และ 106 (คัดแยกและจัดการของเสียจากอุตสาหกรรม) แล้ว 337 แห่ง ใน 5 จังหวัด ได้แก่ ฉะเชิงเทรา ชลบุรี ระยอง ปราจีนบุรี และสมุทรปราการ จากเป้าหมาย 1,500 แห่ง

| ประเด็น | ตัวเลขตามคำแถลง 6 พ.ย. 2569 |
| --- | --- |
| โรงงานที่ตรวจแล้ว | 337 แห่ง (2–5 พ.ย.) |
| เป้าหมายรวม | 1,500 แห่ง |
| จังหวัดเป้าหมาย | 5 จังหวัด |
| ความผิดที่พบ | เครื่องจักรไม่ตรงที่ได้รับอนุญาต ไม่ส่งรายงาน ระบบบำบัดมลพิษไม่ได้มาตรฐาน |
| นัดถัดไป | เสนอคณะกรรมการแก้ไขปัญหาขยะอิเล็กทรอนิกส์ 11 พ.ย. 2569 |

ผลการตรวจ คำสั่ง และคดีทั้งหมดจะเสนอที่ประชุมคณะกรรมการแก้ไขปัญหาขยะอิเล็กทรอนิกส์ในวันที่ 11 พฤศจิกายน 2569 ซึ่งมีนางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์เป็นประธาน ความคืบหน้าของเรื่องกากอุตสาหกรรมในปราจีนบุรีก่อนหน้านี้อยู่ในข่าว[กากอุตสาหกรรมปราจีนบุรี](/industry/prachin-buri-industrial-waste-factory-crackdown/)

## สิ่งที่ประชาชนและผู้ประกอบการในลุ่มน้ำควรทำ

1. **ชาวบ้านริมแม่น้ำปราจีนบุรีและคลองสาขา** ติดตามผลตรวจน้ำและสัตว์น้ำจากกรมควบคุมมลพิษ เพราะรัฐบาลยังไม่ได้ประเมินความปลอดภัยของน้ำและสัตว์น้ำ
2. **ผู้ใช้น้ำดิบทำประปาหมู่บ้าน** ประสานท้องถิ่นและหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่ หากพบน้ำเปลี่ยนสีหรือมีกลิ่น
3. **โรงงานในลุ่มน้ำปราจีนบุรีและบางปะกง** ตรวจว่าเครื่องจักร รายงาน และระบบบำบัดตรงตามใบอนุญาต เพราะสามข้อนี้คือความผิดที่ชุดตรวจพบบ่อย และเตรียมข้อมูลน้ำทิ้งไว้ให้เจ้าหน้าที่ตรวจ
4. **ผู้ที่ติดตามข้อเสนอเขตควบคุมมลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรี** ดูวาระของคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ซึ่งเป็นขั้นที่จะตัดสินว่าจะประกาศเขตควบคุมมลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรีหรือไม่

ความคืบหน้าของเขตควบคุมมลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรีขึ้นกับผลตรวจน้ำ ตะกอนดิน และแหล่งกำเนิดมลพิษในรอบถัดไป ติดตามข่าวนโยบายรัฐบาลและการเมืองได้ที่[หมวดการเมือง](/politics/)

## คำถามที่พบบ่อย

### เขตควบคุมมลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรีประกาศแล้วหรือยัง?

ยังไม่ประกาศ รัฐบาลแถลงเมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569 ว่าการเตรียมเสนอเขตควบคุมมลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรียังอยู่ในขั้นศึกษาและจัดทำข้อมูล ต้องเสนอคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ซึ่งเป็นผู้มีอำนาจตามกฎหมายพิจารณาตามขั้นตอนก่อน

### ใครมีอำนาจประกาศเขตควบคุมมลพิษ?

คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ (กก.วล.) ใช้อำนาจตามมาตรา 59 แห่งพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 ประกาศให้ท้องที่ใดเป็นเขตควบคุมมลพิษ สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมระบุว่าเป็นดุลพินิจของคณะกรรมการชุดนี้

### ปลาตายในแม่น้ำปราจีนบุรีเกิดจากอะไร?

ยังสรุปไม่ได้ รัฐบาลระบุเมื่อ 8 พฤศจิกายน 2569 ว่ากรมควบคุมมลพิษเก็บตัวอย่างน้ำแล้วและอยู่ระหว่างรวบรวมผลตรวจ ยังไม่สามารถบอกได้ว่าสารปนเปื้อนชนิดใดหรือแหล่งกำเนิดใดเป็นต้นเหตุ และต้องรอผลก่อนประเมินความปลอดภัยของน้ำและสัตว์น้ำ ซึ่งเป็นข้อมูลที่ใช้ประกอบข้อเสนอเขตควบคุมมลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรีด้วย

### ทำไมต้องตรวจแม่น้ำบางปะกงและตะกอนดินด้วย?

รัฐบาลระบุว่าการแก้ปัญหาต้องเชื่อมข้อมูลแหล่งกำเนิดมลพิษ การไหลของน้ำ และการสะสมของสารอันตรายในตะกอนดิน ไม่ใช่ตรวจน้ำเฉพาะจุด กรมควบคุมมลพิษจึงจะเก็บตัวอย่างน้ำเพิ่มในแม่น้ำปราจีนบุรีและแม่น้ำบางปะกง และเก็บตะกอนดินตรวจโลหะหนัก ก่อนใช้ข้อมูลประกอบข้อเสนอเขตควบคุมมลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรี


## แหล่งอ้างอิง

- [รัฐบาลเร่งแก้มลพิษลุ่มน้ำปราจีนบุรี เตรียมเสนอประกาศเขตควบคุมมลพิษ ขยายตรวจคุณภาพน้ำถึงแม่น้ำบางปะกง–ตรวจตะกอนสะสมโลหะหนัก](https://www.thaigov.go.th/th/news/171006) — สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี (thaigov.go.th)
- [รัฐบาลเดินหน้าปราบโรงงานกำจัดกากอุตสาหกรรมผิดกฎหมาย ตรวจเข้ม 4 วัน 337 แห่ง](https://www.thaigov.go.th/th/news/170966) — สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี (thaigov.go.th)
- [“สุชาติ” สั่ง คพ. เร่งตรวจสอบน้ำดำคล้ำคลองเพชรเอิม จ.ปราจีนบุรี ผลเบื้องต้นไม่พบความแตกต่างชัดเจนจากแม่น้ำปราจีนบุรี](https://www.pcd.go.th/pcd_news/42824/) — กรมควบคุมมลพิษ
- [สุชาติ” ห่วงสุขภาพชาวปราจีนฯ สั่ง คพ. ลุยตรวจแหล่งน้ำถึงชุมชน เร่งสืบหาต้นตอสารปนเปื้อน](https://www.pcd.go.th/pcd_news/42875/) — กรมควบคุมมลพิษ
- [ทส. จ่อยื่นอุทธรณ์คำพิพากษาประกาศเขตควบคุมมลพิษ 4 จว. เหนือ](https://www.onep.go.th/?p=21213) — สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม