ไทยลงนามอนุสัญญา IOMed ได้หลัง ครม. 10 พ.ย. 2569 เห็นชอบ องค์การไกล่เกลี่ยข้อพิพาทระหว่างประเทศที่ฮ่องกง แต่การลงนามยังไม่ผูกพันและยังไม่ทำให้ไทยเป็นสมาชิก
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 4 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- คณะรัฐมนตรีมีมติเมื่อ 10 พฤศจิกายน 2569 เห็นชอบให้ไทยลงนามอนุสัญญาว่าด้วยการจัดตั้งองค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศ (IOMed) และให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศหรือผู้ที่ได้รับมอบหมายเป็นผู้ลงนาม
- การที่ไทยลงนามอนุสัญญา IOMed ยังไม่ถือเป็นการแสดงเจตนาเข้าผูกพันและยังไม่ทำให้ไทยเป็นสมาชิก เพราะข้อ 59 (2) ของอนุสัญญากำหนดให้ต้องให้สัตยาบัน การยอมรับ หรือความเห็นชอบก่อน
- IOMed เป็นข้อริเริ่มของจีน รับไกล่เกลี่ยข้อพิพาท 3 แบบ ตามความสมัครใจ แต่ไม่รับข้อพิพาทอ่อนไหว เช่น อำนาจอธิปไตยเหนือดินแดนและการแบ่งเขตทางทะเล
- ผู้บริหารสูงสุดฮ่องกงระบุเมื่อ 20 ตุลาคม 2569 ว่าในรอบปีแรก รัฐที่ลงนามเพิ่มจาก 33 เป็น 48 และรัฐภาคีเพิ่มจาก 8 เป็น 18
คณะรัฐมนตรีมีมติเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 เห็นชอบให้ไทยลงนามอนุสัญญาว่าด้วยการจัดตั้งองค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศ (IOMed) ซึ่งเป็นข้อริเริ่มของจีนและมีสำนักงานใหญ่ที่ฮ่องกง แต่การที่ไทยลงนามอนุสัญญา IOMed ยังไม่ทำให้ไทยผูกพันหรือเป็นสมาชิก จนกว่าจะให้สัตยาบันหรือความเห็นชอบในขั้นต่อไป
มติ ครม. ให้ไทยลงนามอนุสัญญา IOMed มีอะไรบ้าง
สรุปผลการประชุมคณะรัฐมนตรีระบุว่า ครม. เห็นชอบและอนุมัติตามที่กระทรวงการต่างประเทศ (กต.) เสนอ 3 ข้อ
- เห็นชอบการลงนามอนุสัญญาว่าด้วยการจัดตั้งองค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศ (Convention on the Establishment of the International Organization for Mediation)
- อนุมัติให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ หรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย เป็นผู้ลงนาม
- มอบหมายให้ กต. จัดทำหนังสือมอบอำนาจเต็ม (Full Powers) ให้ผู้ที่ได้รับมอบหมาย
มติให้ไทยลงนามอนุสัญญา IOMed ครั้งนี้ต่อจากมติ ครม. วันที่ 28 พฤษภาคม 2567 ที่เห็นชอบกรอบการเจรจาอนุสัญญา และอนุมัติให้คณะผู้แทนไทยเข้าร่วมเจรจา ก่อนเสนอเรื่อง กต. ประชุมกับกระทรวงยุติธรรม สำนักงานอัยการสูงสุด สำนักงานศาลยุติธรรม และสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา รวมทั้งสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน สมาคมธนาคารไทย และสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย ที่ประชุมเห็นชอบให้ไทยร่วมลงนาม
ไทยลงนามอนุสัญญา IOMed แล้วยังไม่เป็นสมาชิก
เอกสาร ครม. ระบุชัดว่าการที่ไทยลงนามอนุสัญญา IOMed ยังไม่ถือเป็นการแสดงเจตนาเข้าผูกพันต่ออนุสัญญา และไม่ถือว่าไทยเข้าเป็นสมาชิก IOMed เพราะข้อ 59 (2) ของอนุสัญญากำหนดว่ารัฐที่ลงนามต้องให้สัตยาบัน การยอมรับ หรือความเห็นชอบก่อน จึงจะถือว่าแสดงเจตนาเข้าผูกพัน กต. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะพิจารณาความเหมาะสมก่อนขั้นนั้น
กต. และสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาเห็นตรงกันว่าอนุสัญญา IOMed เป็นหนังสือสัญญาตามมาตรา 178 ของรัฐธรรมนูญ และ กต. เห็นว่าไม่เป็นหนังสือสัญญาตามมาตรา 178 วรรคสอง
| ขั้นตอน | สถานะของไทย ณ 13 พ.ย. 2569 |
|---|---|
| เข้าร่วมเจรจาอนุสัญญา | ครม. อนุมัติเมื่อ 28 พ.ค. 2567 |
| ลงนามอนุสัญญา | ครม. เห็นชอบเมื่อ 10 พ.ย. 2569 และอนุมัติผู้ลงนามแล้ว |
| ให้สัตยาบัน การยอมรับ หรือความเห็นชอบ | ยังไม่ดำเนินการ กต. จะพิจารณาความเหมาะสม |
| เป็นสมาชิก IOMed | ยังไม่เป็น |
ไทยลงนามอนุสัญญา IOMed: องค์การนี้รับและไม่รับข้อพิพาทแบบไหน
ตามเอกสาร ครม. IOMed เป็นข้อริเริ่มของจีนที่มุ่งตั้งองค์การระหว่างประเทศเป็นเวทีระงับข้อพิพาทด้วยการไกล่เกลี่ย โดยยึดความสมัครใจของคู่พิพาท ข้อพิพาทที่รับมี 3 แบบ
- ระหว่างรัฐสมาชิกด้วยกัน
- ด้านการลงทุนและการพาณิชย์ ระหว่างรัฐสมาชิกกับเอกชนของอีกรัฐสมาชิกหนึ่ง
- เชิงพาณิชย์ระหว่างประเทศ ระหว่างเอกชนด้วยกัน
IOMed จะไม่รับข้อพิพาทที่อ่อนไหว เช่น ข้อพิพาทเกี่ยวกับอำนาจอธิปไตยเหนือดินแดน ข้อพิพาทเกี่ยวกับการแบ่งเขตทางทะเล และข้อพิพาทเกี่ยวกับรัฐที่มิใช่สมาชิก รัฐสมาชิกยังทำคำแถลงหรือข้อสงวนว่าข้อพิพาทประเภทใดที่ไม่นำเข้าสู่การไกล่เกลี่ยของ IOMed ได้
IOMed ในรอบปีแรกก่อนไทยลงนามอนุสัญญา IOMed
นายจอห์น ลี ผู้บริหารสูงสุดเขตบริหารพิเศษฮ่องกง กล่าวในงานครบรอบ 1 ปี IOMed เมื่อ 20 ตุลาคม 2569 ว่าตนเป็นประธานพิธีเปิด IOMed เมื่อหนึ่งปีก่อน และให้ตัวเลขรอบปีแรกดังนี้
- รัฐที่ลงนามอนุสัญญาเพิ่มจาก 33 เป็น 48 รัฐ
- รัฐภาคีเพิ่มจาก 8 เป็น 18 รัฐ
- IOMed ยุติข้อพิพาทเชิงพาณิชย์ระหว่างประเทศได้เรื่องแรกไม่กี่เดือนหลังเปิด และรับเรื่องแล้วหลายคดี
- เวที IOMed Forum ครั้งแรกจะจัดที่ฮ่องกงในเดือนธันวาคม
สำนักงานใหญ่ของ IOMed ดัดแปลงจากอาคารสถานีตำรวจหว่านไจ๋เก่า โดยมีศาสตราจารย์เทเรซา เฉิง เป็นเลขาธิการ รัฐบาลฮ่องกงระบุว่าจะใส่การไกล่เกลี่ยของ IOMed เป็นทางเลือกระงับข้อพิพาทในสัญญาที่รัฐบาลฮ่องกงเป็นคู่สัญญา
ทำไมการที่ไทยลงนามอนุสัญญา IOMed สำคัญ
ข้อพิพาทแบบที่ 2 และ 3 ที่ IOMed รับ คือข้อพิพาทการลงทุนและการค้าข้ามพรมแดน ซึ่งเป็นเหตุผลที่ กต. ดึงสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน สมาคมธนาคารไทย และสภาหอการค้าแห่งประเทศไทยเข้าร่วมหารือก่อนเสนอ ครม. มติครั้งนี้เปิดทางให้ไทยอยู่ในกลุ่มรัฐที่ลงนาม ขณะที่การผูกพันจริงยังเป็นการตัดสินใจอีกขั้นหนึ่ง ซึ่ง กต. ระบุว่าจะพิจารณาความเหมาะสมก่อน
ผลต่อองค์กรไทยหลังไทยลงนามอนุสัญญา IOMed
- ผู้ประกอบการที่ทำสัญญาข้ามพรมแดน ติดตามว่าไทยจะให้สัตยาบันหรือไม่ เพราะการที่ไทยลงนามอนุสัญญา IOMed ยังไม่ทำให้ไทยเป็นรัฐสมาชิก
- ฝ่ายกฎหมายองค์กร ทบทวนข้อสัญญาระงับข้อพิพาทที่ใช้อยู่ และติดตามว่าคู่ค้าในประเทศที่เป็นรัฐภาคีแล้วเริ่มเสนอการไกล่เกลี่ยผ่าน IOMed หรือไม่
- ผู้ลงทุนในต่างประเทศ ดูว่าประเทศปลายทางเป็นรัฐภาคีหรือไม่ เพราะข้อพิพาทระหว่างรัฐกับเอกชนต้องเป็นรัฐสมาชิกทั้งสองฝ่าย
ติดตามข่าวการเมืองและการต่างประเทศของไทยได้ที่หมวดการเมือง
คำถามที่พบบ่อย
ไทยลงนามอนุสัญญา IOMed แล้วไทยเป็นสมาชิก IOMed หรือยัง?
ยังไม่เป็น สรุปผลการประชุมคณะรัฐมนตรีวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 ระบุว่าการที่ไทยลงนามอนุสัญญา IOMed ยังไม่ถือเป็นการแสดงเจตนาเข้าผูกพันและไม่ถือว่าไทยเข้าเป็นสมาชิก เพราะข้อ 59 (2) กำหนดให้ต้องให้สัตยาบัน การยอมรับ หรือความเห็นชอบก่อน ซึ่งกระทรวงการต่างประเทศจะพิจารณาความเหมาะสมต่อไป
IOMed คืออะไร รับไกล่เกลี่ยข้อพิพาทแบบไหน?
IOMed หรือองค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศ เป็นองค์การระหว่างประเทศที่จีนริเริ่ม ให้บริการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทระหว่างรัฐสมาชิก ข้อพิพาทด้านการลงทุนและการพาณิชย์ระหว่างรัฐสมาชิกกับเอกชนของอีกรัฐสมาชิก และข้อพิพาทเชิงพาณิชย์ระหว่างเอกชน โดยยึดความสมัครใจของคู่พิพาท สำนักงานใหญ่อยู่ที่ฮ่องกง
IOMed ไม่รับไกล่เกลี่ยข้อพิพาทเรื่องอะไร?
ตามสรุปผลการประชุมคณะรัฐมนตรี IOMed จะไม่รับข้อพิพาทที่อ่อนไหว เช่น ข้อพิพาทเกี่ยวกับอำนาจอธิปไตยเหนือดินแดน ข้อพิพาทเกี่ยวกับการแบ่งเขตทางทะเล และข้อพิพาทเกี่ยวกับรัฐที่มิใช่สมาชิก และรัฐสมาชิกทำคำแถลงหรือข้อสงวนประเภทข้อพิพาทที่ไม่นำเข้าสู่การไกล่เกลี่ยได้
ก่อนไทยลงนามอนุสัญญา IOMed มีประเทศลงนามแล้วกี่ประเทศ?
นายจอห์น ลี ผู้บริหารสูงสุดฮ่องกง กล่าวในงานครบรอบ 1 ปี IOMed เมื่อ 20 ตุลาคม 2569 ว่ารัฐที่ลงนามอนุสัญญาเพิ่มจาก 33 รัฐเมื่อแรกตั้งเป็น 48 รัฐ และรัฐภาคีเพิ่มจาก 8 เป็น 18 รัฐ ตัวเลขนี้เป็นของก่อนที่ไทยลงนามอนุสัญญา IOMed
แหล่งอ้างอิง
- สรุปข่าวการประชุม ครม. 10.11.69 (PDF) เรื่องที่ 25 การลงนามอนุสัญญาว่าด้วยการจัดตั้งองค์การเพื่อการไกล่เกลี่ยระหว่างประเทศ — สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี (thaigov.go.th)
- Speech by CE at International Organization for Mediation 1st Anniversary Celebration — The Government of the Hong Kong Special Administrative Region
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ