# ค่าตอบแทนล่วงล้ำลำน้ำ: คมนาคมเร่งกฎกระทรวงยกเว้นให้บ้านชุมชนประมงพื้นบ้านดั้งเดิม

> ค่าตอบแทนล่วงล้ำลำน้ำ ตารางเมตรละ 5 บาท: รมช.คมนาคมรับข้อเรียกร้องชาวประมงพื้นบ้าน 19 พ.ย. 2569 สั่งกรมเจ้าท่าเร่งกฎกระทรวงยกเว้นบ้านชุมชนดั้งเดิมเข้า ครม.

- ประเภท: ข่าว · หมวด: Politics
- เผยแพร่: 2026-11-19T08:46:00.000Z · อัปเดต: 2026-11-19T08:46:00.000Z
- โดย: กองบรรณาธิการ THAI DATA, THAI DATA IT BUSINESS ENTERPRISE
- ที่มา: https://thaidata.co.th/politics/waterway-encroachment-fee-exemption-fishers-mot/

## สรุปประเด็นสำคัญ

- วันที่ **19 พฤศจิกายน 2569** นายสรรเพชญ บุญญามณี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม เจรจากับกลุ่มชาวประมงพื้นบ้านที่มารวมตัวที่กระทรวงคมนาคม เรื่องค่าตอบแทนล่วงล้ำลำน้ำของบ้านพักอาศัยริมทะเลและลำคลอง
- บ้านที่ล่วงล้ำลำน้ำตาม **มาตรา 117 และ 117 ทวิ** แห่ง พ.ร.บ.การเดินเรือในน่านน้ำไทย พ.ศ. 2456 ต้องขอใบอนุญาตและจ่ายค่าตอบแทนรายปีตามกฎกระทรวง **พ.ศ. 2563** อัตรา**ตารางเมตรละ 5 บาท**
- กรมเจ้าท่ายกร่างกฎกระทรวงแก้**ข้อ 6 (9)** ให้ยกเว้นค่าตอบแทนรายปีแก่อาคารที่มีลักษณะ**ชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิม**ที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรับรอง เปิดรับฟังความคิดเห็นแล้ว **2 รอบ** และสรุปผลเมื่อ **16 กันยายน 2569**
- รัฐมนตรีช่วยฯ สั่งกรมเจ้าท่าเร่งเสนอร่างผ่านกระทรวงคมนาคมเข้า**คณะรัฐมนตรี** ก่อนส่งสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาตรวจ และประกาศในราชกิจจานุเบกษา ร่างนี้**ยังไม่มีผลบังคับใช้**
- ที่ประชุมยังหารือเรื่อง**การจดทะเบียนเรือประมง**และ**ร่องน้ำตื้นเขิน** กรมเจ้าท่ารับไปพิจารณา และรัฐมนตรีช่วยฯ เตรียมลงพื้นที่ติดตามการขุดลอก

นายสรรเพชญ บุญญามณี รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม รับข้อเรียกร้องของชาวประมงพื้นบ้านเรื่องค่าตอบแทนล่วงล้ำลำน้ำเมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2569 และสั่งกรมเจ้าท่าเร่งเสนอร่างกฎกระทรวงที่ยกเว้นค่าตอบแทนรายปีตารางเมตรละ 5 บาทให้บ้านของชุมชนประมงพื้นบ้านดั้งเดิมเข้าคณะรัฐมนตรี ร่างนี้ยังไม่มีผลบังคับใช้

## ค่าตอบแทนล่วงล้ำลำน้ำคืออะไร ทำไมชาวประมงขอยกเว้น

บ้านเรือนของชุมชนประมงพื้นบ้านจำนวนมากตั้งอยู่ริมชายฝั่งทะเลและลำคลอง ซึ่งถูกกำหนดให้เป็นสิ่งล่วงล้ำลำน้ำตามมาตรา 117 และมาตรา 117 ทวิ แห่ง พ.ร.บ.การเดินเรือในน่านน้ำไทย พระพุทธศักราช 2456 เจ้าของบ้านจึงต้องขอใบอนุญาตและจ่ายค่าตอบแทนรายปีตามกฎกระทรวง พ.ศ. 2563 ในอัตราตารางเมตรละ 5 บาท

นายสรรเพชญระบุว่าชุมชนเหล่านี้ตั้งถิ่นฐานและทำประมงสืบทอดกันมานาน ขณะที่รายได้จากประมงขึ้นกับฤดูกาลและธรรมชาติ ค่าตอบแทนล่วงล้ำลำน้ำจึงเป็นภาระต่อการดำรงชีวิต และสอดคล้องกับข้อเสนอแนะของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ที่เห็นควรให้ทบทวนกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

![ค่าตอบแทนล่วงล้ำลำน้ำ: นายสรรเพชญ บุญญามณี ถือเอกสารขณะพบกลุ่มชาวประมงพื้นบ้านที่ถือธงสีฟ้าหน้าอาคารกระทรวงคมนาคม 19 พฤศจิกายน 2569](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/waterway-encroachment-fee-exemption-fishers-mot/mot-sanphet-fishers-flags-paper-19-nov-2569.webp?v=080b18b1) _(ภาพ: สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี (thaigov.go.th))_

กรมเจ้าท่าเคยชี้แจงหลักของกฎหมายนี้ไว้ในข่าวฉบับที่ 115/2564 ว่าโดยหลักแล้วห้ามก่อสร้างสิ่งล่วงล้ำลำน้ำ การอนุญาตเป็นข้อยกเว้น ผู้ได้รับอนุญาตใช้พื้นที่สาธารณะจึงต้องเสียค่าตอบแทนรายปี ซึ่งเป็นรายได้แผ่นดินที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่เป็นผู้จัดเก็บ ไม่ใช่กรมเจ้าท่า

## ร่างกฎกระทรวงยกเว้นค่าตอบแทนล่วงล้ำลำน้ำ ถึงไหนแล้ว

กรมเจ้าท่ายกร่างกฎกระทรวงกำหนดค่าตอบแทนรายปีสำหรับผู้รับอนุญาตปลูกสร้างอาคารหรือสิ่งอื่นใดล่วงล้ำลำแม่น้ำ (ฉบับที่ ..) พ.ศ. .... แก้ไขข้อ 6 (9) ให้ยกเว้นค่าตอบแทนรายปีแก่ "อาคารหรือสิ่งปลูกสร้างที่มีลักษณะชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิมที่ได้รับการรับรองจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น" กลไกรับรองนี้มีไว้ให้สิทธิถึงผู้อยู่อาศัยดั้งเดิมจริง และกันการแอบอ้างของกลุ่มทุนหรือผู้บุกรุกรายใหม่

| ขั้นตอน | สถานะตามข่าวของรัฐบาล |
| --- | --- |
| รับฟังความคิดเห็นรอบที่ 1 | 12 พฤศจิกายน – 11 ธันวาคม 2568 (เสร็จแล้ว) |
| รับฟังความคิดเห็นรอบที่ 2 | 18 มิถุนายน – 17 กรกฎาคม 2569 (เสร็จแล้ว) |
| ประชุมสรุปผลกับผู้เกี่ยวข้อง | 16 กันยายน 2569 (เสร็จแล้ว) |
| กรมเจ้าท่าเสนอกระทรวงคมนาคม | รัฐมนตรีช่วยฯ สั่งให้สำนักกฎหมายกรมเจ้าท่าทำหนังสือเสนอโดยเร็ว |
| คณะรัฐมนตรีอนุมัติหลักการ | ยังไม่ถึงขั้นนี้ |
| คณะกรรมการกฤษฎีกาตรวจ | ยังไม่ถึงขั้นนี้ |
| รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมลงนาม ประกาศในราชกิจจานุเบกษา | ยังไม่ถึงขั้นนี้ |

![ห้องประชุมกระทรวงคมนาคมระหว่างการหารือกับผู้แทนชาวประมงพื้นบ้าน 19 พฤศจิกายน 2569](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/waterway-encroachment-fee-exemption-fishers-mot/mot-fishers-meeting-room-wide.webp?v=c8c2c892) _(ภาพ: สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี (thaigov.go.th))_

ข่าวของรัฐบาลไม่ได้ระบุกรอบเวลาว่าร่างยกเว้นค่าตอบแทนล่วงล้ำลำน้ำจะเข้าคณะรัฐมนตรีเมื่อใด และไม่ได้บอกจำนวนบ้านหรือชุมชนที่จะได้รับยกเว้น

## ค่าตอบแทนล่วงล้ำลำน้ำไม่ใช่เรื่องเดียว: เรือประมงและร่องน้ำตื้นเขิน

ในการประชุมที่ห้องประชุมกระทรวงคมนาคม ซึ่งมีผู้แทนสมาคมสมาพันธ์ชาวประมงพื้นบ้านแห่งประเทศไทย นายวีระยุทธ งามจิตร ผู้ช่วยเลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม นายภูริพัฒน์ ธีระกุลพิศุทธิ์ ผู้ตรวจราชการกระทรวงคมนาคม และนายวิวัธน์ ชิดเชิดวงศ์ รองอธิบดีกรมเจ้าท่า ร่วมด้วย ชาวประมงยังยกปัญหาอีก 2 เรื่อง

- **การจดทะเบียนเรือประมง** เพื่อให้ทำประมงได้ถูกต้องตามกฎหมาย
- **ร่องน้ำและคลองสัญจรตื้นเขิน** ที่ทำให้นำเรือเข้าออกและขนส่งสัตว์น้ำลำบาก

รัฐมนตรีช่วยฯ มอบให้กรมเจ้าท่ารับข้อเสนอไปพิจารณา และเตรียมลงพื้นที่ดูร่องน้ำตื้นเขินและความคืบหน้าการขุดลอก ข่าวของรัฐบาลไม่ได้ระบุจังหวัดหรือร่องน้ำที่จะลงพื้นที่

![นายสรรเพชญ บุญญามณี ยืนฟังผู้แทนชาวประมงพื้นบ้านกล่าวข้อเรียกร้องหน้าอาคารกระทรวงคมนาคม 19 พฤศจิกายน 2569](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/waterway-encroachment-fee-exemption-fishers-mot/mot-sanphet-listens-fishers-19-nov-2569.webp?v=d7ab532d) _(ภาพ: สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี (thaigov.go.th))_

กระทรวงคมนาคมระบุว่าการเจรจาเป็นไปด้วยความเรียบร้อย ได้ข้อสรุปที่ทั้งสองฝ่ายพอใจ และกลุ่มชาวประมงเดินทางกลับภูมิลำเนาหลังการหารือ ข่าวนี้เป็นข้อมูลจากฝ่ายกระทรวง เรายังไม่พบแถลงการณ์ของสมาคมชาวประมงที่เผยแพร่ในช่องทางที่เปิดอ่านได้

## ทำไมเรื่องนี้สำคัญ

ค่าตอบแทนล่วงล้ำลำน้ำเป็นภาระรายปีของครัวเรือนริมน้ำที่รัฐมนตรีช่วยฯ ระบุว่าตั้งถิ่นฐานมานาน ร่างกฎกระทรวงนี้ผ่านการรับฟังความคิดเห็นครบแล้วตั้งแต่เดือนกันยายน แต่ยังค้างอยู่ก่อนขั้นคณะรัฐมนตรี การที่รัฐมนตรีช่วยฯ สั่งเร่งในวันที่ชาวประมงมารวมตัวจึงเป็นตัวชี้ว่าร่างจะเดินต่อหรือไม่ ขณะที่เกณฑ์การรับรองโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจะเป็นตัวตัดสินว่าบ้านหลังใดเข้าข่ายได้รับยกเว้น

## สิ่งที่ชุมชนประมงพื้นบ้านควรทำตอนนี้

1. **กติกาเดิมยังใช้อยู่** ร่างยกเว้นยังไม่มีผลจนกว่าจะประกาศในราชกิจจานุเบกษา ระหว่างนี้ค่าตอบแทนล่วงล้ำลำน้ำยังเป็นไปตามกฎกระทรวง พ.ศ. 2563
2. **เตรียมหลักฐานความเป็นชุมชนดั้งเดิม** เช่น ประวัติการตั้งถิ่นฐานและการทำประมงของชุมชน เพราะร่างให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเป็นผู้รับรอง
3. **ติดต่อองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและสำนักงานเจ้าท่าในพื้นที่** เพื่อสอบถามสถานะใบอนุญาตและค่าตอบแทนของบ้านแต่ละหลัง
4. **ติดตามวาระคณะรัฐมนตรี** ว่าร่างกฎกระทรวงยกเว้นค่าตอบแทนล่วงล้ำลำน้ำเข้าที่ประชุมเมื่อใด

ติดตามนโยบายของรัฐบาลเรื่องอื่นได้ที่[หมวดการเมือง](/politics/) และมติคณะรัฐมนตรีล่าสุดใน[มติ ครม. 17 พ.ย. 2569](/politics/cabinet-17-november-2569-flood-tax-sri-lanka-visa/)

## ภาพบันทึก

![ชาวประมงพื้นบ้านถือธงสีฟ้ารวมตัวหน้าอาคารกระทรวงคมนาคม 19 พฤศจิกายน 2569](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/waterway-encroachment-fee-exemption-fishers-mot/mot-fishers-gathering-flags-19-nov-2569.webp?v=6fd083b9) _(ภาพ: สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี (thaigov.go.th))_

![นายสรรเพชญ บุญญามณี เป็นประธานการหารือกับผู้แทนชาวประมงพื้นบ้านที่ห้องประชุมกระทรวงคมนาคม](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/waterway-encroachment-fee-exemption-fishers-mot/mot-sanphet-chairs-fishers-meeting.webp?v=dd2ccf6e) _(ภาพ: สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี (thaigov.go.th))_

![รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคมพบกลุ่มชาวประมงพื้นบ้านหน้าอาคารกระทรวงคมนาคม](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/waterway-encroachment-fee-exemption-fishers-mot/mot-sanphet-meets-fishers-outside.webp?v=610fbdf4) _(ภาพ: สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี (thaigov.go.th))_

## คำถามที่พบบ่อย

### ค่าตอบแทนล่วงล้ำลำน้ำของบ้านพักอาศัยเก็บเท่าไร?

ข่าวของรัฐบาลวันที่ 19 พฤศจิกายน 2569 ระบุว่าบ้านเรือนริมชายฝั่งทะเลและลำคลองที่ถูกกำหนดเป็นสิ่งล่วงล้ำลำน้ำตามมาตรา 117 และ 117 ทวิ แห่ง พ.ร.บ.การเดินเรือในน่านน้ำไทย พ.ศ. 2456 ต้องขอใบอนุญาตและจ่ายค่าตอบแทนล่วงล้ำลำน้ำเป็นรายปีตามกฎกระทรวง พ.ศ. 2563 ในอัตราตารางเมตรละ 5 บาท

### บ้านชุมชนประมงพื้นบ้านจะได้รับยกเว้นค่าตอบแทนล่วงล้ำลำน้ำเมื่อไร?

ยังไม่มีกำหนด ร่างกฎกระทรวงที่ยกเว้นค่าตอบแทนล่วงล้ำลำน้ำให้บ้านที่มีลักษณะชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิมผ่านการรับฟังความคิดเห็นแล้ว แต่ยังต้องเสนอคณะรัฐมนตรีอนุมัติหลักการ ส่งคณะกรรมการกฤษฎีกาตรวจ และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมลงนามประกาศในราชกิจจานุเบกษาก่อนจึงจะมีผล

### ใครจะได้รับยกเว้นตามร่างกฎกระทรวงนี้?

ร่างกฎกระทรวงแก้ข้อ 6 (9) ให้ยกเว้นค่าตอบแทนรายปีแก่อาคารหรือสิ่งปลูกสร้างที่มีลักษณะชุมชนท้องถิ่นดั้งเดิมซึ่งได้รับการรับรองจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น กระทรวงคมนาคมระบุว่ากลไกรับรองมีไว้ให้สิทธิถึงผู้อยู่อาศัยดั้งเดิมจริง และกันไม่ให้กลุ่มทุนหรือผู้บุกรุกรายใหม่แอบอ้าง

### ค่าตอบแทนล่วงล้ำลำน้ำจ่ายให้หน่วยงานไหน?

กรมเจ้าท่าชี้แจงไว้เมื่อปี 2564 ว่าค่าตอบแทนรายปีของสิ่งปลูกสร้างล่วงล้ำลำน้ำเป็นรายได้แผ่นดินที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นซึ่งสิ่งปลูกสร้างตั้งอยู่เป็นผู้จัดเก็บ ไม่ใช่กรมเจ้าท่า ส่วนกรมเจ้าท่าเป็นผู้พิจารณาอนุญาตตามมาตรา 117


## แหล่งอ้างอิง

- [“สรรเพชญ” เปิดโต๊ะเจรจาชาวประมงพื้นบ้าน เป็นที่น่าพอใจทุกฝ่าย รับข้อเรียกร้องแก้ปัญหาปากท้อง เร่งปลดล็อกค่าตอบแทนรายปีบ้านพักอาศัยชุมชนดั้งเดิมริมน้ำ จ่อลงพื้นที่แก้ร่องน้ำตื้นเขิน](https://www.thaigov.go.th/th/news/171439) — สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี (thaigov.go.th)
- [ข่าวกรมเจ้าท่าฉบับที่ 115/2564 กรมเจ้าท่า ชี้แจง ทำความเข้าใจ ข้อกฎหมาย ระเบียบปฏิบัติเกี่ยวกับการพิจารณาอนุญาตสิ่งล่วงล้ำลำน้ำตามคำสั่ง คสช.ที่32/2560](https://md.go.th/%e0%b8%82%e0%b9%88%e0%b8%b2%e0%b8%a7%e0%b8%81%e0%b8%a3%e0%b8%a1%e0%b8%9b%e0%b8%a3%e0%b8%b0%e0%b8%81%e0%b8%b2%e0%b8%a8%e0%b8%81%e0%b8%a3%e0%b8%a1/%e0%b8%9b%e0%b8%a3%e0%b8%b0%e0%b8%81%e0%b8%b2%e0%b8%a8%e0%b8%81%e0%b8%a3%e0%b8%a1/%e0%b8%82%e0%b9%88%e0%b8%b2%e0%b8%a7%e0%b8%81%e0%b8%a3%e0%b8%a1%e0%b9%80%e0%b8%88%e0%b9%89%e0%b8%b2%e0%b8%97%e0%b9%88%e0%b8%b2%e0%b8%89%e0%b8%9a%e0%b8%b1%e0%b8%9a%e0%b8%97%e0%b8%b5%e0%b9%88-115-45718/) — กรมเจ้าท่า
