# วังหน้า พระราชวังบวรสถานมงคล จาก ที่ประทับ พระมหาอุปราช สู่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร

> ประวัติวังหน้า หรือ พระราชวังบวรสถานมงคล ตั้งแต่ พ.ศ. 2325 ผู้ดำรงตำแหน่งทั้ง 5 พระองค์ การยกเลิกตำแหน่ง พ.ศ. 2430 และวังหน้าในฐานะพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร

- ประเภท: อธิบาย · หมวด: Royal
- เผยแพร่: 2026-10-08T18:46:00.000Z · อัปเดต: 2026-10-08T18:46:00.000Z
- โดย: กองบรรณาธิการ THAI DATA, THAI DATA IT BUSINESS ENTERPRISE
- ที่มา: https://thaidata.co.th/royal/wang-na-front-palace-history/

## สรุปประเด็นสำคัญ

- **พ.ศ. 2325** สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท ได้รับ พระราชทานอุปราชาภิเษก เป็น พระมหาอุปราช และ ประทับ ณ พระราชวังบวรสถานมงคล ทางทิศเหนือของ พระบรมมหาราชวัง
- กรมศิลปากรกล่าวถึง กรมพระราชวังบวรสถานมงคล **ทั้ง 5 พระองค์** ในสมัยรัตนโกสินทร์ องค์สุดท้ายคือ กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ ซึ่ง เสด็จทิวงคต ใน **พ.ศ. 2428**
- **พ.ศ. 2430** รัชกาลที่ 5 ประกาศ ยกเลิกตำแหน่งพระมหาอุปราช และให้ย้ายมิวเซียมหลวงมาตั้งใน 3 พระที่นั่ง ด้านหน้าของวังหน้า
- **10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2469** พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนิน มาทรงเปิดพิพิธภัณฑสถานสำหรับพระนคร ในพื้นที่วังหน้า
- **2 กุมภาพันธ์ 2569** สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงประกอบพิธีสมโภชและทรงสวมพระรัศมีทองคำประดับเพชรถวายพระพุทธสิหิงค์ ณ พระที่นั่งพุทไธสวรรย์

วังหน้า หรือ พระราชวังบวรสถานมงคล คือ ที่ประทับ ของ กรมพระราชวังบวรสถานมงคล หรือ พระมหาอุปราช แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของ พระบรมมหาราชวัง มาตั้งแต่ พ.ศ. 2325 (ค.ศ. 1782) หลังการ ยกเลิกตำแหน่งพระมหาอุปราช ใน พ.ศ. 2430 พื้นที่วังหน้าค่อย ๆ กลายเป็นพิพิธภัณฑ์ และปัจจุบันคือ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร

## วังหน้า คืออะไร

คำว่า "วังหน้า" ใช้เรียกทั้ง พระราชวัง และผู้ดำรงตำแหน่ง ตำแหน่งนี้คือ กรมพระราชวังบวรสถานมงคล ซึ่งกรมศิลปากรใช้คำเรียกเดียวกันว่า พระมหาอุปราช ส่วนตัววังคือ พระราชวังบวรสถานมงคล

กรมศิลปากรบันทึกว่าใน พ.ศ. 2325 เมื่อสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ ๑) พระราชทานอุปราชาภิเษก เจ้าพระยาสุรสีห์ สมเด็จพระอนุชาธิราช เป็น พระมหาอุปราช ตำแหน่ง กรมพระราชวังบวรสถานมงคล และ ประทับ ณ พระราชวังบวรสถานมงคล ซึ่งตั้งอยู่ทางทิศเหนือของ พระบรมมหาราชวัง

พื้นที่ของ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ในปัจจุบันมีเนื้อที่ 18,400 ตารางเมตร หรือประมาณ 23 ไร่ ที่เลขที่ 4 ถนนหน้าพระธาตุ แขวงพระบรมมหาราชวัง เขตพระนคร ซึ่งเป็นเพียงส่วนหนึ่งของอาณาเขตวังหน้าเดิม

![ภาพถ่ายเก่า ราว พ.ศ. 2433 (ค.ศ. 1890) อาคารภายใน พระราชวังบวรสถานมงคล](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/wang-na-front-palace-history/wang-na-front-palace-1890.webp?v=5493e01b) _(ภาพ: ไม่ปรากฏนามผู้ถ่าย / Wikimedia Commons (สาธารณสมบัติ))_

## แบบแผนของวังหน้าในรัชกาลที่ 1

กรมศิลปากรอธิบายว่า พระราชวังบวรสถานมงคล ถ่ายแบบมาจาก พระราชวังจันทรเกษม กรุงศรีอยุธยา และมีรูปแบบสถาปัตยกรรมต่างจากวังหลวง ลักษณะเด่นที่ระบุไว้มีดังนี้

- หลังคาชั้นเดียวแบบจั่ว มุงด้วยกระเบื้องดินเผา
- คันทวยรองรับหลังคาเป็นรูปนาคประดับพันธุ์พฤกษา
- หมู่พระวิมาน ไม่ทำซุ้มประตูหน้าต่าง ยกเว้น พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ ที่ประดิษฐาน พระพุทธสิหิงค์
- ต่างจากงานใน พระบรมมหาราชวัง ที่นิยมซ้อนชั้นหลังคา ทำยอดปราสาท และซุ้มประตูหน้าต่างปูนปั้น

หัวใจของวังคือ หมู่พระวิมาน ซึ่งเป็นอาคารใหญ่เรียงกัน 3 หลัง ตรงกลางคือ พระที่นั่งวายุสถานอมเรศ ที่พิพิธภัณฑ์ระบุว่าเป็นพระวิมานองค์ใหญ่ใจกลาง หมู่พระวิมาน สำหรับฤดูหนาว ด้านหน้ามี พระที่นั่งมุขกระสัน และ พระที่นั่งบุษบกเกริน ที่ สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท ใช้เป็นที่ เสด็จออกขุนนาง หรือออกว่าราชการ พื้นที่ตรงนั้นจึงเรียกว่า "ท้องพระโรงหน้า"

![พระที่นั่งบุษบกเกริน ศิลปะรัตนโกสินทร์ ที่จัดแสดงใน พระที่นั่งอิศราวินิจฉัย](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/wang-na-front-palace-history/wang-na-busabok-kroen.webp?v=66bcfde7) _(ภาพ: กรมศิลปากร)_

## ผู้ดำรงตำแหน่ง กรมพระราชวังบวรสถานมงคล ทั้ง 5 พระองค์

นิทรรศการ "ท้องพระโรงวังหน้า" ของกรมศิลปากรจัดแสดงเรื่อง พระราชนิยม ใน กรมพระราชวังบวรสถานมงคล ทั้ง ๕ พระองค์ ข้อมูลที่หน่วยงานของกรมศิลปากรบันทึกไว้เกี่ยวกับแต่ละ พระองค์ สรุปได้ดังนี้

| ลำดับ | ผู้ดำรงตำแหน่ง (ตามแหล่งทางการ) | สิ่งที่แหล่งทางการบันทึก |
| --- | --- | --- |
| 1 | สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท | พระมหาอุปราช ในรัชกาลที่ 1 ตั้งแต่ พ.ศ. 2325 เสด็จสวรรคต ณ พระที่นั่งบูรพาภิมุข วันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2346 ดำรงตำแหน่ง 21 ปี |
| 2 | สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์ | ประทับ และ สวรรคต ใน พระที่นั่งวายุสถานอมเรศ |
| 3 | สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ | ในรัชกาลที่ 3 สร้าง พระที่นั่งอิศราวินิจฉัย เป็นท้องพระโรง |
| 4 | พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว | ในรัชกาลที่ 4 ทรงมี พระเกียรติยศ เป็นอย่างพระเจ้าแผ่นดินองค์ที่ ๒ เสด็จสวรรคต ณ พระที่นั่งอิศเรศราชานุสรณ์ วันที่ 7 มกราคม พ.ศ. 2408 |
| 5 | กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ | พระมหาอุปราช หรือวังหน้าในสมัย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จทิวงคต เมื่อปี พ.ศ. 2428 |

ใน สมัย พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว พระที่นั่งพรหมพักตร์ ถูกย้ายมาไว้ใน พระที่นั่งวายุสถานอมเรศ เพื่อประดิษฐาน พระอัฐิ กรมพระราชวังบวรที่ล่วงมาแล้ว ๓ พระองค์ คือ องค์กลางของ สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท องค์เหนือของ สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์ และองค์ใต้ของ สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ

![พระที่นั่งพรหมพักตร์ งานไม้จำหลักปิดทองประดับกระจกใน หมู่พระวิมาน](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/wang-na-front-palace-history/wang-na-phrom-phak-throne.webp?v=1ad1e754) _(ภาพ: กรมศิลปากร)_

## พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว กับวังหน้าในรัชกาลที่ 4

เมื่อ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๔) เสด็จขึ้นครองราชย์สมบัติ ได้สถาปนา สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอเจ้าฟ้ากรมขุนอิศเรศรังสรรค์ ขึ้นเป็น "สมเด็จพระปวเรนทราเมศ มหิศเรศรังสรรค์ พระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว" กรมศิลปากรระบุว่ามีการแก้ระเบียบราชประเพณีบางประการให้สม พระเกียรติ เช่น พระราชพิธีอุปราชาภิเษก ให้เรียกว่า "พระราชพิธีบวรราชาภิเษก"

ช่วงที่ เสด็จมาประทับอยู่ ณ พระราชวังบวรสถานมงคล วังหน้าได้รับการก่อสร้างและซ่อมแซมหลายส่วน

- ซ่อมตำหนักฝ่ายในทั้งหมด และเปลี่ยนป้อมประตูเครื่องไม้ที่ทรุดโทรมเป็นก่ออิฐถือปูน
- ย้าย ตำหนักแดง จาก พระราชวังเดิม มาปลูกใหม่ในวังหน้า
- สร้าง พระที่นั่งอิศเรศราชานุสรณ์ เป็นอาคารก่ออิฐถือปูนแบบฝรั่งสองชั้น เป็นที่ประทับ
- สร้าง พระที่นั่งคชกรรมประเวศ ด้านหน้า พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ และสร้างโรงปืนใหญ่ โรงทหาร คลังสรรพาวุธ ในเขต พระราชฐาน ชั้นนอก

กรมศิลปากรยังบันทึก พระราชนิยม ด้านดนตรีว่า ทรงประดิษฐ์ระนาดทุ้มเหล็ก และ ทรงแคน แอ่วลาว ส่วนงานทหารเรือ เรือที่ ทรงต่อขึ้นสำเร็จในช่วง พ.ศ. 2406 มีนามว่า เรือยงยศอโยชฌิยา

![พระที่นั่งอิศเรศราชานุสรณ์ อาคารสองชั้นแบบตะวันตกในวังหน้า](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/wang-na-front-palace-history/wang-na-isaret-hall.webp?v=61213422) _(ภาพ: กรมศิลปากร)_

## งาน พระบรมศพ และ พระอัฐิ ที่หอพระนาก

เมื่อ พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จสวรรคต ณ พระที่นั่งอิศเรศราชานุสรณ์ วันที่ 7 มกราคม พ.ศ. 2408 กรมศิลปากรบันทึกว่า พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เสด็จไปสรงน้ำพระบรมศพ แล้วแห่มาประดิษฐาน ณ พระที่นั่งอิศราวินิจฉัย ในพระบวรราชวัง และ โปรดเกล้าฯ ให้เรียกพระศพว่า "พระบรมศพ" งาน พระบรมศพ จัดที่ท้องสนามหลวง จากนั้น พระบรมอัฐิ ประดิษฐานที่ พระที่นั่งอิศเรศราชานุสรณ์

ใน รัชสมัย พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ ๖) โปรดเกล้าฯ ให้อัญเชิญ พระบรมอัฐิ พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว กับ พระอัฐิ กรมพระราชวังบวร ๔ พระองค์ ไปประดิษฐานใน หอพระนาก วัดพระศรีรัตนศาสดาราม เมื่อวันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2460

ธรรมเนียมนี้ยังปรากฏใน พระราชพิธีสงกรานต์ หน่วยราชการในพระองค์บันทึกขั้นตอนในสมัยรัชกาลที่ 9 และรัชกาลปัจจุบันไว้ว่า มีการ สรงพระบรมอัฐิพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว พระอัฐิสมเด็จพระบวรราชเจ้า กรมพระราชวังบวรสถานมงคล ๔ พระองค์ และ พระอัฐิพระราชวงศ์ ที่ หอพระนาก แล้วพระสงฆ์สดับปกรณ์ รวม ๕ พระองค์

![ภาพพิมพ์หินจากนิตยสาร L'Illustration ปี ค.ศ. 1867 แสดงพระโกศ พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/wang-na-front-palace-history/wang-na-pinklao-urn-1867.webp?v=a8b10bdf) _(ภาพ: Pharamond Blanchard / Wikimedia Commons (สาธารณสมบัติ))_

## การยกเลิกตำแหน่ง พ.ศ. 2430 และกำเนิดพิพิธภัณฑ์ที่วังหน้า

ตามที่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร บันทึกไว้ พ.ศ. 2430 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงประกาศ ยกเลิกตำแหน่งพระมหาอุปราช กรมพระราชวังบวรสถานมงคล พระราชวังบวรฯ ว่างลง จึง โปรดเกล้าฯ ให้ย้ายมิวเซียมหลวงจาก พระบรมมหาราชวัง มาจัดตั้งใน พระราชวังบวรฯ เฉพาะ พระที่นั่ง ๓ องค์ด้านหน้า

- **พระที่นั่งศิวโมกขพิมาน**
- **พระที่นั่งพุทไธสวรรย์**
- **พระที่นั่งอิศราวินิจฉัย**

มิวเซียมหลวงที่วังหน้าเป็นพิพิธภัณฑ์ประเภททั่วไป จัดแสดงโบราณวัตถุ ศิลปวัตถุ สิ่งประดิษฐ์ทางวิทยาศาสตร์ และวัตถุทางธรรมชาติวิทยา เปิดให้ประชาชนเข้าชมถาวร ต่อมา พ.ศ. 2432 ยกฐานะเป็นกรมพิพิธภัณฑ์ ขึ้นกับกระทรวงธรรมการ

![พระที่นั่งศิวโมกขพิมาน หนึ่งใน พระที่นั่ง ๓ องค์ด้านหน้า ภาพถ่ายเมื่อ พ.ศ. 2566](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/wang-na-front-palace-history/wang-na-siwamokkhaphiman.webp?v=692dc2e4) _(ภาพ: Supanut Arunoprayote / Wikimedia Commons (CC BY 4.0))_

## จากพิพิธภัณฑสถานสำหรับพระนคร สู่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร

ในรัชกาลที่ 7 ราชบัณฑิตยสภารับผิดชอบงานพิพิธภัณฑสถาน และพิพิธภัณฑ์บันทึกว่า ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานหมู่พระที่นั่งในพระราชวังบวรสถานมงคลทั้งหมด จัดตั้งเป็นพิพิธภัณฑสถานสำหรับพระนคร สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ นายกราชบัณฑิตยสภา ได้ปรับปรุงการจัดแสดงเป็นพิพิธภัณฑ์ประเภทโบราณคดีและศิลปะ

- **10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2469** พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนิน มาทรงเปิดพิพิธภัณฑสถานสำหรับพระนคร
- **พ.ศ. 2477** ได้รับการประกาศเป็น "พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร" ตาม พระราชบัญญัติ ที่ออกในปีเดียวกัน
- **พ.ศ. 2555** กรมศิลปากรเริ่มโครงการพัฒนา พระราชวังบวรสถานมงคล บูรณะ หมู่พระวิมาน และจัดนิทรรศการถาวรใหม่ รวม 13 ห้องจัดแสดง เปิดครบใน พ.ศ. 2564

พิพิธภัณฑ์ยังระบุว่าวันที่ 19 กันยายน พ.ศ. 2417 ซึ่งมิวเซียมหลวงเปิดให้ประชาชนเข้าชมครั้งแรกใน พระบรมมหาราชวัง เป็นที่มาของ "วันพิพิธภัณฑ์ไทย"

![พระที่นั่งอิศราวินิจฉัย ขณะใช้เป็นห้องจัดแสดงโบราณวัตถุ ภาพจากหนังสือที่พิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2473](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/wang-na-front-palace-history/wang-na-itsara-winitchai-1930.webp?v=44a7318b) _(ภาพ: ไม่ปรากฏนามผู้ถ่าย / Wikimedia Commons (สาธารณสมบัติ))_

## พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ และพระพุทธสิหิงค์

หอสมุดแห่งชาติแนะนำหนังสือของกรมศิลปากรว่า พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ สร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 1 เพื่อเป็นสถานที่ประดิษฐาน พระพุทธสิหิงค์ และใช้ประกอบ พระราชพิธี ภายในมีจิตรกรรมฝาผนังที่เขียนราว พ.ศ. 2338 เนื้อหาหลักคือพุทธประวัติและเทพชุมนุม รวมกว่า 32 ผนัง

ที่มาของ พระพุทธสิหิงค์ ในวังหน้า กรมศิลปากรบันทึกว่าหลังสงครามขับไล่พม่าที่เมืองเชียงใหม่ (พ.ศ. 2338) เจ้าเมืองเชียงใหม่ได้ ทูลเกล้าฯ ถวาย พระพุทธสิหิงค์ แล้ว สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท ได้อัญเชิญ พระพุทธสิหิงค์ ลงมาประดิษฐานไว้ที่ พระที่นั่งพุทไธสวรรย์

พ.ศ. 2568 กรมศิลปากรดำเนินโครงการอนุรักษ์ พระพุทธสิหิงค์ และหล่อพระรัศมีใหม่ด้วยทองคำลงยาประดับเพชรตามหลักฐานเดิม ประดับเพชรเม็ดใหญ่ที่ใจกลางเปลวรัศมี 2 เม็ด และที่กลีบบัวฐาน 8 เม็ด วันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2569 สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปทรงประกอบพิธีสมโภชและทรงสวมพระรัศมีทองคำประดับเพชรถวายพระพุทธสิหิงค์ ณ พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร

![พระพุทธสิหิงค์ ประดิษฐานใน พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ ภาพถ่ายเมื่อ พ.ศ. 2560](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/wang-na-front-palace-history/wang-na-buddha-sihing.webp?v=b819947e) _(ภาพ: Photo Dharma / Wikimedia Commons (CC BY 2.0))_

![จิตรกรรมฝาผนังภายใน พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ ตอนผจญมารและพระแม่ธรณี ภาพถ่ายเมื่อ พ.ศ. 2560](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/wang-na-front-palace-history/wang-na-mural-mara.webp?v=b76ca260) _(ภาพ: Photo Dharma / Wikimedia Commons (CC BY 2.0))_

## ลำดับเหตุการณ์สำคัญของวังหน้า

| พ.ศ. (ค.ศ.) | เหตุการณ์ |
| --- | --- |
| 2325 (1782) | สถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ และ พระราชทานอุปราชาภิเษก ให้ สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท ประทับ ณ พระราชวังบวรสถานมงคล |
| 2338 (1795) | อัญเชิญ พระพุทธสิหิงค์ จากเชียงใหม่มาไว้ที่ พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ จิตรกรรมฝาผนังภายในเขียนราวปีนี้ |
| 2346 (1803) | 3 พฤศจิกายน สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท เสด็จสวรรคต ณ พระที่นั่งบูรพาภิมุข |
| รัชกาลที่ 3 | สร้าง พระที่นั่งอิศราวินิจฉัย เป็นท้องพระโรงวังหน้า |
| 2408 (1866) | 7 มกราคม พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จสวรรคต ณ พระที่นั่งอิศเรศราชานุสรณ์ |
| 2428 (1885) | กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ เสด็จทิวงคต |
| 2430 | ยกเลิกตำแหน่งพระมหาอุปราช และย้ายมิวเซียมหลวงมาที่วังหน้า |
| 2460 (1917) | 2 เมษายน อัญเชิญ พระบรมอัฐิ และ พระอัฐิ ไป หอพระนาก |
| 2469 (1926) | 10 พฤศจิกายน เปิดพิพิธภัณฑสถานสำหรับพระนคร |
| 2477 (1934) | เป็นพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร |
| 2555 (2012) | เริ่มโครงการพัฒนา พระราชวังบวรสถานมงคล |
| 2569 (2026) | 2 กุมภาพันธ์ พิธีสมโภชและสวม พระรัศมีทองคำประดับเพชร ถวาย พระพุทธสิหิงค์ |

## ภาพบันทึก

![พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ ด้านหน้า ภาพถ่ายเมื่อ พ.ศ. 2566](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/wang-na-front-palace-history/wang-na-phutthaisawan-front.webp?v=02954c9b) _(ภาพ: Supanut Arunoprayote / Wikimedia Commons (CC BY 4.0))_
![จิตรกรรมฝาผนังแถวเทพชุมนุม ภายใน พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ ภาพถ่ายเมื่อ พ.ศ. 2560](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/wang-na-front-palace-history/wang-na-mural-devas.webp?v=14d055d1) _(ภาพ: Photo Dharma / Wikimedia Commons (CC BY 2.0))_
![ภาพถ่ายเก่า พระพุทธสิหิงค์ ใน พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ จากหนังสือที่พิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2475](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/wang-na-front-palace-history/wang-na-buddha-sihing-1932.webp?v=bbe43edd) _(ภาพ: ไม่ปรากฏนามผู้ถ่าย / Wikimedia Commons (สาธารณสมบัติ))_
![ภาพถ่ายเก่า พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ราว ค.ศ. 1865](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/wang-na-front-palace-history/wang-na-pinklao-portrait.webp?v=3d0d16cf) _(ภาพ: Pierre Rossier / Wikimedia Commons (สาธารณสมบัติ))_
![ภาพถ่ายเก่า กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ ระหว่าง ค.ศ. 1868–1885](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/wang-na-front-palace-history/wang-na-wichaichan-portrait.webp?v=85117394) _(ภาพ: ไม่ปรากฏนามผู้ถ่าย / Wikimedia Commons (สาธารณสมบัติ))_
![ลับแลลายรดน้ำ เรื่องรามเกียรติ์ ศิลปะรัตนโกสินทร์ ซึ่งอยู่ใน พระราชวังบวรสถานมงคล มาแต่เดิม](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/wang-na-front-palace-history/wang-na-lacquer-screen.webp?v=9e08e0d0) _(ภาพ: กรมศิลปากร)_
![เรือยงยศอโยชฌิยาจำลอง](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/wang-na-front-palace-history/wang-na-yongyot-ship-model.webp?v=43e1efd7) _(ภาพ: กรมศิลปากร)_
![แคนและสมุดไทย (จำลอง) จัดแสดงเกี่ยวกับ พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/wang-na-front-palace-history/wang-na-khaen-manuscript.webp?v=82d50e70) _(ภาพ: กรมศิลปากร)_
![ตำหนักแดง ใน พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ภาพถ่ายเมื่อ พ.ศ. 2566](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/wang-na-front-palace-history/wang-na-red-mansion.webp?v=d29a5837) _(ภาพ: Supanut Arunoprayote / Wikimedia Commons (CC BY 4.0))_
![พระอุโบสถวัดบวรสถานสุทธาวาส หรือวัดพระแก้ววังหน้า ภาพถ่ายเมื่อ พ.ศ. 2557](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/wang-na-front-palace-history/wang-na-wat-bowon-sathan.webp?v=d16e2521) _(ภาพ: กสิณธร ราชโอรส / Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0))_
![พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร มองจากถนนด้านหน้า ภาพถ่ายเมื่อ พ.ศ. 2561](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/wang-na-front-palace-history/wang-na-museum-street.webp?v=f378fd2d) _(ภาพ: Supanut Arunoprayote / Wikimedia Commons (CC BY 4.0))_

## มรดกที่เหลือถึงปัจจุบัน

แม้ตำแหน่งวังหน้าจะสิ้นสุดใน พ.ศ. 2430 แต่อาคารและวัตถุจำนวนมากยังอยู่ในความดูแลของกรมศิลปากร

- **พระที่นั่ง ๓ องค์ด้านหน้า** คือ พระที่นั่งศิวโมกขพิมาน พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ และ พระที่นั่งอิศราวินิจฉัย ซึ่งเป็นจุดเริ่มของมิวเซียมหลวงที่วังหน้า
- **หมู่พระวิมาน** รวม พระที่นั่งวายุสถานอมเรศ และ พระที่นั่งวสันตพิมาน ปัจจุบันเป็นห้องจัดแสดงงานช่างหลวง เช่น ลับแลลายรดน้ำสมัยรัชกาลที่ 1 ที่ พระที่นั่งวสันตพิมาน
- **พระพุทธสิหิงค์** ซึ่งยังประดิษฐานใน พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ และเพิ่งได้รับพระรัศมีทองคำประดับเพชรใน พ.ศ. 2569
- **พระที่นั่งอิศเรศราชานุสรณ์** และ ตำหนักแดง ที่สร้างหรือย้ายมาในสมัย พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว
- **พระบรมอัฐิ และ พระอัฐิ** ของผู้ดำรงตำแหน่งวังหน้าที่ หอพระนาก วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ซึ่งยังมีการสรงใน พระราชพิธีสงกรานต์

ผู้ที่จะไปชมควรตรวจวันเวลาเปิดล่าสุดจากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ก่อนเดินทาง อ่านเรื่องวังหลวงที่อยู่ใกล้กันได้ที่ [พระบรมมหาราชวัง](/royal/grand-palace-history/) และ [พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท](/royal/dusit-maha-prasat-throne-hall/) รวมทั้ง [รัชกาลที่ 1](/royal/rama-1-phutthayotfa-chulalok/) ผู้สถาปนาตำแหน่งนี้ในกรุงรัตนโกสินทร์ ส่วนเรื่องอื่นในชุดเดียวกันอยู่ใน [หมวด พระราชวัง และ พระที่นั่ง](/royal/palaces/)

## คำถามที่พบบ่อย

### วังหน้า คืออะไร และอยู่ที่ไหน?

วังหน้า คือ พระราชวังบวรสถานมงคล ที่ประทับของ กรมพระราชวังบวรสถานมงคล หรือ พระมหาอุปราช ในกรุงรัตนโกสินทร์ ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของ พระบรมมหาราชวัง ปัจจุบันพื้นที่ส่วนหนึ่งคือ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร เลขที่ 4 ถนนหน้าพระธาตุ เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร

### ใครเคยดำรงตำแหน่งวังหน้าในสมัยรัตนโกสินทร์บ้าง?

ตามแหล่งของกรมศิลปากรมี 5 พระองค์ คือ สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์ สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว และ กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ ซึ่งเป็น พระมหาอุปราช หรือวังหน้าในสมัย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

### ตำแหน่งวังหน้าสิ้นสุดเมื่อไร?

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร บันทึกว่าใน พ.ศ. 2430 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงประกาศ ยกเลิกตำแหน่งพระมหาอุปราช กรมพระราชวังบวรสถานมงคล พระราชวังบวรฯ จึงว่างลง และ โปรดเกล้าฯ ให้ย้ายมิวเซียมหลวงมาจัดตั้งที่วังหน้า

### พระพุทธสิหิงค์ ประดิษฐานอยู่ที่ไหน?

พระพุทธสิหิงค์ ประดิษฐานที่ พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ ในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร กรมศิลปากรระบุว่า สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท อัญเชิญมาจากเชียงใหม่หลังสงครามใน พ.ศ. 2338 และ พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ สร้างในสมัยรัชกาลที่ 1 เพื่อประดิษฐาน พระพุทธสิหิงค์


## แหล่งอ้างอิง

- [ประวัติความเป็นมา พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร](https://www.finearts.go.th/museumbangkok/categorie/history) — พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร กรมศิลปากร
- [สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท กรมพระราชวังบวรสถานมงคล รัชกาลที่ ๑ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์](https://www.finearts.go.th/promotion/view/36685-%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B9%80%E0%B8%94%E0%B9%87%E0%B8%88%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%9A%E0%B8%A7%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B9%80%E0%B8%88%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%A3%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%87%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%97-%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%9A%E0%B8%A7%E0%B8%A3%E0%B8%AA%E0%B8%96%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%A1%E0%B8%87%E0%B8%84%E0%B8%A5-%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%8A%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A5%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88-%E0%B9%91-%E0%B9%81%E0%B8%AB%E0%B9%88%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B8%E0%B8%87%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%99%E0%B9%82%E0%B8%81%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%A3%E0%B9%8C) — กรมศิลปากร
- [พระราชประวัติพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว](https://www.finearts.go.th/promotion/view/30119-%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B8%97%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B9%80%E0%B8%94%E0%B9%87%E0%B8%88%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%9B%E0%B8%B4%E0%B9%88%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%A5%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%88%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%AD%E0%B8%A2%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%AB%E0%B8%B1%E0%B8%A7) — กรมศิลปากร
- [พระที่นั่งพรหมพักตร์ ไม้แกะสลัก ลงรักปิดทองประดับกระจก](https://www.finearts.go.th/museumbangkok/view/22734-%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B8%99%E0%B8%B1%E0%B9%88%E0%B8%87%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%AB%E0%B8%A1%E0%B8%9E%E0%B8%B1%E0%B8%81%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B9%8C-%E0%B9%84%E0%B8%A1%E0%B9%89%E0%B9%81%E0%B8%81%E0%B8%B0%E0%B8%AA%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E0%B8%81-%E0%B8%A5%E0%B8%87%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%81%E0%B8%9B%E0%B8%B4%E0%B8%94%E0%B8%97%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%9B%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%94%E0%B8%B1%E0%B8%9A%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%88%E0%B8%81) — พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร กรมศิลปากร
- [หุ่นวังหน้า](https://www.finearts.go.th/nakhonsithammaratlibrary/view/33089-%E0%B8%AB%E0%B8%B8%E0%B9%88%E0%B8%99%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0%B9%89%E0%B8%B2) — หอสมุดแห่งชาติ นครศรีธรรมราช กรมศิลปากร
- [กรมศิลปากรพัฒนาการจัดแสดง “ท้องพระโรงวังหน้า” ณ พระที่นั่งอิศราวินิจฉัย พร้อมเปิดให้ชมปี ๖๔](https://www.finearts.go.th/promotion/view/15737-%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%A8%E0%B8%B4%E0%B8%A5%E0%B8%9B%E0%B8%B2%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%9E%E0%B8%B1%E0%B8%92%E0%B8%99%E0%B8%B2%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%88%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B9%81%E0%B8%AA%E0%B8%94%E0%B8%87--%E0%B8%97%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B9%82%E0%B8%A3%E0%B8%87%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0%B9%89%E0%B8%B2--%E0%B8%93-%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B8%99%E0%B8%B1%E0%B9%88%E0%B8%87%E0%B8%AD%E0%B8%B4%E0%B8%A8%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%B4%E0%B8%88%E0%B8%89%E0%B8%B1%E0%B8%A2-%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B8%A1%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B8%B4%E0%B8%94%E0%B9%83%E0%B8%AB%E0%B9%89%E0%B8%8A%E0%B8%A1%E0%B8%9B%E0%B8%B5-%E0%B9%96%E0%B9%94) — กรมศิลปากร
- [โบราณวัตถุที่สร้างขึ้นในกรมพระราชวังบวร](https://www.finearts.go.th/promotion/view/28626-%E0%B9%82%E0%B8%9A%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%93%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%95%E0%B8%96%E0%B8%B8%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B8%AA%E0%B8%A3%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%82%E0%B8%B6%E0%B9%89%E0%B8%99%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%9A%E0%B8%A7%E0%B8%A3) — กรมศิลปากร
- [พระที่นั่งพุทไธสวรรย์ (แนะนำหนังสือ)](https://www.finearts.go.th/chantaburilibrary/view/65818-%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B8%99%E0%B8%B1%E0%B9%88%E0%B8%87%E0%B8%9E%E0%B8%B8%E0%B8%97%E0%B9%84%E0%B8%98%E0%B8%AA%E0%B8%A7%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%A2%E0%B9%8C) — หอสมุดแห่งชาติ รัชมังคลาภิเษก จันทบุรี กรมศิลปากร
- [สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินไปทรงประกอบพิธีสมโภชและทรงสวมพระรัศมีทองคำประดับเพชรถวายพระพุทธสิหิงค์](https://www.royaloffice.th/02/02/2026/%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%9E%E0%B8%B8%E0%B8%97%E0%B8%98%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%AB%E0%B8%B4%E0%B8%87%E0%B8%84%E0%B9%8C/) — หน่วยราชการในพระองค์
- [พระราชพิธีสงกรานต์](https://www.royaloffice.th/%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%9E%E0%B8%B4%E0%B8%98%E0%B8%B5-%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0-%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%90%E0%B8%9E%E0%B8%B4%E0%B8%98%E0%B8%B5/%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%9E%E0%B8%B4%E0%B8%98%E0%B8%B5/%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%8A%E0%B8%9E%E0%B8%B4%E0%B8%98%E0%B8%B5%E0%B8%AA%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%95%E0%B9%8C-2/) — หน่วยราชการในพระองค์