# ฮับเบิลเผยภาพกระจุกดาวทรงกลม M30 เบาะแสว่าทางช้างเผือกอาจจับกระจุกดาวมา

> กระจุกดาวทรงกลม M30 ปรากฏในภาพใหม่ของกล้องฮับเบิลที่ NASA และ ESA เผยแพร่ 5 พ.ย. 2026 อยู่ห่างราว 27,500 ปีแสง โคจรสวนทางกับการหมุนของทางช้างเผือก

- ประเภท: ข่าว · หมวด: Space & Astronomy
- เผยแพร่: 2026-11-05T16:25:00.000Z · อัปเดต: 2026-11-05T16:25:00.000Z
- โดย: กองบรรณาธิการ THAI DATA, THAI DATA IT BUSINESS ENTERPRISE
- ที่มา: https://thaidata.co.th/space/hubble-m30-globular-cluster-galactic-history/

## สรุปประเด็นสำคัญ

- NASA เผยแพร่ภาพ**กระจุกดาวทรงกลม M30** จากกล้องฮับเบิลเมื่อ **5 พฤศจิกายน 2026** เป็นภาพประจำเดือนของ ESA/Hubble ที่รวมข้อมูลจากการสังเกตการณ์ 3 โครงการ
- M30 อยู่ห่างราว **27,500 ปีแสง** ในกลุ่มดาวมังกร (Capricornus) และกระจุกดาวทรงกลมมีอายุประมาณ **11.5 ถึง 13.5 พันล้านปี**
- ทางช้างเผือกมีกระจุกดาวทรงกลมอย่างน้อย **150 กระจุก** ใกล้สุดอยู่ห่างราว **6,000 ปีแสง**
- นักวิจัยพบว่า M30 และกระจุกดาวทรงกลมอื่นจำนวนมากโคจรสวนทางกับทิศที่ทางช้างเผือกหมุน ซึ่งอาจแปลว่าบางกระจุกไม่ได้เกิดในกาแล็กซีของเรา

NASA เผยแพร่ภาพใหม่ของกระจุกดาวทรงกลม M30 จากกล้องโทรทรรศน์อวกาศฮับเบิลเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2026 เป็นภาพประจำเดือนของ ESA/Hubble ที่ประกอบจากข้อมูล 3 โครงการสังเกตการณ์ กระจุกดาวทรงกลม M30 อยู่ห่างโลกราว 27,500 ปีแสง และนักดาราศาสตร์พบว่ามันโคจรสวนทางกับการหมุนของทางช้างเผือก

ข้อสังเกตนี้ทำให้เกิดคำถามว่า M30 เกิดในทางช้างเผือกจริงหรือไม่ หรือกาแล็กซีของเราอาจจับกระจุกดาวนี้มาในอดีตอันไกล

## กระจุกดาวทรงกลม M30 คืออะไรและอยู่ตรงไหน

NASA อธิบายว่า M30 หรือ NGC 7099 เป็นกระจุกดาวทรงกลม คือกลุ่มดาวรูปทรงกลมที่มีดาวตั้งแต่หลายหมื่นถึงหลายล้านดวง ตั้งอยู่ในกลุ่มดาวมังกร (Capricornus) ชื่อ M30 มาจากชาร์ล เมสซิเยร์ นักดาราศาสตร์ชาวฝรั่งเศสที่จัดทำรายการวัตถุเลือนรางซึ่งอาจถูกเข้าใจผิดว่าเป็นดาวหางในกล้องรุ่นเก่า

| รายการ | ข้อมูลตาม NASA และ ESA/Hubble |
| --- | --- |
| ระยะห่าง | ราว 27,500 ปีแสง (หน้าข้อมูล Messier ของ NASA ปัดเป็น 28,000 ปีแสง) |
| กลุ่มดาว | มังกร (Capricornus) |
| ชนิดวัตถุ | กระจุกดาวทรงกลม |
| อายุกระจุกดาวทรงกลมโดยทั่วไป | 11.5 ถึง 13.5 พันล้านปี |
| ความสว่างปรากฏ | 7.7 มองเห็นได้ด้วยกล้องส่องทางไกล |

![ภาพกระจุกดาวทรงกลม M30 จากกล้องฮับเบิล ดาวสีน้ำเงินกระจายรอบนอกและดาวสีแดงหนาแน่นกลางกระจุก](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/hubble-m30-globular-cluster-galactic-history/hubble-m30-globular-cluster-new-image.webp?v=1379e118) _(ภาพ: ESA/Hubble & NASA, M. Libralato, G. Piotto, A. Sarajedini)_

กระจุกดาวทรงกลมมักอยู่บริเวณรอบนอกของกาแล็กซี โคจรในบริเวณฮาโล (halo) ที่กว้างและเบาบางเหมือนฝูงแมลงเม่ารอบดวงไฟ ทางช้างเผือกมีกระจุกดาวทรงกลมอย่างน้อย 150 กระจุก และกระจุกที่ใกล้ที่สุดอยู่ห่างราว 6,000 ปีแสง

## ทำไมกระจุกดาวทรงกลม M30 ช่วยเล่าประวัติกาแล็กซี

บทความของ NASA ย้อนไปถึงฮาร์โลว์ แชปลีย์ ที่เมื่อกว่าหนึ่งศตวรรษก่อนใช้ดาวแปรแสงชนิดหนึ่งวัดตำแหน่งและระยะของกระจุกดาวทรงกลมหลายสิบกระจุก งานของแชปลีย์ชี้ว่าดวงอาทิตย์ไม่ได้อยู่ใจกลางทางช้างเผือก และใจกลางกาแล็กซีอยู่ทางกลุ่มดาวคนยิงธนู แต่ระยะที่เขาวัดคลาดเคลื่อน ทำให้เขาสรุปว่ากาแล็กซีใหญ่กว่าความจริงราวสองเท่า

ปัจจุบันนักดาราศาสตร์ยังศึกษากระจุกดาวทรงกลมเพื่อเข้าใจว่ากาแล็กซีก่อตัวอย่างไร เพราะกระจุกที่เกิดในกาแล็กซีเองเปรียบได้กับแคปซูลเวลาที่เก็บองค์ประกอบทางเคมีดั้งเดิมของกาแล็กซียุคแรก

![ภาพกระจุกดาวทรงกลม M30 ที่ฮับเบิลถ่ายด้วยกล้อง ACS ในแสงที่ตามองเห็นและอินฟราเรด](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/hubble-m30-globular-cluster-galactic-history/hubble-m30-acs-image-heic0918a.webp?v=be4a9211) _(ภาพ: NASA, ESA)_

## โคจรสวนทางกับทางช้างเผือก หมายถึงอะไร

NASA ระบุว่านักวิจัยพบว่ากระจุกดาวทรงกลม M30 และกระจุกดาวทรงกลมอื่นจำนวนมากโคจรสวนทางกับทิศที่ทางช้างเผือกหมุน ซึ่งอาจแปลว่ากระจุกเหล่านี้ไม่ได้เกิดในกาแล็กซีของเรา แต่ทางช้างเผือกอาจจับมาในอดีตอันไกล บทความใช้คำว่า "อาจ" ไม่ได้สรุปว่าเกิดขึ้นแล้ว จึงยังเป็นสมมติฐานที่ต้องศึกษาต่อ

![ภาพหน้าจอบทความของ NASA Science เรื่องกระจุกดาวทรงกลม M30 จากฮับเบิล](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/hubble-m30-globular-cluster-galactic-history/nasa-hubble-m30-article-screenshot.webp?v=00449b9f) _(ภาพ: NASA Science (ภาพหน้าจอ))_

ฮับเบิลสังเกต M30 หลายครั้ง โดยภาพล่าสุดใช้ข้อมูลจาก 3 โครงการ

| โครงการ | หัวหน้าโครงการ | สิ่งที่ทำ |
| --- | --- | --- |
| โปรแกรม 10775 | A. Sarajedini | สำรวจกระจุกดาวทรงกลมทางช้างเผือกหลายสิบกระจุกด้วยกล้อง ACS ในแสงแดงและอินฟราเรดใกล้ เห็นดาวมวลต่ำถึง 20% ของดวงอาทิตย์ |
| โปรแกรม 13297 | G. Piotto | กลับไปสังเกตด้วยกล้อง WFC3 และฟิลเตอร์ 3 ชนิดที่จับแสงสีน้ำเงินมากขึ้น ใช้ศึกษาดาว "บลูสแตรกเกลอร์" และประชากรดาวหลายกลุ่มในกระจุกเดียว |
| โปรแกรม 16298 | M. Libralato | ใช้ ACS ดูอีกครั้ง เพื่อติดตามการเคลื่อนที่ของดาวกลุ่มต่าง ๆ ตลอด 15 ปีนับจากการสังเกตครั้งแรก |

การติดตามความเคลื่อนไหวตลอด 15 ปีทำได้เพราะฮับเบิลทำงานมานานและมองเห็นรายละเอียดเล็กมากในวัตถุไกลได้ ภาพที่เผยแพร่รวมช่วงคลื่นอัลตราไวโอเลต แสงที่ตามองเห็น และอินฟราเรดใกล้ แต่ละช่วงคลื่นช่วยให้เข้าใจการก่อตัวและวิวัฒนาการของกลุ่มดาว

## ดู M30 ได้อย่างไร และผู้อ่านชาวไทยควรรู้อะไร

หน้าข้อมูล Messier 30 ของ NASA ระบุว่า M30 มีความสว่างปรากฏ 7.7 และมองเห็นได้ด้วยกล้องส่องทางไกล โดยช่วงที่สังเกตดีที่สุดคือเดือนตุลาคม แผนที่ดาวของหน้านั้นวาดสำหรับมุมมองจากละติจูดกลางซีกโลกเหนือ ผู้ที่สนใจในประเทศไทยควรเช็กเวลาและทิศทางที่เหมาะกับท้องฟ้าของตนจากข้อมูลของสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (สดร.) ก่อนออกไปดู เพราะเราไม่ได้คำนวณช่วงเวลาที่เห็นจากไทยเอง

![แผนที่ดาวของ NASA แสดงตำแหน่ง M30 สำหรับมุมมองจากละติจูดกลางซีกโลกเหนือ](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/hubble-m30-globular-cluster-galactic-history/nasa-m30-star-chart-northern-hemisphere.webp?v=14aa9e1a) _(ภาพ: NASA (ภาพจาก Stellarium))_

M30 ยังเป็นที่ศึกษาเรื่อง "บลูสแตรกเกลอร์" ดาวที่ดูเหมือนกลับมาเยาว์วัยในกระจุกดาวเก่าแก่ NASA ระบุว่านักดาราศาสตร์เคยใช้ข้อมูลจากกล้อง WFPC2 ของฮับเบิลที่เลิกใช้งานแล้ว ระบุบลูสแตรกเกลอร์ได้ 2 ชนิด คือ ดาวที่เกิดจากการชนกันเกือบตรง ๆ ของดาวสองดวง และดาวในระบบคู่ที่ดวงหนึ่งดูดไฮโดรเจนจากดาวคู่ที่มีมวลมากกว่า

![ภาพหน้าจอหน้า Picture of the Month ของ ESA/Hubble ที่เผยแพร่ภาพกระจุกดาวทรงกลม M30](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/hubble-m30-globular-cluster-galactic-history/esahubble-m30-picture-of-the-month-screenshot.webp?v=11a747ff) _(ภาพ: ESA/Hubble (ภาพหน้าจอ))_

ภาพกระจุกดาวทรงกลม M30 ล่าสุดเป็นข่าววิทยาศาสตร์เชิงภาพ ไม่ได้ประกาศการค้นพบใหม่เฉพาะเจาะจง ผู้อ่านสามารถอ่านข่าวฮับเบิลล่าสุดได้ที่เรื่อง[ฮับเบิลพบออกซิเจนหายไปในกาแล็กซีแคระ](/space/missing-oxygen-dwarf-galaxies-hubble-glow-37/)

ติดตามข่าวดาราศาสตร์อื่น ๆ ได้ที่หมวด[ดาราศาสตร์](/space/astronomy/)

## คำถามที่พบบ่อย

### กระจุกดาวทรงกลม M30 คืออะไร อยู่ที่ไหน?

กระจุกดาวทรงกลม M30 หรือ NGC 7099 คือกลุ่มดาวทรงกลมที่มีดาวหลายหมื่นถึงหลายล้านดวง อยู่ห่างโลกราว 27,500 ปีแสงในกลุ่มดาวมังกร ตามบทความ NASA ที่เผยแพร่ 5 พฤศจิกายน 2026 ชาร์ล เมสซิเยร์ นักดาราศาสตร์ชาวฝรั่งเศสเป็นผู้จัดทำรายการวัตถุนี้ ชื่อ M30 จึงมาจากเขา

### ทำไมกระจุกดาวทรงกลม M30 จึงช่วยบอกประวัติของทางช้างเผือก?

กระจุกดาวทรงกลมมีอายุราว 11.5 ถึง 13.5 พันล้านปี จึงเก็บองค์ประกอบทางเคมีของกาแล็กซียุคแรกไว้เหมือนแคปซูลเวลา นอกจากนี้ M30 โคจรสวนทางกับการหมุนของทางช้างเผือก นักดาราศาสตร์จึงสงสัยว่าทางช้างเผือกอาจจับกระจุกดาวบางส่วนมาในอดีตอันไกล

### ภาพกระจุกดาวทรงกลม M30 ใหม่ของฮับเบิลใช้ข้อมูลอะไร?

ภาพกระจุกดาวทรงกลม M30 นี้ประกอบจากข้อมูล 3 โครงการสังเกตการณ์ของฮับเบิล ครอบคลุมแสงอัลตราไวโอเลต แสงที่ตามองเห็น และอินฟราเรดใกล้ แต่ละช่วงคลื่นช่วยให้เข้าใจว่าดาวกลุ่มต่าง ๆ ก่อตัวและวิวัฒนาการอย่างไร ผู้นำโครงการล่าสุดคือ M. Libralato ตามที่ NASA ระบุ

### ดู M30 ด้วยตาหรือกล้องส่องทางไกลได้ไหม?

หน้าข้อมูล Messier 30 ของ NASA ระบุว่า M30 มีความสว่างปรากฏ 7.7 และมองเห็นได้ด้วยกล้องส่องทางไกล ช่วงสังเกตที่ดีที่สุดคือเดือนตุลาคม แผนที่ดาวของ NASA วาดสำหรับละติจูดกลางซีกโลกเหนือ ผู้สนใจในไทยควรตรวจเวลาและทิศกับข้อมูลของ สดร. ก่อน


## แหล่งอ้างอิง

- [Hubble Learns Galactic History From Stars](https://science.nasa.gov/missions/hubble/hubble-learns-galactic-history-from-stars/) — NASA Science
- [Lessons from a stellar instructor (ESA/Hubble Picture of the Month)](https://esahubble.org/images/potm2610a/) — ESA/Hubble
- [Messier 30](https://science.nasa.gov/mission/hubble/science/explore-the-night-sky/hubble-messier-catalog/messier-30/) — NASA Science