# OJ 287 โพลาไรเซชันบิดกว่า 300 องศาใน 1.5 ปี: นักวิจัย NARIT ร่วมทีมนานาชาติศึกษาเจ็ตหลุมดำ

> OJ 287 โพลาไรเซชันของเจ็ตหลุมดำบิดกว่า 300 องศาใน 1.5 ปี ช่วงปี 2015–2017 งานวิจัยที่ ดร.วันเฉลิม ความใหม่ จาก สดร. ร่วมวิเคราะห์ จะตีพิมพ์ใน ApJ

- ประเภท: ข่าว · หมวด: Space & Astronomy
- เผยแพร่: 2026-11-05T06:15:00.000Z · อัปเดต: 2026-11-05T06:15:00.000Z
- โดย: กองบรรณาธิการ THAI DATA, THAI DATA IT BUSINESS ENTERPRISE
- ที่มา: https://thaidata.co.th/space/narit-oj-287-polarization-rotation-300-degrees-blazar-jet/

## สรุปประเด็นสำคัญ

- สดร. (NARIT) แถลงเมื่อ **2 พฤศจิกายน 2026** ว่า ดร.วันเฉลิม ความใหม่ ร่วมทีมนานาชาติพบว่าทิศโพลาไรเซชันของเจ็ตบลาซาร์ **OJ 287** หมุนต่อเนื่องกว่า **300 องศา** ในราว **1.5 ปี**
- ข้อมูลวิเคราะห์ครอบคลุมปี **2012–2023** จากเครือข่าย KVN ในเกาหลีใต้ ALMA ในชิลี และหอสังเกตการณ์ Metsähovi ในฟินแลนด์ รวมกับข้อมูลโพลาไรเซชันช่วงแสงที่ตามองเห็นที่เคยตีพิมพ์
- การหมุนเกิดช่วง **2015–2017** พร้อมการลุกจ้าคลื่นวิทยุหลายระลอกที่แรงขึ้นจนถึงมีนาคม **2017** ปัจจัยดอปเพลอร์ของความแปรผันอยู่ที่ราว **8–11**
- OJ 287 อยู่ห่างจากโลกราว **4,000 ล้านปีแสง** ในทิศกลุ่มดาวปู งานวิจัยนี้ สดร. ระบุว่ารับตีพิมพ์ใน The Astrophysical Journal แล้ว

สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (สดร. หรือ NARIT) แถลงเมื่อ 2 พฤศจิกายน 2026 ว่า ดร.วันเฉลิม ความใหม่ นักวิจัยด้านดาราศาสตร์ฟิสิกส์วิทยุของ สดร. ร่วมทีมนานาชาติ พบว่า OJ 287 โพลาไรเซชันของเจ็ตหลุมดำมวลยิ่งยวดบิดไปมากกว่า 300 องศาในราว 1.5 ปี ระหว่างปี 2015–2017 พร้อมการลุกจ้าของคลื่นวิทยุหลายระลอก งานวิจัย OJ 287 โพลาไรเซชันนี้ สดร. ระบุว่ารับตีพิมพ์ใน The Astrophysical Journal แล้ว

![ภาพจำลองหลุมดำมวลยิ่งยวดที่พ่นเจ็ตออกจากจานพอกพูนมวลสาร ภาพประกอบที่ สดร. ใช้กับข่าวนี้](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/narit-oj-287-polarization-rotation-300-degrees-blazar-jet/oj-287-polarization-black-hole-jet-illustration.webp?v=2848edf2) _(ภาพ: NASA/JPL-Caltech (ภาพประกอบที่ สดร. ใช้))_

## OJ 287 โพลาไรเซชันคืออะไร และทำไมนักดาราศาสตร์ดู

หลุมดำมวลยิ่งยวดดึงมวลสารด้วยแรงโน้มถ่วงมหาศาล แต่ไม่ใช่ทุกส่วนจะตกลงไป บางส่วนถูกเร่งและพุ่งออกเป็นลำพลาสมาแคบ ๆ เรียกว่าเจ็ต ด้วยความเร็วใกล้แสง OJ 287 เป็นบลาซาร์ อยู่ห่างจากโลกราว 4,000 ล้านปีแสงในทิศกลุ่มดาวปู และมีเจ็ตชี้เกือบตรงมายังผู้สังเกต จึงสว่างเป็นพิเศษและเห็นการลุกจ้าได้ชัด

สนามแม่เหล็กในเจ็ตมองตรง ๆ ไม่ได้ นักดาราศาสตร์จึงวัดโพลาไรเซชัน ซึ่ง OJ 287 โพลาไรเซชันหมายถึงทิศที่สนามไฟฟ้าของคลื่นแสงหรือคลื่นวิทยุสั่น สดร. เปรียบว่าเหมือนแสงแดดสะท้อนถนนที่ส่วนใหญ่โพลาไรซ์ตามแนวนอน แว่นกันแดดโพลาไรซ์จึงลดแสงจ้าได้ การวัดว่ามุมนี้เปลี่ยนอย่างไรตามเวลาทำให้ศึกษาสนามแม่เหล็กและมวลสารในเจ็ตได้

## ข้อมูลที่ใช้ศึกษา OJ 287 โพลาไรเซชัน และสิ่งที่พบ

ดร.วันเฉลิมอธิบายว่าทีมวิเคราะห์ข้อมูล OJ 287 โพลาไรเซชันจากการสังเกตปี 2012–2023 จากเครือข่ายกล้องโทรทรรศน์วิทยุ KVN (Korean VLBI Network) ในเกาหลีใต้ ALMA ในชิลี และหอสังเกตการณ์วิทยุ Metsähovi ในฟินแลนด์ รวมกับผลวัดโพลาไรเซชันช่วงแสงที่ตามองเห็นซึ่งเคยตีพิมพ์แล้ว

| รายการ | ตามข้อมูลของ สดร. และบทความต้นฉบับ |
| --- | --- |
| ช่วงข้อมูล | 2012–2023 |
| ช่วงที่มุมโพลาไรเซชันหมุนเด่น | 2015–2017 (หมุนเกิน 300 องศาในราว 1.5 ปี) |
| ความถี่ที่ใช้ | KVN 22–129 GHz, ALMA 91.5–343.5 GHz, Metsähovi 37 GHz |
| การลุกจ้าคลื่นวิทยุ | หลายระลอก 37–343 GHz แรงขึ้นจนถึงมีนาคม 2017 ซึ่งเป็นเวลาที่การหมุนสิ้นสุด |
| ปัจจัยดอปเพลอร์ของความแปรผัน | ราว 8–11 ไม่เพิ่มอย่างเป็นระบบตลอดการลุกจ้า |

ในช่วงดังกล่าว มุมโพลาไรเซชันที่ความยาวคลื่นมิลลิเมตรหมุนอย่างราบเรียบกว่า 300 องศา ส่วนช่วงแสงที่ตามองเห็นก็หมุนมากเช่นกันแต่เปลี่ยนเร็วกว่า ขณะที่ปีอื่นค่อนข้างนิ่ง สดร. ย้ำว่า OJ 287 โพลาไรเซชันที่หมุนคือมุมที่วัดได้ ไม่ใช่การหมุนของหลุมดำหรือเจ็ตทั้งสาย

![กราฟความเข้มคลื่นวิทยุ มุมโพลาไรเซชัน (EVPA) และสัดส่วนโพลาไรเซชันของ OJ 287 ตั้งแต่เมษายน 2012 ถึงมกราคม 2023 เห็นมุมหมุนลงชัดช่วง 2015–2017](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/narit-oj-287-polarization-rotation-300-degrees-blazar-jet/oj-287-polarization-flux-evpa-chart-2012-2023.webp?v=e9b3717d) _(ภาพ: NARIT)_

## ตีความ OJ 287 โพลาไรเซชันอย่างไร: สิ่งรบกวนที่เคลื่อนผ่านสนามแม่เหล็กเป็นเกลียว

เมื่อวิเคราะห์เส้นโค้งแสง ALMA ทีมพบว่าปัจจัยดอปเพลอร์ของความแปรผันอยู่ที่ราว 8–11 โดยไม่มีแนวโน้มเพิ่มตลอดชุดการลุกจ้า จึงชี้ว่า OJ 287 โพลาไรเซชันที่หมุนพร้อมการลุกจ้าที่แรงขึ้นไม่น่าเกิดจากการขยายผลบีมมิงเชิงสัมพัทธภาพที่เพิ่มขึ้นเป็นหลัก ทีมเสนอว่าสิ่งรบกวนที่เพิ่งถูกพ่นออกมาเคลื่อนผ่านบริเวณด้านในของเจ็ต และกลายเป็นแหล่งหลักของแสงโพลาไรซ์ชั่วคราว ขณะที่เจ็ตมีสนามแม่เหล็กแบบเกลียว (helical) ทำให้มุมโพลาไรเซชันที่เห็นเปลี่ยนต่อเนื่อง บทความต้นฉบับบนอาร์ไซฟ์สรุปว่าการหมุนใหญ่เช่นนี้เกิดเป็นช่วง ๆ เมื่อทิศทางเจ็ตเปลี่ยน

![ดร.วันเฉลิม ความใหม่ นักวิจัยด้านดาราศาสตร์ฟิสิกส์วิทยุ สดร.](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/narit-oj-287-polarization-rotation-300-degrees-blazar-jet/oj-287-polarization-wanchaloem-khwammai-narit.webp?v=882f0504) _(ภาพ: NARIT)_

## ทำไม OJ 287 โพลาไรเซชันจึงสำคัญ

งานวิจัย OJ 287 โพลาไรเซชันสำคัญเพราะเจ็ตหลุมดำเป็นหนึ่งในเครื่องมือธรรมชาติที่เปล่งพลังงานสูงที่สุดในเอกภพ แต่โครงสร้างด้านในตรวจวัดยากเพราะต้องอาศัยเรขาคณิตการแผ่รังสี สนามแม่เหล็ก และมุมมองจากโลกพร้อมกัน สดร. ระบุว่าวิธีวิเคราะห์โพลาไรเซชันที่พัฒนาขึ้นใหม่จะนำไปขยายผลกับหลุมดำมวลยิ่งยวดดวงอื่นต่อไป

## ผลของ OJ 287 โพลาไรเซชันต่อผู้อ่านในไทย

- **นักวิจัยไทยอยู่ในทีมระดับโลก** งาน OJ 287 โพลาไรเซชันมีนักวิจัยของ สดร. ร่วมกับหอสังเกตการณ์วิทยุในเกาหลีใต้ ชิลี และฟินแลนด์ ซึ่งแสดงว่าข้อมูลวิทยุจากต่างประเทศใช้ศึกษาหลุมดำได้ด้วยทีมในไทย
- **สถานะของงานวิจัย OJ 287 โพลาไรเซชัน** สดร. ระบุว่ารับตีพิมพ์ใน The Astrophysical Journal แล้ว ส่วนฉบับบน arXiv ส่งเมื่อ 2 ตุลาคม 2026 เป็นเอกสารก่อนตีพิมพ์ที่ยังไม่ผ่านการประเมินโดยผู้ทรงคุณวุฒิ ณ เวลาที่ส่งขึ้นเว็บ ผู้อ่านที่ต้องการอ้างอิงควรรอฉบับตีพิมพ์
- **ดูด้วยตาไม่ได้** OJ 287 โพลาไรเซชันศึกษาด้วยวิทยุ เพราะ OJ 287 สว่างจางเกินกว่าจะดูด้วยตาเปล่าหรือกล้องสมัครเล่น การศึกษานี้ใช้กล้องโทรทรรศน์วิทยุและข้อมูลวิทยุเป็นหลัก

## ภาพบันทึก

![หน้าแถลงข่าวของ สดร. เรื่องเจ็ตหลุมดำมวลยิ่งยวด OJ 287](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/narit-oj-287-polarization-rotation-300-degrees-blazar-jet/oj-287-polarization-narit-press-release-page.webp?v=2be3bd90) _(ภาพ: NARIT (ภาพหน้าจอ))_
![หน้าบทคัดย่อ arXiv ของบทความเรื่องการหมุนของมุมโพลาไรเซชัน OJ 287 ช่วง 2015–2017](https://thaidata-co-th.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/thaidata.co.th/images/articles/narit-oj-287-polarization-rotation-300-degrees-blazar-jet/oj-287-polarization-arxiv-abstract-page.webp?v=4f74cdca) _(ภาพ: arXiv (ภาพหน้าจอ))_

ติดตามข่าวการค้นพบอื่นได้ที่หมวด[ดาราศาสตร์](/space/astronomy/)

## คำถามที่พบบ่อย

### OJ 287 โพลาไรเซชันที่ สดร. แถลงคือการค้นพบอะไร?

ทีมนานาชาติที่ ดร.วันเฉลิม ความใหม่ จาก สดร. ร่วมวิเคราะห์พบว่าทิศโพลาไรเซชันของเจ็ตบลาซาร์ OJ 287 หมุนอย่างราบเรียบกว่า 300 องศาในราว 1.5 ปี ช่วงปี 2015–2017 พร้อมการลุกจ้าคลื่นวิทยุหลายระลอก ซึ่งเป็นการหมุนที่โดดเด่นกว่าปีอื่นในข้อมูล 2012–2023

### โพลาไรเซชันหมุน 300 องศาแปลว่าหลุมดำหรือเจ็ตหมุนจริงหรือไม่?

ไม่ใช่ สดร. ระบุชัดว่า OJ 287 โพลาไรเซชันที่หมุนหมายถึงมุมโพลาไรเซชันที่วัดได้ ไม่ใช่การหมุนทางกายภาพของหลุมดำหรือเจ็ตทั้งสาย ทีมอธิบายว่าเกิดเมื่อสิ่งรบกวนที่เพิ่งถูกพ่นออกมาเคลื่อนผ่านบริเวณที่มีสนามแม่เหล็กเป็นเกลียว

### OJ 287 คืออะไร อยู่ที่ไหน?

OJ 287 ที่ศึกษาเรื่องโพลาไรเซชันเป็นบลาซาร์ คือนิวเคลียสดาราจักรกัมมันต์ที่มีหลุมดำมวลยิ่งยวดเป็นต้นกำเนิดพลังงานและมีเจ็ตพุ่งเกือบตรงมาทางโลก อยู่ห่างราว 4,000 ล้านปีแสงในทิศกลุ่มดาวปู ตามข้อมูลของ สดร.

### งานวิจัย OJ 287 โพลาไรเซชันตีพิมพ์ที่ไหน?

งานวิจัย OJ 287 โพลาไรเซชัน สดร. ระบุว่ารับตีพิมพ์ใน The Astrophysical Journal แล้ว ส่วนฉบับร่างที่ผู้เขียนส่งขึ้น arXiv เมื่อ 2 ตุลาคม 2026 เป็นเอกสารก่อนตีพิมพ์ ยังไม่ผ่านการประเมินโดยผู้ทรงคุณวุฒิ ณ เวลาที่ส่งขึ้นเว็บ


## แหล่งอ้างอิง

- [NARIT Researcher Discovers and Confirms Unusual Changes in a Supermassive Black Hole Jet](https://www.narit.or.th/en/PressRelease-20261102-OJ287) — สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (NARIT)
- [The 2015-2017 Large EVPA Rotation in OJ 287: Dominant Propagating Component in a Helical Magnetic Field with Time-Dependent Viewing Geometry](https://arxiv.org/abs/2610.03044) — arXiv