FTA เวียดนาม EFTA ลงนามที่ฮานอยหลังเจรจา 14 ปี ขณะที่ FTA ไทย–EFTA ยังรอมีผล
FTA เวียดนาม EFTA ลงนามที่ฮานอย 18 ต.ค. 2026 เวียดนามจะลดภาษีสินค้าอุตสาหกรรมและประมงส่วนใหญ่ของ EFTA ภายใน 11 ปี ขณะที่ FTA ไทย–EFTA ซึ่งลงนามก่อนยังรอมีผล
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 5 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- สมาคมการค้าเสรียุโรป (EFTA) ซึ่งมีไอซ์แลนด์ ลิกเตนสไตน์ นอร์เวย์ และสวิตเซอร์แลนด์ ลงนาม FTA เวียดนาม EFTA ที่ฮานอยเมื่อ 18 ตุลาคม 2026 หลังเริ่มเจรจาเมื่อ 2 กรกฎาคม 2012
- EFTA คงการยกเว้นภาษีนำเข้าสินค้าอุตสาหกรรมและสินค้าประมงทั้งหมดจากเวียดนาม ส่วนเวียดนามจะยกเลิกภาษีสินค้าอุตสาหกรรมและอาหารทะเลส่วนใหญ่จาก EFTA ภายใน 11 ปี และสินค้าเกษตรสำคัญ เช่น ชีส กาแฟ ช็อกโกแลต ภายใน 16 ปี
- การค้าระหว่าง EFTA กับเวียดนามปี 2025 มีมูลค่า 4.8 พันล้านยูโร เวียดนามเกินดุล 2.5 พันล้านยูโร เพิ่มจาก 0.5 พันล้านยูโรเมื่อ 10 ปีก่อน
- กฎถิ่นกำเนิดสินค้าเปิดให้สะสมถิ่นกำเนิดแบบขยายกับสินค้าที่ไม่ใช่สินค้าเกษตรจากประเทศสมาชิกอาเซียนที่มีความตกลงการค้าพิเศษมีผลใช้บังคับ หรือจากสหภาพยุโรป
- FTA ไทย–EFTA ลงนามที่ดาวอสตั้งแต่ 23 มกราคม 2025 และรัฐสภาไทยเห็นชอบแล้ว แต่ทั้งสองความตกลงยังไม่มีผลใช้บังคับ
FTA เวียดนาม EFTA ลงนามแล้วที่ฮานอยเมื่อวันที่ 18 ตุลาคม 2026 ระหว่างเวียดนามกับสมาคมการค้าเสรียุโรป (EFTA) ซึ่งมีไอซ์แลนด์ ลิกเตนสไตน์ นอร์เวย์ และสวิตเซอร์แลนด์ ปิดการเจรจาที่เริ่มตั้งแต่ปี 2012 เมื่อมีผล เวียดนามจะยกเลิกภาษีสินค้าอุตสาหกรรมและอาหารทะเลส่วนใหญ่จาก EFTA ภายใน 11 ปี
ความตกลงนี้ยังไม่มีผลใช้บังคับ และเกิดขึ้นขณะที่ FTA ไทย–EFTA ซึ่งลงนามก่อนเกือบสองปียังรอมีผลเช่นกัน สำหรับผู้ส่งออกไทย คำถามจึงอยู่ที่ว่าความตกลงฉบับไหนจะเริ่มใช้ได้จริงก่อน
ใครลงนาม FTA เวียดนาม EFTA และใช้เวลาเจรจานานแค่ไหน
ตามประกาศของ EFTA ผู้ลงนามฝั่ง EFTA ได้แก่ Brigitte Haas นายกรัฐมนตรีลิกเตนสไตน์ Guy Parmelin ประธานาธิบดีสมาพันธรัฐสวิสและหัวหน้ากระทรวงเศรษฐกิจ การศึกษาและวิจัย Astrid Bergmål รัฐมนตรีช่วย (State Secretary) กระทรวงการต่างประเทศนอร์เวย์ และ Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศไอซ์แลนด์ ฝั่งเวียดนามลงนามโดย Lê Mạnh Hùng รัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมและการค้า โดยมีโต เลิม เลขาธิการใหญ่พรรคคอมมิวนิสต์และประธานาธิบดีเวียดนามร่วมเป็นสักขีพยาน
| วันที่ | ความคืบหน้าของ FTA เวียดนาม EFTA |
|---|---|
| 2 ก.ค. 2012 | เปิดการเจรจาที่ฮานอย |
| 2012–2018 | เจรจา 16 รอบ ก่อนชะลอลงเพราะไม่คืบหน้า |
| 8 ก.ย. 2025 | กลับมาเจรจาใหม่อีก 5 รอบ |
| 2 ก.ค. 2026 | สรุปผลการเจรจา |
| 18 ต.ค. 2026 | ลงนามที่ฮานอย |
| ยังไม่กำหนด | มีผลใช้บังคับ (EFTA ระบุว่า pending) |
FTA เวียดนาม EFTA ลดภาษีอะไร และเร็วแค่ไหน
เอกสารสรุปรายบทของสำนักเลขาธิการ EFTA ระบุว่าเมื่อความตกลงมีผล EFTA จะคงการยกเว้นภาษีนำเข้าสินค้าอุตสาหกรรม สินค้าประมง และสินค้าทางทะเลทั้งหมดที่มีถิ่นกำเนิดในเวียดนาม ส่วนเวียดนามจะยกเลิกภาษีสินค้าอุตสาหกรรมและอาหารทะเลส่วนใหญ่จาก EFTA ภายในไม่เกิน 11 ปี ซึ่งจะเปิดตลาดให้นาฬิกา ปลาและสัตว์น้ำเปลือกแข็ง เคมีภัณฑ์ และเครื่องจักร
สินค้าเกษตรเจรจาเป็นรายประเทศตามความอ่อนไหวของแต่ละฝ่าย สินค้าส่งออกสำคัญของ EFTA อย่างชีส กาแฟ ช็อกโกแลต อาหารทารก และอาหารเสริม จะเข้าตลาดเวียดนามได้โดยไม่เสียภาษีภายในไม่เกิน 16 ปี
นอกจากภาษี ความตกลงยังครอบคลุมการค้าบริการ (มีภาคผนวกด้านการเคลื่อนย้ายบุคคล การเงิน โทรคมนาคม และการขนส่งทางทะเล) การลงทุนนอกภาคบริการ เช่น เกษตร ประมง เหมืองแร่ และการผลิต ทรัพย์สินทางปัญญา การแข่งขัน การจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐซึ่งตกลงว่าจะเจรจาเรื่องการเปิดตลาดต่อ และบทการค้ากับการพัฒนาที่ยั่งยืนที่ผูกกับพันธกรณีของ ILO, UNFCCC และความตกลงปารีส ทั้งสองฝ่ายยังตกลงจะพยายามไม่ใช้มาตรการตอบโต้การทุ่มตลาด (anti-dumping) ต่อกัน และจะทบทวนเรื่องนี้เมื่อครบ 5 ปี
ตัวเลขการค้าเบื้องหลัง FTA เวียดนาม EFTA
EFTA ระบุว่าการค้าสองฝ่ายปี 2025 มีมูลค่า 4.8 พันล้านยูโร เวียดนามเกินดุล 2.5 พันล้านยูโร เพิ่มจาก 0.5 พันล้านยูโรเมื่อ 10 ปีก่อน (ตัวเลขของสวิตเซอร์แลนด์ไม่รวมการค้าทองคำ)
| รายการ | ตัวเลขของ EFTA |
|---|---|
| การค้ารวมปี 2025 | 4.8 พันล้านยูโร |
| EFTA นำเข้าจากเวียดนาม | 3,677 ล้านยูโร |
| EFTA ส่งออกไปเวียดนาม | 1,141 ล้านยูโร |
| สินค้าที่ EFTA ส่งออกมากที่สุด | เครื่องจักรไฟฟ้า ปลา ยา เครื่องจักรกล |
| สินค้าที่ EFTA นำเข้าจากเวียดนามมากที่สุด | เครื่องจักรไฟฟ้า รองเท้าและเครื่องนุ่งห่ม เครื่องจักรกล |
สินค้านำเข้าทั้งสามกลุ่มจากเวียดนามโตเฉลี่ยเกินปีละ 10% ในรอบ 10 ปี ฝั่งรัฐบาลเวียดนามระบุผ่านเว็บไซต์ข่าวรัฐบาล (VGP) ว่าความตกลงนี้จะช่วยกระจายตลาดส่งออก และดึงการลงทุนคุณภาพสูง เทคโนโลยีขั้นสูง และแนวทางบริหารจัดการสมัยใหม่จากยุโรป
กฎถิ่นกำเนิดใน FTA เวียดนาม EFTA เปิดทางให้วัตถุดิบจากอาเซียน
ประเด็นที่ผู้ผลิตในภูมิภาคควรอ่านคือกฎถิ่นกำเนิดสินค้า เอกสารของ EFTA ระบุว่าความตกลงให้สะสมถิ่นกำเนิดระหว่างคู่ภาคีได้ทั้งสินค้าอุตสาหกรรมและเกษตร และเปิดให้สะสมแบบขยาย (extended accumulation) กับสินค้าที่ไม่ใช่สินค้าเกษตรซึ่งนำเข้าจากประเทศสมาชิกอาเซียนที่มีความตกลงการค้าพิเศษมีผลใช้บังคับ หรือจากสหภาพยุโรป เกณฑ์มูลค่าในหลายหมวดอุตสาหกรรมส่วนใหญ่อยู่ที่ 70% (นาฬิกาในพิกัดตอนที่ 91 อยู่ที่ 40%) ผู้ส่งออกจาก EFTA ใช้การรับรองถิ่นกำเนิดด้วยตนเอง ส่วนผู้ส่งออกจากเวียดนามใช้หนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้า
ผลต่อไทยและองค์กรไทยจาก FTA เวียดนาม EFTA
ไทยลงนาม FTA กับ EFTA ไปก่อนที่ดาวอส สวิตเซอร์แลนด์ เมื่อ 23 มกราคม 2025 และเว็บไซต์รัฐบาลไทยระบุว่ารัฐสภาเห็นชอบความตกลงแล้ว เมื่อ 15 ตุลาคม 2026 นายกรัฐมนตรีอนุทิน ชาญวีรกูล กับ Guy Parmelin เห็นตรงกันว่าจะผลักดันให้มีผลใช้บังคับโดยเร็ว (อ่านข่าวการเยือนไทยของประธานาธิบดีสวิส) แต่หน้าความตกลงบนเว็บไซต์ EFTA ยังระบุว่าการมีผลใช้บังคับรอดำเนินการ EFTA ระบุว่าการค้ากับไทยปี 2023 มีมูลค่า 3.2 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ
- แข่งกันที่วันมีผล ไม่ใช่วันลงนาม ไทยลงนามก่อนเวียดนามเกือบสองปี แต่ความตกลงฉบับที่มีผลก่อนจะให้สิทธิลดภาษีก่อน ผู้ส่งออกไปสวิตเซอร์แลนด์และนอร์เวย์ควรติดตามประกาศของกรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ
- สินค้าที่ทับซ้อนกับเวียดนาม กลุ่มที่ EFTA นำเข้าจากเวียดนามมากที่สุด คือ เครื่องจักรไฟฟ้า รองเท้าและเครื่องนุ่งห่ม และเครื่องจักรกล ผู้ส่งออกไทยในกลุ่มเหล่านี้ควรเทียบตารางลดภาษีของทั้งสองความตกลงเมื่อเผยแพร่ครบ
- ผู้ผลิตที่ส่งชิ้นส่วนให้โรงงานในเวียดนาม กฎสะสมถิ่นกำเนิดแบบขยายกับประเทศอาเซียนอาจช่วยให้ชิ้นส่วนจากไทยนับรวมได้ แต่ขึ้นกับเงื่อนไขในภาคผนวกกฎถิ่นกำเนิด (Annex 2F) ควรตรวจกับที่ปรึกษาศุลกากรก่อนวางแผน
- ผู้ลงทุนและผู้ให้บริการ บทการลงทุนและการค้าบริการเปิดช่องให้บริษัทจาก EFTA ตั้งฐานในเวียดนามได้มากขึ้น องค์กรไทยที่แข่งดึงการลงทุนจากสวิตเซอร์แลนด์และนอร์เวย์ควรติดตามความคืบหน้าของทั้งสองประเทศคู่กัน
ติดตามข่าวการค้าและความสัมพันธ์ระหว่างประเทศได้ที่หมวดข่าวต่างประเทศ
คำถามที่พบบ่อย
FTA เวียดนาม EFTA ลงนามเมื่อไรและมีประเทศใดบ้าง?
FTA เวียดนาม EFTA ลงนามที่ฮานอยเมื่อวันที่ 18 ตุลาคม 2026 ระหว่างเวียดนามกับสมาชิก EFTA ทั้ง 4 ประเทศ ได้แก่ ไอซ์แลนด์ ลิกเตนสไตน์ นอร์เวย์ และสวิตเซอร์แลนด์ โดยมีโต เลิม เลขาธิการใหญ่พรรคคอมมิวนิสต์และประธานาธิบดีเวียดนามร่วมในพิธี
FTA เวียดนาม EFTA ลดภาษีอะไรบ้าง?
ตามเอกสารสรุปของ EFTA เมื่อ FTA เวียดนาม EFTA มีผล EFTA จะคงการยกเว้นภาษีสินค้าอุตสาหกรรมและสินค้าประมงทั้งหมดจากเวียดนาม ส่วนเวียดนามจะยกเลิกภาษีสินค้าอุตสาหกรรมและอาหารทะเลส่วนใหญ่จาก EFTA ภายใน 11 ปี และสินค้าเกษตรอย่างชีส กาแฟ ช็อกโกแลต อาหารทารก และอาหารเสริมภายใน 16 ปี
FTA เวียดนาม EFTA มีผลใช้บังคับเมื่อไร?
FTA เวียดนาม EFTA ยังไม่มีกำหนดวันมีผล หน้าความตกลงบนเว็บไซต์ EFTA ระบุว่าการมีผลใช้บังคับยังรอดำเนินการ (pending) หลังลงนามเมื่อ 18 ตุลาคม 2026 แต่ละประเทศต้องผ่านขั้นตอนให้สัตยาบันภายในของตนก่อน จึงยังไม่มีการลดภาษีจริงในตอนนี้
FTA ไทย–EFTA ต่างจาก FTA เวียดนาม EFTA อย่างไรในแง่เวลา?
ไทยลงนาม FTA กับ EFTA ก่อนที่ดาวอสเมื่อ 23 มกราคม 2025 และรัฐสภาไทยเห็นชอบแล้ว แต่ EFTA ยังระบุว่าการมีผลใช้บังคับรอดำเนินการ เช่นเดียวกับ FTA เวียดนาม EFTA ที่เพิ่งลงนาม วันที่ความตกลงแต่ละฉบับมีผลจริงจึงเป็นตัวกำหนดว่าผู้ส่งออกประเทศใดได้สิทธิลดภาษีก่อน
แหล่งอ้างอิง
- EFTA and Viet Nam sign Free Trade Agreement — European Free Trade Association (EFTA)
- Viet Nam - Free Trade Agreement — European Free Trade Association (EFTA)
- EFTA–Viet Nam Free Trade Agreement: Chapter by Chapter Factsheet — EFTA Secretariat
- Viet Nam, EFTA member countries sign free trade agreement — Viet Nam Government News (VGP)
- Thailand - Free Trade Agreement — European Free Trade Association (EFTA)
- ไทย–สวิตเซอร์แลนด์ต่อยอดสัมพันธ์ 95 ปี เปิดโอกาสการค้า–ลงทุน ขับเคลื่อนเศรษฐกิจสีเขียวและนวัตกรรม เร่ง FTA ไทย–EFTA — สำนักโฆษก สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ