ธปท. ขยายเกณฑ์ธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ครอบคลุมฝากเงิน แลกเงิน ซื้อประกัน เริ่ม 1 พ.ย. 2569

จากเกณฑ์ถอนเงิน 1 เม.ย. สู่เกณฑ์ธุรกรรมเงินสดทุกประเภท 1 พ.ย. 2569

ประกาศธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ฉบับใหม่ระบุเหตุผลว่าธุรกรรมเงินสดทำได้ง่ายและคล่องตัวโดยไม่มีการบันทึกข้อมูลการทำธุรกรรมและตัวตนผู้ใช้เงินสด จึงมีข้อจำกัดในการติดตามเส้นทางการเงิน และมักถูกใช้ปกปิดแหล่งที่มาของเงินที่ได้จากการก่ออาชญากรรม ธปท. จึงขยายขอบเขตจากการเบิกถอนเงินสดไปยังการรับฝากเงินสด การแลกธนบัตร การรับเงินสดเพื่อออกเช็คหรือดราฟต์ การซื้อขายแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ และการรับชำระค่าผลิตภัณฑ์หรือบริการทางการเงิน โดยให้สถาบันการเงินจัดให้ลูกค้าแสดงตัวตนหรือยืนยันตัวตนก่อนทำธุรกรรม ขอข้อมูลวัตถุประสงค์หรือเอกสารประกอบ และมีกระบวนการติดตาม เฝ้าระวัง และตรวจสอบพฤติกรรมของลูกค้าตามระดับความเสี่ยง

ทำไมเรื่องนี้สำคัญ

เกณฑ์ธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ฉบับขยายเป็นมาตรการล่าสุดในชุดการจัดการปัญหาเงินเทาและบัญชีม้าของ ธปท. ข่าวฉบับนี้ระบุว่าหลักการสอดรับกับแนวทาง Bangkok Blueprint for Fraud-Resilient Financial Services ซึ่ง ธปท. ริเริ่มและผลักดันร่วมกับกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) และธนาคารโลก เพื่อเสริมความเข้มแข็งของภาคการเงินในการป้องกันและรับมือภัยทุจริต

ก่อนหน้านี้ ธปท. เปิดรับฟังความเห็นร่างเกณฑ์ซื้อขายทองคำด้วยเงินสด ที่จำกัดการซื้อขายทองคำแท่งหน้าร้านด้วยเงินสดไม่เกิน 10 ล้านบาทต่อรายต่อวัน และเมื่อเดือนมีนาคม 2569 ได้ออกเกณฑ์ถอนเงินสด 5 ล้านบาทเป็นฉบับแรก ซึ่งข่าว ธปท. ฉบับที่ 10/2569 ให้เหตุผลว่าธุรกรรมเงินสดสะดวกและไม่มีข้อมูลเส้นทางธุรกรรม จึงอาจถูกใช้ในกิจกรรมที่ไม่เหมาะสมและกระทบความเชื่อมั่นในระบบสถาบันการเงิน เกณฑ์ธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ฉบับใหม่ปิดช่องที่เหลือคือฝั่ง "เงินเข้า" และการแปลงเงินสดเป็นสินทรัพย์อื่นผ่านสถาบันการเงิน ผู้ที่ตกเป็นเหยื่อการหลอกโอนเงินยังต้องใช้ช่องทางแจ้งเหตุตามคู่มือถูกหลอกโอนเงินต้องทำอย่างไร เช่นเดิม

ผลต่อองค์กรไทย

1. ธุรกิจที่รับเงินสดจำนวนมาก เช่น ค้าส่ง ค้าปลีก ร้านทอง หรือธุรกิจบริการที่นำเงินสดฝากธนาคารวันละหลายล้านบาท ควรเตรียมเอกสารแสดงที่มาของเงิน เช่น รายงานยอดขายหรือใบกำกับภาษี ไว้ให้พนักงานที่ไปฝากเงินที่สาขา เพราะธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ประเภทฝากเงินภายในวันเดียวกันต้องแจ้งแหล่งที่มาและวัตถุประสงค์
2. ฝ่ายการเงินที่จ่ายค่าเบี้ยประกันหรือซื้อผลิตภัณฑ์ลงทุนด้วยเงินสด ควรเปลี่ยนไปใช้การโอนเงินหรือเช็คขีดคร่อม ซึ่ง ธปท. ระบุว่าทำได้ตามปกติ ลดเวลาที่สาขาและลดภาระเอกสาร
3. ผู้ประกอบการที่แลกเงินตราต่างประเทศ ด้วยเงินสดในมูลค่าสูง เช่น ธุรกิจท่องเที่ยวหรือการค้าชายแดน ต้องเผื่อเวลาที่สาขาและเตรียมข้อมูลแหล่งที่มาของเงินสดเมื่อเข้าเกณฑ์ธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท
4. สถาบันการเงินและผู้ให้บริการระบบ ต้องปรับกระบวนการที่สาขา ระบบบันทึกข้อมูลลูกค้า และระบบตรวจจับธุรกรรมผิดปกติให้พร้อมรับเกณฑ์ธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ก่อน 1 พฤศจิกายน 2569 รวมถึงแนวทางดูแลลูกค้าที่ได้รับผลกระทบตามที่ ธปท. กำหนด

ข่าวเกณฑ์ธุรกรรมเงินสด 5 ล้านบาท ชิ้นนี้รายงานตามข่าว ธปท. ฉบับที่ 40/2569 คำถาม-คำตอบของ ธปท. และประกาศในราชกิจจานุเบกษา ติดตามข่าวธนาคารและกฎเกณฑ์ทางการเงินได้ที่หมวดการเงินและธนาคาร