ITA 30 ปี นับจากผู้นำ APEC ที่ซูบิกเรียกร้อง 25 พ.ย. 1996 ให้ WTO สรุปข้อตกลงยกเลิกภาษีสินค้าไอที ซึ่งสำเร็จ 13 ธ.ค. 1996 วันนี้ครอบคลุม 84 สมาชิก WTO รวมไทย
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 7 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- ITA 30 ปี เริ่มนับจากวันที่ 25 พฤศจิกายน 1996 เมื่อผู้นำ APEC ที่ประชุมกันเป็นครั้งที่ 4 ที่ซูบิก ฟิลิปปินส์ เรียกร้องให้ที่ประชุมรัฐมนตรี WTO สรุปข้อตกลงเทคโนโลยีสารสนเทศที่ยกเลิกภาษีเกือบทั้งหมดภายในปี 2000
- อีก 18 วัน ต่อมา วันที่ 13 ธันวาคม 1996 ที่ประชุมรัฐมนตรี WTO ครั้งแรกที่สิงคโปร์ได้ข้อตกลง ITA โดยมีสมาชิกร่วมลงนามแรกเริ่ม 29 ราย
- ITA บังคับให้ภาคีลดและผูกพันอากรขาเข้าสินค้าในรายการไว้ที่ 0% เช่น คอมพิวเตอร์ อุปกรณ์โทรคมนาคม เซมิคอนดักเตอร์ และซอฟต์แวร์ โดยใช้หลัก MFN ประเทศนอกข้อตกลงจึงได้ประโยชน์ด้วย
- ข้อตกลงขยายรายการปี 2015 เพิ่มสินค้าอีก 201 รายการ มูลค่าการค้ากว่า 1.3 ล้านล้านดอลลาร์ ต่อปี และ ณ 9 มิถุนายน 2026 ITA มีภาคี 56 ราย ครอบคลุมสมาชิก WTO 84 ราย รวมประเทศไทย
- WTO ระบุว่าช่วงปี 2011–2013 ไทยส่งออกสินค้าในรายการขยายเฉลี่ยปีละ 23.0 พันล้านดอลลาร์ และนำเข้า 26.7 พันล้านดอลลาร์
ITA 30 ปี เริ่มนับจากวันที่ 25 พฤศจิกายน 1996 เมื่อปฏิญญาผู้นำ APECที่ซูบิก ฟิลิปปินส์ เรียกร้องให้ที่ประชุมรัฐมนตรี WTO สรุปข้อตกลงเทคโนโลยีสารสนเทศ (Information Technology Agreement หรือ ITA) ที่ยกเลิกภาษีสินค้าไอทีเกือบทั้งหมดภายในปี 2000 อีก 18 วันต่อมา ข้อตกลงก็สำเร็จที่สิงคโปร์ และวันนี้ครอบคลุมสมาชิก WTO 84 ราย รวมประเทศไทย
ITA 30 ปี: ผู้นำ APEC เขียนอะไรไว้ที่ซูบิก 25 พฤศจิกายน 1996
ปฏิญญาผู้นำ APEC ปี 1996 เป็นผลของการประชุมผู้นำประจำปีครั้งที่ 4 ต่อจากการประชุมที่ Blake Island ปี 1993 ที่โบกอร์ปี 1994 และที่โอซากาปี 1995 ประเด็นหลักของปฏิญญามีดังนี้
- ประกาศแผนปฏิบัติการมะนิลา (Manila Action Plan for APEC หรือ MAPA) ซึ่งรวมแผนของแต่ละเขตเศรษฐกิจตามวาระโอซากา เริ่มใช้ 1 มกราคม 1997 เพื่อเดินหน้าสู่เป้าหมายโบกอร์เรื่องการค้าและการลงทุนเสรีภายในปี 2010/2020
- ตกลงปรับพิกัดศุลกากรให้เป็นระบบเดียวกันภายในสิ้นปี 1996 และพิธีการศุลกากรภายในปี 1998
- ย้ำความสำคัญของระบบการค้าพหุภาคีภายใต้ WTO และเร่งให้การเจรจาด้านโทรคมนาคมกับบริการการเงินจบลง
- ย่อหน้าที่ 13 ระบุว่าผู้นำ APEC ตระหนักถึงความสำคัญของเทคโนโลยีสารสนเทศในศตวรรษที่ 21 จึงเรียกร้องให้ที่ประชุมรัฐมนตรี WTO สรุปข้อตกลงเทคโนโลยีสารสนเทศ "ที่จะยกเลิกภาษีเกือบทั้งหมดภายในปี 2000" โดยยอมรับว่าต้องยืดหยุ่นระหว่างการเจรจาที่เจนีวา


ปฏิญญายังระบุว่าการประชุมรัฐมนตรี WTO ครั้งแรกจัดในเขตเศรษฐกิจสมาชิก APEC (สิงคโปร์) และผู้นำตั้งใจให้การประชุมนั้นมีพลวัตและเป้าหมายที่จำเป็นต่อการเสริมความแข็งแรงของระบบการค้าพหุภาคี
จากซูบิกถึงสิงคโปร์: จุดเริ่มต้นของ ITA 30 ปี สำเร็จใน 18 วัน
หน้าอธิบายของ WTOระบุว่า ITA ฉบับแรกได้ข้อสรุปเมื่อวันที่ 13 ธันวาคม 1996 ผ่าน "ปฏิญญารัฐมนตรีว่าด้วยการค้าสินค้าเทคโนโลยีสารสนเทศ" ในการประชุมรัฐมนตรี WTO ครั้งแรกที่สิงคโปร์ เป็นข้อตกลงลดภาษีฉบับแรกและสำคัญที่สุดที่ WTO เจรจาได้หลังก่อตั้งในปี 1995 สาระของข้อตกลงมีดังนี้
- สมาชิกแรกเริ่ม 29 ราย และเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วช่วงต้นปี 1997
- สินค้าที่ครอบคลุม คอมพิวเตอร์ อุปกรณ์โทรคมนาคม เซมิคอนดักเตอร์ เครื่องผลิตและทดสอบเซมิคอนดักเตอร์ ซอฟต์แวร์ เครื่องมือวิทยาศาสตร์ และชิ้นส่วนกับอุปกรณ์เสริมส่วนใหญ่ของสินค้าเหล่านี้
- พันธกรณี ภาคีต้องยกเลิกและผูกพันอากรขาเข้าสินค้าในรายการไว้ที่ศูนย์
- หลัก MFN การลดภาษีอยู่ในตารางข้อผูกพันของภาคีและใช้กับทุกประเทศ สมาชิกที่ไม่ได้เข้าร่วม ITA จึงได้ประโยชน์จากการลดภาษีด้วย

WTO ระบุว่าในปี 2013 สินค้าที่ ITA ยกเลิกภาษีมีมูลค่าการค้าราว 1.6 ล้านล้านดอลลาร์ เกือบสามเท่าของตอนลงนามปี 1996 และหน้าหลักของ ITAระบุว่าการส่งออกสินค้า ITA ทั่วโลกเพิ่มขึ้นกว่าสี่เท่าตั้งแต่ปี 1996 จนถึง 2.5 ล้านล้านดอลลาร์ในปี 2021
ITA 30 ปี ต่างจากข้อตกลงการค้าเสรี (FTA) อย่างไร
ITA 30 ปีที่ผ่านมาไม่ได้ทำงานแบบ FTA ที่ให้สิทธิ์เฉพาะคู่สัญญา ตามคำอธิบายของ WTO ข้อตกลงนี้มีลักษณะสำคัญ 3 ข้อ
- ภาคีต้องผูกพันอากรของสินค้าในรายการไว้ที่ศูนย์ในตารางข้อผูกพันต่อ WTO จึงขึ้นภาษีกลับไม่ได้ตามกฎหมาย
- การลดภาษีใช้หลักชาติที่ได้รับความอนุเคราะห์ยิ่ง (MFN) คือให้กับสมาชิก WTO ทุกราย ประเทศที่ไม่ได้เข้าร่วมจึงส่งสินค้าเข้าตลาดภาคีได้โดยไม่เสียอากรเช่นกัน
- WTO ระบุว่าข้อตกลงขยายรายการช่วยให้นักลงทุนและผู้ค้าคาดการณ์ได้ดีขึ้น เพราะสินค้าบางรายการเดิมไม่มีเพดานภาษีผูกพัน หรือผูกพันไว้ที่อัตราสูง
ด้วยเหตุนี้ประโยชน์ของ ITA 30 ปีจึงกระจายไปทั้งตลาด ไม่ได้จำกัดเฉพาะผู้ลงนาม
ITA 30 ปี กับการขยายรายการสินค้าอีก 201 รายการ
สินค้าไอทีเปลี่ยนเร็วกว่ารายการปี 1996 มาก เอกสารสรุปของ WTOเล่าขั้นตอนการขยายรายการไว้ดังนี้
- พฤษภาคม 2012 ในวาระครบ 15 ปีของ ITA สมาชิกยอมรับว่ามีสินค้าไอทีประเภทใหม่ที่อยู่นอกรายการเดิม
- มิถุนายน 2012 สมาชิก WTO 33 รายเริ่มกระบวนการไม่เป็นทางการเพื่อเจรจาขยายรายการ ต่อมาผู้ร่วมเจรจาเพิ่มเป็น 54 ราย
- 24 กรกฎาคม 2015 หลังเจรจา 17 รอบ ผู้ร่วมเจรจาเกือบทั้งหมดตกลงเพิ่มสินค้า 201 รายการ มูลค่าการค้ากว่า 1.3 ล้านล้านดอลลาร์ต่อปี หรือราว 7% ของการค้าโลก
- สินค้าใหม่มีทั้งเซมิคอนดักเตอร์รุ่นใหม่ เครื่องผลิตเซมิคอนดักเตอร์ เลนส์ออปติก อุปกรณ์นำทาง GPS และเครื่องมือแพทย์อย่าง MRI กับเครื่องอัลตราซาวด์
- ภาษีส่วนใหญ่ของสินค้า 201 รายการต้องหมดไปภายใน 3 ปี เริ่มลดตั้งแต่ปี 2016 และ WTO ระบุว่าสมาชิกกว่า 50 รายสรุปการขยายรายการได้ที่การประชุมรัฐมนตรีไนโรบีเดือนธันวาคม 2015
ไทยในวาระ ITA 30 ปี: ภาคีที่ค้าสินค้าไอทีหลายหมื่นล้านดอลลาร์
รายชื่อภาคี ITA ของ WTO ณ วันที่ 9 มิถุนายน 2026 ก่อนถึงวาระ ITA 30 ปี มีภาคี 56 ราย ครอบคลุมสมาชิก WTO 84 ราย (สหภาพยุโรปนับเป็นภาคีเดียวแทน 27 ประเทศสมาชิก) และมีประเทศไทยอยู่ในรายชื่อ ร่วมกับเพื่อนบ้านอาเซียนอย่างอินโดนีเซีย สปป.ลาว มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ สิงคโปร์ และเวียดนาม

เอกสารสรุปการขยายรายการของ WTO มีข้อมูลฝั่งไทย 2 ส่วน
- ก่อนการขยายรายการ ไทยเก็บอากรขาเข้า 30% กับบัตรแม่เหล็กบางประเภท ซึ่ง WTO ยกเป็นตัวอย่างของสินค้าที่ภาษียังสูงในบางตลาด
- ตารางมูลค่าการค้าที่ข้อตกลงขยายครอบคลุมระบุว่า ช่วงปี 2011–2013 ไทยส่งออกสินค้าในรายการขยายเฉลี่ยปีละ 23.0 พันล้านดอลลาร์ และนำเข้า 26.7 พันล้านดอลลาร์
| ภาคีอาเซียน | ส่งออกเฉลี่ย 2011–13 (พันล้านดอลลาร์) | นำเข้าเฉลี่ย 2011–13 (พันล้านดอลลาร์) |
|---|---|---|
| สิงคโปร์ | 120.9 | 85.0 |
| มาเลเซีย | 45.6 | 41.0 |
| ไทย | 23.0 | 26.7 |
| ฟิลิปปินส์ | 4.7 | 6.9 |

ลำดับเหตุการณ์ ITA 30 ปี
| ปี/วันที่ | เหตุการณ์ |
|---|---|
| 1993 | ผู้นำ APEC ประชุมครั้งแรกที่ Blake Island |
| 1994 | ผู้นำ APEC ตั้งเป้าหมายโบกอร์เรื่องการค้าและการลงทุนเสรี |
| 1995 | ผู้นำ APEC รับวาระปฏิบัติการโอซากา และ WTO ก่อตั้ง |
| 25 พ.ย. 1996 | ปฏิญญาผู้นำ APEC ที่ซูบิกเรียกร้องให้ WTO สรุป ITA |
| 13 ธ.ค. 1996 | ITA สำเร็จที่การประชุมรัฐมนตรี WTO ครั้งแรก สิงคโปร์ สมาชิกแรกเริ่ม 29 ราย |
| 1 ม.ค. 1997 | แผนปฏิบัติการมะนิลา (MAPA) ของ APEC เริ่มใช้ |
| พ.ค. 2012 | วาระครบ 15 ปี สมาชิกยอมรับว่ามีสินค้าไอทีใหม่ที่อยู่นอกรายการ |
| 24 ก.ค. 2015 | ผู้ร่วมเจรจาตกลงเพิ่มสินค้า 201 รายการ |
| ธ.ค. 2015 | สรุปการขยายรายการที่การประชุมรัฐมนตรีไนโรบี |
| 2021 | การส่งออกสินค้า ITA ทั่วโลกแตะ 2.5 ล้านล้านดอลลาร์ |
| 9 มิ.ย. 2026 | ภาคี 56 ราย ครอบคลุมสมาชิก WTO 84 ราย |
| 25 พ.ย. 2026 | ครบ ITA 30 ปี นับจากปฏิญญาซูบิก |
มรดกที่เหลือถึงปัจจุบัน
- ภาษีศุลกากรศูนย์ที่ผูกพันไว้ ITA 30 ปีหลังปฏิญญาซูบิก สินค้าไอทีในรายการยังต้องเป็นอากรศูนย์ในตารางข้อผูกพันของภาคี ซึ่ง WTO ระบุว่าภาคีรวมกันคิดเป็นราว 97% ของการค้าสินค้าไอทีโลก
- รายการต้องตามเทคโนโลยีให้ทัน บทเรียนสำคัญของ ITA 30 ปีคือรายการสินค้าเก่าเร็ว ข้อตกลงขยายปี 2015 มีพันธกรณีให้จัดการอุปสรรคที่ไม่ใช่ภาษี และให้ทบทวนรายการสินค้าว่าต้องขยายอีกหรือไม่ เพื่อตามพัฒนาการทางเทคโนโลยี
- APEC ยังเป็นเวทีการค้า ปีนี้ผู้นำ APEC ประชุมกันที่เซินเจิ้น อ่านผลการประชุมได้ที่ผู้นำเอเปค 2026 ออก Shenzhen Outlook 23 ข้อ
สำหรับองค์กรไทยที่ซื้อเซิร์ฟเวอร์ อุปกรณ์เครือข่าย หรือชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ ITA 30 ปีคือเหตุผลเบื้องหลังที่สินค้าเหล่านี้จำนวนมากเข้าประเทศโดยไม่เสียอากรขาเข้า แต่ต้องตรวจพิกัดของสินค้าแต่ละรายการกับกรมศุลกากรก่อนสรุปต้นทุน เพราะสินค้าทุกชนิดไม่ได้อยู่ในรายการ เรื่องประวัติศาสตร์เศรษฐกิจและเทคโนโลยีเรื่องอื่นอ่านต่อได้ที่หมวดประวัติศาสตร์
คำถามที่พบบ่อย
ITA 30 ปี คืออะไร?
ITA 30 ปี คือวาระครบ 30 ปีของข้อตกลงเทคโนโลยีสารสนเทศ (Information Technology Agreement) ของ WTO ซึ่งผู้นำ APEC เรียกร้องไว้ที่ซูบิกเมื่อ 25 พฤศจิกายน 1996 และสรุปได้ที่การประชุมรัฐมนตรี WTO ครั้งแรกในสิงคโปร์เมื่อ 13 ธันวาคม 1996 ภาคีต้องยกเลิกและผูกพันอากรขาเข้าสินค้าไอทีในรายการไว้ที่ศูนย์
ข้อตกลง ITA ครอบคลุมสินค้าอะไรบ้าง?
WTO ระบุว่า ITA ครอบคลุมสินค้าไฮเทคจำนวนมาก ได้แก่ คอมพิวเตอร์ อุปกรณ์โทรคมนาคม เซมิคอนดักเตอร์ เครื่องผลิตและทดสอบเซมิคอนดักเตอร์ ซอฟต์แวร์ เครื่องมือวิทยาศาสตร์ และชิ้นส่วนกับอุปกรณ์เสริมส่วนใหญ่ของสินค้าเหล่านี้ ส่วนรายการขยายปี 2015 เพิ่มอีก 201 รายการ เช่น เซมิคอนดักเตอร์รุ่นใหม่ เลนส์ออปติก อุปกรณ์ GPS และเครื่อง MRI ทำให้ในวาระ ITA 30 ปี รายการสินค้ากว้างกว่าปี 1996 มาก
ไทยเป็นภาคีข้อตกลง ITA หรือไม่?
เป็น รายชื่อภาคี ITA ของ WTO ณ วันที่ 9 มิถุนายน 2026 มีประเทศไทยอยู่ด้วย ในวาระ ITA 30 ปี ข้อตกลงนี้มีภาคี 56 ราย ครอบคลุมสมาชิก WTO 84 ราย ไทยยังเป็นหนึ่งในสมาชิกที่ร่วมเจรจาขยายรายการสินค้าเมื่อปี 2015
ผู้นำ APEC ที่ซูบิกปี 1996 ตกลงอะไรนอกจาก ITA?
ปฏิญญาผู้นำ APEC ปี 1996 ที่ซูบิกประกาศแผนปฏิบัติการมะนิลา (Manila Action Plan for APEC หรือ MAPA) ที่เริ่มใช้ 1 มกราคม 1997 เพื่อเดินหน้าสู่เป้าหมายโบกอร์เรื่องการค้าและการลงทุนเสรีภายในปี 2010/2020 และเรียกร้องให้เร่งเจรจา WTO ด้านโทรคมนาคมและบริการการเงินให้เสร็จ
แหล่งอ้างอิง
- 1996 Leaders' Declaration (Subic, The Philippines, 25 November 1996) — Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC)
- Information Technology Agreement — an explanation — World Trade Organization
- Information Technology Agreement (ITA) — World Trade Organization
- List of ITA participants (as of 9 June 2026) — World Trade Organization
- Briefing note: Expansion of the Information Technology Agreement (ITA) — World Trade Organization
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
- ประเทศและสถานที่
- ฟิลิปปินส์97สิงคโปร์316อินโดนีเซีย149มาเลเซีย188เวียดนาม109
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ
