STS-80 30 ปี ครบ 19 พ.ย. 2026 นับจากวันที่ NASA ส่ง Columbia ขึ้นบิน 17 วัน 15 ชั่วโมง 53 นาที เป็นภารกิจกระสวยอวกาศที่นานที่สุดจนปลดประจำการ
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 8 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- STS-80 30 ปี ครบในวันที่ 19 พฤศจิกายน 2026 นับจากวันที่กระสวยอวกาศ Columbia ขึ้นจากฐานปล่อย 39B เมื่อ 19 พฤศจิกายน 1996 เวลา 14:55:47 น. ตามเวลาฝั่งตะวันออกของสหรัฐฯ
- ภารกิจกินเวลา 17 วัน 15 ชั่วโมง 53 นาที 18 วินาที โคจรรอบโลก 279 รอบ ระยะทางราว 7 ล้านไมล์ NASA ระบุว่าเป็นเที่ยวบินกระสวยอวกาศที่นานที่สุด
- ลูกเรือปล่อยและเก็บดาวเทียมวิจัย 2 ดวง คือกล้องโทรทรรศน์ ORFEUS-SPAS II ที่สังเกตการณ์ได้ 422 ครั้ง และแผ่น Wake Shield Facility-3 ที่ปลูกฟิล์มบางสารกึ่งตัวนำได้ 7 ครั้ง
- Story Musgrave วัย 61 ปี เป็นคนอายุมากที่สุดที่เคยขึ้นสู่อวกาศในเวลานั้น ส่วนการเดินอวกาศ 2 ครั้งถูกยกเลิก เพราะสกรูตัวเล็กหลุดไปขัดกลไกประตูห้องปรับความดัน
STS-80 30 ปี ครบในวันที่ 19 พฤศจิกายน 2026 นับจากวันที่ NASA ส่งกระสวยอวกาศ Columbia ขึ้นจากฐานปล่อย 39B ศูนย์อวกาศเคนเนดี รัฐฟลอริดา เมื่อ 19 พฤศจิกายน 1996 ภารกิจนี้อยู่ในวงโคจร 17 วัน 15 ชั่วโมง 53 นาที และยังเป็นเที่ยวบินกระสวยอวกาศที่นานที่สุดจนโครงการปิดตัว
STS-80 30 ปี: STS-80 คือภารกิจอะไร
STS-80 คือเที่ยวบินที่ 80 ของโครงการกระสวยอวกาศ (Space Shuttle) และเที่ยวบินที่ 21 ของ Columbia ตามคำบรรยายภาพการขึ้นบินในคลังภาพของ NASA ทั้งยังเป็นเที่ยวบินสุดท้ายของปี 1996 หน้าภารกิจของ NASA สรุปว่าจุดเด่นของเที่ยวบินคือการปล่อย ใช้งาน และเก็บยานวิจัยที่บินอิสระ 2 ดวงกลับมาได้สำเร็จ ส่วนการเดินอวกาศ 2 ครั้งที่วางแผนไว้ถูกยกเลิก
| รายการ | ข้อมูลตามหน้าภารกิจของ NASA |
|---|---|
| ยาน | Columbia |
| ฐานปล่อย | 39B ศูนย์อวกาศเคนเนดี |
| ขึ้นบิน | 19 พ.ย. 1996 เวลา 14:55:47 น. (EST) |
| ลงจอด | 7 ธ.ค. 1996 เวลา 06:49:05 น. (EST) ศูนย์อวกาศเคนเนดี รันเวย์ 33 |
| ระยะเวลา | 17 วัน 15 ชั่วโมง 53 นาที 18 วินาที |
| จำนวนรอบโลก | 279 รอบ |
| ความสูงวงโคจร | 218 ไมล์ ความเอียง 28.45 องศา |
| ระยะทาง | ราว 7 ล้านไมล์ |
| ระยะวิ่งหลังแตะพื้น | 8,721 ฟุต ใช้เวลา 62 วินาที |
| สัมภาระหลัก | ORFEUS-SPAS II และ Wake Shield Facility-3 (WSF-3) |
เมื่อเทียบเป็นเวลาประเทศไทย การขึ้นบินตรงกับราว 02:56 น. ของวันที่ 20 พฤศจิกายน 1996 และการลงจอดตรงกับราว 18:49 น. ของวันที่ 7 ธันวาคม 1996 (เราคำนวณจากเวลาที่ NASA ระบุ)
STS-80 30 ปี: ลูกเรือ 5 คนและสถิติของ Story Musgrave
ลูกเรือมี 5 คน ทุกคนเคยบินมาแล้ว คำบรรยายภาพของศูนย์อวกาศเคนเนดีจึงเรียกว่า "ลูกเรือรุ่นเก๋า" (veteran crew)
- Kenneth D. Cockrell ผู้บังคับการ
- Kent V. Rominger นักบิน
- Tamara E. Jernigan ผู้เชี่ยวชาญภารกิจ
- Story Musgrave ผู้เชี่ยวชาญภารกิจ
- Thomas D. Jones ผู้เชี่ยวชาญภารกิจ
คำบรรยายภาพเดียวกันระบุว่า Musgrave ในวัย 61 ปี กลายเป็นคนอายุมากที่สุดที่เคยขึ้นสู่อวกาศ เขายังทำสถิติเท่ากับ John Young ในจำนวนเที่ยวบินอวกาศมากที่สุดของมนุษย์คนหนึ่ง และเป็นเที่ยวบินกระสวยอวกาศครั้งที่ 6 ของเขา ซึ่งมากที่สุดในบรรดาผู้ที่เคยบินกับยานใช้ซ้ำได้ของ NASA ในเวลานั้น
STS-80 30 ปี: กว่าจะได้ขึ้นบินต้องเลื่อนหลายรอบ
หน้าภารกิจของ NASA บันทึกว่า STS-80 เดิมกำหนดขึ้นบินวันที่ 31 ตุลาคม 1996 แต่ต้องเลื่อนต่อกันหลายครั้ง
- จรวดเชื้อเพลิงแข็งถูกสลับไปใช้กับ STS-79 และ STS-79 เองขึ้นบินช้ากว่ากำหนด
- พายุเฮอริเคน Fran ต้นเดือนกันยายน ทำให้งานประกอบจรวดในอาคาร Vehicle Assembly Building ต้องหยุด วันขึ้นบินจึงเลื่อนเป็น 8 พฤศจิกายน
- การกัดกร่อนในหัวฉีดจรวดของ STS-79 ทำให้วิศวกรขอเวลาศึกษาเพิ่ม การประชุมวันที่ 4 พฤศจิกายนเลื่อนวันขึ้นบินเป็นไม่เร็วกว่า 15 พฤศจิกายน
- จรวด Atlas เชิงพาณิชย์ ที่กำหนดยิงวันที่ 13 พฤศจิกายนถูกยกเลิก ประกอบกับพยากรณ์อากาศแย่หลายวัน การนับถอยหลังจึงพักยาว และวันขึ้นบินเลื่อนเป็น 19 พฤศจิกายน
วันขึ้นบินจริง Columbia ออกจากฐานช้ากว่าเปิดหน้าต่างการปล่อยราว 3 นาที เพราะการนับถอยหลังหยุดที่ T-31 วินาที เพื่อตรวจค่าความเข้มข้นของไฮโดรเจนในห้องเครื่องยนต์ท้ายยาน
STS-80 30 ปี: ดาวเทียม 2 ดวงที่ปล่อยและเก็บกลับ
งานหลักของ STS-80 คือการปล่อยยานวิจัยที่บินอิสระออกไปทำงาน แล้วตามไปเก็บกลับเข้าห้องเก็บสัมภาระ
ORFEUS-SPAS II: กล้องโทรทรรศน์อัลตราไวโอเลต
ORFEUS-SPAS II ถูกปล่อยในวันแรกของภารกิจ แล้วเก็บข้อมูลราว 2 สัปดาห์ คำบรรยายภาพของ NASA ระบุว่ายานนี้สร้างโดยสำนักงานอวกาศเยอรมนี DARA สังเกตการณ์ในช่วงคลื่นสั้นมาก (อัลตราไวโอเลตไกลและอัลตราไวโอเลตสุดขั้ว) เพื่อศึกษาบรรยากาศของดาวฤกษ์ร้อน การเย็นตัวของดาวแคระขาว จานพอกพูนมวลรอบดาวที่ยุบตัว ซากซูเปอร์โนวา และสสารระหว่างดาว
ผลตามหน้าภารกิจของ NASA คือ ทำเป้าหมายได้ครบ สังเกตการณ์ได้ราว 422 ครั้ง จากวัตถุเกือบ 150 ชิ้น ตั้งแต่ดวงจันทร์ ดาวฤกษ์ใกล้โลก ดาวในดาราจักรอื่น ไปจนถึงเควซาร์ 3C273 และได้ข้อมูลมากกว่าเที่ยวบินแรกของยานนี้เมื่อปี 1993 เกินสองเท่า
Wake Shield Facility-3: โรงงานฟิล์มบางในอวกาศ
Wake Shield Facility (WSF) เป็นจานสเตนเลสเส้นผ่านศูนย์กลาง 12 ฟุต ที่บินแยกจากกระสวยอวกาศเพื่อสร้างสภาพสุญญากาศสูงยิ่ง (ultravacuum) ด้านหลังจาน สำหรับปลูกฟิล์มบางของสารกึ่งตัวนำที่ใช้ในอิเล็กทรอนิกส์ขั้นสูง WSF-3 ถูกปล่อยในวันที่ 4 ของภารกิจ บินอิสระ 3 วันก่อนถูกเก็บกลับ NASA ระบุว่าปลูกฟิล์มได้สูงสุด 7 ครั้ง และฮาร์ดแวร์ทำงานแทบไม่มีข้อบกพร่อง
STS-80 30 ปี: ประตูที่เปิดไม่ออกและการเดินอวกาศที่ถูกยกเลิก
แผนเดิมมีการเดินอวกาศ 2 ครั้ง ครั้งละ 6 ชั่วโมง โดย Jernigan และ Jones เพื่อทดสอบอุปกรณ์และขั้นตอนที่จะใช้สร้างและซ่อมบำรุงสถานีอวกาศนานาชาติ (ISS) แต่ลูกเรือเปิดประตูด้านนอกของห้องปรับความดัน (airlock) ไม่ได้ เมื่อหาสาเหตุไม่พบ ผู้จัดการภารกิจจึงตัดสินใจว่าไม่ควรเสี่ยงให้ประตูหรือซีลเสียหาย และยกเลิกการเดินอวกาศทั้ง 2 ครั้ง
ลูกเรือยังได้ทดสอบเครื่องมือ Pistol Grip Tool ซึ่งคล้ายสว่านมือถือ ภายในห้องกลางลำ (middeck) แทน หลังลงจอด การตรวจพบว่าสกรูตัวเล็กหลุดจากชุดประกอบภายใน ไปติดอยู่ในตัวขับ (actuator) ซึ่งเป็นกลไกแบบกล่องเฟืองที่ขยับคานล็อกประตู เมื่อเปลี่ยนตัวขับใหม่ ประตูก็เปิดได้ง่าย
STS-80 30 ปี: งานทดลองอื่นบนห้องกลางลำ
นอกจากดาวเทียม 2 ดวงที่คนจำได้ในวาระ STS-80 30 ปี หน้าภารกิจของ NASA ยังระบุงานทดลองขนาดเล็กอีกหลายชุดที่ลูกเรือดูแลตลอดเกือบ 18 วัน ซึ่งเป็นงานที่ภารกิจยาวแบบนี้ทำได้ดี เพราะการทดลองทางชีววิทยาและวัสดุต้องการเวลาในสภาพไร้น้ำหนักนานพอ
| งานทดลอง | สิ่งที่ศึกษา ตามหน้าภารกิจของ NASA |
|---|---|
| Space Experiment Module (SEM) | เปิดโอกาสให้นักเรียนนักศึกษาส่งงานทดลองขึ้นสู่อวกาศ |
| NIH-R4 | งานร่วมชุดที่ 4 ของ NASA กับ National Institutes of Health ศึกษาบทบาทของแคลเซียมในการควบคุมความดันโลหิต |
| NASA/CCM-A | หนึ่งในชุดการทดลองเซลล์กระดูกบนกระสวยอวกาศ |
| BRIC-09 | ผลของสภาพไร้น้ำหนักต่อต้นกล้ามะเขือเทศและยาสูบที่ดัดแปลงพันธุกรรม |
| CMIX-5 | การทดลองเชิงพาณิชย์ชุดสุดท้ายของซีรีส์บนกระสวยอวกาศ |
| VIEW-CPL | วิธีระบายความร้อนของยานอวกาศด้วยวงจรน้ำแบบ capillary pumped loop |
| Space Vision System | ระบบติดตามตำแหน่งและแนวของโครงสร้างในอวกาศ |
ระบบ Space Vision System และการทดสอบเครื่องมือ Pistol Grip Tool บอกทิศทางของยุคนั้นชัดเจน คือภารกิจกระสวยอวกาศช่วงนั้นถูกใช้เตรียมงานประกอบและซ่อมบำรุงสถานีอวกาศนานาชาติ
STS-80 30 ปี: Thanksgiving ในอวกาศและการเลื่อนลงจอด
ภารกิจที่ยาวเกือบ 18 วันทำให้ลูกเรือฉลองวัน Thanksgiving บน Columbia บทความของ NASA เล่าว่า ปีนั้นเป็น Thanksgiving ครั้งที่สามในวงโคจรของ Musgrave และลูกเรือได้ส่งคำอวยพรผ่านวิทยุถึง John E. Blaha ซึ่งอยู่บนสถานีอวกาศ Mir กับนักบินอวกาศรัสเซีย 2 คน รวมเป็นคน 8 คนในยาน 2 ลำ
ช่วงท้ายภารกิจ สภาพอากาศทำให้ต้องยกเลิกการลงจอดในวันที่ 5 และ 6 ธันวาคม คำบรรยายภาพของศูนย์อวกาศเคนเนดีระบุว่าเวลาที่อยู่ในวงโคจรนานขึ้นนี้ทำให้ลูกเรือทำสถิติเที่ยวบินกระสวยอวกาศที่นานที่สุดครั้งใหม่ แซงสถิติ 16 วัน 21 ชั่วโมงของ STS-78 ที่ทำไว้ต้นปีเดียวกัน Columbia ลงจอดเช้ามืดวันที่ 7 ธันวาคม 1996 บนรันเวย์ 33 ของ Shuttle Landing Facility นับเป็นการลงจอดครั้งที่ 33 ที่ศูนย์อวกาศเคนเนดี
STS-80 30 ปี: ลำดับสถิติภารกิจที่นานที่สุด
บทความของ NASA เรื่องนักบินอวกาศรุ่นที่ 13 ไล่สถิติความยาวภารกิจกระสวยอวกาศที่ถูกทำลายต่อกันในช่วงปี 1993–1996 ก่อน STS-80 จะปิดท้าย
| ปี | ภารกิจ | ระยะเวลา (ตามหน้าภารกิจของ NASA) | สถานะสถิติ |
|---|---|---|---|
| 1993 | SLS-2 (Columbia) | 14 วัน | นานที่สุดในเวลานั้น |
| 1994 | IML-2 (Columbia) | เกือบ 15 วัน | นานที่สุดในเวลานั้น |
| มี.ค. 1995 | STS-67 Astro-2 (Endeavour) | 16 วัน 15 ชั่วโมง 8 นาที 48 วินาที | นานที่สุดในเวลานั้น |
| มิ.ย. 1996 | STS-78 (Columbia) | 16 วัน 21 ชั่วโมง 47 นาที 45 วินาที | นานที่สุดในเวลานั้น |
| พ.ย.–ธ.ค. 1996 | STS-80 (Columbia) | 17 วัน 15 ชั่วโมง 53 นาที 18 วินาที | นานที่สุดของโครงการ |
ถึงวาระ STS-80 30 ปี บทความเดียวกันยังระบุว่า STS-80 "ครองสถิติเที่ยวบินกระสวยอวกาศที่นานที่สุด" และหน้า Shuttle Fleet Left Mark in Space, Hearts ของ NASA ก็บันทึกเดือนพฤศจิกายน 1996 ไว้ว่า Columbia บินภารกิจกระสวยอวกาศที่นานที่สุด 17 วัน 15 ชั่วโมง 53 นาที
มรดกที่เหลือถึงปัจจุบัน
มองย้อนกลับไปในวาระ STS-80 30 ปี สิ่งที่ภารกิจนี้ทิ้งไว้มีอย่างน้อย 3 เรื่อง
- สถิติที่ไม่มีใครทำลายได้อีก โครงการกระสวยอวกาศปิดตัวไปแล้ว ตัวเลข 17 วัน 15 ชั่วโมง 53 นาทีจึงเป็นสถิติสุดท้ายของยานประเภทนี้
- บทเรียนจากชิ้นส่วนเล็ก ๆ หน้าภารกิจของ NASA ระบุว่าหลังพบสกรูในตัวขับประตู ได้มีการวิเคราะห์ว่าต้องตรวจประตูเพิ่มอย่างไรเพื่อไม่ให้ปัญหาเกิดซ้ำ การเดินอวกาศที่ถูกยกเลิกในครั้งนั้นตั้งใจเป็นการซ้อมให้งานสร้าง ISS
- งานวิทยาศาสตร์ที่พิสูจน์ว่าทำได้ ORFEUS-SPAS II ได้ข้อมูลอัลตราไวโอเลตมากกว่าเที่ยวบินแรกเกินสองเท่า ส่วน WSF-3 แสดงว่าการปลูกฟิล์มสารกึ่งตัวนำในสุญญากาศของวงโคจรทำได้หลายครั้งในภารกิจเดียว
15 ปีก่อนหน้า Columbia เคยเป็นยานลำแรกที่กลับขึ้นสู่อวกาศซ้ำในภารกิจ STS-2 วาระ STS-80 30 ปี จึงเป็นอีกหลักหมุดของยานลำเดียวกัน อ่านเรื่องย้อนอดีตอื่น ๆ ได้ที่หมวดประวัติศาสตร์
ภาพบันทึก
คำถามที่พบบ่อย
STS-80 30 ปี นับจากวันไหน?
STS-80 30 ปี นับจากวันที่ 19 พฤศจิกายน 1996 ซึ่งกระสวยอวกาศ Columbia ขึ้นจากฐานปล่อย 39B ศูนย์อวกาศเคนเนดี เวลา 14:55:47 น. ตามเวลาฝั่งตะวันออกของสหรัฐฯ หรือราว 02:56 น. ของวันที่ 20 พฤศจิกายน ตามเวลาประเทศไทย จึงครบ 30 ปีในวันที่ 19 พฤศจิกายน 2026
ภารกิจ STS-80 นานแค่ไหน?
หน้าภารกิจของ NASA ระบุว่า STS-80 กินเวลา 17 วัน 15 ชั่วโมง 53 นาที 18 วินาที ลงจอดที่ศูนย์อวกาศเคนเนดีวันที่ 7 ธันวาคม 1996 หลังเลื่อนการลงจอดสองวันเพราะสภาพอากาศ ในวาระ STS-80 30 ปี NASA ยังเรียกเที่ยวบินนี้ว่าเที่ยวบินกระสวยอวกาศที่นานที่สุด
ทำไมลูกเรือ STS-80 ไม่ได้เดินอวกาศ?
ย้อนไป STS-80 30 ปีก่อน ลูกเรือเปิดประตูด้านนอกของห้องปรับความดันไม่ได้ NASA จึงยกเลิกการเดินอวกาศ 6 ชั่วโมง 2 ครั้งของ Tamara E. Jernigan และ Thomas D. Jones การตรวจหลังลงจอดพบสกรูตัวเล็กหลุดจากชุดประกอบภายในไปติดในตัวขับกลไกล็อกประตู เมื่อเปลี่ยนตัวขับใหม่ ประตูก็เปิดได้ง่าย
ในวาระ STS-80 30 ปี ลูกเรือของภารกิจมีใครบ้าง?
ในวาระ STS-80 30 ปี NASA บันทึกว่าลูกเรือมี 5 คน คือ Kenneth D. Cockrell ผู้บังคับการ Kent V. Rominger นักบิน และผู้เชี่ยวชาญภารกิจ 3 คน คือ Tamara E. Jernigan, Story Musgrave และ Thomas D. Jones โดย Musgrave วัย 61 ปีเป็นคนอายุมากที่สุดที่เคยขึ้นสู่อวกาศในเวลานั้น
แหล่งอ้างอิง
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
- องค์กรและบริษัท
- NASA58
- ประเทศและสถานที่
- สหรัฐอเมริกา768เยอรมนี170รัสเซีย80
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ