Cisco เปิดตัว Quantum Network Controller ต้นแบบ control plane ของเครือข่ายควอนตัม
Cisco เปิดตัว Quantum Network Controller ต้นแบบงานวิจัยเมื่อ 6 ต.ค. 2026 ให้แอปขอ entanglement จากเครือข่ายควอนตัมได้แบบบริการ พร้อมคอมไพเลอร์รุ่น 0.2.0
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 5 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- Cisco เปิดตัวต้นแบบงานวิจัยสองชิ้นเมื่อ 6 ตุลาคม 2026 คือ Quantum Network Controller ซึ่งเป็น control plane ของเครือข่ายควอนตัม และ Network-Aware Quantum Compiler v0.2.0 ซึ่งเป็นแอปพลิเคชันแรกที่ทำงานบนมัน
- Controller ให้แอปขอ entanglement โดยระบุปลายทาง อัตรา fidelity และจังหวะเวลา ตามแนวคิดที่ Cisco เรียกว่า Entanglement-as-a-Service (EaaS) โดยมี Hardware Abstraction Layer รองรับฮาร์ดแวร์หลายผู้ผลิต
- Cisco ระบุว่าการเชื่อม 1,000 โหนดควอนตัมแบบจุดต่อจุดต้องใช้ลิงก์เฉพาะเกือบ 500,000 เส้น จึงต้องมีสวิตช์และซอฟต์แวร์ควบคุมกลางแทน
- ในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 ซอฟต์แวร์ของ Cisco ประสานการกระจาย entanglement หลายโหนดบนไฟเบอร์โทรคมนาคมจริงในนิวยอร์ก 17.6 กิโลเมตร ได้ polarization fidelity มากกว่า 99% ที่อุณหภูมิห้อง
Cisco เปิดตัว Quantum Network Controller เมื่อ 6 ตุลาคม 2026 เป็นต้นแบบงานวิจัยที่ทำหน้าที่ control plane ของเครือข่ายควอนตัม พร้อม Network-Aware Quantum Compiler v0.2.0 ซึ่งเป็นแอปพลิเคชันแรกที่ทำงานบนมัน เป้าหมายคือให้แอปขอ entanglement ระหว่างอุปกรณ์ได้เหมือนเรียกใช้บริการคลาวด์ แทนการตั้งค่าทีละอุปกรณ์ทีละลิงก์
Quantum Network Controller แก้ปัญหาอะไร
Vijoy Pandey รองประธานอาวุโสและผู้จัดการทั่วไปของ Outshift by Cisco หน่วยบ่มเพาะเทคโนโลยีใหม่ของบริษัท อธิบายว่าจำนวนคิวบิตที่งานจริงต้องการยังมากกว่าที่โปรเซสเซอร์ควอนตัมตัวเดียวรองรับ การขยายขนาดจึงต้องมาจากการเชื่อมหลายเครื่องเข้าด้วยกัน ไม่ใช่การเพิ่มคิวบิตอย่างเดียว
ปัญหาคือเครือข่ายควอนตัมทุกวันนี้สร้างแบบจุดต่อจุด ทีละลิงก์ จึงมีได้ไม่กี่โหนด Cisco คำนวณว่าการเชื่อม 1,000 โหนดแบบนี้ต้องใช้ลิงก์เฉพาะเกือบ 500,000 เส้น ก่อนหน้านี้ในปี 2026 บริษัทจึงเปิดตัว Universal Quantum Switch ต้นแบบสวิตช์ที่ให้ทุกโหนดเชื่อมหากันผ่านโครงข่ายร่วมชุดเดียว และ Quantum Network Controller คือซอฟต์แวร์ที่ตัดสินใจว่าใครได้ entanglement คุณภาพเท่าไร ลำดับใด และในจังหวะเวลาใด
Pandey สรุปไว้ว่า "Applications should be able to state what they need from a quantum network and receive it." หรือแอปควรบอกได้ว่าต้องการอะไรจากเครือข่ายควอนตัมแล้วได้สิ่งนั้นไป
สถาปัตยกรรมของ Quantum Network Controller และ Entanglement-as-a-Service
ตามบทความของทีม Outshift ซึ่งเขียนโดย Reza Nejabati หัวหน้าฝ่ายวิจัยควอนตัมของ Cisco ตัว Quantum Network Controller แบ่งงานเป็นชั้นดังนี้
- Northbound API แอปส่งคำขอ entanglement โดยระบุปลายทาง อัตรา fidelity และจังหวะเวลา Cisco เรียกโมเดลนี้ว่า Entanglement-as-a-Service (EaaS)
- Protocol engine ถือว่าการกระจาย entanglement การ swapping และ teleportation เป็นขั้นตอนพื้นฐานของเครือข่าย และติดตามสถานะแต่ละขั้น เช่น การเตรียมทรัพยากร การซิงก์เวลา และ heralding
- Scheduler จัดจังหวะการยิงแหล่งกำเนิดโฟตอน หน้าต่างการตรวจวัด และการจองอุปกรณ์ที่มีจำกัด เพราะสถานะควอนตัมรอในบัฟเฟอร์นานแบบแพ็กเก็ตไม่ได้
- Hardware Abstraction Layer (HAL) มีอินเทอร์เฟซมาตรฐานต่อประเภทอุปกรณ์ เช่น แหล่งกำเนิด entanglement สวิตช์ ตัวตรวจวัด ระบบเวลา และหน่วยความจำ ฮาร์ดแวร์ของผู้ผลิตรายใดก็ต่อผ่าน adapter แบบเดียวกัน
จุดที่ต่างจากเครือข่ายทั่วไปมากคือ Quantum Network Controller อ่านข้อมูลควอนตัมที่วิ่งผ่านไม่ได้ เพราะการอ่านจะทำลายสถานะนั้น จึงตรวจคุณภาพลิงก์ด้วยสถิติ ปรับจูน ลองใหม่ หรือเริ่มต้นใหม่ตามขั้นตอนที่กำหนดไว้ และเรียกคนมาช่วยเมื่อแก้เองไม่ได้เท่านั้น เมื่องานจบก็คืนฮาร์ดแวร์ทันที Cisco ระบุว่าฮาร์ดแวร์จาก Qunnect บริษัทในบรุกลิน และ Swabian Instruments เชื่อมต่อผ่าน HAL แบบเดียวกัน
Network-Aware Quantum Compiler v0.2.0 งานแรกบน Controller
Compiler ตัดสินว่าโปรแกรมควอนตัมควรแบ่งไปรันบนโปรเซสเซอร์ใดบ้าง แล้วแปลงเป็นคำขอ entanglement ส่งให้ Quantum Network Controller ผ่าน API เดียวกับที่แอปอื่นใช้ ไม่มีสิทธิพิเศษ สิ่งที่รุ่น 0.2.0 ทำได้สรุปได้ดังนี้
| ส่วนประกอบ | สิ่งที่ทำ |
|---|---|
| โมเดลเครือข่าย | จำลอง QPU สวิตช์โฟตอนิก ไฟเบอร์ (การสูญเสียและความหน่วง) และโทโพโลยี เช่น Clos, BCube, Fat-Tree |
| การแบ่งวงจร | มีสามวิธี คือ Kernighan–Lin, METIS และตัวแบ่งตามช่วงเวลาที่ Cisco พัฒนาเอง |
| ตัวจัดตาราง | มองล่วงหน้าเพื่อสร้าง EPR pair ก่อนถึงคิวใช้งาน และติดตามคู่ที่หมดอายุก่อนถูกใช้ |
| Error correction แบบกระจาย | ส่วนใหม่ในรุ่นนี้ คิดผลของเครือข่ายเมื่อ surface-code patch อยู่คนละ QPU |
Cisco ระบุว่ารุ่น 0.2.0 พร้อมให้ขอสิทธิ์ใช้ SDK แล้วผ่านหน้าเอกสาร qndk บนเว็บ Outshift
จากไฟเบอร์จริงในนิวยอร์กถึงซอฟต์แวร์ควบคุม
ในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 ซอฟต์แวร์ของ Cisco ประสานการกระจายและ swapping ของ entanglement หลายโหนดร่วมกับฮาร์ดแวร์ของพันธมิตร บนไฟเบอร์โทรคมนาคมเชิงพาณิชย์ที่ติดตั้งอยู่จริงในนิวยอร์กระยะ 17.6 กิโลเมตร ได้ polarization fidelity มากกว่า 99% ที่อุณหภูมิห้อง Cisco ใช้ผลนี้ยืนยันว่าซอฟต์แวร์ของตนคุมฮาร์ดแวร์หลายผู้ผลิตบนไฟเบอร์จริงได้
นอกจากงานคำนวณ Cisco วางให้แอปด้านความปลอดภัยและการประสานงาน เช่น Quantum Alert และ Quantum Sync ขอ entanglement ด้วยวิธีเดียวกัน โดยงาน sensing จะตามมาภายหลัง
ทำไมเรื่องนี้สำคัญ
Cisco มองว่าเครือข่ายควอนตัมจะขยายได้ด้วยชั้นซอฟต์แวร์ควบคุม ไม่ใช่ด้วยฮาร์ดแวร์อย่างเดียว เหตุผลคล้ายกับเครือข่ายแบบเดิมที่ซอฟต์แวร์ควบคุมกลางทำให้คนดูแลไม่ต้องตั้งค่าอุปกรณ์ทีละตัว การที่ผู้ผลิตอุปกรณ์เครือข่ายรายใหญ่เริ่มกำหนด API ฝั่งแอปและ HAL ฝั่งฮาร์ดแวร์ตั้งแต่ตอนนี้ อาจกลายเป็นแบบอย่างให้ผู้ผลิตฮาร์ดแวร์ควอนตัมรายอื่นออกแบบอุปกรณ์ให้ต่อเข้ากันได้
อย่างไรก็ตาม Cisco เรียกทั้ง Quantum Network Controller และ Compiler ว่าต้นแบบงานวิจัย และไม่ได้ระบุราคาหรือกำหนดวางขาย ข่าวนี้จึงเป็นสัญญาณทิศทางระยะยาว ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ที่องค์กรต้องตัดสินใจซื้อในปีนี้
ผลต่อองค์กรไทย
- อย่าสับสนเครือข่ายควอนตัมกับ PQC งานที่องค์กรต้องทำก่อนคือย้ายไปใช้การเข้ารหัสต้านควอนตัม (Post-Quantum Cryptography) ซึ่งเริ่มเปิดเป็นค่าเริ่มต้นในซอฟต์แวร์แล้ว ดูตัวอย่างจากข่าว Java 27 ที่เปิด TLS 1.3 ต้านควอนตัมเป็นค่าเริ่มต้น
- มหาวิทยาลัยและหน่วยงานวิจัย ที่ทำงานด้านควอนตัมขอสิทธิ์ใช้ SDK ของ Network-Aware Quantum Compiler เพื่อทดลองแบ่งวงจรข้ามหลาย QPU บนเครือข่ายจำลองได้แล้ว
- ผู้ให้บริการโทรคมนาคมและเจ้าของไฟเบอร์ ควรติดตามผลทดสอบบนไฟเบอร์เชิงพาณิชย์แบบที่นิวยอร์ก เพราะเครือข่ายควอนตัมในอนาคตอาจต้องใช้ไฟเบอร์ที่ติดตั้งอยู่แล้ว
- ฝ่ายจัดซื้อเครือข่าย ไม่ต้องเปลี่ยนแผนลงทุนปี 2026–2027 เพราะ Quantum Network Controller ยังไม่ใช่ผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์
ติดตามข่าวเครือข่ายองค์กรและเทคโนโลยีใหม่ได้ที่หมวดเครือข่าย
คำถามที่พบบ่อย
Quantum Network Controller ของ Cisco คืออะไร?
Quantum Network Controller เป็นต้นแบบงานวิจัยที่ Cisco เปิดตัวเมื่อ 6 ตุลาคม 2026 ทำหน้าที่เป็น control plane ของเครือข่ายควอนตัม แอปพลิเคชันส่งคำขอ entanglement ระหว่างปลายทางพร้อมอัตรา fidelity และเวลาที่ต้องการ แล้ว Controller จัดการอุปกรณ์ เส้นทาง และการลองใหม่ให้เอง
Entanglement-as-a-Service คืออะไร?
เป็นแนวคิดที่ Cisco ใช้กับ Quantum Network Controller คือให้แอปพลิเคชันขอ entanglement จากเครือข่ายตามต้องการ โดยไม่ต้องรู้ว่าอุปกรณ์สร้างมันอย่างไร Cisco เทียบว่าเหมือนที่คลาวด์ทำให้ CPU กลายเป็นทรัพยากรที่จัดสรรตามความต้องการ
องค์กรนำ Quantum Network Controller ไปใช้งานจริงได้หรือยัง?
ยังไม่ได้ Cisco ระบุว่า Quantum Network Controller เป็นต้นแบบงานวิจัย ส่วน Network-Aware Quantum Compiler v0.2.0 เปิดให้ขอสิทธิ์ใช้ SDK ผ่านเอกสารบนเว็บ Outshift สำหรับนักวิจัยที่ต้องการทดลองแบ่งวงจรควอนตัมข้ามหลายโปรเซสเซอร์
เครือข่ายควอนตัมต่างจากการเข้ารหัสต้านควอนตัม (PQC) อย่างไร?
เครือข่ายควอนตัมส่ง entanglement ระหว่างอุปกรณ์ควอนตัมเพื่อเชื่อมคอมพิวเตอร์ควอนตัม งานด้านความปลอดภัย และ sensing ส่วนการเข้ารหัสต้านควอนตัมเป็นอัลกอริทึมที่รันบนคอมพิวเตอร์และเครือข่ายเดิมได้เลย สำหรับองค์กรส่วนใหญ่ PQC คือเรื่องที่ต้องวางแผนก่อน Quantum Network Controller ซึ่งยังเป็นงานวิจัย
แหล่งอ้างอิง
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ