ครม. สั่งชะลอบัญชีนวัตกรรมไทย ให้สำนักงบประมาณทบทวนภายใน 60 วัน หลังใช้มา 10 ปี

ตัวเลข 10 ปีก่อนชะลอบัญชีนวัตกรรมไทย

สำนักงบประมาณเริ่มประกาศบัญชีนวัตกรรมไทยฉบับแรกเมื่อมกราคม 2559 จนถึงกันยายน 2569 ประกาศแล้ว 115 ฉบับ รวม 940 ผลงาน ในจำนวนนี้ครบกำหนดอายุสิทธิ 396 ผลงาน ได้รับการทบทวนสิทธิหลังครบอายุ 26 ผลงาน ยกเลิก 3 ผลงาน และคงเหลือ 567 ผลงาน

ยอดจำหน่ายในปีงบประมาณ 2567 สูงกว่าปี 2560 ราว 24 เท่า แต่ผลงานที่มีหน่วยงานรัฐซื้อจริงในปี 2567 มี 183 จาก 759 ผลงาน หรือไม่ถึงหนึ่งในสี่

6 ประเด็นที่ทำให้ต้องชะลอบัญชีนวัตกรรมไทย

เรื่องที่สำนักงบประมาณเสนอ ครม. ก่อนมีมติชะลอบัญชีนวัตกรรมไทย สรุปประเด็นสำคัญของมาตรการนี้ไว้ 6 ข้อ

1. ประสิทธิผลของมาตรการ มูลค่าการจัดซื้อเพิ่มขึ้นมาก แต่สัดส่วนผลงานที่ถูกจัดซื้อเทียบกับผลงานในบัญชีลดลง และการซื้อยังกระจุกอยู่ที่ผลิตภัณฑ์กลุ่มเดิม
2. ความซ้ำซ้อนกับระบบอื่น เช่น ราคากลางยา บัญชีรายการครุภัณฑ์ทางการแพทย์ บัญชีบริการดิจิทัล และราคาปัจจัยการผลิตทางการเกษตร
3. การตรวจสอบราคา ผลิตภัณฑ์หลากหลาย บางรายจ้างผลิตหรือนำเข้าวัตถุดิบหลัก มีต้นทุนวิจัยและทดสอบสูง หรือมีต้นทุนผู้แทนจำหน่าย ทำให้ตรวจโครงสร้างต้นทุนและเทียบราคาได้ยาก
4. การแข่งขันและความโปร่งใส ข้อเสนอแนะของคณะกรรมการ ป.ป.ช. และข้อสังเกตของคณะกรรมาธิการ ชี้ความเสี่ยงต่อการผูกขาด การเอื้อประโยชน์ผู้ขายรายใดรายหนึ่ง และการติดตามประเมินผลที่ยังไม่มีประสิทธิภาพ
5. หลักการสากล หลักการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐของ OECD และความตกลงว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างโดยรัฐของ WTO เน้นการไม่เลือกปฏิบัติ ความโปร่งใส และการแข่งขัน
6. ข้อร้องเรียน มีกรณีที่นำรายการในบัญชีไปกำหนดในแบบรูปรายการงานก่อสร้าง แต่คู่สัญญาที่ไม่ใช่ผู้จำหน่ายหรือผู้แทนจำหน่ายหาสินค้าไม่ได้ จนกระทบการส่งมอบงาน

ทำไมเรื่องนี้สำคัญ

บัญชีนวัตกรรมไทยเป็นช่องทางที่รัฐใช้เป็นตลาดแรกของผลิตภัณฑ์และบริการนวัตกรรมของผู้ประกอบการไทย หน้าบริการของ สนช. ระบุว่าผู้ขอขึ้นทะเบียนต้องเป็นนิติบุคคลที่มีผู้ถือหุ้นเป็นบุคคลสัญชาติไทยหรือนิติบุคคลไทยไม่น้อยกว่าร้อยละ 51 หรือเป็นหน่วยงานรัฐ และผลงานที่ยื่นกับ สนช. ตั้งแต่ 1 ตุลาคม 2569 ได้สิทธิในบัญชี 5 ปี

มาตรการนี้ถูกปรับมาแล้วหลายรอบในปีนี้ ครม. มีมติเมื่อ 26 พฤษภาคม 2569 ย้ายหน้าที่ตรวจสอบคุณสมบัติจาก สวทช. ไปให้ สนช. ตั้งแต่ 1 ตุลาคม 2569 และเมื่อ 14 ตุลาคม 2569 เห็นชอบข้อเสนอของคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ (ก.พ.ร.) ให้ทบทวนนิยามของคำว่านวัตกรรม หลักเกณฑ์ และระยะเวลาสิทธิประโยชน์ มติชะลอบัญชีนวัตกรรมไทยวันที่ 3 พฤศจิกายนจึงเป็นการหยุดการประกาศใหม่ไว้ระหว่างทบทวนทั้งระบบ

ผลต่อองค์กรไทยหลังชะลอบัญชีนวัตกรรมไทย

• ผู้ประกอบการที่รอขึ้นบัญชี ติดตามประกาศของ สนช. ระหว่างชะลอบัญชีนวัตกรรมไทย เพราะการพิจารณาจัดทำและประกาศบัญชีใหม่ถูกชะลอไว้ระหว่างทบทวน
• ผู้ประกอบการที่อยู่ในบัญชีแล้ว ตรวจวันครบอายุสิทธิของผลงาน และเตรียมเอกสารต้นทุนและราคาไว้ เพราะการตรวจสอบราคาเป็นหนึ่งในประเด็นที่ถูกทบทวน
• หน่วยงานรัฐที่วางแผนจัดซื้อ ระหว่างชะลอบัญชีนวัตกรรมไทย ทบทวนแผนที่อิงรายการในบัญชีนวัตกรรมไทย และดูช่องทางอื่นที่มติอ้างถึง เช่น บัญชีบริการดิจิทัล สำหรับระบบไอที
• ผู้รับเหมางานก่อสร้าง ตรวจแบบรูปรายการที่ระบุสินค้าในบัญชี เพราะข้อร้องเรียนเรื่องหาสินค้าไม่ได้ถูกยกขึ้นในมติ
• ติดตามผลภายใน 60 วัน ข้อสรุปหลังชะลอบัญชีนวัตกรรมไทยของสำนักงบประมาณจะกลับเข้า ครม. อีกครั้ง ซึ่งอาจเปลี่ยนหลักเกณฑ์และสิทธิประโยชน์ของบัญชี

อ่านเรื่องที่เกี่ยวข้องคู่มือจัดซื้อคลาวด์ภาครัฐ ปีงบประมาณ 2570

บริการของ THAI DATA CLOUD ที่เกี่ยวข้อง

ระหว่างที่บัญชีนวัตกรรมไทยถูกชะลอ หน่วยงานรัฐที่จัดหาระบบไอทียังมีช่องทางบัญชีบริการดิจิทัลที่มติ ครม. อ้างถึง Government Cloud ของ THAI DATA CLOUD ได้มาตรฐาน ISO 27001 และ ISO 22301 รองรับนโยบาย Cloud First, PDPA และ พ.ร.บ.ไซเบอร์ฯ และจัดซื้อผ่านบัญชีบริการดิจิทัลได้ (THAI DATA CLOUD เป็นผู้ดำเนินงานเว็บไซต์นี้)

ติดตามกฎระเบียบและนโยบายภาครัฐได้ที่หมวดนโยบาย