2026 ED138 ว่าที่ดาวเคราะห์แคระดวงแรกจากกล้อง Rubin ขนาดราว 600–1,500 กิโลเมตร
2026 ED138 คือวัตถุพ้นดาวเนปจูนขนาดราว 600–1,500 กม. ที่หอสังเกตการณ์ Vera C. Rubin พบและศูนย์ MPC ประกาศ 27 ต.ค. 2026 อาจเป็นดาวเคราะห์แคระ แต่ยังต้องยืนยัน
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 4 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- ศูนย์ดาวเคราะห์น้อย (MPC) ของสหพันธ์ดาราศาสตร์สากลประกาศการค้นพบ 2026 ED138 เมื่อ 27 ตุลาคม 2026 เป็นว่าที่ดาวเคราะห์แคระดวงแรกจาก NSF–DOE Vera C. Rubin Observatory
- ทีมประเมินขนาดไว้ 600–1,500 กิโลเมตร จากระยะ ความสว่าง และค่าการสะท้อนแสงโดยประมาณ ต้องสังเกตในย่านอินฟราเรดเพิ่มก่อนยืนยันขนาดและสถานะ
- ปัจจุบันวัตถุอยู่ห่างดวงอาทิตย์ราว 46 หน่วยดาราศาสตร์ ไกลกว่าระยะเฉลี่ยของดาวพลูโตที่ 40 หน่วยดาราศาสตร์ วงโคจรเอียงเกือบ 25 องศา
- Matthew Holman พบวัตถุนี้เมื่อ 13 ตุลาคม 2026 จากข้อมูลที่กล้อง Simonyi ถ่ายไว้ 30 ครั้งใน 20 คืน ระหว่าง 4 มีนาคมถึง 11 กรกฎาคม และภาพเก่าจาก DECam ช่วยย้อนวงโคจรได้กว่า 10 ปี
- ถ้ายืนยันได้ จะเข้าร่วมดาวเคราะห์แคระ 5 ดวง ที่ IAU รับรอง คือ พลูโต เซเรส เอริส เฮาเมอา และมาเกะมาเกะ
2026 ED138 คือวัตถุขนาดใหญ่ที่อยู่ไกลกว่าดาวเนปจูน ซึ่งศูนย์ดาวเคราะห์น้อย (Minor Planet Center หรือ MPC) ของสหพันธ์ดาราศาสตร์สากลประกาศเมื่อ 27 ตุลาคม 2026 ว่าค้นพบด้วยหอสังเกตการณ์ NSF–DOE Vera C. Rubin Observatory ในชิลี ทีมประเมินขนาดไว้ 600–1,500 กิโลเมตร จึงอาจเป็นดาวเคราะห์แคระ แต่ยังต้องสังเกตเพิ่มเพื่อยืนยัน
ชื่อ 2026 ED138 เป็นชื่อชั่วคราวตามระบบการตั้งชื่อวัตถุที่เพิ่งค้นพบ ข่าวนี้ถูกนำเสนอในการประชุม Division for Planetary Sciences ครั้งที่ 58 ที่เมืองสโปแคน สหรัฐฯ ในวันเดียวกัน
2026 ED138 ถูกพบได้อย่างไร
เย็นวันที่ 13 ตุลาคม 2026 Matthew Holman จาก Center for Astrophysics | Harvard & Smithsonian รันข้อมูลของกล้อง Rubin ผ่านโค้ดค้นหาที่เขาพัฒนาร่วมกับ Kevin Napier โค้ดนี้เทียบจุดแสงที่เคลื่อนที่นับพันล้านจุด เพื่อหาจุดที่เป็นวัตถุเดียวกัน เขาสังเกตทันทีว่าความสว่างและระยะของวัตถุนี้บ่งบอกว่ามันใหญ่ผิดปกติ
"ปฏิกิริยาแรกของผมคือตื่นเต้นปนไม่อยากเชื่อ" Holman กล่าว เขาบอกว่าวัตถุแบบนี้หายากมาก จึงรีบตรวจว่าตัวเองหรือโค้ดผิดพลาดตรงไหนหรือไม่
| ขั้นตอน | สิ่งที่พบ |
|---|---|
| 4 มีนาคม–11 กรกฎาคม 2026 | กล้อง Simonyi Survey Telescope ถ่ายวัตถุนี้ไว้ 30 ครั้ง ใน 20 คืน |
| 13 ตุลาคม 2026 | Holman พบวัตถุจากข้อมูลชุดนี้ |
| หลังจากนั้น | Mario Jurić ค้นแคตตาล็อกและภาพของ Rubin พบการสังเกตเพิ่มอีก 20 ครั้ง |
| ภาพย้อนหลังถึงปี 2016 | ภาพเก่าจาก Dark Energy Camera (DECam) ช่วยย้อนวงโคจรได้กว่า 10 ปี |
| 27 ตุลาคม 2026 | MPC ประกาศการค้นพบ |
ทีมระบุว่าเหตุที่ 2026 ED138 น่าจะรอดจากการค้นหามานาน คือมันอยู่ใกล้ระนาบทางช้างเผือก ซึ่งเต็มไปด้วยดาวนับล้านดวง กล้องส่วนใหญ่จึงแยกไม่ออกจากฉากหลัง ส่วน Rubin ถ่ายท้องฟ้าซีกใต้ซ้ำอย่างต่อเนื่อง จึงจับการเคลื่อนที่ของวัตถุเล็ก ๆ ในย่านที่แน่นขนัดนี้ได้
2026 ED138 ใหญ่แค่ไหนเมื่อเทียบดาวเคราะห์แคระ
ทีมวิจัยประเมินขนาดจากระยะ ความสว่าง และค่าการสะท้อนแสงที่คาดไว้ ตัวเลขจึงเป็นช่วงกว้าง วัตถุน้ำแข็งขนาดนี้คาดว่าน่าจะกลม ซึ่งเป็นคุณสมบัติหลักของดาวเคราะห์แคระ เพราะแรงโน้มถ่วงต้องมากพอจะดึงตัวเองให้เป็นทรงกลม
| วัตถุ | ขนาด (กิโลเมตร) | สถานะ |
|---|---|---|
| พลูโต | 2,377 | ดาวเคราะห์แคระ |
| เซเรส | 939 | ดาวเคราะห์แคระ |
| 2026 ED138 | 600–1,500 (ประมาณการ) | ว่าที่ดาวเคราะห์แคระ |
ตัวเลขของพลูโตและเซเรสมาจากบทความของ สดร. ส่วนรายชื่อดาวเคราะห์แคระ 5 ดวงที่ IAU รับรองคือ พลูโต เซเรส เอริส เฮาเมอา และมาเกะมาเกะ
วงโคจรของ 2026 ED138 บอกอะไร
2026 ED138 อยู่ห่างดวงอาทิตย์ราว 46 หน่วยดาราศาสตร์ ซึ่ง 1 หน่วยดาราศาสตร์คือระยะเฉลี่ยจากโลกถึงดวงอาทิตย์ ระยะเฉลี่ยของพลูโตอยู่ที่ 40 หน่วยดาราศาสตร์ วัตถุนี้จึงจัดเป็นวัตถุพ้นดาวเนปจูน (trans-Neptunian object หรือ TNO)
วงโคจรเอียงจากระนาบระบบสุริยะเกือบ 25 องศา ทีมจัดให้อยู่ในกลุ่ม hot-classical TNO ซึ่งบ่งชี้ว่าแรงโน้มถ่วงของดาวเนปจูนเคยรบกวนจนหลุดจากวงโคจรเดิม การศึกษาวัตถุกลุ่มนี้ช่วยให้เข้าใจว่าระบบสุริยะก่อตัวอย่างไร และดาวเคราะห์ยักษ์เคลื่อนตำแหน่งอย่างไร
ทำไมเรื่องนี้สำคัญ
การสำรวจหลักของ Rubin ชื่อ Legacy Survey of Space and Time (LSST) เพิ่งเริ่มในเดือนมิถุนายน 2026 และตามประกาศของ Rubin วัตถุนี้พบจากข้อมูลช่วงเตรียมการก่อนเข้าสู่ LSST ก่อนหน้านี้ในเดือนเมษายน ทีมส่งข้อมูลดาวเคราะห์น้อยใหม่มากกว่า 11,000 ดวงให้ MPC รวมวัตถุพ้นดาวเนปจูนราว 380 ดวง และเรียกชุดนั้นว่าเป็นแค่ยอดภูเขาน้ำแข็ง
Rubin จะถ่ายท้องฟ้าซีกใต้ซ้ำไปเรื่อย ๆ เป็นเวลา 10 ปี Holman ระบุว่าวัตถุอื่นที่ซ่อนอยู่ในย่านที่การสำรวจเดิมข้ามไปจะอยู่ในวิสัยที่พบได้แล้ว สดร. ก็ประเมินว่าจำนวนดาวเคราะห์แคระในระบบสุริยะอาจเพิ่มขึ้นมากภายในไม่กี่ปี
สิ่งที่ต้องติดตามต่อ
- การสังเกตในย่านอินฟราเรด: ทีมระบุว่าจำเป็นต่อการจำกัดขนาดและยืนยันธรรมชาติของวัตถุ
- การรับรองสถานะ: ถ้ายืนยันได้ 2026 ED138 จะอยู่ในกลุ่มดาวเคราะห์แคระที่ใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยพบในย่านนี้ และเข้าร่วมรายชื่อที่ IAU รับรอง
- ดูวงโคจรด้วยตัวเอง: ผู้อ่านเปิด Orbitviewer ดู 2026 ED138 แบบสามมิติได้
- บทความภาษาไทย: สดร. สรุปเรื่องนี้ไว้เป็นภาษาไทยในหน้าข่าวดาราศาสตร์ของสถาบัน
ข่าวดาราศาสตร์อื่น ๆ ติดตามต่อได้ที่หมวดดาราศาสตร์
คำถามที่พบบ่อย
2026 ED138 คืออะไร?
2026 ED138 คือวัตถุพ้นดาวเนปจูนที่หอสังเกตการณ์ Vera C. Rubin ค้นพบ ทีมประเมินขนาดไว้ 600–1,500 กิโลเมตร จึงเป็นว่าที่ดาวเคราะห์แคระ ศูนย์ดาวเคราะห์น้อย MPC ประกาศเมื่อ 27 ตุลาคม 2026 และชื่อนี้เป็นชื่อชั่วคราว
2026 ED138 เป็นดาวเคราะห์แคระแล้วหรือยัง?
ยังไม่ใช่ 2026 ED138 เป็นเพียงว่าที่ดาวเคราะห์แคระ ทีมวิจัยระบุว่าต้องสังเกตในย่านอินฟราเรดเพิ่มเพื่อยืนยันขนาดและธรรมชาติของวัตถุ ขณะนี้ IAU รับรองดาวเคราะห์แคระไว้ 5 ดวง คือ พลูโต เซเรส เอริส เฮาเมอา และมาเกะมาเกะ
2026 ED138 อยู่ไกลแค่ไหน?
2026 ED138 อยู่ห่างดวงอาทิตย์ราว 46 หน่วยดาราศาสตร์ หรือราว 46 เท่าของระยะเฉลี่ยจากโลกถึงดวงอาทิตย์ ไกลกว่าระยะเฉลี่ยของดาวพลูโตที่ 40 หน่วยดาราศาสตร์ และวงโคจรเอียงจากระนาบระบบสุริยะเกือบ 25 องศา
คนไทยดู 2026 ED138 ได้ไหม?
ประกาศของ Rubin ไม่ได้ระบุวิธีสังเกตด้วยตาเปล่าหรือกล้องสมัครเล่น แต่คนทั่วไปดูวงโคจรของ 2026 ED138 แบบสามมิติได้ทางแอปเว็บ Orbitviewer ส่วนภาพจากกล้อง Rubin ที่ใช้วิจัยเปิดให้ผู้มีสิทธิ์ข้อมูลผ่าน Rubin Science Platform
แหล่งอ้างอิง
- NSF–DOE Vera C. Rubin Observatory Reveals Its First Dwarf Planet Candidate in Our Solar System — NSF–DOE Vera C. Rubin Observatory
- กล้องโทรทรรศน์ Vera C. Rubin พบวัตถุที่อาจจะเป็นดาวเคราะห์แคระ — สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (สดร.)
- 2026 ED138 orbit in 3D — NSF NOIRLab
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
- องค์กรและบริษัท
- Minor Planet Center2กระทรวงพลังงานสหรัฐฯ7Smithsonian4สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ8NASA27
- ประเทศและสถานที่
- สหรัฐอเมริกา551
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ