เลนส์ความโน้มถ่วง Hubble: NASA เผยภาพรวม 9 เลนส์ที่ Hubble ถ่ายไว้ เมื่อ 12 พ.ย. 2026 เพื่อวางรากให้กล้อง Roman ตามหาก้อนสสารมืดขนาดเล็ก
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 4 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- NASA เผยแพร่ภาพชุด เลนส์ความโน้มถ่วง Hubble 9 ภาพ เมื่อ 12 พฤศจิกายน 2026 แสดงความหลากหลายของปรากฏการณ์นี้ก่อนที่กล้อง Nancy Grace Roman จะเก็บข้อมูลชุดใหญ่
- NASA ระบุว่ากล้อง Roman ซึ่งขึ้นสู่อวกาศเมื่อ สิงหาคม 2026 จะมองเห็นเลนส์ได้มากกว่าด้วยมุมมองกว้าง ส่วน Hubble ให้ภาพรายละเอียดสูงของแต่ละเลนส์
- ทฤษฎีสสารมืดเย็นทำนายก้อนสสารมืดขนาด 1 ล้านถึง 1 พันล้าน เท่ามวลดวงอาทิตย์ ขณะที่ฮาโลสสารมืดของทางช้างเผือกหนักราว 1.3 ล้านล้าน เท่ามวลดวงอาทิตย์
- ในชุดภาพมีเลนส์ 3 แบบหลัก คือ คู่ส่วนโค้ง (แผง A) วงแหวนไอน์สไตน์ (แผง F) และ ภาพซ้อน 4 ภาพ (แผง C และ I)
NASA เผยแพร่ภาพชุดเลนส์ความโน้มถ่วง Hubble 9 ภาพเมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2026 เพื่อแสดงความหลากหลายของปรากฏการณ์นี้ และวางรากฐานให้กล้องโทรทรรศน์อวกาศ Nancy Grace Roman ที่ขึ้นสู่อวกาศเมื่อเดือนสิงหาคม 2026 ตามเก็บข้อมูลต่อ นักดาราศาสตร์หวังใช้เลนส์เหล่านี้ตรวจสอบทฤษฎีสสารมืด
เลนส์ความโน้มถ่วง Hubble ในภาพชุดนี้คืออะไร
NASA อธิบายว่าเลนส์ความโน้มถ่วง Hubble และเลนส์ความโน้มถ่วงโดยทั่วไปเกิดเมื่อแรงโน้มถ่วงของวัตถุมวลมากด้านหน้า เช่น กาแล็กซีหรือกระจุกกาแล็กซี เบนและขยายแสงของวัตถุที่อยู่ไกลกว่า เปรียบได้กับเลนส์ยักษ์ในอวกาศ ปรากฏการณ์นี้ไอน์สไตน์ทำนายไว้ก่อน ในภาพชุดนี้กาแล็กซีพื้นหลังที่เรียงตัวพอดีกับมวลของกาแล็กซีด้านหน้าถูกบิดและขยายเป็นส่วนโค้งรอบกาแล็กซีด้านหน้า
NASA ยกตัวอย่างความต่างของแต่ละแผงไว้ ดังตาราง
| แผง | ลักษณะตามที่ NASA ระบุ |
|---|---|
| A | คู่ส่วนโค้ง (arc-counterarc) กาแล็กซีพื้นหลังปรากฏเป็นส่วนโค้งคู่ ถูกขยายโดยกาแล็กซีด้านหน้าสองดวง |
| C | กาแล็กซีพื้นหลังปรากฏ 4 ภาพ มีปมคู่ที่น่าจะเป็นบริเวณกำเนิดดาวฤกษ์ |
| D | กาแล็กซีด้านหน้ามีแถบฝุ่น ซึ่งหาได้ยากในกาแล็กซีที่ทำหน้าที่เป็นเลนส์ |
| F | วงแหวนไอน์สไตน์ กาแล็กซีพื้นหลังเกือบล้อมกาแล็กซีด้านหน้าเป็นวง |
| G | กาแล็กซีด้านหน้ายาวรี ซึ่งอาจเป็นจริงหรือเป็นมุมมอง |
| I | กาแล็กซีพื้นหลังปรากฏ 4 ภาพเป็นจุดพร่า |
ส่วนโค้งบางส่วนเป็นสีน้ำเงิน ซึ่ง NASA ระบุว่าบ่งชี้ดาวอายุน้อย ส่วนสีแดงบ่งชี้ดาวอายุมากกว่า กาแล็กซีด้านหน้าส่วนใหญ่เป็นกาแล็กซีรี ซึ่งเก่า หนาแน่น และกะทัดรัด แต่แผง B และ F มีกาแล็กซีด้านหน้าที่ดูเหมือนมีแขนก้นหอย
เลนส์ความโน้มถ่วง Hubble ช่วยตามหาสสารมืดได้อย่างไร
นักดาราศาสตร์จะใช้เลนส์ความโน้มถ่วง Hubble วัดระดับการบิดเบือนของกาแล็กซีพื้นหลัง เพื่อสร้างแบบจำลองเลนส์ว่ากาแล็กซีด้านหน้ามีมวลเท่าไรและกระจายอย่างไร รวมถึงสสารมืดที่มองไม่เห็น NASA ระบุว่าวิธีนี้อาจพิสูจน์หรือหักล้างทฤษฎีสสารมืดข้อหนึ่งได้
ด้วยความละเอียดสูงของ Hubble นักวิจัยหวังตรวจจับความไม่สมบูรณ์เล็ก ๆ บนส่วนโค้งของกาแล็กซีที่ถูกเลนส์ขยาย ซึ่งบ่งชี้ก้อนสสารมืดขนาดเล็ก ทฤษฎีสสารมืดเย็นทำนายว่ามีก้อนเช่นนี้ขนาด 1 ล้านถึง 1 พันล้านเท่ามวลดวงอาทิตย์ เทียบกับฮาโลสสารมืดของทางช้างเผือกที่หนักราว 1.3 ล้านล้านเท่ามวลดวงอาทิตย์
Roman จะต่อยอดจากเลนส์ความโน้มถ่วง Hubble อย่างไร
NASA เปรียบเทียบว่า Hubble มองแสงที่ตามองเห็นและอัลตราไวโอเลตเป็นหลัก มีอินฟราเรดบ้าง ให้ภาพคมชัดของวัตถุแต่ละดวง ขณะที่ Roman มองอินฟราเรดเป็นหลักและมีบางส่วนในแสงที่ตามองเห็น ด้วยมุมมองกว้างกว่ามากจึงเก็บเลนส์ได้มากกว่า หาก Roman พบเลนส์ที่น่าสนใจ นักวิจัยอาจใช้ Hubble ตามถ่ายซ้ำในช่วงแสงที่ตามองเห็นและอัลตราไวโอเลต
แผง D มีแถบฝุ่นตัดผ่านกาแล็กซีด้านหน้า NASA ระบุว่าอินฟราเรดถูกฝุ่นบดบังน้อยกว่า การสังเกตของ Roman ในอนาคตจึงอาจบอกได้ว่าส่วนโค้งเหล่านั้นเป็นวงแหวนไอน์สไตน์ที่สมบูรณ์กว่าหรือไม่ นักวิจัยยังตั้งใจสร้างเครื่องมือขั้นสูงเพื่อค้นหาส่วนโค้งลักษณะเดียวกันในภาพของ Roman ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
NASA ระบุว่าเลนส์ในภาพชุดนี้ถูกตรวจพบครั้งแรกโดยเครื่อง Dark Energy Spectroscopic Instrument ที่หอดูดาว Kitt Peak จากนั้น Hubble จึงสังเกตต่อ และ Roman จะสังเกตเพิ่มเติม
เลนส์ความโน้มถ่วง Hubble มีความหมายอย่างไรและต้องติดตามอะไรต่อ
- ยังไม่ใช่ผลสรุปเรื่องสสารมืด NASA เผยแพร่ภาพชุดเลนส์ความโน้มถ่วง Hubble นี้เป็นฐานสำหรับงานวิจัยต่อ ไม่ได้ประกาศการพบก้อนสสารมืดขนาดเล็ก
- งานเชิงทฤษฎีที่ตรวจสอบได้ เลนส์ความโน้มถ่วง Hubble ชุดนี้เป็นตัวอย่างที่ใช้ทดสอบข้อทำนายของทฤษฎีสสารมืดเย็นจะถูกทดสอบด้วยข้อมูลเลนส์จำนวนมากขึ้นเมื่อ Roman เก็บภาพ
- ติดตามข่าวจาก NASA ภาพและข้อมูลภารกิจอยู่ที่หน้าRoman ของ NASA Science
เลนส์ความโน้มถ่วง Hubble แต่ละภาพจึงเป็นทั้งตัวอย่างของปรากฏการณ์และเป้าหมายตามถ่ายต่อสำหรับ Roman เมื่อข้อมูลชุดใหญ่ของ Roman ออกมา นักดาราศาสตร์จะนำมาเทียบกับแบบจำลองที่สร้างจากภาพ Hubble เหล่านี้
ติดตามข่าวดาราศาสตร์อื่น ๆ ได้ที่หมวดดาราศาสตร์
คำถามที่พบบ่อย
เลนส์ความโน้มถ่วง Hubble คืออะไร?
เลนส์ความโน้มถ่วง Hubble ในข่าวนี้คือภาพที่กล้องอวกาศ Hubble ถ่ายไว้ ขณะแรงโน้มถ่วงของกาแล็กซีหรือกระจุกกาแล็กซีเบนและขยายแสงของกาแล็กซีที่อยู่ไกลกว่า จนเห็นเป็นส่วนโค้ง วงแหวน หรือภาพซ้ำหลายภาพรอบกาแล็กซีด้านหน้า ตามคำอธิบายของ NASA
NASA จะใช้เลนส์ความโน้มถ่วง Hubble ทำอะไรกับกล้อง Roman?
NASA ระบุว่านักดาราศาสตร์จะใช้เลนส์เหล่านี้สร้างแบบจำลองหามวลของกาแล็กซีด้านหน้า รวมถึงสสารมืดที่มองไม่เห็น และพัฒนาเครื่องมือค้นหาส่วนโค้งแบบเดียวกันในภาพของ Roman ซึ่งจะเก็บเลนส์ได้จำนวนมากกว่าด้วยมุมมองที่กว้างกว่า
Hubble กับ Roman ต่างกันอย่างไรในงานค้นหาเลนส์?
NASA อธิบายว่า Hubble มองแสงที่ตามองเห็นและอัลตราไวโอเลตเป็นหลัก ให้ภาพคมชัดของวัตถุทีละดวง ส่วน Roman มองอินฟราเรดเป็นหลักและมีมุมมองกว้างกว่ามาก จึงเก็บเลนส์ได้มากกว่า และอินฟราเรดผ่านฝุ่นได้ดีกว่า
ทำไมต้องหาก้อนสสารมืดขนาดเล็ก?
NASA ระบุว่าทฤษฎีสสารมืดเย็นทำนายว่ามีก้อนสสารมืดขนาดเล็กจำนวนมาก ราว 1 ล้านถึง 1 พันล้านเท่ามวลดวงอาทิตย์ หากพบรอยบกพร่องเล็ก ๆ บนส่วนโค้งของเลนส์ที่ตรงกับก้อนเหล่านี้ จะช่วยยืนยันทฤษฎีดังกล่าวได้
แหล่งอ้างอิง
- NASA’s Hubble Offers Cosmic Sampler of Targets for Roman — NASA Science
- Nancy Grace Roman Space Telescope — NASA Science
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
- องค์กรและบริษัท
- NASA50
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ