ข้ามไปยังเนื้อหา
ออโรราบอเรียลิสสีเขียวปกคลุมขอบฟ้าโลก ถ่ายจากสถานีอวกาศนานาชาติ 30 ต.ค. 2024 ปรากฏการณ์จากลมสุริยะที่ Plasma Observatory ESA จะศึกษา
Space & Astronomy

Plasma Observatory ESA เลือกเป็นภารกิจ M7 ยาน 7 ลำศึกษาลมสุริยะชนสนามแม่เหล็กโลก

ออโรราบอเรียลิสที่นักบินอวกาศถ่ายจากสถานีอวกาศนานาชาติ 30 ต.ค. 2024 ภาพประกอบ ไม่ใช่ภาพจากภารกิจ Plasma Observatory ภาพ: NASA

Plasma Observatory ESA: ประเทศสมาชิกเลือกเป็นภารกิจขนาดกลาง M7 เมื่อ 19 พ.ย. 2026 ใช้ยาน 7 ลำวัดพลาสมารอบโลกพร้อมกัน คาดปล่อยปลายทศวรรษ 2030

โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 4 นาที

แชร์FacebookXLINELinkedIn

สรุปประเด็นสำคัญ

  • คณะกรรมการโครงการวิทยาศาสตร์ของ ESA เลือก Plasma Observatory ESA เป็นภารกิจขนาดกลางลำดับที่ 7 (M7) เมื่อ 19 พ.ย. 2026 หลังกระบวนการคัดเลือกที่เริ่มตั้งแต่ปี 2021 จากข้อเสนอ 27 ภารกิจ
  • ภารกิจใช้ยาน 7 ลำบินเป็นรูปขบวน วัดสนามแม่เหล็ก สนามไฟฟ้า และอนุภาคใน7 จุดพร้อมกัน เพื่อดูว่าพลังงานจากดวงอาทิตย์เคลื่อนผ่านสนามแม่เหล็กโลกอย่างไร
  • ESA ระบุว่าพลาสมาเป็นสสารมากกว่า 99% ของสสารที่มองเห็นได้ในเอกภพ และปฏิสัมพันธ์รุนแรงระหว่างลมสุริยะกับโลกอาจทำให้ดาวเทียมและโครงข่ายไฟฟ้าขัดข้อง
  • ESA ยังคัดภารกิจ M8 เหลือ 4 แนวคิด และภารกิจเร็ว F3 เหลือ 3 แนวคิด จะเลือก F3 ในราวหนึ่งปี และ M8 ในปี 2030

Plasma Observatory ESA ได้รับเลือกเป็นภารกิจวิทยาศาสตร์ขนาดกลางลำดับที่ 7 (M7) ของสำนักงานอวกาศยุโรป (ESA) เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2026 ภารกิจนี้ใช้ยานอวกาศ 7 ลำทำงานร่วมกัน เพื่อติดตามเป็นครั้งแรกว่าพลังงานจากดวงอาทิตย์เคลื่อนผ่านเกราะสนามแม่เหล็กของโลกอย่างไร ทั้งในระยะใกล้ไกลและช่วงเวลาสั้นยาวพร้อมกัน

Plasma Observatory ESA ได้รับเลือกอย่างไร

การตัดสินเกิดในการประชุมคณะกรรมการโครงการวิทยาศาสตร์ (Science Programme Committee) ของ ESA ซึ่งมีผู้แทนจากประเทศสมาชิก 23 ประเทศ ESA ระบุลำดับการคัดเลือกไว้ดังนี้

ช่วงเวลา ขั้นตอนตามที่ ESA ระบุ
ธันวาคม 2021 เปิดรับข้อเสนอภารกิจ M7 ได้รับ 27 ข้อเสนอ
พฤศจิกายน 2022 เหลือ 5 แนวคิด
มกราคม–กันยายน 2023 ศึกษา Phase 0 แล้วเหลือ 3 แนวคิด
หลังปี 2023 (ราว 2.5 ปี) ศึกษา Phase A ร่วมกับภาคอุตสาหกรรมแบบแข่งขัน
มิถุนายน 2026 ESA เสนอให้เลือก Plasma Observatory
19 พฤศจิกายน 2026 คณะกรรมการเลือกอย่างเป็นทางการ
ปลายทศวรรษ 2030 คาดว่าจะปล่อย (ยังไม่กำหนดวัน)

ขั้นต่อไปคือการรับรองภารกิจ (adoption) ซึ่ง ESA อธิบายว่าเป็นการตัดสินใจย้ายภารกิจจากขั้นศึกษาไปสู่การสร้างจริง ก่อนหน้านั้นยังไม่ถือว่าผูกพันจะสร้างยาน ศาสตราจารย์ Carole Mundell ผู้อำนวยการฝ่ายวิทยาศาสตร์ของ ESA กล่าวว่าภารกิจนี้จะช่วยให้เข้าใจว่าโลกมีปฏิสัมพันธ์กับทะเลพลาสมารอบตัวได้ละเอียดกว่าที่เคย

ขั้นตอนคัดเลือก Plasma Observatory: ธันวาคม 2021 มี 27 ข้อเสนอ พฤศจิกายน 2022 เหลือ 5 ปี 2023 เหลือ 3 มิถุนายน 2026 ESA เสนอชื่อ 19 พฤศจิกายน 2026 ได้รับเลือก และคาดปล่อยปลายทศวรรษ 2030
ขั้นตอนคัดเลือก Plasma Observatory ESA จากเปิดรับข้อเสนอปี 2021 ถึงได้รับเลือก 19 พ.ย. 2026 ภาพ: THAI DATA (ข้อมูล: European Space Agency (ESA))

ยาน 7 ลำของ Plasma Observatory ESA ทำงานอย่างไร

พลาสมาคือแก๊สของอนุภาคที่มีประจุไฟฟ้า ESA เรียกว่าสถานะที่สี่ของสสาร และเป็นสสารมากกว่า 99% ของสสารที่มองเห็นได้ในเอกภพ ดวงอาทิตย์ปล่อยพลาสมาออกมาตลอดเวลาเป็นลมสุริยะ เมื่อชนสนามแม่เหล็กโลก (แมกนีโตสเฟียร์) จะเกิดออโรรา และในกรณีที่รุนแรงมากอาจทำให้ดาวเทียมและโครงข่ายไฟฟ้าสำคัญขัดข้อง

  • บทเรียนจาก Cluster: ภารกิจ Cluster ของ ESA ซึ่งมียาน 4 ลำ พบว่าปฏิสัมพันธ์เหล่านี้เกิดตั้งแต่ระยะไม่กี่กิโลเมตรถึงหลายหมื่นกิโลเมตร และตั้งแต่ระดับมิลลิวินาทีถึงหลายนาที แต่ Cluster ศึกษาได้ทีละมาตราส่วน
  • วัด 7 จุดพร้อมกัน: Plasma Observatory ESA จะวัดสนามแม่เหล็ก สนามไฟฟ้า และอนุภาคใน 7 ตำแหน่งพร้อมกัน เพื่อดูว่าเหตุการณ์เล็กและเร็วเชื่อมกับการเปลี่ยนแปลงใหญ่ในแมกนีโตสเฟียร์อย่างไร
  • บินเป็นรูปขบวน: ยานจะบินเป็นขบวนผ่านขอบเขตที่ปั่นป่วนของแมกนีโตสเฟียร์ ESA ใช้แมกนีโตสเฟียร์ของโลกเป็นห้องทดลองธรรมชาติ เพื่ออธิบายปรากฏการณ์รอบดาวอื่นที่ยานไปไม่ถึง

Matt Taylor นักวิทยาศาสตร์ผู้รับผิดชอบการศึกษา Plasma Observatory ของ ESA เปรียบว่าจะเหมือนได้เห็นทั้งรายละเอียดเล็กและภาพใหญ่พร้อมกัน และรู้ว่าสองส่วนนี้เชื่อมกันอย่างไร

ออโรราสีเขียวพุ่งขึ้นในชั้นบรรยากาศยามกลางคืนเหนือมหาสมุทรอินเดีย ถ่ายจากสถานีอวกาศนานาชาติ 10 ส.ค. 2024
ออโรราสีเขียวเหนือมหาสมุทรอินเดีย ถ่ายจากสถานีอวกาศนานาชาติ 10 ส.ค. 2024 ปรากฏการณ์ที่เกิดเมื่อลมสุริยะชนสนามแม่เหล็กโลก ภาพ: NASA

Plasma Observatory ESA อยู่ตรงไหนในแผนวิทยาศาสตร์ของยุโรป

ESA แบ่งภารกิจวิทยาศาสตร์เป็นขนาดใหญ่ กลาง เล็ก และเร็ว ภารกิจขนาดกลางที่ทำงานอยู่คือ Solar Orbiter (M1) และ Euclid (M2) ส่วน Plato (M3), Ariel (M4) และ Envision (M5) อยู่ระหว่างเตรียม Plasma Observatory ESA เป็น M7 และเป็นภารกิจขนาดกลางลำแรกของแผน Voyage 2050

ในวันเดียวกับที่เลือก Plasma Observatory ESA องค์การคัดภารกิจรุ่นถัดไปให้เหลือดังนี้

กลุ่ม แนวคิดที่ผ่านเข้ารอบ สิ่งที่จะศึกษา
M8 (ขนาดกลาง) CALICO+ ดาวเคราะห์แคระซีรีสที่อาจมีมหาสมุทร ด้วยยานโคจรและยานลงจอดขนาดเล็ก
M8 (ขนาดกลาง) FOSSIL ความผิดเพี้ยนของสเปกตรัมรังสีไมโครเวฟพื้นหลังของเอกภพ
M8 (ขนาดกลาง) PRIAMOS เก็บตัวอย่างจากดาวเคราะห์น้อยใกล้โลกชนิด D กลับโลก
M8 (ขนาดกลาง) SPARK การเชื่อมต่อใหม่ของสนามแม่เหล็กและการเร่งอนุภาคในเปลวสุริยะ
F3 (ภารกิจเร็ว) GRINTA หอสังเกตรังสีแกมมาสำหรับเหตุการณ์ชั่วคราว
F3 (ภารกิจเร็ว) MUSTI สเปกโทรสโกปีอัลตราไวโอเลตไกลของดาวมวลมาก
F3 (ภารกิจเร็ว) SIRIUS สเปกโทรสโกปีอัลตราไวโอเลตสุดขั้วของดาวใกล้เคียง

ทั้ง 7 แนวคิดจะศึกษาเบื้องต้นตลอดปี 2027 ESA จะเลือก F3 ในราวหนึ่งปีนับจากนี้ และเลือก M8 ในปี 2030

ทำไม Plasma Observatory ESA จึงสำคัญ

  • สภาพอวกาศกับชีวิตบนโลก: ESA ระบุชัดว่าปฏิสัมพันธ์ที่รุนแรงระหว่างลมสุริยะกับโลกอาจทำให้ดาวเทียมและโครงข่ายไฟฟ้าขัดข้อง ความเข้าใจกลไกพื้นฐานจึงเป็นรากฐานของการพยากรณ์สภาพอวกาศในอนาคต
  • ฟิสิกส์ที่ใช้ได้ทั่วเอกภพ: ESA เชื่อว่าสิ่งที่วัดรอบโลกจะช่วยตีความปรากฏการณ์รอบดาวดวงอื่นที่ยานไปไม่ถึง
  • เวลายาว: Plasma Observatory ESA คาดปล่อยปลายทศวรรษ 2030 ผลวิทยาศาสตร์จึงยังอีกนาน ข่าววันนี้คือการเลือกแนวคิด ไม่ใช่การเริ่มสร้างยาน
ออโรราออสตราลิสโค้งเหนือมหาสมุทรอินเดียที่มีเมฆบางส่วน ถ่ายจากสถานีอวกาศนานาชาติ 12 มิ.ย. 2025
ออโรราออสตราลิสเหนือมหาสมุทรอินเดีย ถ่ายจากสถานีอวกาศนานาชาติ 12 มิ.ย. 2025 ภาพ: NASA

สิ่งที่ต้องติดตามต่อ

  • วันที่ ESA รับรอง (adopt) Plasma Observatory ESA และเริ่มสัญญาสร้างยาน 7 ลำ
  • การเลือกภารกิจเร็ว F3 ในราวปลายปี 2027 และ M8 ในปี 2030
  • รายละเอียดวงโคจร ขนาดยาน และงบประมาณ ซึ่ง ESA ยังไม่ได้เผยแพร่ในประกาศนี้

ติดตามข่าวอวกาศได้ที่หมวดสำรวจอวกาศ และอ่านข่าวภารกิจ ESA ที่กำลังถึงดาวพุธใน BepiColombo ดาวพุธ

คำถามที่พบบ่อย

Plasma Observatory ESA คืออะไร?

Plasma Observatory ESA คือภารกิจวิทยาศาสตร์ขนาดกลางลำดับที่ 7 (M7) ของสำนักงานอวกาศยุโรป ที่ประเทศสมาชิกเลือกเมื่อ 19 พฤศจิกายน 2026 ใช้ยาน 7 ลำบินเป็นรูปขบวนรอบโลก วัดพลาสมา สนามแม่เหล็ก และสนามไฟฟ้าในหลายจุดพร้อมกัน เพื่อศึกษาว่าพลังงานจากดวงอาทิตย์ผ่านสนามแม่เหล็กโลกอย่างไร

Plasma Observatory จะปล่อยเมื่อไร?

ESA ระบุว่าคาดว่าจะปล่อยราวปลายทศวรรษ 2030 ตอนนี้ภารกิจเพิ่งได้รับเลือก ขั้นต่อไปคือการรับรองอย่างเป็นทางการ (adoption) ก่อนเริ่มสร้างยานจริง ESA ยังไม่ได้ประกาศวันปล่อยหรือจรวดที่จะใช้

ทำไมต้องศึกษาพลาสมาและลมสุริยะ?

ESA อธิบายว่าดวงอาทิตย์ปล่อยพลาสมาออกมาเป็นลมสุริยะตลอดเวลา เมื่อชนสนามแม่เหล็กโลกจะเกิดออโรรา และในกรณีรุนแรงอาจทำให้ดาวเทียมและโครงข่ายไฟฟ้าขัดข้อง ภารกิจรุ่นก่อนอย่าง Cluster วัดได้ทีละมาตราส่วน แต่ Plasma Observatory จะวัดหลายมาตราส่วนพร้อมกัน

ภารกิจ M8 และ F3 ของ ESA มีอะไรบ้าง?

ESA คัด M8 เหลือ 4 แนวคิด คือ CALICO+, FOSSIL, PRIAMOS และ SPARK ส่วนภารกิจเร็ว F3 เหลือ 3 แนวคิด คือ GRINTA, MUSTI และ SIRIUS ทั้ง 7 แนวคิดจะศึกษาเบื้องต้นตลอดปี 2027 แล้วเลือก F3 ในราวหนึ่งปี และ M8 ในปี 2030

แหล่งอ้างอิง

  1. Seven-spacecraft observatory to study plasma universe — European Space Agency (ESA)
  2. ESA science missions get green light for new discoveries — European Space Agency (ESA)

บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้

เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว

องค์กรและบริษัท
ESA22
ประเทศและสถานที่
ยุโรป438อินเดีย185
ผลิตภัณฑ์และเทคโนโลยี
Euclid3
แชร์FacebookXLINELinkedIn

พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ