IBM Quantum Nighthawk r3 คือโปรเซสเซอร์ควอนตัมรุ่นใหม่ที่ IBM ประกาศ 11 พ.ย. 2026 รองรับ 10,000 ออปเปอเรชันบน 520 คิวบิต และต่อสองตัวเป็น 1,040 คิวบิตปี 2027
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 5 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- IBM ประกาศเมื่อ 11 พฤศจิกายน 2026 ว่า IBM Quantum Nighthawk r3 ถูกออกแบบให้รันควอนตัมออปเปอเรชันได้อย่างแม่นยำ 10,000 ครั้งบน 520 คิวบิตที่ตั้งโปรแกรมได้
- ปี 2027 IBM วางแผนต่อ Nighthawk r3 สองตัวเป็นระบบเดียวที่มี 1,040 คิวบิต โดยตัวชิปมีคิวบิตกายภาพรวม 2,034 ตัวและตัวเชื่อมชิปต่อชิป l-coupler 10 ตัว
- Nighthawk r2 ที่ใช้ได้อยู่ตอนนี้ผลิตตัวอย่างได้สูงสุด 100,000 ตัวอย่างต่อวินาที รองรับกว่า 7,500 ออปเปอเรชันบน 120 คิวบิต และลูกค้ารันวงจรไปแล้ว 34,000 ล้าน วงจร
- IBM รายงานว่า E.ON ได้ความเร็วเพิ่ม 15 เท่า กับงานเรียนรู้ของเครื่องควอนตัมเพื่อปรับโครงข่ายไฟฟ้า ส่วนงานจำลองวัสดุแม่เหล็กกับ Oak Ridge เร็วขึ้น 12 เท่า เทียบกับรุ่น Heron
IBM ประกาศเมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน 2026 ว่า IBM Quantum Nighthawk r3 โปรเซสเซอร์ควอนตัมรุ่นถัดไปของบริษัท จะถูกสร้างให้รันควอนตัมออปเปอเรชันได้อย่างแม่นยำ 10,000 ครั้งบน 520 คิวบิต และในปี 2027 IBM วางแผนต่อ Nighthawk r3 สองตัวเข้าเป็นระบบเดียวที่มีมากกว่า 1,000 คิวบิต (1,040 คิวบิต) ตามประกาศจากห้องข่าวของ IBM
IBM Quantum Nighthawk r3 ต่างจากรุ่นปัจจุบันอย่างไร
IBM Quantum Nighthawk r3 ต่อยอดสถาปัตยกรรมความเร็วสูงของ Nighthawk r2 โดยยังใช้การเชื่อมคิวบิตแบบตารางสี่เหลี่ยม (square lattice) และการทำงานที่เร็วเหมือนเดิม IBM ระบุว่าตัวชิปออกแบบให้รองรับ 10,000 ควอนตัมออปเปอเรชันบน 520 คิวบิตที่ตั้งโปรแกรมได้ จากคิวบิตกายภาพทั้งหมด 2,034 ตัว และเพิ่มตัวเชื่อมชิปต่อชิปที่เรียกว่า l-coupler จำนวน 10 ตัว เพื่อให้นำโปรเซสเซอร์หลายตัวมาต่อเป็นระบบใหญ่ได้
| รายการ | Nighthawk r2 (ใช้ได้แล้ว) | IBM Quantum Nighthawk r3 (อยู่ระหว่างสร้าง) |
|---|---|---|
| จำนวนคิวบิตที่ตั้งโปรแกรมได้ | 120 | 520 |
| ออปเปอเรชันที่รองรับ | มากกว่า 7,500 | 10,000 |
| ตัวเชื่อมชิป l-coupler | ไม่ระบุในประกาศ | 10 ตัว |
| เป้าหมายปี 2027 | ไม่ระบุในประกาศ | ต่อสองตัวเป็นระบบ 1,040 คิวบิต |
ภาพที่ IBM เผยแพร่ยังแสดง Nighthawk r3 ในรูปเรนเดอร์ ซึ่งเป็นภาพที่คอมพิวเตอร์สร้างขึ้นไม่ใช่ตัวชิปจริง เพราะ IBM Quantum Nighthawk r3 ยังไม่ถูกผลิตตามถ้อยคำของประกาศ
Nighthawk r2 ที่ลูกค้าใช้อยู่ตอนนี้ทำอะไรได้บ้าง
IBM Quantum Nighthawk r2 เปิดตัวเมื่อเดือนกันยายน 2026 ผลิตตัวอย่างได้สูงสุด 100,000 ตัวอย่างต่อวินาที พร้อมรองรับการคำนวณที่แม่นยำเกิน 7,500 ออปเปอเรชันบน 120 คิวบิต IBM อธิบายว่าความเร็วสำคัญเพราะคอมพิวเตอร์ควอนตัมให้คำตอบเป็นตัวอย่างทีละชุด การรันวงจรหนึ่งครั้งได้ผลลัพธ์หนึ่งค่า งานที่ซับซ้อนต้องใช้ตัวอย่างหลายล้านถึงหลายพันล้านชุด
ผู้ใช้ที่ IBM ระบุชื่อ ได้แก่ E.ON, Algorithmiq และ Q-CTRL รันวงจรบน Nighthawk r2 ไปแล้ว 34,000 ล้านวงจร และรายงานว่าเร็วขึ้นสูงสุด 19 เท่าเมื่อเทียบกับโปรเซสเซอร์ควอนตัมรุ่นก่อนของ IBM ผลลัพธ์ที่ IBM ยกมามีดังนี้
- E.ON: ได้ความเร็วเพิ่ม 15 เท่า ในงานเรียนรู้ของเครื่องควอนตัมเพื่อปรับโครงข่ายไฟฟ้า
- Oak Ridge National Laboratory: IBM ใช้ Nighthawk r2 รันการทดลองจำลองวัสดุแม่เหล็กจริงให้เร็วขึ้น 12 เท่า ผลสอดคล้องกับการทดลองกระเจิงนิวตรอน
- Algorithmiq: การทดลองจำลองวัสดุควอนตัมแบบ heterogeneous ถูกขยายมารันบน Nighthawk r2 เร็วกว่าการทดลองเดิมบน Heron 8 เท่า และวงจรใหม่ยากต่อการจำลองด้วยคอมพิวเตอร์ทั่วไปขึ้น โดยประเมินว่าต้องใช้หน่วยความจำมากกว่าเดิมราว 240 เท่า
ตัวเลขข้างต้นเป็นที่ IBM และพาร์ตเนอร์รายงานเอง ประกาศไม่ได้อ้างผู้ตรวจสอบอิสระ
ต่อสองชิปเป็นระบบ 1,040 คิวบิตและสิ่งที่ IBM พิสูจน์แล้ว
IBM ระบุว่าปีนี้ต่อ Nighthawk r1 ด้วย l-coupler สี่ตัวได้ และถ่ายโอนสถานะควอนตัมได้ความแม่นยำ (fidelity) 99.3 เปอร์เซ็นต์ โดยตั้งเป้า 99.9 เปอร์เซ็นต์ นอกจากนี้ IBM ต่อโมดูลทำความเย็นแบบ cryogenic สองโมดูลเข้าด้วยกันเป็นครั้งแรก ใช้เวลาไม่ถึงห้าวันจนถึงอุณหภูมิใช้งาน และเย็นลงต่ำกว่า 15 มิลลิเคลวิน IBM มองว่าสองเรื่องนี้ยืนยันแนวทางโมดูลาร์ ที่จะให้ IBM Quantum Nighthawk r3 สองตัวรวมเป็นระบบ 1,040 คิวบิตในปี 2027
IBM Quantum Platform รวมควอนตัมกับคอมพิวเตอร์ทั่วไปไว้ที่เดียว
อีกครึ่งของประกาศคือ IBM Quantum Platform ที่ตอนนี้รวมงานควอนตัมกับทรัพยากรคอมพิวเตอร์ทั่วไป (classical) รวมถึง HPC ไว้ในสภาพแวดล้อมที่ IBM ดูแลให้เดียว ผู้ใช้เชื่อมงานควอนตัมกับเครื่องแล็ปท็อปหรือซูเปอร์คอมพิวเตอร์ได้ IBM ยกตัวอย่างว่าร่วมกับ RIKEN รันขั้นตอน sample-based quantum diagonalization ได้เร็วขึ้นราว 5 เท่า โดยคำนวณมากขึ้น 100 เท่าจากงานวิจัยเดิม ส่วน Cleveland Clinic และ RIKEN ประมวลผลตัวอย่าง 608 ล้านชุดสำหรับโครงสร้างทางชีวภาพเร็วขึ้น 33 เท่าเมื่อเทียบกับไม่ใช้ระบบอัตโนมัติ แพลตฟอร์มยังมีความสามารถระดับพัลส์ (pulse-level) ให้นักวิจัยควบคุมการตรวจจับและแก้ข้อผิดพลาดควอนตัมได้ละเอียดขึ้น
IBM ยังเปิดแพลตฟอร์มร่วมออกแบบระบบแก้ข้อผิดพลาดควอนตัมกับ Oak Ridge National Laboratory และ AMD ที่ติดตั้ง Nighthawk ไว้ใกล้ระบบ HPC Umbra ของ ORNL ซึ่งใช้ GPU AMD Instinct MI355X และ CPU AMD EPYC รุ่นที่ 5
ทำไมเรื่องนี้สำคัญ
ข่าว IBM Quantum Nighthawk r3 บอกทิศทางของ IBM ว่าไม่ได้เร่งแค่จำนวนคิวบิต แต่เน้นให้ได้ทั้ง "คุณภาพ" และ "ความเร็ว" ตามที่ Jay Gambetta ผู้อำนวยการ IBM Research กล่าวว่าการคำนวณควอนตัมที่มีประโยชน์ขึ้นกับการส่งผลลัพธ์ที่แม่นยำและเร็วพร้อมกัน ผลคือหน่วยงานที่สนใจควอนตัมต้องมองระบบเป็นของคู่กับคอมพิวเตอร์ทั่วไป เพราะการแก้ข้อผิดพลาดและการประมวลผลหลังการรันใช้ทรัพยากร classical มากขึ้นเมื่อขนาดใหญ่ขึ้น IBM ไม่ได้ระบุวันวางจำหน่ายหรือราคาของ Nighthawk r3 ในประกาศนี้
ผลต่อองค์กรไทย
- นักวิจัยและมหาวิทยาลัย: ศึกษา IBM Quantum Platform และเอกสารของ IBM ก่อนวางแผนทดลอง เพราะงานควอนตัมที่ใช้จริงต้องคู่กับ HPC และ GPU
- องค์กรที่ดูแลโครงข่ายพลังงานและวัสดุ: ตัวอย่างของ E.ON และ Oak Ridge เป็นกรณีที่ IBM ยกมาเอง ควรอ่านรายละเอียดงานวิจัยต้นฉบับก่อนสรุปประโยชน์
- ฝ่ายไอทีและความปลอดภัย: ติดตามข่าวควอนตัมควบคู่กับการเตรียมรับมือการเข้ารหัสยุคหลังควอนตัม แต่ประกาศของ IBM ไม่ได้พูดถึงการเจาะการเข้ารหัส
- ผู้ซื้อเทคโนโลยี: แยกให้ชัดระหว่างสิ่งที่ใช้ได้แล้ว (Nighthawk r2) กับแผนปี 2027 (IBM Quantum Nighthawk r3)
บริการของ THAI DATA CLOUD ที่เกี่ยวข้อง
ข่าวนี้ IBM เองเน้นว่างานควอนตัมที่ใช้ประโยชน์ได้ต้องทำงานคู่กับทรัพยากรคอมพิวเตอร์แบบเดิม ทีมวิจัยและนักพัฒนาในไทยที่ต้องเตรียมงานจำลองทางวิทยาศาสตร์หรือ AI ฝั่ง classical จึงเช่า GPU Server ของ THAI DATA CLOUD ได้ ซึ่งใช้ NVIDIA Tesla T4 และ V100 รองรับงาน AI การจำลองที่ต้องคำนวณแม่นยำสองเท่า และการเรนเดอร์ โดยไม่ต้องลงทุนซื้อการ์ดเอง (THAI DATA CLOUD เป็นผู้ดำเนินงานเว็บไซต์นี้)
ติดตามข่าวชิปและฮาร์ดแวร์ได้ที่หมวดฮาร์ดแวร์
คำถามที่พบบ่อย
IBM Quantum Nighthawk r3 คืออะไร?
IBM Quantum Nighthawk r3 คือโปรเซสเซอร์ควอนตัมรุ่นถัดไปของ IBM ที่ประกาศเมื่อ 11 พฤศจิกายน 2026 ออกแบบให้รัน 10,000 ควอนตัมออปเปอเรชันได้อย่างแม่นยำบน 520 คิวบิตที่ตั้งโปรแกรมได้ ใช้สถาปัตยกรรมความเร็วสูงเดียวกับ Nighthawk r2 แต่เพิ่มตัวเชื่อมชิป
IBM Quantum Nighthawk r3 จะเปิดให้ใช้เมื่อไร?
IBM ระบุในประกาศว่า IBM Quantum Nighthawk r3 จะถูกสร้างขึ้น และปี 2027 วางแผนต่อสองตัวเป็นระบบ 1,040 คิวบิต ประกาศไม่ได้ระบุวันวางจำหน่ายหรือราคา สิ่งที่ลูกค้าใช้ได้ตอนนี้คือ Nighthawk r2 ที่เปิดตัวเมื่อเดือนกันยายน
IBM Quantum Nighthawk r3 ต่างจาก Nighthawk r2 อย่างไร?
Nighthawk r2 มี 120 คิวบิตและรองรับกว่า 7,500 ออปเปอเรชัน ส่วน IBM Quantum Nighthawk r3 มี 520 คิวบิตที่ตั้งโปรแกรมได้และรองรับ 10,000 ออปเปอเรชัน พร้อมตัวเชื่อม l-coupler 10 ตัวสำหรับต่อชิปเป็นระบบใหญ่
ผลลัพธ์ 15 เท่าและ 19 เท่าของ IBM Nighthawk มาจากไหน?
ตัวเลขทั้งหมดมาจากประกาศของ IBM เอง ได้แก่ ลูกค้าและพาร์ตเนอร์รายงานความเร็วเพิ่มสูงสุด 19 เท่าเมื่อเทียบกับโปรเซสเซอร์ควอนตัมรุ่นก่อนของ IBM บน Nighthawk r2 และ E.ON รายงาน 15 เท่ากับงานเรียนรู้ของเครื่องควอนตัม ยังไม่มีผู้ตรวจสอบอิสระในประกาศนี้
แหล่งอ้างอิง
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
- ผลิตภัณฑ์และเทคโนโลยี
- AMD EPYC8
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ