ประวัติ Bitcoin: 18 ปีจาก White Paper ของ Satoshi Nakamoto ถึง Spot ETF และ crypto ETF ไทย

Bitcoin เริ่มต้นจากเอกสาร 9 หน้าชื่อ "Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System" ที่ผู้ใช้นาม Satoshi Nakamoto ประกาศในรายชื่ออีเมลด้านการเข้ารหัสลับเมื่อ 31 ตุลาคม 2008 วันที่ 31 ตุลาคม 2026 จึงครบ 18 ปี จากเอกสารฉบับนั้น เครือข่ายเริ่มทำงานด้วยบล็อกแรกเมื่อ 3 มกราคม 2009 ลดรางวัลบล็อกมาแล้ว 4 ครั้ง และกลายเป็นสินทรัพย์ที่หน่วยงานกำกับดูแลทั้งในสหรัฐฯ และไทยต้องออกกติกาเฉพาะ

บทความนี้ไล่ลำดับเหตุการณ์จากเอกสารชั้นต้น ได้แก่ อีเมลต้นฉบับในคลังของรายชื่ออีเมล Cryptography, White Paper บน bitcoin.org, ซอร์สโค้ดของ Bitcoin Core, ข้อมูลบล็อกจริงบนบล็อกเชน, คำสั่งของ ก.ล.ต. สหรัฐฯ และประกาศของ ก.ล.ต. ไทย ข้อมูล ณ วันที่ 8 ตุลาคม 2026 บทความนี้เล่าประวัติศาสตร์ ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน และไม่คาดการณ์ราคา

อีเมลวันที่ 31 ตุลาคม 2008 ที่เปิดตัว Bitcoin

คลังข้อความของรายชื่ออีเมล Cryptography ที่ metzdowd.com บันทึกว่า Satoshi Nakamoto ส่งข้อความหัวเรื่อง "Bitcoin P2P e-cash paper" เมื่อวันศุกร์ที่ 31 ตุลาคม 2008 เวลา 14:10 น. ตามเวลาฝั่งตะวันออกของสหรัฐฯ (EDT) ซึ่งตรงกับช่วงตีหนึ่งของวันที่ 1 พฤศจิกายนตามเวลาไทย ข้อความเปิดว่า "I've been working on a new electronic cash system that's fully peer-to-peer, with no trusted third party." ตามด้วยลิงก์ไปยังไฟล์ bitcoin.pdf และสรุปคุณสมบัติหลักไว้ดังนี้

• ป้องกันการใช้เงินซ้ำ (double-spending) ด้วยเครือข่าย peer-to-peer
• ไม่มีโรงกษาปณ์หรือคนกลางที่ต้องไว้ใจ
• ผู้ใช้ไม่ต้องเปิดเผยตัวตน
• เหรียญใหม่เกิดจาก proof-of-work แบบเดียวกับ Hashcash และงานเดียวกันนี้ยังทำหน้าที่ปกป้องเครือข่ายจากการใช้เงินซ้ำ

White Paper ของ Bitcoin เสนออะไร

ตัวเอกสารบน bitcoin.org ยาว 9 หน้า แบ่งเป็น 12 หัวข้อ และอ้างอิงงาน 8 ชิ้น เช่น "b-money" ของ W. Dai (ปี 1998), "Hashcash" ของ A. Back และงานด้านการประทับเวลาเอกสารดิจิทัลของ S. Haber กับ W.S. Stornetta โจทย์ที่เอกสารตั้งไว้คือการจ่ายเงินออนไลน์ตรงจากคนหนึ่งถึงอีกคนโดยไม่ผ่านสถาบันการเงิน ซึ่งติดปัญหาว่าจะกันไม่ให้ใช้เงินดิจิทัลก้อนเดียวซ้ำสองครั้งได้อย่างไรเมื่อไม่มีคนกลาง

คำตอบของ White Paper คือให้เครือข่ายประทับเวลาธุรกรรมด้วยการนำไปเข้าแฮชต่อกันเป็นสาย proof-of-work สายที่ยาวที่สุดเป็นทั้งหลักฐานลำดับเหตุการณ์และหลักฐานว่ามาจากกำลังประมวลผลก้อนใหญ่ที่สุด ระบบจึงปลอดภัยตราบที่โหนดสุจริตคุมกำลังประมวลผลรวมได้มากกว่ากลุ่มผู้โจมตี

หัวข้อที่ 6 ว่าด้วยแรงจูงใจ ระบุว่าธุรกรรมแรกของแต่ละบล็อกสร้างเหรียญใหม่ให้ผู้สร้างบล็อก และเมื่อเหรียญเข้าสู่การหมุนเวียนครบจำนวนที่กำหนดไว้ล่วงหน้า รางวัลสามารถเปลี่ยนไปมาจากค่าธรรมเนียมธุรกรรมทั้งหมดโดยไม่มีเงินเฟ้อ ส่วนหัวข้อที่ 7 ตั้งสมมติฐานว่าบล็อกเกิดทุก 10 นาที แล้วคำนวณว่าส่วนหัวของบล็อกจะเพิ่มขึ้นเพียงราว 4.2 MB ต่อปี

Genesis Block: บล็อกแรกของ Bitcoin เมื่อ 3 มกราคม 2009

บล็อกแรกของเครือข่าย หรือ Genesis Block (บล็อกหมายเลข 0) บันทึกเวลา 3 มกราคม 2009 เวลา 18:15:05 UTC ตรงกับ 01:15:05 น. ของวันที่ 4 มกราคมตามเวลาไทย ค่าแฮชของบล็อกขึ้นต้นด้วย 000000000019d6689c และมีธุรกรรมเดียว คือธุรกรรมสร้างเหรียญ 50 BTC

สิ่งที่ทำให้บล็อกนี้ต่างจากบล็อกอื่นคือข้อความที่ฝังอยู่ในธุรกรรมสร้างเหรียญ: "The Times 03/Jan/2009 Chancellor on brink of second bailout for banks" ซึ่งอ้างถึงหนังสือพิมพ์ The Times ฉบับวันที่ 3 มกราคม 2009 เราตรวจข้อความนี้ได้สองทาง ทางแรกคือซอร์สโค้ดของ Bitcoin Core ที่กำหนดข้อความนี้เป็นค่า pszTimestamp ของ Genesis Block คู่กับเวลา 1231006505 (Unix time) และรางวัล 50 BTC ทางที่สองคือถอดข้อมูลของธุรกรรมแรกในบล็อกจาก mempool.space ได้ข้อความเดียวกันทุกตัวอักษร

บล็อกถัดมา (บล็อก 1) บันทึกเวลา 9 มกราคม 2009 02:54:25 UTC ห่างจาก Genesis Block ราว 6 วัน เอกสารชั้นต้นที่เราเปิดอ่านไม่ได้อธิบายช่วงห่างนี้ไว้

Bitcoin v0.1 และธุรกรรมแรก (มกราคม 2009)

วันที่ 8 มกราคม 2009 Satoshi ส่งอีเมล "Bitcoin v0.1 released" เข้ารายชื่ออีเมลเดิม รายละเอียดที่บันทึกไว้มีดังนี้

• โปรแกรมรุ่นแรกใช้ได้เฉพาะ Windows และแนบซอร์สโค้ด C++ แบบโอเพนซอร์สมาด้วย
• โหนดที่จะรับการเชื่อมต่อจากเครื่องอื่นต้องเปิดพอร์ต 8333
• เหรียญที่ขุดได้ต้องรอ 120 บล็อกก่อนจึงนำไปใช้ได้
• เหรียญทั้งหมดจะมี 21,000,000 เหรียญ แจกให้โหนดที่สร้างบล็อก และลดลงครึ่งหนึ่งทุก 4 ปี ช่วง 4 ปีแรกมี 10,500,000 เหรียญ

Hal Finney เล่าไว้ในกระทู้ "Bitcoin and me" บนฟอรัม bitcointalk เมื่อ 19 มีนาคม 2013 ว่าเขาดาวน์โหลดโปรแกรมทันทีที่ประกาศ คิดว่าตนเป็นคนแรกนอกจาก Satoshi ที่รันโปรแกรม และขุดได้บล็อกลำดับเจ็ดสิบกว่า เขาเขียนว่า "I was the recipient of the first bitcoin transaction, when Satoshi sent ten coins to me as a test."

ข้อมูลบนบล็อกเชนสอดคล้องกับคำเล่านั้น บล็อก 0 ถึง 169 มีเพียงธุรกรรมสร้างเหรียญบล็อกละรายการ บล็อกแรกที่มีธุรกรรมที่สองคือบล็อก 170 เวลา 12 มกราคม 2009 03:30:25 UTC ธุรกรรมนั้นใช้เหรียญจากรางวัลของบล็อก 9 ส่ง 10 BTC ไปยังกุญแจใหม่ และส่ง 40 BTC กลับไปยังกุญแจเดิมของเจ้าของเหรียญ บล็อกเชนไม่บันทึกชื่อเจ้าของ การระบุว่าผู้รับคือ Hal Finney จึงมาจากคำบอกเล่าของเขาเอง

พิซซ่า 2 ถาดแลก 10,000 BTC (พฤษภาคม 2010)

วันที่ 18 พฤษภาคม 2010 ผู้ใช้ชื่อ laszlo ตั้งกระทู้ "Pizza for bitcoins?" บน bitcointalk เสนอจ่าย 10,000 bitcoins แลกพิซซ่าถาดใหญ่ราว 2 ถาด จะทำเองหรือสั่งร้านมาส่งที่บ้านก็ได้ ในวันเดียวกันมีสมาชิกตอบว่าเหรียญ 10,000 เหรียญนั้นขายบนเว็บ bitcoinmarket.com ได้ราว 41 ดอลลาร์สหรัฐในขณะนั้น ตัวเลขนี้เป็นสิ่งที่สมาชิกฟอรัมเขียนไว้เมื่อ 18 พฤษภาคม 2010 ไม่ใช่ราคาอ้างอิงทางการ

สี่วันต่อมา วันที่ 22 พฤษภาคม 2010 laszlo กลับมาโพสต์ในกระทู้เดิมว่า "I just want to report that I successfully traded 10,000 bitcoins for pizza." พร้อมลิงก์รูปถ่าย กระทู้นี้ยังเปิดอ่านได้ และ ณ วันที่ 8 ตุลาคม 2026 หน้ากระทู้แสดงยอดเปิดอ่าน 803,368 ครั้ง นับเป็นบันทึกสาธารณะของการนำ Bitcoin ไปแลกอาหารจริงในปีที่สองของเครือข่าย