Curiosity 15 ปี ครบ 26 พ.ย. 2026 นับจากวันที่ NASA ส่งรถสำรวจดาวอังคารขึ้นด้วยจรวด Atlas V ในปี 2011 รถลงจอดในหลุมอุกกาบาต Gale ปี 2012 และยังทำงานถึงวันนี้
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 8 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- Curiosity 15 ปี ครบในวันที่ 26 พฤศจิกายน 2026 NASA ระบุว่ายานภารกิจ Mars Science Laboratory ขึ้นจาก Launch Complex 41 แหลมคานาเวอรัล เวลา 10:02 น. EST วันที่ 26 พฤศจิกายน 2011 (22.02 น. เวลาประเทศไทย) ด้วยจรวด Atlas V 541
- รถ Curiosity หนัก 899 กิโลกรัม ติดเครื่องมือวิทยาศาสตร์ 10 ชิ้น และกล้อง 17 ตัว ลงจอดในหลุมอุกกาบาต Gale เมื่อ 6 สิงหาคม 2012 ด้วยร่มชูชีพ ยานลงจอดที่ใช้จรวด และ sky crane ที่ไม่เคยใช้มาก่อน
- NASA สรุปว่ารถพบหลักฐานว่าแม่น้ำและทะเลสาบในหลุม Gale อาจคงอยู่ราว 1 ล้านปี หรือนานกว่า และผงหินที่เจาะได้มีกำมะถัน ไนโตรเจน ออกซิเจน ฟอสฟอรัส และคาร์บอน
- ปี 2026 รถไต่ระดับสูงขึ้นครบ 1 กิโลเมตร เมื่อ 26 ส.ค. ทำงานครบวันดาวอังคารที่ 5,000 เมื่อ 30 ส.ค. และเจาะหินเก็บตัวอย่างแล้ว 49 หลุม ณ เดือนพฤศจิกายน 2026
Curiosity 15 ปี ครบในวันที่ 26 พฤศจิกายน 2026 NASA บันทึกว่าเวลา 10:02 น. EST วันที่ 26 พฤศจิกายน 2011 (22.02 น. ตามเวลาประเทศไทย) จรวด Atlas V นำยาน Mars Science Laboratory ที่บรรทุกรถสำรวจ Curiosity ขึ้นจากแหลมคานาเวอรัล ฟลอริดา รถลงจอดบนดาวอังคารในเดือนสิงหาคม 2012 และยังทำงานอยู่จนถึงวันนี้

Curiosity 15 ปี: ภารกิจ Mars Science Laboratory คืออะไร
Mars Science Laboratory คือภารกิจของ NASA ที่มีรถ Curiosity เป็นหัวใจ และเป็นที่มาของวาระ Curiosity 15 ปี NASA ระบุว่าเมื่อปล่อยในปี 2011 Curiosity เป็นรถสำรวจที่ใหญ่และมีขีดความสามารถสูงที่สุดเท่าที่เคยส่งไปดาวอังคาร โจทย์ของภารกิจมีข้อเดียว คือดาวอังคารเคยมีสภาพแวดล้อมที่สิ่งมีชีวิตขนาดเล็กอย่างจุลินทรีย์อยู่ได้หรือไม่
NASA JPL อธิบายว่ารถคันนี้มีขนาดราวรถ MINI Cooper ติดกล้อง 17 ตัว และแขนกลที่ปลายแขนมีเครื่องมือคล้ายห้องปฏิบัติการ ตัวเลขหลักจาก press kit ของ NASA ฉบับก่อนลงจอดมีดังนี้
| รายการ | ข้อมูลตาม NASA |
|---|---|
| ขนาดรถ | ยาว 3.0 เมตร (ไม่รวมแขน) กว้าง 2.8 เมตร สูงถึงยอดเสา 2.1 เมตร |
| มวลรถ | 899 กิโลกรัม (บนดาวอังคารเทียบเท่า 337 กิโลกรัม) |
| มวลรวมตอนปล่อย | 3,893 กิโลกรัม รวมระบบลงจอดและส่วนเดินทาง |
| เครื่องมือวิทยาศาสตร์ | 10 ชิ้น หนักรวม 75 กิโลกรัม |
| พลังงาน | เครื่องกำเนิดไฟฟ้าความร้อนจากไอโซโทปรังสี (MMRTG) และแบตเตอรี่ลิเทียมไอออน |
| จรวด | Atlas V 541 ของ United Launch Alliance |
| ภารกิจหลักที่วางไว้ | 1 ปีดาวอังคาร (98 สัปดาห์) |
| งบประมาณ | 2.5 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ |
แหล่งพลังงานเป็นจุดหนึ่งที่ทำให้ภารกิจอยู่ได้นานจนถึงวาระ Curiosity 15 ปี รถไม่ได้พึ่งแผงโซลาร์ที่ฝุ่นเกาะได้ แต่ใช้ความร้อนจากการสลายตัวของสารกัมมันตรังสีผลิตไฟฟ้า ภาพของ NASA ในวันครบ 5,000 วันยังเห็น MMRTG ที่มีครีบระบายความร้อนอยู่ท้ายรถ
เครื่องมือ 10 ชิ้นจากหลายประเทศ
Press kit ของ NASA เล่าว่า NASA เปิดรับข้อเสนอเครื่องมือวิทยาศาสตร์เมื่อ 14 เมษายน 2004 อีก 8 เดือนต่อมาเลือกได้ 8 ชิ้นจากการแข่งขัน และสเปนกับรัสเซียส่งเครื่องมือมาอีกประเทศละ 1 ชิ้นตามข้อตกลงระหว่างประเทศ รวมเป็น 10 ชิ้น ซึ่งเป็นชุดเครื่องมือที่รถใช้ตลอดเรื่องราว Curiosity 15 ปี ดังนี้
| เครื่องมือ | ทำอะไร | ผู้พัฒนาหรือผู้ส่งมอบตาม NASA |
|---|---|---|
| ChemCam | ยิงเลเซอร์ใส่หินหรือดินไกลราว 7 เมตร แล้ววิเคราะห์แสงจากจุดที่ร้อนจนเป็นพลาสมาเพื่อหาธาตุ | Los Alamos National Laboratory ร่วมกับฝรั่งเศส ซึ่งส่งเลเซอร์และกล้องโทรทรรศน์ |
| CheMin | ระบุชนิดและปริมาณแร่ในผงหินด้วยการเลี้ยวเบนรังสีเอกซ์ | ทีมของ NASA Ames Research Center |
| SAM | วิเคราะห์สารอินทรีย์และก๊าซจากผงหินและอากาศ | NASA Goddard Space Flight Center สร้างและทดสอบ |
| APXS | วัดปริมาณธาตุในหินและดิน | Canadian Space Agency |
| DAN | ยิงนิวตรอนลงพื้นเพื่อหาไฮโดรเจนลึกราว 50 เซนติเมตรใต้รถ | Russian Federal Space Agency |
| REMS | สถานีตรวจอากาศ วัดลม อุณหภูมิ ความกดอากาศ และรังสียูวี | สเปน |
| RAD | วัดอนุภาคพลังงานสูงจากดวงอาทิตย์และนอกระบบสุริยะ | ทีมของ Southwest Research Institute |
| Mastcam, MAHLI, MARDI | กล้องบนเสา กล้องส่องใกล้ปลายแขน และกล้องถ่ายระหว่างลงจอด | Malin Space Science Systems |
วันปล่อย 26 พฤศจิกายน 2011 จุดเริ่มของ Curiosity 15 ปี
Press kit ก่อนปล่อยวางช่วงเวลาปล่อยไว้ 25 พฤศจิกายนถึง 18 ธันวาคม 2011 ยานขึ้นจริงในวันที่สองของช่วงนั้น คือ 26 พฤศจิกายน เวลา 10:02 น. EST จาก Launch Complex 41 ฐานทัพอากาศแหลมคานาเวอรัล วันนั้นโลกกับดาวอังคารห่างกัน 204 ล้านกิโลเมตร แต่ระยะทางที่ยานเดินทางจริงรวมราว 567 ล้านกิโลเมตร คำบรรยายภาพของ NASAระบุว่าการปล่อยครั้งนี้เริ่มการเดินทางข้ามอวกาศ 9 เดือน

ลงจอดด้วย sky crane: ช่วงเสี่ยงที่สุดของ Curiosity 15 ปี
การลงจอดคือช่วงที่เสี่ยงที่สุด NASA JPL ระบุว่า Curiosity ลงจอดในหลุมอุกกาบาต Gale ช่วงค่ำวันที่ 5 สิงหาคม 2012 ตามเวลาแปซิฟิก (เช้าวันที่ 6 สิงหาคมตามเวลาฝั่งตะวันออก) ด้วยลำดับการลงจอดที่ไม่เคยมีใครลองมาก่อน ได้แก่ ร่มชูชีพขนาดใหญ่ ยานลงจอดที่ใช้จรวดควบคุม และอุปกรณ์คล้ายสายยืดที่เรียกว่า sky crane ซึ่งหย่อนรถลงถึงพื้น วิธีนี้ถูกออกแบบขึ้นเพราะเทคนิคที่ใช้กับรถสำรวจรุ่นก่อนรับน้ำหนักรถที่ใหญ่และหนักกว่ามากไม่ได้
จุดลงจอดของ Curiosity อยู่ที่ละติจูด 4.6 องศาใต้ ลองจิจูด 137.4 องศาตะวันออก ใกล้เชิงเขา Mount Sharp กลางหลุม Gale ตาม press kit วันลงจอดสัญญาณวิทยุจากดาวอังคารใช้เวลาเดินทางถึงโลก 13.8 นาที ทีมบนโลกจึงรู้ผลหลังเหตุการณ์จบไปแล้ว
Curiosity 15 ปี ค้นพบอะไรบ้าง
หน้าสรุปผลงานของ NASA แบ่งสิ่งที่รถพบออกเป็นหลายเรื่อง เรื่องที่สำคัญมีดังนี้
- แม่น้ำและทะเลสาบ ไม่นานหลังลงจอด รถพบก้อนกรวดกลมเรียบที่น่าจะถูกพัดมาตามลำน้ำลึกระดับข้อเท้าถึงสะโพก เมื่อถึง Mount Sharp ทีมพบชั้นหินหนากว่า 1,000 ฟุต (ราว 300 เมตร) ที่เกิดจากโคลนก้นทะเลสาบตื้นหลายแห่ง แม่น้ำและทะเลสาบในหลุม Gale อาจคงอยู่ราว 1 ล้านปีหรือนานกว่า
- ธาตุที่สิ่งมีชีวิตใช้ ผงหินจาก "Sheepbed" mudstone ที่ Yellowknife Bay มีกำมะถัน ไนโตรเจน ออกซิเจน ฟอสฟอรัส และคาร์บอน พร้อมแร่ดินเหนียวและเกลือไม่มาก ซึ่งบอกว่าน้ำที่เคยไหลผ่านเป็นน้ำจืด
- สารอินทรีย์ เครื่องมือ Sample Analysis at Mars (SAM) พบโมเลกุลอินทรีย์ในหินหลายตัวอย่าง NASA ย้ำว่าสิ่งนี้ไม่ได้แปลว่าเคยมีสิ่งมีชีวิต แต่บอกว่าวัตถุดิบเคยมีอยู่ และสารอินทรีย์โบราณเก็บรักษาไว้ได้จนถึงวันนี้
- มีเทนในบรรยากาศ เครื่องวัดในชุด SAM พบระดับมีเทนพื้นหลังที่ขึ้นลงตามฤดูกาล และเคยวัดได้สูงขึ้นสิบเท่าในช่วงสองเดือน
- รังสีระหว่างทาง ระหว่างเดินทางไปดาวอังคาร รถวัดรังสีได้สูงจนนักบินอวกาศที่ไม่มีเครื่องป้องกันจะได้รับเกินเพดานตลอดอาชีพที่ NASA กำหนด ข้อมูลนี้ใช้ออกแบบภารกิจที่มีคนในอนาคต

หลุมเจาะแรกและสารอินทรีย์จากหิน Cumberland
หลักฐานสำคัญในเรื่อง Curiosity 15 ปี หลายชิ้นมาจากการเจาะหิน NASA ระบุว่าภาพผงหินจากการเจาะครั้งแรกถ่ายเมื่อ 20 กุมภาพันธ์ 2013 ซึ่งเป็นวันดาวอังคารที่ 193 ของภารกิจ จากหินชื่อ "John Klein" ต่อมาในวันที่ 19 พฤษภาคม 2013 รถเจาะหิน "Cumberland" เป็นหลุมกว้างราว 1.6 เซนติเมตร ลึก 6.6 เซนติเมตร หน้าภารกิจของ NASA ระบุว่าตัวอย่างจาก Cumberland คือที่มาของ decane, undecane และ dodecane ซึ่งเป็นโมเลกุลอินทรีย์ใหญ่ที่สุดที่พบบนดาวอังคารถึงตอนนี้ และรายงานในวารสาร Astrobiology เมื่อ 4 กุมภาพันธ์ 2026 ระบุว่าแหล่งที่ไม่ใช่ชีวภาพที่นักวิจัยพิจารณาไว้อธิบายปริมาณสารอินทรีย์นี้ได้ไม่ครบ

ลำดับเหตุการณ์ Curiosity 15 ปี
| วันที่ | เกิดอะไรขึ้น |
|---|---|
| 25 พ.ย. 2011 | วันแรกของช่วงเวลาปล่อยที่ NASA วางไว้ (ถึง 18 ธ.ค. 2011) |
| 26 พ.ย. 2011 | ปล่อยยานด้วย Atlas V 541 เวลา 10:02 น. EST จาก Launch Complex 41 |
| 5–6 ส.ค. 2012 | ลงจอดในหลุม Gale ด้วยร่มชูชีพ ยานลงจอดที่ใช้จรวด และ sky crane |
| 20 ก.พ. 2013 | ภาพผงหินจากการเจาะครั้งแรก หิน "John Klein" (sol 193) |
| 19 พ.ค. 2013 | เจาะหิน "Cumberland" (sol 279) ตัวอย่างที่ต่อมาพบโมเลกุลอินทรีย์ใหญ่ที่สุด |
| 2014 | เริ่มไต่ Mount Sharp ภูเขาสูงราว 5 กิโลเมตรกลางหลุม Gale |
| 4 ก.พ. 2026 | รายงานในวารสาร Astrobiology ว่าแหล่งที่ไม่ใช่ชีวภาพอธิบายสารอินทรีย์ได้ไม่ครบ |
| 26 ส.ค. 2026 | ไต่ระดับสูงขึ้นครบ 1 กิโลเมตรจากพื้นหลุม Gale |
| 30 ส.ค. 2026 | ทำงานครบวันดาวอังคารที่ 5,000 ที่สันทราย "Chocolatal" |
| พ.ย. 2026 | หลุมเจาะเก็บตัวอย่างครบ 49 หลุม |
| 26 พ.ย. 2026 | ครบรอบ Curiosity 15 ปี นับจากวันปล่อย |
Curiosity 15 ปี ในปี 2026: ไต่สูง 1 กิโลเมตร ครบ 5,000 วัน และหลุมเจาะที่ 49
ก่อนถึงวันครบรอบ Curiosity 15 ปี รถทำหลักไมล์ใหม่หลายเรื่อง NASA ระบุว่าวันที่ 26 สิงหาคม 2026 รถไต่ระดับสูงขึ้นครบ 1 กิโลเมตรจากพื้นหลุม Gale ขึ้นตามไหล่เขา Mount Sharp ซึ่งรถไต่มาตั้งแต่ปี 2014 ภาพมุมมองย้อนลงไปยังพื้นหลุมถ่ายเมื่อ 1–2 สิงหาคม 2026 ที่หุบกว้างชื่อ "Valle Grande" ประกอบจากภาพกล้อง Mastcam 323 ภาพ

สี่วันต่อมา วันที่ 30 สิงหาคม 2026 รถทำงานครบวันดาวอังคารที่ 5,000 ขณะจอดที่สันทรายชื่อ "Chocolatal" ทีมรวมภาพเช้ากับเย็นเป็น "โปสการ์ด" ที่เติมสีเพื่อแยกสองช่วงเวลา ส่วนภาพรวมหลุมเจาะของ NASAที่เผยแพร่ 16 พฤศจิกายน 2026 แสดงหลุมเจาะครบ 49 หลุม แต่ละหลุมกว้าง 16 มิลลิเมตร ผงหินจากหลุมเหล่านี้ถูกส่งเข้าเครื่องวิเคราะห์ในตัวรถ อ่านเรื่องหลุมที่ 49 ได้ในข่าว Curiosity เจาะหลุม Nazca

มรดกที่เหลือถึงปัจจุบัน
ภารกิจที่วางไว้ 98 สัปดาห์ยืดเป็น Curiosity 15 ปี และเปลี่ยนคำถามเรื่องดาวอังคารจาก "เคยมีน้ำหรือไม่" เป็น "สภาพแวดล้อมที่อยู่อาศัยได้คงอยู่นานแค่ไหน" มรดกของ Curiosity 15 ปี เห็นได้ในสามเรื่อง
- วิธีลงจอด sky crane ที่ใช้จริงครั้งแรกกับ Curiosity พิสูจน์ว่ารถหนัก 899 กิโลกรัมลงถึงพื้นดาวอังคารได้ ในขณะที่วิธีลงจอดของรถรุ่นก่อนรับน้ำหนักขนาดนี้ไม่ได้
- ข้อมูลเพื่อภารกิจที่มีคน ค่ารังสีที่วัดระหว่างทางและบนพื้นผิวเป็นข้อมูลที่ NASA ระบุว่าจะใช้ออกแบบภารกิจให้ปลอดภัยสำหรับนักสำรวจที่เป็นมนุษย์
- คลังตัวอย่างหิน หลุมเจาะ 49 หลุมกับผลวิเคราะห์ที่ยังตีพิมพ์ต่อเนื่อง ทำให้การถกเถียงเรื่องสารอินทรีย์บนดาวอังคารยังมีข้อมูลใหม่ออกมา เช่น รายงานเดือนกุมภาพันธ์ 2026
สำหรับผู้อ่านไทย วันที่ 26 พฤศจิกายน 2026 คือวันครบรอบ Curiosity 15 ปี และเป็นโอกาสย้อนดูว่าภารกิจที่ออกแบบให้ทำงานไม่ถึงสองปีไปได้ไกลแค่ไหน อ่านประวัติศาสตร์การสำรวจดาวอังคารยุคแรกได้ที่ Mariner 9 55 ปี และเรื่องราวอื่นในหมวดประวัติศาสตร์
ภาพบันทึก


คำถามที่พบบ่อย
Curiosity 15 ปี นับจากวันไหน?
Curiosity 15 ปี นับจากวันที่ 26 พฤศจิกายน 2011 ซึ่ง NASA ระบุว่าจรวด Atlas V 541 นำยาน Mars Science Laboratory ที่บรรทุกรถ Curiosity ขึ้นจาก Launch Complex 41 แหลมคานาเวอรัล ฟลอริดา เวลา 10:02 น. EST ตรงกับ 22.02 น. ตามเวลาประเทศไทย จึงครบ 15 ปีในวันที่ 26 พฤศจิกายน 2026
Curiosity ลงจอดบนดาวอังคารเมื่อไร ที่ไหน?
ในเรื่อง Curiosity 15 ปี NASA JPL ระบุว่ารถลงจอดในหลุมอุกกาบาต Gale ช่วงค่ำวันที่ 5 สิงหาคม 2012 ตามเวลาแปซิฟิก หรือเช้าวันที่ 6 สิงหาคมตามเวลาฝั่งตะวันออกของสหรัฐฯ โดยใช้ร่มชูชีพขนาดใหญ่ ยานลงจอดที่ควบคุมด้วยจรวด และ sky crane ที่หย่อนรถลงด้วยสาย เพราะวิธีลงจอดแบบเดิมรับน้ำหนักรถที่ใหญ่ขนาดนี้ไม่ได้
Curiosity ค้นพบอะไรสำคัญที่สุด?
ตลอด Curiosity 15 ปี NASA สรุปว่ารถพบหลักฐานทางเคมีและแร่ว่าดาวอังคารยุคโบราณมีสภาพแวดล้อมที่จุลินทรีย์อยู่อาศัยได้ ทั้งแม่น้ำและทะเลสาบที่อาจคงอยู่ราว 1 ล้านปี ธาตุกำมะถัน ไนโตรเจน ออกซิเจน ฟอสฟอรัส คาร์บอน และสารอินทรีย์ในหิน แต่ NASA ย้ำว่าการพบสารอินทรีย์ไม่ได้แปลว่าเคยมีสิ่งมีชีวิต
ในวาระ Curiosity 15 ปี รถยังทำงานอยู่หรือไม่?
ยังทำงานอยู่ NASA ระบุสถานะว่าเป็นภารกิจที่ยังดำเนินอยู่ ในวาระ Curiosity 15 ปี รถไต่ระดับสูงขึ้นครบ 1 กิโลเมตรจากพื้นหลุม Gale ขึ้นสู่ Mount Sharp เมื่อ 26 สิงหาคม 2026 ทำงานครบวันดาวอังคารที่ 5,000 เมื่อ 30 สิงหาคม 2026 และเจาะหินเก็บตัวอย่างแล้ว 49 หลุม ณ เดือนพฤศจิกายน 2026
ภารกิจ Curiosity ใช้งบประมาณเท่าไร?
ก่อนถึง Curiosity 15 ปี press kit ของ NASA ฉบับเดือนกรกฎาคม 2012 ระบุงบประมาณภารกิจ Mars Science Laboratory ไว้ 2.5 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ในจำนวนนี้ 1.8 พันล้านดอลลาร์ใช้พัฒนายานและงานวิทยาศาสตร์ ที่เหลือเป็นค่าปล่อยจรวดและการปฏิบัติการ ส่วนภารกิจหลักเดิมวางไว้เพียง 1 ปีดาวอังคาร หรือ 98 สัปดาห์
แหล่งอ้างอิง
- Mars Science Laboratory: Curiosity Rover — NASA Science
- Mars Science Laboratory Curiosity Rover — NASA Jet Propulsion Laboratory
- Mars Science Laboratory Landing Press Kit (July 2012) — NASA / Jet Propulsion Laboratory
- Curiosity Science Highlights — NASA Science
- Curiosity Reaches 1-Kilometer Elevation Gain — NASA Science
- A Collage Showing 49 Drill Holes Made by NASA's Curiosity Mars Rover — NASA Photojournal
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
- องค์กรและบริษัท
- NASA66JPL10MINI5Goddard Space Flight Center2
- ประเทศและสถานที่
- สหรัฐอเมริกา869รัสเซีย102ฝรั่งเศส225
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ
