ภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรก 80 ปี: กล้องบนจรวด V-2 วันที่ 24 ต.ค. 1946 ถึงดาวเทียม THEOS-2
ภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรกเกิดเมื่อ 24 ต.ค. 1946 จากกล้อง 35 มม. บนจรวด V-2 ที่ความสูง 65 ไมล์ ครบ 80 ปีปีนี้ เส้นทางต่อมาคือ TIROS-1 Landsat และ THEOS-2 ของไทย
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 7 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- ภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรกถ่ายเมื่อ 24 ตุลาคม 1946 จากกล้องภาพยนตร์ 35 มม. บนจรวด V-2 ที่ยิงจาก White Sands รัฐนิวเม็กซิโก ที่ความสูงราว 65 ไมล์ วันที่ 24 ตุลาคม 2026 จึงครบ 80 ปี
- กล้องที่ถ่ายภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรกบันทึกภาพทุก 1.5 วินาที ตัวกล้องพังตอนจรวดตกกระแทกพื้นที่ความเร็ว 500 ฟุตต่อวินาที แต่ฟิล์มในตลับเหล็กรอด และระหว่างปี 1946–1950 จรวด V-2 ส่งภาพโลกกลับมากว่า 1,000 ภาพ
- 1 เมษายน 1960 ดาวเทียมอุตุนิยมวิทยา TIROS-1 ส่งภาพโทรทัศน์ของโลกภาพแรก และ 23 กรกฎาคม 1972 NASA ส่ง Landsat 1 ดาวเทียมดวงแรกที่ทำหน้าที่สำรวจพื้นผิวแผ่นดินโดยเฉพาะ
- ปี 2569 (ค.ศ. 2026) GISTDA ใช้ดาวเทียม THEOS-2 ถ่ายพื้นที่น้ำท่วมสุพรรณบุรีกว่า 23,000 ไร่ และกลุ่มมิตรผลเตรียมใช้ข้อมูล THEOS-2 บริหารไร่อ้อยรายแปลง
ภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรกคือภาพขาวดำจากกล้องภาพยนตร์ 35 มม. บนจรวด V-2 ที่กองทัพสหรัฐฯ ยิงจาก White Sands Missile Range รัฐนิวเม็กซิโก เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม 1946 จากความสูงราว 65 ไมล์ (ราว 105 กิโลเมตร คำนวณ) วันที่ 24 ตุลาคม 2026 จึงครบ 80 ปีของภาพชุดนี้
บทความนี้เล่าเส้นทางหลังภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรกจากบันทึกของ NASA, NOAA และพิพิธภัณฑ์ Smithsonian ตั้งแต่ภาพจากจรวดที่ขึ้นไปไม่กี่นาที จนถึงดาวเทียมพยากรณ์อากาศ ดาวเทียมสำรวจทรัพยากร และดาวเทียม THEOS-2 ที่หน่วยงานและบริษัทไทยใช้อยู่ทุกวันนี้
ภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรกเกิดขึ้นอย่างไร
หลังสงครามโลกครั้งที่สอง กองทัพสหรัฐฯ นำจรวด V-2 ที่ยึดมาจากเยอรมนีมาทดสอบที่ White Sands Smithsonian Air & Space บันทึกว่าจรวดถูกขนมาด้วยรถไฟ 300 ตู้ ทหารใช้จรวดเหล่านี้ศึกษาการออกแบบจรวดของตัวเอง ขณะที่นักวิทยาศาสตร์ได้รับเชิญให้ใส่เครื่องมือวัดในหัวจรวดเพื่อศึกษาอุณหภูมิ ความกดอากาศ และสนามแม่เหล็กในบรรยากาศชั้นบน
ในเที่ยวบินวันที่ 24 ตุลาคม 1946 กล้องบนจรวดถ่ายภาพหนึ่งเฟรมทุก 1.5 วินาที ระหว่างที่จรวดพุ่งขึ้นตรง ๆ แล้วตกกลับลงมาในไม่กี่นาที จรวดกระแทกพื้นด้วยความเร็ว 500 ฟุตต่อวินาที ซึ่ง NASA บรรยายว่ามากกว่า 340 ไมล์ต่อชั่วโมง ตัวกล้องพังยับ แต่ฟิล์มที่อยู่ในตลับเหล็กไม่เสียหาย
Fred Rulli ทหารวัย 19 ปีในทีมเก็บฟิล์มเล่าให้ Smithsonian ฟังว่า เมื่อนักวิทยาศาสตร์พบตลับฟิล์มในสภาพดี "พวกเขาดีใจกระโดดโลดเต้นเหมือนเด็ก" NASA ระบุว่าความสูงราว 65 ไมล์ของเที่ยวบินนี้อยู่เหนือเส้นแบ่งอวกาศที่ยอมรับกันทั่วไปเล็กน้อย และเกิดขึ้นมากกว่า 10 ปีก่อนที่โลกจะมีดาวเทียม Sputnik
ทำไมภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรกจึงต่างจากภาพก่อนหน้า
ก่อนปี 1946 ภาพที่ถ่ายจากที่สูงที่สุดมาจากบอลลูน Explorer II ซึ่ง NASA บันทึกว่าขึ้นจาก Stratobowl ใกล้เมือง Rapid City รัฐเซาท์ดาโคตา เมื่อ 11 พฤศจิกายน 1935 ถึงความสูง 72,395 ฟุต สูงพอจะเห็นความโค้งของโลก Smithsonian ระบุว่ากล้องบนจรวด V-2 ขึ้นไปสูงกว่านั้นมากกว่า 5 เท่า และเห็นโลกตัดกับความมืดของอวกาศได้ชัด
Clyde Holliday วิศวกรของ Applied Physics Laboratory มหาวิทยาลัย Johns Hopkins ผู้พัฒนากล้อง เขียนใน National Geographic ปี 1950 ว่าภาพเหล่านี้แสดงเป็นครั้งแรกว่า "โลกของเราจะดูเป็นอย่างไรในสายตาผู้มาเยือนจากดาวดวงอื่นที่บินเข้ามาด้วยยานอวกาศ"
| สิ่งที่บันทึกไว้ | บอลลูน Explorer II (1935) | จรวด V-2 (24 ต.ค. 1946) |
|---|---|---|
| ความสูงที่ถ่ายภาพ | 72,395 ฟุต (13.7 ไมล์) | ราว 65 ไมล์ |
| สิ่งที่เห็นในภาพ | ความโค้งของโลก | โลกตัดกับความมืดของอวกาศ |
| ผู้ถ่ายภาพ | Capt. Albert W. Stevens และ Capt. Orvil A. Anderson บนกระเช้าบอลลูน | กล้องภาพยนตร์ 35 มม. ถ่ายอัตโนมัติทุก 1.5 วินาที |
จากภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรกสู่ภาพนับพัน
ในตอนแรกแทบไม่มีใครสนใจว่าภาพบอกอะไรเรื่องภูมิศาสตร์หรือสภาพอากาศ งานหลักของภาพคือบอกทิศทางของจรวด S. Fred Singer นักวิทยาศาสตร์ที่วิเคราะห์ภาพในเวลานั้นบอก Smithsonian ว่า "เราถือว่าเมฆเป็นสิ่งรบกวน"
แต่ภาพสะสมเร็ว ระหว่างปี 1946 ถึง 1950 จรวด V-2 ส่งภาพโลกกลับมามากกว่า 1,000 ภาพ จากความสูงถึง 100 ไมล์ ภาพแผ่นดินทางตะวันตกเฉียงใต้ของสหรัฐฯ ลงหนังสือพิมพ์ และนักวิทยาศาสตร์ของ U.S. Weather Bureau นำไปศึกษา Holliday คาดการณ์ไว้ในปี 1950 ว่าวันหนึ่งกล้องจะใช้ทำแผนที่พื้นที่ที่เข้าไม่ถึง และถ่ายภาพเมฆกับแนวพายุทั้งทวีปได้ในไม่กี่ชั่วโมง
ไทม์ไลน์ 80 ปีนับจากภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรก
| วันที่ | เหตุการณ์ | แหล่งบันทึก |
|---|---|---|
| 11 พ.ย. 1935 | บอลลูน Explorer II ถ่ายภาพความโค้งของโลกที่ 72,395 ฟุต | NASA |
| 24 ต.ค. 1946 | ภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรก จากจรวด V-2 ที่ราว 65 ไมล์ | NASA, Smithsonian |
| 1946–1950 | จรวด V-2 ส่งภาพโลกกลับมากว่า 1,000 ภาพ | Smithsonian |
| 14 ส.ค. 1959 | Explorer 6 ถ่ายภาพโลกจากวงโคจรเป็นครั้งแรก แต่ภาพไม่ละเอียด | NASA |
| 1 เม.ย. 1960 | TIROS-1 ดาวเทียมอุตุนิยมวิทยาดวงแรกที่ประสบความสำเร็จ ส่งภาพโทรทัศน์ภาพแรก | NASA, NOAA |
| 30 พ.ค. 1966 | ดาวเทียม Molniya 1-3 ของโซเวียตถ่ายภาพโลกเต็มดวงภาพแรก | NASA |
| 11 ธ.ค. 1966 | ATS-1 ถ่ายภาพโลกจากวงโคจรค้างฟ้าเป็นครั้งแรก | NASA |
| 23 ก.ค. 1972 | Landsat 1 ดาวเทียมดวงแรกที่สำรวจพื้นผิวแผ่นดินโดยเฉพาะ | NASA |
| 5 ต.ค. 2569 (ค.ศ. 2026) | THEOS-2 ของ GISTDA ถ่ายพื้นที่น้ำท่วมสุพรรณบุรีกว่า 23,000 ไร่ | GISTDA |
TIROS-1: เมื่อเมฆกลายเป็นข้อมูลพยากรณ์อากาศ
ราว 13 ปีครึ่งหลังภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรก NASA ส่งดาวเทียม TIROS-1 ขึ้นสู่วงโคจรเมื่อ 1 เมษายน 1960 NOAA บันทึกว่าดาวเทียมหนักราว 270 ปอนด์ มีกล้องโทรทัศน์ 2 ตัวและเครื่องบันทึกวิดีโอ 2 เครื่อง โคจรสูง 450 ไมล์ ภาพแรกเป็นภาพแถบเมฆหนาเหนือสหรัฐฯ ที่ไม่คมชัดนัก และไม่กี่วันต่อมาก็ถ่ายพายุไต้ฝุ่นห่างทางตะวันออกของออสเตรเลียราว 1,000 ไมล์ได้
ตัวเลขผลงานของ TIROS-1 ต่างกันตามวิธีนับ NASA ระบุว่าดาวเทียมส่งภาพโทรทัศน์ของโลกกลับมา 23,000 ภาพ ส่วนใหญ่ดีพอใช้พยากรณ์อากาศ ขณะที่ NOAA นับเฉพาะภาพที่ใช้งานได้ 19,389 ภาพ ในช่วง 78 วันที่ดาวเทียมทำงาน เมฆที่นักวิทยาศาสตร์ปี 1946 เคยมองว่าเป็นสิ่งรบกวน จึงกลายเป็นข้อมูลหลักของงานพยากรณ์อากาศ NOAA บันทึกด้วยว่าในปี 1970 หรือ 10 ปีหลัง TIROS-1 สหรัฐฯ ตั้ง NOAA ขึ้นเพราะเห็นคุณค่าของหน่วยงานอุตุนิยมวิทยาที่มีข้อมูลจากอวกาศรองรับ
Landsat 1: ภาพถ่ายโลกจากอวกาศกลายเป็นข้อมูลทรัพยากร
ก้าวสำคัญถัดมาคือ Landsat 1 ภารกิจของ NASA ที่มี USGS เป็นพันธมิตร ส่งขึ้นเมื่อ 23 กรกฎาคม 1972 ในชื่อเดิม Earth Resources Technology Satellite (ERTS-1) NASA ระบุว่าเป็นภารกิจดาวเทียมแรกที่ทำหน้าที่ติดตามพื้นผิวแผ่นดินของโลกโดยเฉพาะ ข้อมูลถูกใช้ในงานเกษตร ป่าไม้ ธรณีวิทยา อุทกวิทยา การทำแผนที่ และการติดตามสิ่งแวดล้อม
| ข้อมูล Landsat 1 ตาม NASA | ค่า |
|---|---|
| วันส่งขึ้นสู่วงโคจร | 23 กรกฎาคม 1972 |
| ความละเอียดภาพ | 80 เมตร |
| จำนวนช่วงคลื่น | 4 ช่วงคลื่น |
| กลับมาถ่ายพื้นที่เดิมทุก | 18 วัน |
| ความกว้างแนวถ่ายภาพ | 185 กิโลเมตร |
| ภาพต่อวัน | 147 ฉาก |
| ปลดระวาง | 6 มกราคม 1978 |
ไม่ถึง 26 ปีหลังภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรก นี่คือจุดที่ภาพจากอวกาศเปลี่ยนจากภาพที่น่าทึ่ง เป็นข้อมูลที่ถ่ายซ้ำตามรอบเวลา เปรียบเทียบได้ และนำไปตัดสินใจเรื่องที่ดิน น้ำ และพืชผล อย่างที่ Holliday เคยคาดไว้ว่าวันหนึ่งพื้นผิวแผ่นดินทั้งโลกอาจถูกทำแผนที่ด้วยวิธีนี้
ภาพถ่ายโลกจากอวกาศในไทยวันนี้: THEOS-2
80 ปีหลังภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรก ไทยมีดาวเทียม THEOS-2 ดาวเทียมสำรวจโลกที่ Airbus Defence and Space สร้างให้สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (GISTDA) ตามข้อมูลภารกิจ Vega VV23 ของ Arianespace
วันที่ 5 ตุลาคม 2569 THEOS-2 ถ่ายพื้นที่ตำบลดอนโพธิ์ทองและตำบลดอนกำยาน อำเภอเมือง จังหวัดสุพรรณบุรี GISTDA ระบุว่าภาพแสดงน้ำท่วมขังกระจายในพื้นที่เกษตรและที่ลุ่มต่ำรอบอำเภอเมืองสุพรรณบุรี ครอบคลุมกว่า 23,000 ไร่ และเห็นแนวถนนกับชุมชนได้ชัด เฉดสีเข้มยังบอกได้ว่าบริเวณใดน้ำท่วมขังนิ่ง GISTDA ส่งข้อมูลต่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องใช้วางแผนช่วยเหลือและฟื้นฟู ตามประกาศของ GISTDA วันที่ 6 ตุลาคม 2569
ภาคธุรกิจก็เริ่มใช้ข้อมูลชุดเดียวกัน GISTDA รายงานเมื่อ 16 กันยายน 2569 ว่ากลุ่มมิตรผลหารือกับ GISTDA เพื่อนำข้อมูล THEOS-2 มาใช้ใน 3 ด้าน คือ คาดการณ์ผลผลิตอ้อยรายแปลงและประเมินสุขภาพพืช ใช้ AI Analyst ติดตามพื้นที่ปลูกแบบอัตโนมัติ และประเมินคาร์บอนเครดิตกับการปรับตัวต่อสภาพภูมิอากาศ แนวทางความร่วมมือเริ่มจากการทดลองใช้ข้อมูลเพื่อประเมินความคุ้มค่า ขยายแพลตฟอร์ม Dragonfly ไปยังชาวไร่ และใช้แผนที่ความต้องการไนโตรเจน (Nitrogen Map) แนะนำการใส่ปุ๋ย
บทเรียนสำหรับองค์กรไทยวันนี้
- ข้อมูลที่วันนี้ดูไร้ค่าอาจเป็นผลิตภัณฑ์ของวันพรุ่งนี้ นักวิทยาศาสตร์ปี 1946 มองว่าเมฆเป็นสิ่งรบกวน ไม่ถึง 14 ปีต่อมาเมฆคือหัวใจของดาวเทียมพยากรณ์อากาศ องค์กรควรเก็บข้อมูลดิบอย่างมีระบบ แม้ยังไม่รู้ว่าจะใช้ทำอะไร
- คุณค่าอยู่ที่การถ่ายซ้ำ ไม่ใช่ภาพเดียว ภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรกจากจรวด V-2 น่าทึ่งแต่เป็นภาพครั้งเดียว ส่วน Landsat 1 กลับมาถ่ายพื้นที่เดิมทุก 18 วัน ข้อมูลที่มีรอบเวลาสม่ำเสมอเปรียบเทียบได้และนำไปตัดสินใจได้จริง
- เริ่มจากโครงการทดลองที่วัดความคุ้มค่า แนวทางของมิตรผลกับ GISTDA เริ่มจากทดลองใช้ข้อมูลแล้วประเมินความคุ้มค่าก่อนขยายผล ธุรกิจเกษตร ประกันภัย และโลจิสติกส์ที่สนใจภาพดาวเทียมใช้ลำดับเดียวกันได้
- ภาพจากอวกาศคือเครื่องมือรับมือภัยพิบัติ ภาพน้ำท่วมสุพรรณบุรีปี 2569 ช่วยประเมินพื้นที่เสียหายและวางแผนระบายน้ำ บทเรียนจากน้ำท่วมนิคมอุตสาหกรรมปี 2554 บอกว่าองค์กรที่มีโรงงานหรือคลังสินค้าในที่ลุ่มควรติดตามข้อมูลแบบนี้ในแผนความต่อเนื่องทางธุรกิจ
เรื่องราวประวัติศาสตร์เทคโนโลยียุคเดียวกัน เช่น Bell X-1 เครื่องบินลำแรกที่บินเร็วกว่าเสียงในปี 1947 อ่านต่อได้ที่หมวดประวัติศาสตร์
คำถามที่พบบ่อย
ภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรกถ่ายเมื่อไร?
ภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรกถ่ายเมื่อ 24 ตุลาคม 1946 จากกล้องภาพยนตร์ขนาด 35 มม. ที่ติดบนจรวด V-2 ซึ่งกองทัพสหรัฐฯ ยิงจาก White Sands Missile Range รัฐนิวเม็กซิโก กล้องบันทึกภาพจากความสูงราว 65 ไมล์ มากกว่า 10 ปีก่อนโลกมีดาวเทียม Sputnik
ใครเป็นคนสร้างกล้องที่ถ่ายภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรก?
Smithsonian Air & Space ระบุว่า Clyde Holliday วิศวกรของ Applied Physics Laboratory มหาวิทยาลัย Johns Hopkins เป็นผู้พัฒนากล้องที่ถ่ายภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรก เขาเขียนใน National Geographic ปี 1950 ว่าภาพเหล่านี้แสดงให้เห็นเป็นครั้งแรกว่าโลกจะดูเป็นอย่างไรในสายตาผู้มาเยือนจากดาวดวงอื่น
ภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรกกับภาพแรกจากดาวเทียมต่างกันอย่างไร?
ภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรกปี 1946 มาจากจรวดที่ขึ้นไปแล้วตกกลับลงมาภายในไม่กี่นาที ส่วนภาพแรกจากวงโคจรมาจากดาวเทียม Explorer 6 เมื่อ 14 สิงหาคม 1959 ตามด้วย TIROS-1 ที่ส่งภาพโทรทัศน์ภาพแรกเมื่อ 1 เมษายน 1960 ซึ่งใช้พยากรณ์อากาศได้
80 ปีหลังภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรก ไทยใช้ภาพถ่ายดาวเทียมทำอะไรบ้าง?
80 ปีหลังภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรก GISTDA ใช้ดาวเทียม THEOS-2 ถ่ายพื้นที่น้ำท่วมรอบอำเภอเมืองสุพรรณบุรีเมื่อ 5 ตุลาคม 2569 กว่า 23,000 ไร่ และส่งข้อมูลให้หน่วยงานวางแผนช่วยเหลือ ส่วนกลุ่มมิตรผลหารือกับ GISTDA เพื่อใช้ข้อมูล THEOS-2 คาดการณ์ผลผลิตอ้อยรายแปลงและประเมินสุขภาพพืช
แหล่งอ้างอิง
- The First Photo From Space — Smithsonian (Air & Space Magazine)
- 90 Years of Our Changing Views of Earth — NASA
- Celebrating the World’s First Meteorological Satellite: TIROS-1 — NOAA NESDIS
- Landsat 1 — NASA Landsat Science
- Vega flight VV23 — Arianespace
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
- องค์กรและบริษัท
- NASA6Smithsonian2NOAA4USGS2
- ประเทศและสถานที่
- สหรัฐอเมริกา324เยอรมนี78ออสเตรเลีย79
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ