Windows XP 25 ปี: จากวันวางขายทั่วโลก 25 ต.ค. 2001 ถึงวันหมดซัพพอร์ต 8 เม.ย. 2014

Windows XP 25 ปี ครบในวันที่ 25 ตุลาคม 2026 นับจากวันที่ Microsoft ประกาศวางจำหน่าย Windows XP ทั่วโลกที่นิวยอร์กเมื่อ 25 ตุลาคม 2001 ระบบปฏิบัติการรุ่นนี้นำรากฐานของ Windows 2000 มาให้ผู้ใช้ตามบ้าน อยู่ในรอบซัพพอร์ตนานกว่า 12 ปี และหมดการสนับสนุนเมื่อ 8 เมษายน 2014

บทความนี้ย้อนดู Windows XP 25 ปีจากเอกสารชั้นต้นของ Microsoft เอง ได้แก่ ข่าวประชาสัมพันธ์ปี 2001 และ 2004 ในคลังข่าว Microsoft Source ตาราง lifecycle และหน้าโปรแกรม ESU บน Microsoft Learn และข่าวของ Microsoft ประเทศไทย แล้วสรุปว่าเรื่องนี้สอนอะไรองค์กรไทยที่ยังมีเครื่อง Windows 10 หรือระบบเก่าค้างอยู่ ข้อมูล ณ วันที่ 19 ตุลาคม 2026

Windows XP 25 ปี: XP คืออะไร และทำไมจึงเป็นจุดเปลี่ยน

ในข่าวประกาศส่ง XP ให้ผู้ผลิตคอมพิวเตอร์เมื่อ 24 สิงหาคม 2001 Microsoft นิยามระบบนี้ว่าเป็นการนำ "รากฐานที่มั่นคงของ Windows 2000" มาให้ผู้ใช้พีซีตามบ้าน เพื่อเพิ่มความเสถียร ความปลอดภัย และประสิทธิภาพ พร้อมเชื่อมพีซี อุปกรณ์ และบริการเข้าด้วยกัน Jim Allchin รองประธานกลุ่ม Windows ของ Microsoft กล่าวว่า XP คือประสบการณ์ที่ทั้งผู้ใช้ตามบ้านและผู้ใช้ธุรกิจรอคอย พร้อม "ความน่าเชื่อถือและเสถียรภาพที่ต้องการมาตลอด"

XP จึงวางขายสองรุ่นบนฐานเดียวกัน Home Edition ออกแบบสำหรับบุคคลและครอบครัว เน้นสื่อดิจิทัล เครือข่ายในบ้าน และการสื่อสาร ส่วน Professional สำหรับธุรกิจทุกขนาด เพิ่มการเข้าถึงระยะไกล ความปลอดภัย ประสิทธิภาพ การจัดการ และการรองรับหลายภาษา John Minnick ผู้ดูแลไอทีองค์กรของ Siemens ซึ่งเป็นลูกค้าระดับโลกของ Microsoft กล่าวในข่าวเดียวกันว่า ไม่ว่าธุรกิจจะติดตั้ง XP Professional เครื่องเดียวหรือทั่วเครือข่ายทั่วโลก ระบบนี้ "สร้างบนฐานโค้ดร่วมกัน" ซึ่งจะช่วยลดต้นทุนการเป็นเจ้าของโดยรวม

คำที่ข่าวประชาสัมพันธ์ของ Microsoft ใช้ซ้ำตลอดคือ experience หรือประสบการณ์ใช้งาน ตั้งแต่ภาพถ่ายและเพลงดิจิทัล การส่งข้อความ เสียง และวิดีโอ ไปจนถึงการแชร์คอมพิวเตอร์และอุปกรณ์ภายในบ้านหรือที่ทำงาน

จุดเริ่มต้นของ Windows XP 25 ปี: จากแผ่นทองถึงไทม์สแควร์

วันที่ 24 สิงหาคม 2001 Microsoft ประกาศว่าการพัฒนาเสร็จแล้วและส่ง Windows XP ให้ผู้ผลิตคอมพิวเตอร์ทั่วโลก (release to manufacturing) ข่าวประชาสัมพันธ์เล่าว่า Bill Gates และ Jim Allchin มอบซีดี "gold code" ให้ตัวแทนผู้ผลิตพีซีรายใหญ่ 6 ราย ซึ่งบินออกจากวิทยาเขต Microsoft ด้วยเฮลิคอปเตอร์ทันที Gates กล่าวในวันนั้นว่า "Simply put, Windows XP is the best operating system Microsoft has ever built."

ราคาที่ประกาศในวันนั้นเป็นราคาขายปลีกโดยประมาณ (ERP) ของชุดที่วางขายหน้าร้าน

วันวางขายจริงคือ 25 ตุลาคม 2001 ซึ่งเป็นวันที่ใช้นับ Windows XP 25 ปี Microsoft จัดงานที่โรงละคร Marriott Marquis ย่านไทม์สแควร์ นิวยอร์ก Gates ขึ้นกล่าวปาฐกถาในงานที่ข่าวประชาสัมพันธ์เรียกว่า "การเปิดตัวผลิตภัณฑ์ที่สำคัญที่สุดในประวัติศาสตร์ของ Microsoft" มีพาร์ตเนอร์มากกว่า 50 ราย นายกเทศมนตรีนิวยอร์ก Rudy Giuliani กล่าวต้อนรับ และ Steve Ballmer ซีอีโอเปิดงานฝั่งยุโรป งานเปิดตัวทั่วโลกมีมากกว่า 50 งาน และอีก 62 งานในสหรัฐฯ

ฝั่งองค์กร Microsoft ระบุในวันเปิดตัวว่ามีการติดตั้ง Windows XP บนเครื่องเดสก์ท็อปแล้ว 150,000 เครื่อง และลูกค้าองค์กรมีแผนติดตั้งเพิ่มอีกมากกว่า 1 ล้านเครื่อง ตัวเลขนี้บอกว่าตั้งแต่วันแรก XP ไม่ได้เป็นแค่ระบบของผู้ใช้ตามบ้าน แต่เป็นระบบที่องค์กรเลือกใช้ด้วย

Service Pack 2: จุดเปลี่ยนด้านความปลอดภัยในเส้นทาง Windows XP 25 ปี

Windows XP ได้รับชุดอัปเดตใหญ่หรือ Service Pack 3 ชุด ตาราง lifecycle ของ Microsoft ลงวันเริ่มต้นของ Service Pack 1 ในเดือนสิงหาคม 2002 Service Pack 2 ในเดือนกันยายน 2004 และ Service Pack 3 ในเดือนเมษายน 2008

ชุดที่เปลี่ยน XP มากที่สุดคือ Service Pack 2 ซึ่ง Microsoft ส่งให้ผู้ผลิตเมื่อ 6 สิงหาคม 2004 ภายใต้ชื่อเต็ม "Windows XP Service Pack 2 with Advanced Security Technologies" เป็นชุดอัปเดตฟรีที่ตั้งค่าเริ่มต้นด้านความปลอดภัยให้รัดกุมขึ้น Gates กล่าวว่า SP2 เป็น "ก้าวสำคัญ" ที่ช่วยให้พีซี "better isolated and more resilient in the face of increasingly sophisticated attacks" สาระหลักของ SP2 ตามข่าวประชาสัมพันธ์มีดังนี้

• Windows Security Center หน้าเดียวที่บอกว่าไฟร์วอลล์ Automatic Updates และแอนติไวรัสเปิดอยู่และทันสมัยหรือไม่
• Data Execution Prevention ที่ทำงานร่วมกับฟีเจอร์ใหม่ในซีพียูของ AMD และ Intel เพื่อลดการเจาะระบบผ่านช่องโหว่ buffer overrun
• อัปเดตไดรเวอร์ และรองรับ Wi-Fi กับ Bluetooth โดยเน้นด้านความปลอดภัย
• แปลเป็น 25 ภาษาภายในสองเดือน และแจกผ่านการดาวน์โหลด ซีดีฟรี และเครื่องใหม่ที่ติดตั้งมาจากโรงงาน

Microsoft คาดว่าจะส่ง SP2 ถึงพีซีราว 100 ล้านเครื่องภายในสองเดือนผ่าน Automatic Updates และระบุว่ารุ่นทดสอบของ SP2 ถูกดาวน์โหลดไปแล้วมากกว่า 1 ล้านครั้ง ข่าวเดียวกันแนะนำให้ธุรกิจติดตั้ง SP2 กับเครื่องสำคัญที่สุดก่อน โดยเฉพาะโน้ตบุ๊กและเครื่องของคนทำงานจากบ้าน

Windows XP 25 ปี แต่ได้ซัพพอร์ตกว่า 12 ปี

หน้า lifecycle บน Microsoft Learn ระบุว่า Windows XP อยู่ภายใต้ Fixed Lifecycle Policy ครอบคลุมรุ่น Home, Professional, Professional for Embedded Systems, Professional x64 และ Starter ตารางแบ่งเป็นสองช่วง คือการสนับสนุนหลัก (Mainstream Support) ที่สิ้นสุด 14 เมษายน 2009 และการสนับสนุนขยาย (Extended Support) ที่สิ้นสุด 8 เมษายน 2014

วันเริ่มต้นมีสองแบบที่ควรรู้ ข่าวประชาสัมพันธ์บอกวันวางขายทั่วโลกคือ 25 ตุลาคม 2001 แต่ตาราง lifecycle ลงวันเริ่มต้นรอบซัพพอร์ตไว้ปลายเดือนธันวาคม 2001 บทความนี้ใช้ 25 ตุลาคม เป็นวันนับ Windows XP 25 ปี และใช้ตาราง lifecycle เมื่อนับรอบซัพพอร์ต ทั้งนี้รุ่น Professional x64 Edition เริ่มรอบซัพพอร์ตทีหลังคือ 24 เมษายน 2005

Service Pack แต่ละชุดก็มีวันหมดอายุของตัวเอง ตาราง lifecycle ระบุว่ารุ่นแรกที่ไม่มี Service Pack หมดซัพพอร์ตเดือนสิงหาคม 2005 SP1 และ SP1a เดือนตุลาคม 2006 SP2 เดือนกรกฎาคม 2010 และ SP3 อยู่จนวันสุดท้ายของ XP องค์กรที่ไม่ติดตั้ง Service Pack ล่าสุดจึงหลุดจากการสนับสนุนก่อนวันหมดอายุของ XP หลายปี