พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ และ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ: พระประวัติและพระกรณียกิจ

พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ และ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ เป็น พระธิดา 2 พระองค์ ใน สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี บทความนี้รวบรวมพระประวัติและพระกรณียกิจเท่าที่หน่วยราชการในพระองค์และหน่วยงานรัฐบันทึกไว้ ระหว่าง พ.ศ. 2560 (ค.ศ. 2017) ถึง พ.ศ. 2567 เช่น พิธีพระราชทานเครื่องหมายเชิดชูเกียรติและเงินช่วยเหลือแก่ครูอาวุโส วันที่ 20 และ 21 กันยายน 2562

พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ และ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ โดยสรุป

• พระนาม ปัจจุบันตามหน้า “พระปรมาภิไธย /พระนามาภิไธย / พระนาม”: พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ (Her Royal Highness Princess Siribhachudabhorn) และ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ (Her Royal Highness Princess Aditayadornkitikhun)
• พระธิดา ใน สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี
• วันคล้ายวันประสูติ : 8 ตุลาคม และ 5 พฤษภาคม ตามลำดับ
• สถานที่ที่ข่าวในพระราชสำนักระบุบ่อย: พระตำหนักจักรีบงกช อำเภอเมืองปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี
• พระกรณียกิจที่บันทึกไว้มาก: งานศิลปะและจิตรกรรม งานด้านพระพุทธศาสนา งานเกษตรในจังหวัดสุรินทร์ และงานที่ ทรงเป็นผู้แทนพระองค์

พระนาม ตามที่หน่วยราชการในพระองค์ประกาศ

หน้า “พระปรมาภิไธย /พระนามาภิไธย / พระนาม” ของหน่วยราชการในพระองค์ เรียง พระนาม พระบรมวงศานุวงศ์ ไว้ และมี พระนาม พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ กับ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ ต่อจาก พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ ภาพบนหน้านั้นมี พระนาม ภาษาอังกฤษกำกับว่า Her Royal Highness Princess Siribhachudabhorn และ Her Royal Highness Princess Aditayadornkitikhun

คำนำหน้า พระนาม ในข่าวในพระราชสำนักเปลี่ยนไปตามช่วงเวลา ข่าวในพระราชสำนักช่วง พ.ศ. 2559–2561 ใช้คำนำหน้า พระนาม ว่า “พระเจ้าหลานเธอ” เช่น ข่าวในพระราชสำนักวันที่ 30 กันยายน 2561 ส่วนข่าวในพระราชสำนักฉบับวันที่ 6 พฤษภาคม 2562 ซึ่งบันทึกขบวนพยุหยาตราทางสถลมารค เมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม 2562 บริเวณถนนราชดำเนินกลาง ใช้คำนำหน้า พระนาม ว่า “พระเจ้าวรวงศ์เธอ” อันเป็น พระนาม ที่ใช้ต่อมาจนปัจจุบัน

สำนักงานสรรพากรพื้นที่ประจวบคีรีขันธ์ กรมสรรพากร เผยแพร่พระประวัติโดยย่อของ สมเด็จพระเจ้าน้องนางเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี กรมพระศรีสวางควัฒน วรขัตติยราชนารี และระบุว่า มีพระธิดา 2 พระองค์ คือ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ และ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ

วันคล้ายวันประสูติตามที่หน่วยงานรัฐบันทึก

แหล่งทางการที่เปิดอ่านได้ไม่ได้ระบุปีประสูติ บทความนี้จึงบันทึกเฉพาะวันและเดือนที่หน่วยงานรัฐใช้

• พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ : กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งเผยแพร่ข้อความว่า “วันที่ 8 ตุลาคม 2563 เป็น วันคล้ายวันประสูติ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์” หน่วยงานรัฐอื่น เช่น กรมการปกครอง และเทศบาลนครสงขลา ก็ใช้วันที่ 8 ตุลาคม
• พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ : ข่าวในพระราชสำนักวันที่ 30 กันยายน 2561 บันทึกว่าคณะบุคคลหลายคณะ เฝ้า ถวายพระพร เนื่องในโอกาส วันคล้ายวันประสูติ 5 พฤษภาคม 2561 และข่าวในพระราชสำนักวันที่ 19 ธันวาคม 2564 บันทึกการ ถวายพระพร เนื่องในโอกาส วันคล้ายวันประสูติ วันที่ 5 พฤษภาคม 2564 ณ อาคารสถาบันบัณฑิตศึกษาจุฬาภรณ์ เขตหลักสี่

หน่วยราชการในพระองค์เผยแพร่ภาพ “ทรงพระเจริญ” เนื่องในโอกาส วันคล้ายวันประสูติ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ วันที่ 5 พฤษภาคม 2568 และ 2569 บนเว็บไซต์ royaloffice.th

พระตำหนักจักรีบงกช ในข่าวในพระราชสำนัก

หน้าที่ตั้งของสำนักพระราชวังบนเว็บไซต์หน่วยราชการในพระองค์ ระบุที่อยู่ของ พระตำหนักจักรีบงกช ว่า 99 ซอยใจเอื้อ ตำบลบางขะแยง อำเภอเมืองปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี 12000 อยู่ในรายการเดียวกับ พระบรมมหาราชวัง สวนจิตรลดา และ พระราชวังไกลกังวล

ข่าวในพระราชสำนักใช้ชื่อ พระตำหนักจักรีบงกช บ่อยครั้ง ตัวอย่างที่บันทึกไว้:

• 30 กันยายน 2561: พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ (ขณะนั้นใช้คำนำหน้า พระนาม ว่า “พระเจ้าหลานเธอ”) เสด็จออก ณ พระตำหนักจักรีบงกช ประทานพระวโรกาสให้คณะบุคคลต่าง ๆ เฝ้า รวมทั้งคณะจากมหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี
• 9 กันยายน 2562: พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ เสด็จออก ณ พระตำหนักจักรีบงกช ประทานพระวโรกาสให้คณะผู้บริหารและคณาจารย์มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ เฝ้า
• พ.ศ. 2560–2569: ข่าวในพระราชสำนักหลายฉบับบันทึก การเสด็จ ของ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ จาก พระตำหนักจักรีบงกช ไปยังพิธีต่าง ๆ

ผู้แทนพระองค์ ในพิธีครูอาวุโส

วันที่ 20 กันยายน 2562 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ มาปฏิบัติพระราชกรณียกิจแทนพระองค์ ในพิธีพระราชทานเครื่องหมายเชิดชูเกียรติและเงินช่วยเหลือแก่ครูอาวุโส ณ ศาลาดุสิดาลัย สวนจิตรลดา พระราชวังดุสิต และวันที่ 21 กันยายน 2562 ให้ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ มาปฏิบัติพระราชกรณียกิจแทนพระองค์ ในพิธีเดียวกัน ครูที่ร่วมพิธีทั้งสองวันเป็นครูอาวุโสประจำปี 2560

พระดำรัส พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ วันที่ 20 กันยายน 2562 มีความตอนหนึ่งว่า “เครื่องหมายเชิดชูเกียรติที่ท่านได้รับในวันนี้ เป็นเครื่องหมายแห่งความสำเร็จ ที่แสดงให้เห็นว่าทุกท่านได้ปฏิบัติหน้าที่ครูมาแล้วอย่างครบถ้วนสมบูรณ์”

พระดำรัส พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ วันที่ 21 กันยายน 2562 มีความตอนหนึ่งว่า “ทุกท่านในที่นี้ คือแบบอย่างอันประเสริฐของครูที่แท้จริง ผู้ปฏิบัติหน้าที่ มาแล้วอย่างครบถ้วนสมบูรณ์”

วันที่ 18 กรกฎาคม 2565 พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ ทรงเป็นผู้แทนพระองค์ ในพิธีเดียวกัน สำหรับครูอาวุโสประจำปี 2561 และ 2563 พระดำรัส ครั้งนั้นมีความตอนหนึ่งว่า “ทุกท่านในที่นี้ ล้วนเป็นครูผู้ปฏิบัติหน้าที่มาแล้วอย่างครบถ้วนสมบูรณ์ ควรแก่การเคารพยกย่อง ว่าเป็นครูแท้ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา” หน่วยราชการในพระองค์หมายเหตุว่า พระดำรัส นี้ “เรียบเรียงขึ้นตามที่ได้บันทึกพระสุรเสียงไว้”

ปริญญาและนิทรรศการศิลปะของ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์

ข่าวในพระราชสำนักบันทึกพระกรณียกิจด้านศิลปะของ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ ไว้หลายครั้ง

• 9 กันยายน 2562: มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ ถวาย ปริญญาศิลปดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาวิชาจิตรกรรมไทย วิทยาลัยเพาะช่าง ณ พระตำหนักจักรีบงกช
• 10 พฤศจิกายน 2565: มหาวิทยาลัยศิลปากร ถวาย ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ (สาขาวิชาทัศนศิลป์) ณ อาคารสถาบันบัณฑิตศึกษาจุฬาภรณ์ ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์
• 26 สิงหาคม 2562: นิทรรศการภาพเขียน “Paint the Light ครั้งที่ 6” ณ ศูนย์การค้าสยามพารากอน
• 30 กันยายน 2562: นิทรรศการจิตรกรรมบัวหลวง ครั้งที่ 41 ณ หอศิลป์ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เขตพระนคร
• 25 กันยายน 2566: รางวัลแก่ผู้ชนะการประกวดจิตรกรรมบัวหลวง ครั้งที่ 44 ที่หอศิลป์แห่งเดียวกัน
• 12 มีนาคม 2567: นิทรรศการศิลปกรรมสาธิตศิลปากร ครั้งที่ 1 (ศุภสัตว์) ณ หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร ซึ่งมีผลงานของ พระองค์ ร่วมแสดงด้วย

งานนิทรรศการ “Paint the Light” และจิตรกรรมบัวหลวง ครั้งที่ 41 ในปี 2562 เป็นงานที่ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี กรมหมื่นสุทธนารีนาถ โปรดให้ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ ปฏิบัติพระกรณียกิจ แทนพระองค์

งานศิลปะด้านพระพุทธศาสนา

งานศิลปะด้านพระพุทธศาสนาที่ข่าวในพระราชสำนักบันทึกไว้ ได้แก่ โครงการเขียนภาพจิตรกรรมฝาผนังและ “พระพุทธปฏิมาสิริภานิรมิต” ของวิหารวัดธาราทิพย์ชัยประดิษฐ์ อำเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่ ซึ่งมีพิธีบวงสรวงโครงการเขียนภาพจิตรกรรมฝาผนังเมื่อวันที่ 28 กันยายน 2560 และพิธีหล่อพระพุทธปฏิมาเมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2561 ณ วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม ข่าวในพระราชสำนักวันนั้นระบุ พระนาม พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ และ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอทิตยาทรกิติคุณ ในพิธีนี้

ข่าวในพระราชสำนักวันที่ 11 ธันวาคม 2562 บันทึกว่า เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 2562 พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ พร้อมด้วยคณะทำงานสำนักงานกองทุนพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท น้อมเกล้าน้อมกระหม่อม ถวาย “พระพุทธปฏิมาสิริภานิรมิต” ขนาดหน้าตักกว้าง 48 เซนติเมตร แด่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินี

ใน “โครงการก่อสร้างพิพิธภัณฑ์ธรรมเจดีย์พระธรรมวิสุทธิมงคล” ซึ่งสร้างขึ้นในพื้นที่วัดเกสรศีลคุณ อำเภอเมืองอุดรธานี ข่าวในพระราชสำนักวันที่ 23 เมษายน 2561 ระบุว่า พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสิริภาจุฑาภรณ์ เป็น “ประธานคณะผู้ออกแบบโครงการ ฯ” แบบของโครงการวางองค์พระเจดีย์เป็นศูนย์กลางของกลุ่มงานสถาปัตยกรรม ลักษณะของพระเจดีย์ พระวิหาร และอาคารพิพิธภัณฑ์ เป็นสถาปัตยกรรมศิลปะล้านช้าง ผสานกับศิลปะยุคกรุงรัตนโกสินทร์