Roman Space Telescope จัดแนวเครื่องมือเสร็จ NASA ระบุเมื่อ 13 พ.ย. 2026 ว่าแนวภายในแม่นระดับเศษเสี้ยวความหนาเส้นผม ก้าวต่อไปคือกระจกปรับรูปของ Coronagraph
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 4 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- NASA ประกาศเมื่อ 13 พฤศจิกายน 2026 ว่า Roman Space Telescope จัดแนว เครื่องมือบนยานเสร็จแล้ว เป็นหมุดหมายสำคัญของช่วง commissioning ก่อนเริ่มงานวิทยาศาสตร์
- Dominic Benford นักวิทยาศาสตร์โปรแกรมของ Roman ระบุว่ากล้องต้องนิ่งกว่า Hubble หรือ Webb อย่างน้อย 10 เท่า จึงต้องจัดแนวละเอียดมาก
- ตัวรับแสง 18 ตัว ของ Wide Field Instrument ทำหน้าที่ล็อกดาวนำทางด้วย ทีมจึงต้องรู้ตำแหน่งดาวบนตัวรับแต่ละตัวให้แม่นเพื่อชี้และแก้การคลาดเคลื่อนเล็กน้อย
- ขั้นต่อไป ทีมจะทดสอบชิ้นส่วนเคลื่อนไหวเล็ก ๆ มากกว่า 3,000 ชิ้น ของกระจกปรับรูปใน Coronagraph Instrument ซึ่งจะเป็นครั้งแรกที่ควบคุมแสงดาวในอวกาศด้วยดาวและดาวเคราะห์จริง
NASA ประกาศเมื่อ 13 พฤศจิกายน 2026 ว่า Roman Space Telescope จัดแนวเครื่องมือเสร็จแล้ว ทีมปรับตำแหน่งกระจกและเครื่องมือในหอสังเกตการณ์จนแม่นระดับเศษเสี้ยวของความหนาเส้นผม นับเป็นหมุดหมายสำคัญของช่วง commissioning ที่ NASA ใช้เปิด ปรับแต่ง และสอบเทียบระบบก่อนเริ่มงานวิทยาศาสตร์
Roman Space Telescope จัดแนวอะไรเสร็จ
| ข้อมูล | ที่ NASA ระบุ |
|---|---|
| ประกาศเมื่อ | 13 พฤศจิกายน 2026 |
| ความนิ่งที่ต้องการ | อย่างน้อย 10 เท่าของ Hubble หรือ Webb |
| ตัวรับแสงของ Wide Field Instrument | 18 ตัว |
| ชิ้นส่วนเคลื่อนไหวของกระจกปรับรูปที่จะทดสอบต่อ | มากกว่า 3,000 ชิ้น |
ก่อนที่ Roman Space Telescope จัดแนวในอวกาศ ยานผ่านการจัดแนวกระจกและเครื่องมือบนพื้นดินอย่างละเอียดก่อนปล่อย แต่ NASA อธิบายว่าการสั่นสะเทือนตอนปล่อย อุณหภูมิที่เปลี่ยน และการไม่มีแรงโน้มถ่วงในอวกาศ ทำให้ตำแหน่งเปลี่ยนไปเล็กน้อย ทีมจึงถ่ายภาพทดสอบหลายชุดเพื่อวัดการเลื่อนนี้ แล้วปรับบันทึก "แผนที่ภายใน" ของกล้องให้ตรงกับความจริง
วิธีทำคือสังเกตดาวแล้วเทียบตำแหน่งในภาพที่ Roman ถ่ายกับตำแหน่งที่คาดไว้ ผลที่ได้ช่วยบอกว่าการสังเกตครั้งต่อไปต้องปรับอย่างไร เพื่อให้แสงจากเป้าหมายในจักรวาลตกลงบนตัวรับแสงของ Wide Field Instrument ตรงจุด NASA เผยแอนิเมชันที่แสดงดาวซึ่งเดิมอยู่เยื้องศูนย์ในช่องนำทางของ Roman ก่อนทีมปรับให้ตรงอย่างแม่นยำ
หลัง Roman Space Telescope จัดแนวเสร็จ Tony Sohn นักดาราศาสตร์ของ Roman ที่ Space Telescope Science Institute กล่าวว่า Roman จัดแนวภายในได้แม่นถึงระดับ "เศษเสี้ยวเล็กจิ๋วของความหนาเส้นผมจากความสมบูรณ์แบบ" และความแม่นนี้สำคัญทั้งต่อการชี้ไปยังตำแหน่งที่ถูกต้องและการนิ่งสนิทระหว่างถ่ายแต่ละครั้ง
Roman Space Telescope จัดแนวตัวรับแสง 18 ตัวให้ทำงานร่วมกัน
Tyler Desjardins นักฟิสิกส์ดาราศาสตร์ของ Roman ที่ Space Telescope Science Institute ในเมืองบัลติมอร์ อธิบายว่าตัวรับแสง 18 ตัวใน Wide Field Instrument ต้องทำงานร่วมกันตอนล็อกดาวนำทาง ถ้าแผนที่บอกว่าดาวดวงหนึ่งควรตกตรงนี้บนตัวรับตัวหนึ่ง และอีกดวงตกตรงนั้นบนอีกตัว แต่ตำแหน่งใดผิด ก็จะเกิดปัญหากับการนำทาง ทีมจึงต้องรู้ตำแหน่งของดาวนำทางอย่างแม่นเพื่อเล็งและแก้การลอยตัวเล็กน้อยได้ถูกต้อง
NASA ระบุว่า Wide Field Instrument ทำหน้าที่เป็นทั้งเครื่องมือหลักของ Roman และตัวนำทาง คอยติดตามดาวเพื่อช่วยให้กล้องชี้และคงที่ แม้ในเวลาที่ Coronagraph Instrument กำลังถ่ายภาพดาวฤกษ์ใกล้เคียงเพื่อหาดาวเคราะห์และจานฝุ่น Wide Field Instrument จะดูดาวในท้องฟ้าส่วนข้างเคียงเพื่อรักษาความนิ่งของกล้อง
Dominic Benford นักวิทยาศาสตร์โปรแกรมของ Roman ที่สำนักงานใหญ่ NASA กล่าวว่า Coronagraph จะต้องจ้องดาวฤกษ์ดวงเดียวนานเพื่อลบแสงของดาวออกและเก็บสัญญาณจางของดาวเคราะห์ที่โคจรรอบ และจะได้ภาพท้องฟ้าลึกเพิ่มเป็นของแถมจากการสังเกตเหล่านั้น ซึ่งส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ที่ยังไม่เคยมีการสำรวจลึกมาก่อน
Roman Space Telescope จัดแนว Coronagraph และหน้ากากบังแสงดาว
Coronagraph Instrument ใช้หน้ากากและชิ้นส่วนอื่นหลายชุดบังแสงจ้าของดาวฤกษ์ ถ้ามีชิ้นใดวางผิดตำแหน่ง Coronagraph จะบังแสงดาวในระดับที่ไม่เคยทำได้มาก่อนไม่ได้ Brian Kern วิศวกรด้านทัศนศาสตร์ที่ห้องปฏิบัติการ JPL อธิบายว่าคลื่นของแสงทำให้แสงดาวกระจายไปรอบดาว ซึ่งเป็นบริเวณที่ดาวเคราะห์อาจอยู่ Coronagraph จึงใช้หน้ากากที่เลือกมาอย่างดีดูดและเบี่ยงแสงที่ล้นออกมาเพื่อให้เห็นดาวเคราะห์
ทีม Roman ปรับตำแหน่งกระจกทุติยภูมิ กระจกเล็กที่เชื่อมกล้องกับ Coronagraph และหน้ากากกับชิ้นส่วนทัศนศาสตร์ทั้งหมดภายในเครื่องมือ เพื่อให้ภาพคมที่สุดเท่าที่ทำได้
ขั้นต่อไปของ Roman Space Telescope หลังจัดแนว
NASA ระบุว่าทีมจะทดสอบชิ้นส่วนเคลื่อนไหวเล็ก ๆ มากกว่า 3,000 ชิ้นที่ทำให้กระจกปรับรูป (deformable mirrors) ของ Coronagraph ขยับได้ Kern อธิบายว่ากระจกชุดนี้ใช้ธรรมชาติความเป็นคลื่นของแสงเบี่ยงแสงดาวออกและคงแสงของดาวเคราะห์ไว้ เป็นการตัดแสงดาวทีละขั้น NASA เคยสาธิตวิธีนี้ในห้องแล็บที่จำลองสภาพแวดล้อมอวกาศแล้ว แต่ขั้นที่สองคือการควบคุมแสงดาวแบบแอ็กทีฟในอวกาศกับแสงดาวจริงและดาวเคราะห์จริง ซึ่ง Kern เรียกว่าจะเป็นความสำเร็จครั้งแรกระดับสร้างสถิติ
การที่ Roman Space Telescope จัดแนวเสร็จทำให้ช่วงต่อไปเดินหน้าได้ NASA ยังเผยแพร่หน้าความคืบหน้าของช่วง commissioning ของ Roman ซึ่งระบุว่ากำหนดการเปลี่ยนได้ตามผลประเมินของทีม ผู้อ่านที่ติดตามงานของ Roman ต่อได้ที่ข่าวเลนส์ความโน้มถ่วง Hubble ที่ NASA ใช้เป็นเป้าหมายให้กล้อง Roman
ติดตามข่าวอวกาศอื่นได้ที่หมวดสำรวจอวกาศ
คำถามที่พบบ่อย
Roman Space Telescope จัดแนวอะไรเสร็จแล้ว?
Roman Space Telescope จัดแนวเสร็จแล้ว NASA ระบุเมื่อ 13 พฤศจิกายน 2026 ว่าทีม Roman จัดแนวกระจกและเครื่องมือภายในหอสังเกตการณ์เสร็จ โดยวัดตำแหน่งดาวในภาพทดสอบเทียบกับตำแหน่งที่คาด แล้วปรับแผนที่ภายใน (internal map) ของกล้อง รวมทั้งปรับกระจกทุติยภูมิ กระจกเล็กที่เชื่อมกล้องกับ Coronagraph และหน้ากากกับชิ้นส่วนภายใน Coronagraph
ทำไม Roman Space Telescope จัดแนวต้องละเอียดมาก?
Roman Space Telescope จัดแนวต้องละเอียดเพราะ Dominic Benford นักวิทยาศาสตร์โปรแกรมของ Roman ที่สำนักงานใหญ่ NASA ระบุว่ากล้องต้องนิ่งกว่า Hubble หรือ Webb อย่างน้อย 10 เท่า เพื่อให้ได้ทั้งมุมมองกว้างและความคลาดเคลื่อนของการวัดที่น้อยมาก การสั่นตอนปล่อย อุณหภูมิที่เปลี่ยน และการไม่มีแรงโน้มถ่วงในอวกาศทำให้ตำแหน่งเปลี่ยนเล็กน้อยจากที่จัดไว้บนพื้นโลก
Wide Field Instrument ของ Roman ทำอะไรนอกจากถ่ายภาพ?
NASA ระบุว่า Wide Field Instrument เป็นทั้งเครื่องมือหลักและตัวนำทาง คอยติดตามดาวเพื่อให้กล้องชี้และนิ่งระหว่างถ่าย แม้ตอนที่ Coronagraph ถ่ายภาพดาวฤกษ์ใกล้เคียงเพื่อหาดาวเคราะห์ Wide Field Instrument ก็จะดูดาวในพื้นที่ท้องฟ้าข้างเคียงเพื่อให้กล้องนิ่ง
ขั้นต่อไปของ Roman Space Telescope หลังจัดแนวคืออะไร?
หลัง Roman Space Telescope จัดแนว NASA ระบุว่าทีมจะทดสอบชิ้นส่วนเคลื่อนไหวเล็ก ๆ มากกว่า 3,000 ชิ้นของกระจกปรับรูป (deformable mirrors) ใน Coronagraph Instrument ซึ่งใช้ธรรมชาติความเป็นคลื่นของแสงเบี่ยงแสงดาวทิ้ง แล้วคงแสงของดาวเคราะห์ไว้ นี่จะเป็นการควบคุมแสงดาวแบบแอ็กทีฟในอวกาศครั้งแรกกับดาวและดาวเคราะห์จริง
แหล่งอ้างอิง
- Instruments on NASA's Roman Space Telescope Get in Sync for Science — NASA Science (Roman blog)
- Roman commissioning — NASA Science
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ