ฝีดาษวานร Clade Ib เป็นสายพันธุ์หลักในไทยตั้งแต่กลางปี 2569 กรมควบคุมโรคแถลง 9 พ.ย. ว่าอาการอาจคล้ายทอนซิลอักเสบ อัตราเสียชีวิตต่ำกว่า 0.5% ยังไม่ระบาดวงกว้าง
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 7 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- กรมควบคุมโรคแถลงเมื่อ 9 พฤศจิกายน 2569 ว่าฝีดาษวานร Clade Ib เริ่มตรวจพบเพิ่มขึ้นตั้งแต่กลางปี 2569 และเป็นสายพันธุ์หลักในไทยขณะนี้ แทน Clade IIb ที่ระบาดทั่วโลกตั้งแต่ปี 2565
- กรมระบุว่า Clade Ib มีอัตราการเสียชีวิตน้อยกว่าร้อยละ 0.5 ผู้ป่วยกระจายในจังหวัดใหญ่และจังหวัดท่องเที่ยว แต่ยังไม่พบสัญญาณระบาดเป็นวงกว้าง ผู้ป่วยส่วนใหญ่เป็นชายอายุ 18–49 ปี
- อาการอาจไม่ใช่ผื่นชัดเจนเสมอไป ผู้ป่วยบางรายมีไข้ เจ็บคอ หรืออาการคล้ายทอนซิลอักเสบ กรมควบคุมโรคจึงให้แพทย์ซักประวัติให้ครอบคลุม แต่ย้ำว่าสายพันธุ์ที่พบในไทยยังเป็นสายพันธุ์เดิม
- ข้อมูลกรมควบคุมโรค ณ 31 ตุลาคม 2569 ไทยมีผู้ป่วยฝีดาษวานรสะสมในปี 2569 470 ราย เสียชีวิต 3 ราย ผู้มีความเสี่ยงหรืออาการสงสัยสอบถามได้ที่สายด่วน 1422
กรมควบคุมโรคแถลงเมื่อ 9 พฤศจิกายน 2569 ว่าฝีดาษวานร Clade Ib เริ่มตรวจพบเพิ่มขึ้นตั้งแต่กลางปี 2569 และเป็นสายพันธุ์หลักในไทยขณะนี้ มีอัตราการเสียชีวิตน้อยกว่าร้อยละ 0.5 และยังไม่พบสัญญาณระบาดเป็นวงกว้าง ส่วนอาการที่ถูกแชร์ว่าเปลี่ยนไป เช่น คล้ายทอนซิลอักเสบ กรมระบุว่าอาการแสดงเปลี่ยนได้ตามตำแหน่งรอยโรค แต่สายพันธุ์ที่พบในไทยยังเป็นสายพันธุ์เดิม
ฝีดาษวานร Clade Ib กลายเป็นสายพันธุ์หลักในไทยได้อย่างไร
กรมควบคุมโรคออกข้อมูลชุดนี้หลังมีโพสต์ของบุคลากรทางการแพทย์ในสื่อสังคมออนไลน์ เล่าถึงผู้ป่วยฝีดาษวานรที่อาการต่างจากเดิม เช่น ลักษณะคล้ายฝีที่ก้น หรืออาการคล้ายทอนซิลอักเสบ จนมีคำถามว่าเป็นสายพันธุ์ใหม่หรือไม่
นายแพทย์มณเฑียร คณาสวัสดิ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค ระบุว่าจากการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาและผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ สายพันธุ์หลักที่ระบาดในไทยเดิมคือ Clade IIb ซึ่งเป็นสายพันธุ์เดียวกับที่ระบาดทั่วโลกมาตั้งแต่ปี 2565 แต่ช่วงกลางปี 2569 ตรวจพบฝีดาษวานร Clade Ib มากขึ้นจนกลายเป็นสายพันธุ์หลักในประเทศขณะนี้
| ประเด็น | ข้อมูลจากกรมควบคุมโรค (9 พ.ย. 2569) |
|---|---|
| สายพันธุ์หลักเดิม | Clade IIb ระบาดทั่วโลกตั้งแต่ปี 2565 |
| สายพันธุ์หลักขณะนี้ | Clade Ib พบเพิ่มขึ้นตั้งแต่กลางปี 2569 |
| อัตราการเสียชีวิตของ Clade Ib | น้อยกว่าร้อยละ 0.5 |
| พื้นที่ที่พบผู้ป่วย | กระจายในจังหวัดใหญ่ จังหวัดท่องเที่ยว และพื้นที่ประชากรหนาแน่น พบประปรายตามพื้นที่ |
| การระบาด | ยังไม่พบสัญญาณการระบาดเป็นวงกว้างในกลุ่มประชากร |
| กลุ่มผู้ป่วยส่วนใหญ่ | เพศชาย อายุ 18–49 ปี |
| ปัจจัยเสี่ยง | พฤติกรรมเกี่ยวเนื่องกับเพศสัมพันธ์ ปาร์ตี้สังสรรค์ร่วมกับผู้ป่วย หรืออาศัยร่วมบ้าน |
กรมระบุว่าฝีดาษวานร Clade Ib แม้อัตราเสียชีวิตต่ำ แต่อาจทำให้อาการแสดงชัดเจน โดยเฉพาะผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ หรือผู้มีโรคร่วมที่ไม่ได้รักษาหรือไม่ได้กินยาต่อเนื่อง ซึ่งอาจมีอาการรุนแรงขึ้นหรือเกิดภาวะแทรกซ้อน ตัวเลขผู้ป่วยรวมทุกสายพันธุ์ล่าสุดที่กรมเผยแพร่คือ 470 ราย เสียชีวิต 3 ราย ณ 31 ตุลาคม 2569 ดังที่เรารายงานไว้ในข่าวฝีดาษวานร 2569 พบ 470 ราย ข่าว 9 พ.ย. ไม่ได้แยกยอดตามสายพันธุ์
WHO บันทึกอะไรเรื่องฝีดาษวานร Clade Ib ในไทย
เอกสารข้อเท็จจริงของ WHO แบ่งไวรัสฝีดาษวานรเป็น 2 กลุ่มหลัก คือ clade I (กลุ่มย่อย Ia และ Ib) และ clade II (กลุ่มย่อย IIa และ IIb) การระบาดทั่วโลกช่วงปี 2022–2023 เกิดจาก clade IIb ส่วน clade Ia และ Ib ระบาดเพิ่มในสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโกและประเทศอื่นในแอฟริกา และ WHO ระบุว่าตั้งแต่สิงหาคม 2024 พบ clade Ib นอกทวีปแอฟริกาแล้ว ฝีดาษวานร Clade Ib ที่เป็นข่าวในไทยจึงเป็นกลุ่มย่อยของ clade I
รายงานสถานการณ์ฝีดาษวานรหลายประเทศฉบับที่ 67 ของ WHO เผยแพร่เมื่อ 26 มิถุนายน 2026 ระบุว่ามีรายงานการแพร่เชื้อ clade Ib ในชุมชนนอกแอฟริกากลางและแอฟริกาตะวันออกใน 2 ประเทศ คือสเปนและไทย รวมถึงแต่ไม่จำกัดเฉพาะเครือข่ายทางเพศของชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชายและ/หรือของพนักงานบริการทางเพศ รายงานนั้นออกในเดือนมิถุนายน ก่อนที่กรมควบคุมโรคจะแถลงว่าฝีดาษวานร Clade Ib เป็นสายพันธุ์หลักในไทยขณะนี้
อาการที่แพทย์ต้องสังเกตเพิ่ม: คล้ายทอนซิลอักเสบได้
อธิบดีกรมควบคุมโรคอ้างข้อมูลของ WHO และการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาว่าฝีดาษวานรแสดงอาการได้หลากหลาย ขึ้นกับว่ารอยโรคอยู่ตรงไหน
- ผื่น ตุ่ม หรือแผล บนผิวหนังและเยื่อบุ เช่น อวัยวะเพศ ทวารหนัก ช่องปาก ใบหน้า แขน ขา และเยื่อบุอ่อน มักเจ็บบริเวณรอยโรค
- อาการร่วม เช่น ไข้ เจ็บคอ เจ็บบริเวณทวารหนัก หรือเยื่อบุอักเสบ
- อาการที่อาจสับสนกับโรคอื่น บางรายมีอาการคล้ายโรคติดเชื้อทางเดินหายใจหรือทอนซิลอักเสบ ทั้งที่ยังไม่เห็นผื่น ตุ่ม หรือแผลชัดเจน หรือเห็นเพียงเล็กน้อย
กรมจึงให้บุคลากรทางการแพทย์สังเกตและซักประวัติให้ครอบคลุมมากขึ้น ข้อมูลของ WHO ระบุว่าอาการมักเริ่มภายใน 1 สัปดาห์ แต่เริ่มได้ตั้งแต่ 1–21 วันหลังสัมผัสเชื้อ และมักเป็นอยู่ 2–4 สัปดาห์ การตรวจที่ WHO แนะนำคือ PCR จากตัวอย่างรอยโรค ถ้าไม่มีรอยโรคใช้ตัวอย่างป้ายจากคอหรือทวารหนัก และไม่แนะนำให้ตรวจจากเลือด
ฝีดาษวานร Clade Ib ติดต่ออย่างไร
นายแพทย์นิติ เหตานุรักษ์ รองอธิบดีกรมควบคุมโรค อธิบายว่าโรคนี้แพร่ผ่านการสัมผัสใกล้ชิด (Direct and Close Contact) กับผู้ติดเชื้อ
- สัมผัสโดยตรงกับผื่น ตุ่มน้ำ ตุ่มหนอง หรือรอยโรคบนผิวหนัง
- การสัมผัสแนบแน่นทางเพศสัมพันธ์
- ใช้เครื่องใช้ที่ปนเปื้อนสารคัดหลั่งของผู้ป่วย เช่น เสื้อผ้า หรือผ้าเช็ดตัว
- ละอองฝอยจากการหายใจ (Respiratory droplets) ในกรณีที่อยู่ใกล้ชิดกันนานมาก
กรมควบคุมโรคย้ำว่าฝีดาษวานรไม่ได้ติดต่อกันง่ายจากการใช้ชีวิตประจำวันทั่วไป แต่เกิดจากการสัมผัสใกล้ชิดแนบแน่นกับผู้ป่วยหรือรอยโรค และขอให้ทุกภาคส่วนไม่ตีตราหรือเลือกปฏิบัติต่อผู้ป่วย
ผู้ป่วยฝีดาษวานร Clade Ib ต้องแยกตัวนานแค่ไหน
| สถานะ | สิ่งที่กรมควบคุมโรคแนะนำ |
|---|---|
| มีอาการสงสัย รอตรวจหรือรอผล | แยกตัวจากผู้อื่น งดสัมผัสใกล้ชิดและเพศสัมพันธ์ ปกคลุมรอยโรคให้มิดชิด ล้างมือด้วยสบู่หรือแอลกอฮอล์ 70% และสวมหน้ากากอนามัยที่กระชับใบหน้าตลอดเวลา |
| ยืนยันว่าป่วย | ไม่จำเป็นต้องนอนโรงพยาบาลทุกราย แพทย์พิจารณาจากอาการ ความเสี่ยง และความพร้อมในการแยกตัวที่บ้าน |
| แยกตัวที่บ้าน | งดเดินทาง แยกภาชนะและของใช้ส่วนตัว ทำความสะอาดเครื่องนุ่งห่มและของใช้ จนรอยโรคทั้งหมดหาย สะเก็ดหลุด มีผิวหนังใหม่ปกคลุม และรอยโรคที่เยื่อบุหายแล้ว |
WHO ระบุว่าวัคซีนฝีดาษวานรแนะนำสำหรับผู้มีความเสี่ยงสูง และฉีดหลังสัมผัสผู้ป่วยได้ โดยควรฉีดภายใน 4 วันหลังสัมผัส หรือไม่เกิน 14 วันถ้ายังไม่มีอาการ ส่วนยาต้านไวรัสบางตัวได้รับอนุญาตใช้ในภาวะฉุกเฉินในบางประเทศ แต่ WHO ระบุว่ายังไม่มียาต้านไวรัสที่พิสูจน์แล้วว่าได้ผล ข่าวของกรมควบคุมโรคครั้งนี้ไม่ได้กล่าวถึงวัคซีนในไทย ผู้ที่สนใจควรปรึกษาแพทย์
เมื่อไรควรพบแพทย์
กรมควบคุมโรคขอให้ผู้มีความเสี่ยงหรืออาการสงสัยรีบพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยและรักษาทันที โดยเฉพาะในกรณีเหล่านี้
- มีผื่น ตุ่ม หรือแผลที่อวัยวะเพศ ทวารหนัก ช่องปาก หรือผิวหนัง หลังมีเพศสัมพันธ์หรือสัมผัสใกล้ชิดกับผู้อื่น
- มีไข้ เจ็บคอ หรือเจ็บทวารหนัก ร่วมกับมีประวัติสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ป่วยหรือผู้มีความเสี่ยง แม้ยังไม่เห็นผื่น
- ผู้มีภูมิคุ้มกันต่ำหรือมีโรคประจำตัว ซึ่งกรมระบุว่าเสี่ยงอาการรุนแรงถ้าไม่ได้รักษาต่อเนื่อง WHO แนะนำให้ผู้ติดเชื้อ HIV ที่ป่วยเป็นฝีดาษวานรกินยาต้านไวรัส HIV ต่อไป
เมื่อไปพบแพทย์ควรเล่าประวัติการสัมผัสให้ครบ เพราะอาการบางแบบคล้ายโรคอื่น และฝีดาษวานร Clade Ib เป็นสายพันธุ์หลักในไทยขณะนี้ สอบถามข้อมูลได้ที่สถานพยาบาลใกล้บ้าน หรือสายด่วนกรมควบคุมโรค โทร. 1422
ผลต่อองค์กรไทย
- โรงพยาบาลและคลินิก ผู้ป่วยที่มาด้วยเจ็บคอ อาการคล้ายทอนซิลอักเสบ หรือเจ็บทวารหนัก อาจเป็นฝีดาษวานรได้แม้ผื่นไม่ชัด กรมควบคุมโรคให้ซักประวัติให้ครอบคลุม และ WHO ระบุวิธีเก็บตัวอย่างจากคอหรือทวารหนักเมื่อไม่มีรอยโรค
- นายจ้างและฝ่ายบุคคล พนักงานที่ป่วยอาจต้องแยกตัวที่บ้านจนรอยโรคหายตามคำสั่งแพทย์ ควรวางแผนการลาและงานทดแทนล่วงหน้า และเก็บข้อมูลสุขภาพเป็นความลับ ตามที่กรมขอให้เคารพความเป็นส่วนตัวของผู้ป่วย
- โรงแรมและธุรกิจในจังหวัดท่องเที่ยว กรมระบุว่าพบผู้ป่วยฝีดาษวานร Clade Ib กระจายในจังหวัดท่องเที่ยว ส่วน WHO ระบุว่าติดจากเสื้อผ้าหรือผ้าปูที่ปนเปื้อนได้ ควรทบทวนขั้นตอนทำความสะอาดผ้าและอุปกรณ์ป้องกันของพนักงานแม่บ้าน
- ทุกองค์กร ใช้ข้อมูลฝีดาษวานร Clade Ib จากกรมควบคุมโรคในการสื่อสารภายใน ไม่ส่งต่อข่าวลือเรื่องสายพันธุ์ใหม่ และหลีกเลี่ยงถ้อยคำที่ตีตราผู้ป่วย
ติดตามข่าวสาธารณสุขอื่นได้ที่หมวดสุขภาพ
คำถามที่พบบ่อย
ฝีดาษวานร Clade Ib เป็นสายพันธุ์หลักในไทยตั้งแต่เมื่อไร?
กรมควบคุมโรคระบุเมื่อ 9 พฤศจิกายน 2569 ว่าก่อนหน้านี้สายพันธุ์หลักที่ระบาดในไทยคือ Clade IIb แต่ช่วงกลางปี 2569 เริ่มตรวจพบฝีดาษวานร Clade Ib เพิ่มขึ้นจนเป็นสายพันธุ์หลักในประเทศขณะนี้ และหน่วยงานสาธารณสุขยังเฝ้าระวังสายพันธุ์นี้ต่อเนื่อง
ฝีดาษวานร Clade Ib อันตรายแค่ไหน?
กรมควบคุมโรคระบุว่าฝีดาษวานร Clade Ib มีอัตราการเสียชีวิตน้อยกว่าร้อยละ 0.5 แต่อาจทำให้มีอาการชัดเจน โดยเฉพาะผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ หรือผู้มีโรคร่วมที่ไม่ได้รักษาหรือกินยาต่อเนื่อง ซึ่งอาจมีอาการรุนแรงขึ้นหรือมีภาวะแทรกซ้อน
อาการฝีดาษวานรที่คล้ายทอนซิลอักเสบหมายถึงสายพันธุ์ใหม่หรือไม่?
กรมควบคุมโรคชี้แจงเมื่อ 9 พฤศจิกายน 2569 ว่าฝีดาษวานรแสดงอาการได้หลากหลายตามตำแหน่งของรอยโรค บางรายมีไข้ เจ็บคอ หรืออาการคล้ายทอนซิลอักเสบโดยแทบไม่เห็นผื่น แต่สายพันธุ์ที่พบในไทยยังเป็นสายพันธุ์เดิม โดยสายพันธุ์หลักขณะนี้คือฝีดาษวานร Clade Ib ซึ่งตรวจพบเพิ่มขึ้นตั้งแต่กลางปี 2569
ฝีดาษวานร Clade Ib ติดต่อทางไหน?
ฝีดาษวานร Clade Ib ติดต่อผ่านการสัมผัสใกล้ชิดกับผู้ติดเชื้อ เช่น สัมผัสผื่น ตุ่มน้ำ ตุ่มหนองหรือรอยโรคโดยตรง การมีเพศสัมพันธ์ การใช้เสื้อผ้าหรือผ้าเช็ดตัวที่ปนเปื้อน หรือละอองฝอยเมื่ออยู่ใกล้กันนานมาก กรมควบคุมโรคย้ำว่าไม่ติดง่ายจากการใช้ชีวิตประจำวันทั่วไป
สงสัยว่าติดฝีดาษวานรต้องทำอย่างไร?
กรมควบคุมโรคแนะนำให้รีบพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัย ระหว่างรอตรวจหรือรอผลให้แยกตัว งดสัมผัสใกล้ชิดและเพศสัมพันธ์ ปิดรอยโรค ล้างมือบ่อย และสวมหน้ากากอนามัยตลอดเวลา สอบถามได้ที่สถานพยาบาลใกล้บ้านหรือสายด่วนกรมควบคุมโรค 1422
แหล่งอ้างอิง
- กรมควบคุมโรคเผยข้อมูลฝีดาษวานร (Mpox) อาการแสดงอาจเปลี่ยนแปลง แต่สายพันธุ์ที่พบในไทยยังเป็นสายพันธุ์เดิม — กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
- กรมควบคุมโรคแนะประชาชนสังเกตอาการโรคฝีดาษวานร หากพบผื่นหรือตุ่มผิดปกติ รีบพบแพทย์ ย้ำตรวจพบเร็ว รักษาได้ — กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
- Mpox: Multi-country external situation report no. 67 — World Health Organization (WHO)
- Mpox (fact sheet) — World Health Organization (WHO)
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
- บุคคล
- มณเฑียร คณาสวัสดิ์9
- องค์กรและบริษัท
- กรมควบคุมโรค28WHO30
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ