ไวรัสชามอนดาคืออะไร ฝรั่งเศสพบคนติดเชื้อรายแรกของโลกที่ลียง ยังไม่พบความเสี่ยงต่อประชาชน
ไวรัสชามอนดา เชื้อในโคที่ติดผ่านริ้นดูดเลือด ถูกพบในคนครั้งแรกที่ฝรั่งเศส ผู้ป่วยภูมิคุ้มกันต่ำมากเสียชีวิตต้นตุลาคม 2026 ทางการยังไม่พบความเสี่ยงต่อประชาชน
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 6 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- กระทรวงสาธารณสุขและกระทรวงเกษตรของฝรั่งเศสแถลงเมื่อ 22 ตุลาคม 2026 ว่าพบไวรัสชามอนดาในผู้ป่วยที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องรุนแรงซึ่งรักษาที่ Hospices civils de Lyon และเสียชีวิตต้นเดือนตุลาคม นับเป็นการตรวจพบไวรัสนี้ในคนที่มีการบันทึกและรายงานเป็นครั้งแรกของโลก
- ทางการฝรั่งเศสระบุว่า ตามความรู้ที่มีอยู่เกี่ยวกับไวรัสนี้ ยังไม่พบความเสี่ยงด้านสุขภาพต่อประชาชนทั่วไป และได้แจ้ง WHO กับ ECDC แล้ว
- สมมติฐานขณะนี้คือผู้ป่วยติดเชื้อจากริ้นดูดเลือดสกุล Culicoides กัดในภาคตะวันออกของฝรั่งเศส ซึ่งพบไวรัสหมุนเวียนในสัตว์ช่วงฤดูใบไม้ผลิถึงฤดูร้อน 2026 ส่วนภาวะแทรกซ้อนทางสมองของผู้ป่วยน่าจะเกิดจากไวรัสนี้
- ไวรัสชามอนดาถูกพบครั้งแรกในโคที่ไนจีเรียเมื่อปี 1965 เป็นไวรัสสกุล Orthobunyavirus กลุ่มเดียวกับไวรัส Schmallenberg และเพิ่งพบในยุโรปครั้งแรกเมื่อฤดูร้อน 2026 ตาม WOAH ยังไม่มีวัคซีนจำหน่ายเชิงพาณิชย์
ไวรัสชามอนดา (Shamonda virus) เชื้อที่ปกติพบในโคและติดผ่านการกัดของริ้นดูดเลือด ถูกตรวจพบในคนเป็นครั้งแรกของโลกที่ฝรั่งเศส ตามแถลงการณ์ของกระทรวงสาธารณสุขและกระทรวงเกษตรฝรั่งเศสเมื่อวันที่ 22 ตุลาคม 2026 ผู้ป่วยมีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องรุนแรงและเสียชีวิตต้นเดือนตุลาคม ทางการย้ำว่ายังไม่พบความเสี่ยงต่อประชาชนทั่วไป
แถลงการณ์ร่วมของสองกระทรวงออกจากปารีส และสำนักงานสาธารณสุขภูมิภาค Auvergne-Rhône-Alpes (ARS) นำขึ้นเว็บไซต์ในวันเดียวกัน ระบุว่าผู้ป่วยรายนี้เข้ารับการรักษาโรคร้ายแรงที่ Hospices civils de Lyon เครือโรงพยาบาลรัฐของเมืองลียง ทางการไม่เปิดเผยเพศ อายุ หรือโรคที่ผู้ป่วยเป็นอยู่ และการสอบสวนทางคลินิก ห้องปฏิบัติการ และระบาดวิทยายังดำเนินต่อ
ไวรัสชามอนดา ผู้ป่วยรายแรกของโลกที่ลียง: ทางการฝรั่งเศสแถลงอะไร
ข้อเท็จจริงที่แถลงการณ์วันที่ 22 ตุลาคม 2026 ระบุไว้มีดังนี้
- ผู้ป่วย: มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องรุนแรง (immunodépression sévère) รักษาโรคร้ายแรงอยู่ที่ Hospices civils de Lyon และเสียชีวิตต้นเดือนตุลาคม 2026
- ครั้งแรกของโลก: ไวรัสชามอนดาเคยถูกมองว่าไม่ติดสู่คน กรณีนี้จึงเป็นการตรวจพบไวรัสในคนที่มีการบันทึกและรายงานเป็นครั้งแรก แม้ไวรัสจะหมุนเวียนในแอฟริกาและเอเชียมาหลายสิบปีโดยไม่เคยมีผู้ป่วยที่เป็นคน
- ทางที่น่าจะติดเชื้อ: สมมติฐานขณะนี้คือผู้ป่วยถูกริ้นสกุล Culicoides กัดในภาคตะวันออกของฝรั่งเศส ซึ่งรายงานการหมุนเวียนของไวรัสในสัตว์ช่วงฤดูใบไม้ผลิถึงฤดูร้อน 2026
- อาการ: จากการสอบสวนที่ทำไปแล้ว ภาวะแทรกซ้อนทางสมองที่พบก่อนผู้ป่วยเสียชีวิต "น่าจะเกี่ยวข้องอย่างมาก" กับการติดเชื้อไวรัสชามอนดา
- การแจ้งระหว่างประเทศ: ฝรั่งเศสแจ้งองค์การอนามัยโลก (WHO) และศูนย์ป้องกันและควบคุมโรคแห่งยุโรป (ECDC) แล้ว
- การสอบสวน: ใช้แนวทาง "สุขภาพหนึ่งเดียว" (One Health) ที่รวมผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพคน สัตว์ และสิ่งแวดล้อม
แถลงการณ์ใช้คำว่าเป็น "กรณีพิเศษ" ที่เกิดกับผู้ป่วยภูมิคุ้มกันต่ำมาก และย้ำสองครั้งว่าตามความรู้ที่มีอยู่เกี่ยวกับไวรัสนี้ ยังไม่พบความเสี่ยงด้านสุขภาพต่อประชาชนทั่วไป
ไวรัสชามอนดาคืออะไร มาจากไหน
ตามแถลงการณ์ของฝรั่งเศสและบทความขององค์การสุขภาพสัตว์โลก (WOAH) ที่เผยแพร่วันเดียวกัน ไวรัสชามอนดาเป็นไวรัสสกุล Orthobunyavirus วงศ์ Peribunyaviridae อยู่ในกลุ่ม Simbu เดียวกับไวรัส Schmallenberg ที่เคยระบาดในปศุสัตว์ยุโรป ติดสู่สัตว์ผ่านการกัดของริ้นดูดเลือดสกุล Culicoides (ฝรั่งเศสเรียกว่า moucherons piqueurs) การระบาดจึงมักขึ้นลงตามฤดูที่ริ้นออกหากิน
| ช่วงเวลา | เกิดอะไรขึ้น | แหล่งข้อมูล |
|---|---|---|
| ปี 1965 | แยกเชื้อได้ครั้งแรกจากโคในไนจีเรีย | WOAH, แถลงการณ์ฝรั่งเศส |
| ต้นทศวรรษ 2000 เป็นต้นมา | พบเป็นครั้งคราวในโคในแอฟริกาตะวันตก ตะวันออก และตอนใต้ รวมทั้งญี่ปุ่น | แถลงการณ์ฝรั่งเศส, WOAH |
| ฤดูร้อน 2026 | พบในยุโรปครั้งแรก รวมถึงฟาร์มโคในฝรั่งเศส และพบในสัตว์เคี้ยวเอื้องขนาดเล็กกับม้าเป็นครั้งคราว | แถลงการณ์ฝรั่งเศส |
| ต้นเดือนตุลาคม 2026 | ผู้ป่วยภูมิคุ้มกันต่ำมากที่รักษาในลียงและติดเชื้อไวรัสชามอนดาเสียชีวิต | แถลงการณ์ฝรั่งเศส |
| 22 ตุลาคม 2026 | กระทรวงสาธารณสุขและกระทรวงเกษตรฝรั่งเศสแถลง ส่วน WOAH เผยแพร่ข้อมูลไวรัสในสัตว์ | ARS, WOAH |
WOAH ระบุว่าการระบาดในยุโรปปี 2026 เกี่ยวข้องกับไวรัสสองสายพันธุ์ คือ SHAV-EU1 และ SHAV-EU2 สัตว์ที่พบบ่อยที่สุดคือโค และพบในม้า อัลปากา แกะ และแพะ อาการในสัตว์ได้แก่ ไข้ ท้องเสีย น้ำนมลดลง แท้ง ลูกพิการแต่กำเนิด และบางครั้งมีอาการทางระบบประสาทในม้า อาการเหล่านี้ไม่จำเพาะ จึงต้องยืนยันด้วยการตรวจทางห้องปฏิบัติการ
ไวรัสชามอนดาติดต่ออย่างไร และมีวัคซีนหรือยัง
- ทางหลักคือริ้นกัด: ทั้งฝรั่งเศสและ WOAH ระบุว่าไวรัสติดสู่สัตว์ผ่านริ้น Culicoides และผู้ป่วยรายแรกก็น่าจะติดจากริ้นกัด
- ในสัตว์ยังไม่พบการติดจากตัวสู่ตัว: WOAH เขียนว่า "ยังไม่มีหลักฐานการติดต่อในแนวราบ" แต่มีรายงานการติดจากแม่สู่ลูกในท้อง
- ความรู้เรื่องการติดสู่คนยังน้อย: WOAH ระบุว่าที่ผ่านมาไวรัสนี้ไม่ถูกนับเป็นสาเหตุของโรคในคน และความรู้เรื่องการติดจากสัตว์สู่คนของสายพันธุ์ยุโรปยังมีจำกัด WOAH กำลังทำงานกับ WHO เพื่อประเมินและติดตามความเสี่ยงต่อคน
- ยังไม่มีวัคซีน: WOAH ระบุว่ายังไม่มีวัคซีนป้องกันไวรัสชามอนดาที่จำหน่ายเชิงพาณิชย์ และอ้างสถาบัน Friedrich-Loeffler-Institut ของเยอรมนีว่าภูมิคุ้มกันต่อไวรัส Schmallenberg ที่สัตว์มีอยู่ดูเหมือนป้องกันไวรัสชามอนดาได้น้อย
- ไม่ใช่โรคที่ต้องแจ้ง WOAH: การติดเชื้อไวรัสชามอนดายังไม่อยู่ในรายชื่อโรคของ WOAH แต่ WOAH ขอให้ประเทศสมาชิกรายงานโดยสมัครใจ
มาตรการที่ WOAH แนะนำสำหรับฟาร์มคือควบคุมริ้นในฤดูที่ออกหากิน เช่น ติดมุ้งตาข่ายละเอียด ทำประตูสองชั้น กำจัดแหล่งเพาะพันธุ์ ใช้สารไล่แมลงระหว่างขนส่งสัตว์ และขนส่งสัตว์ในช่วงที่ริ้นไม่ค่อยออกหากิน
ทำไมเรื่องนี้สำคัญ
ไวรัสชามอนดาเป็นตัวอย่างของโรคที่ข้ามจากสัตว์มาสู่คน ซึ่งหน่วยงานสาธารณสุขทั่วโลกเฝ้าระวังด้วยแนวทาง One Health เพราะการตรวจพบครั้งแรกมักมาจากความร่วมมือของสัตวแพทย์ แพทย์ และนักกีฏวิทยา ประเด็นที่ทางการฝรั่งเศสยังตอบไม่ได้และกำลังสอบสวนคือ ไวรัสเข้าสู่คนได้อย่างไร ภาวะภูมิคุ้มกันต่ำมากของผู้ป่วยมีบทบาทแค่ไหน และสายพันธุ์ที่เพิ่งเข้ายุโรปต่างจากสายพันธุ์เดิมในแอฟริกาและเอเชียหรือไม่ WOAH เองระบุว่ายังประเมินผลระยะยาวของไวรัสนี้ในยุโรปไม่ได้
คนไทยต้องกังวลเรื่องไวรัสชามอนดาไหม
- ทางการฝรั่งเศสซึ่งเป็นเจ้าของข้อมูลระบุว่า ยังไม่พบความเสี่ยงด้านสุขภาพต่อประชาชนทั่วไป และมีผู้ป่วยที่เป็นคนเพียงรายเดียว
- ณ วันที่ 22 ตุลาคม 2569 (2026) หน้าข่าวของกรมควบคุมโรคยังไม่มีประกาศเรื่องไวรัสชามอนดา ข่าวโรคติดต่อทางเดินหายใจที่กรมประกาศล่าสุดคือไข้หวัดใหญ่และ RSV ที่กำลังเพิ่มขึ้นในไทย
- ข้อมูลที่เชื่อถือได้ควรมาจากกระทรวงสาธารณสุขของฝรั่งเศส WHO WOAH และกรมควบคุมโรค ซึ่งให้สอบถามเรื่องโรคติดต่อได้ที่สายด่วน 1422
สิ่งที่ควรทำ
- ติดตามจากแหล่งทางการ ไม่แชร์ข้อความที่อ้างว่าไวรัสชามอนดาระบาดในคนหรือในไทย เพราะแหล่งทางการยังไม่ได้ประกาศเช่นนั้น
- ผู้เลี้ยงโค แพะ แกะ และม้า ติดตามประกาศของหน่วยงานด้านปศุสัตว์ และใช้มาตรการลดริ้นในคอกตามแนวทางที่ WOAH เผยแพร่
- องค์กรด้านสุขภาพและปศุสัตว์ ใช้กรณีนี้ทบทวนระบบแจ้งเตือนข้ามหน่วยงานแบบ One Health ระหว่างฝ่ายสุขภาพคน สัตว์ และสิ่งแวดล้อม
ข่าวโรคระบาดและนโยบายสาธารณสุขอื่น ๆ อ่านต่อได้ที่หมวดสุขภาพและการแพทย์
คำถามที่พบบ่อย
ไวรัสชามอนดาคืออะไร?
ไวรัสชามอนดา (Shamonda virus) เป็นไวรัสสกุล Orthobunyavirus ในกลุ่ม Simbu เดียวกับไวรัส Schmallenberg ติดสู่สัตว์ผ่านการกัดของริ้นดูดเลือดสกุล Culicoides พบครั้งแรกในโคที่ไนจีเรียเมื่อปี 1965 โคเป็นสัตว์ที่ติดเชื้อหลัก และพบในแกะ แพะ ม้า และอัลปากาได้ด้วย
ไวรัสชามอนดาติดจากคนสู่คนได้ไหม?
ทางการฝรั่งเศสไม่ได้รายงานการติดไวรัสชามอนดาจากคนสู่คน สมมติฐานของผู้ป่วยรายแรกคือถูกริ้น Culicoides กัด ส่วน WOAH ระบุว่าในสัตว์ยังไม่มีหลักฐานการติดต่อในแนวราบ (จากตัวหนึ่งสู่อีกตัว) แต่มีรายงานการติดจากแม่สู่ลูก
ผู้ติดเชื้อไวรัสชามอนดารายแรกเป็นใคร เสียชีวิตเมื่อไร?
แถลงการณ์วันที่ 22 ตุลาคม 2026 ระบุเพียงว่าเป็นผู้ป่วยที่มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องรุนแรง รักษาโรคร้ายแรงอยู่ที่ Hospices civils de Lyon และเสียชีวิตต้นเดือนตุลาคม 2026 โดยภาวะแทรกซ้อนทางสมองก่อนเสียชีวิตน่าจะเกี่ยวกับไวรัสชามอนดา ทางการไม่เปิดเผยข้อมูลส่วนตัวของผู้ป่วย
ไวรัสชามอนดาเสี่ยงระบาดในคนหรือในไทยไหม?
ทางการฝรั่งเศสระบุว่าตามความรู้ที่มีอยู่ยังไม่พบความเสี่ยงด้านสุขภาพต่อประชาชนทั่วไป และเรียกกรณีนี้ว่าเป็นกรณีพิเศษในผู้ป่วยภูมิคุ้มกันต่ำมาก ส่วนในไทย ณ 22 ตุลาคม 2569 ยังไม่พบประกาศของกรมควบคุมโรคเรื่องไวรัสชามอนดา สอบถามข้อมูลโรคติดต่อได้ที่สายด่วน 1422
แหล่งอ้างอิง
- Virus Shamonda : une première détection chez l'être humain (communiqué de presse, 22 octobre 2026) — Ministère chargé de la Santé และ Ministère de l'Agriculture (ฝรั่งเศส)
- Virus Shamonda : première détection chez l'être humain — Agence régionale de santé Auvergne-Rhône-Alpes
- Shamonda virus: what do we know about its effects on animals? — World Organisation for Animal Health (WOAH)
- กรมควบคุมโรค เตือนโรคไข้หวัดใหญ่ และโรคติดเชื้อไวรัสอาร์เอสวี (RSV) ยังมีแนวโน้มพบผู้ป่วยเพิ่มขึ้น — กรมควบคุมโรค
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
- องค์กรและบริษัท
- กระทรวงสาธารณสุข20WHO18กรมควบคุมโรค13
- ประเทศและสถานที่
- ฝรั่งเศส104ยุโรป215ญี่ปุ่น172เยอรมนี101
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ