ข้ามไปยังเนื้อหา
ประตูหลักและอาคารสำนักงานใหญ่ธนาคารพัฒนาเอเชียในเมโทรมะนิลา ฟิลิปปินส์ ในวาระ ADB 60 ปี
Historyอธิบาย

ADB 60 ปี: ประชุมผู้ว่าการครั้งแรกที่โตเกียว 24 พ.ย. 1966 และเงินกู้ก้อนแรกที่ส่งถึงไทย

ประตูหลักของสำนักงานใหญ่ธนาคารพัฒนาเอเชีย (ADB) ในเมโทรมะนิลา ฟิลิปปินส์ ภาพ: Eugene Alvin Villar (seav) / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

ADB 60 ปี ครบ 24 พ.ย. 2026 นับจากประชุมสภาผู้ว่าการครั้งแรกที่โตเกียว ไทยเป็นสมาชิกผู้ก่อตั้ง และได้เงินกู้ก้อนแรกของธนาคาร 5 ล้านดอลลาร์ในปี 1968

โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 8 นาที ผู้เข้าชม 1

แชร์FacebookXLINELinkedIn

สรุปประเด็นสำคัญ

  • ADB 60 ปี นับจากการประชุมสภาผู้ว่าการ (Board of Governors) ครั้งแรกที่โตเกียว 24–26 พฤศจิกายน 1966 ที่ลงมติเอกฉันท์เลือก Takeshi Watanabe เป็นประธานคนแรก และเพิ่มทุนจดทะเบียนจาก 1,000 เป็น 1,100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
  • ธนาคารพัฒนาเอเชียเปิดทำการที่มะนิลาวันที่ 19 ธันวาคม 1966 ด้วยสมาชิก 31 ราย ไทยเป็นหนึ่งในสมาชิกผู้ก่อตั้ง ปัจจุบันมีสมาชิก 69 ราย
  • เงินกู้ก้อนแรกของ ADB คือวงเงิน 5 ล้านดอลลาร์ ให้ Industrial Finance Corporation of Thailand (IFCT) อนุมัติเดือน มกราคม 1968 และถูกปล่อยกู้ต่อให้ 24 โครงการ
  • ADB ระบุว่าให้เงินกู้ภาครัฐ เงินให้เปล่า และความช่วยเหลือทางวิชาการแก่ไทยแล้ว 242 รายการ รวม 7,400 ล้านดอลลาร์ และวันที่ 15 ต.ค. 2026 แลกเปลี่ยนสัญญาเงินกู้ 212 ล้านดอลลาร์ ซึ่งเป็นการลงทุนกับรัฐบาลครั้งแรกของ ADB ในภาคสาธารณสุขไทย

ADB 60 ปี ครบวันที่ 24 พฤศจิกายน 2026 นับจากการประชุมสภาผู้ว่าการครั้งแรกของธนาคารพัฒนาเอเชีย (ADB) ที่โตเกียว 24–26 พฤศจิกายน 1966 ซึ่งเลือก Takeshi Watanabe เป็นประธานคนแรก ก่อนธนาคารเปิดทำการที่มะนิลา 19 ธันวาคม 1966 ไทยเป็นสมาชิกผู้ก่อตั้ง และADB บันทึกว่าเงินกู้ก้อนแรกของธนาคารส่งถึงไทยในปี 1968

ADB 60 ปี: ไอเดียธนาคารเพื่อเอเชียเริ่มจากไหน

หนังสือ ADB's First Decade (1966–1976) ที่ ADB เผยแพร่ เล่าว่าแนวคิดธนาคารพัฒนาสำหรับเอเชียก่อตัวพร้อมกันหลายทาง ในญี่ปุ่น Kaoru Ohashi นักข่าวเศรษฐกิจ รวมกลุ่มเพื่อนประชุมกันทุกเดือนตั้งแต่ตุลาคม 1962 Takeshi Watanabe อดีตผู้อำนวยการบริหารฝ่ายญี่ปุ่นในธนาคารโลกและกองทุนการเงินระหว่างประเทศ เข้าร่วมในเดือนกุมภาพันธ์ 1963 และในเดือนสิงหาคมปีเดียวกันกลุ่มนี้สรุปว่าเอเชียต้องมีธนาคารพัฒนาระดับภูมิภาคขนาด 1,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

ฝั่งไทยมีบทบาทตั้งแต่ต้นทางของ ADB 60 ปี หนังสือเล่มเดียวกันบันทึกว่าในเดือนกรกฎาคม 1963 (พ.ศ. 2506) นายธนาคารหนุ่มชาวไทย Paul Sithi-Amnuai เขียนบทความเสนอแนวคิดเดียวกันให้คณะกรรมาธิการเศรษฐกิจแห่งสหประชาชาติสำหรับเอเชียและตะวันออกไกล (ECAFE) ในชื่อ "The Case for a Regional Bank for the ECAFE Region" โดยคิดขึ้นเองแยกจากกลุ่มในญี่ปุ่น

ปกหนังสือ ADB Through the Decades: ADB's First Decade (1966–1976) ฉบับปรับปรุงของธนาคารพัฒนาเอเชีย
ปกหนังสือ ADB Through the Decades: ADB's First Decade (1966–1976) ที่ ADB เผยแพร่ เอกสารหลักของเรื่องการก่อตั้งธนาคาร ภาพ: Asian Development Bank (ภาพหน้าจอ)

ลำดับเหตุการณ์ ADB 60 ปี

วันที่ เหตุการณ์
ต.ค. 1962 กลุ่มของ Kaoru Ohashi ในโตเกียวเริ่มประชุมเรื่องธนาคารพัฒนาเอเชีย
ก.ค. 1963 Paul Sithi-Amnuai นายธนาคารไทย เสนอบทความเรื่องธนาคารระดับภูมิภาคต่อ ECAFE
ธ.ค. 1963 การประชุมรัฐมนตรีว่าด้วยความร่วมมือทางเศรษฐกิจเอเชียครั้งแรกที่มะนิลา มีมติสนับสนุนการตั้งธนาคาร
29 พ.ย.–2 ธ.ค. 1965 ที่ประชุม ECAFE รับร่างความตกลง เลือกมะนิลาเป็นสำนักงานใหญ่ 22 รัฐบาลลงนาม
ภายใน 31 ม.ค. 1966 อีก 9 ประเทศลงนามในการประชุมที่กรุงเทพฯ
22 ส.ค. 1966 ความตกลงจัดตั้ง ADB มีผลใช้บังคับ
24–26 พ.ย. 1966 ประชุมสภาผู้ว่าการครั้งแรกที่โตเกียว เลือก Watanabe เป็นประธาน
17 ธ.ค. 1966 ประชุมคณะกรรมการบริหารครั้งแรก
19 ธ.ค. 1966 เปิดทำการที่สำนักงานชั่วคราวบนถนน Ayala ย่านมากาติ
ม.ค. 1968 อนุมัติเงินกู้ก้อนแรก 5 ล้านดอลลาร์ ให้ IFCT ของไทย
1968 ประชุมประจำปีครั้งแรกที่มะนิลา
1974 ตั้งกองทุนพัฒนาเอเชีย (Asian Development Fund) ให้กู้ดอกเบี้ยต่ำแก่สมาชิกที่ยากจนที่สุด
15 ต.ค. 2026 พิธีแลกเปลี่ยนสัญญาเงินกู้โครงการยกระดับระบบบริการสุขภาพรับมือสภาพภูมิอากาศของไทย ที่กระทรวงการคลัง

มะนิลาชนะโตเกียว 9 ต่อ 8 เสียง

ก่อนถึงวันที่นับเป็น ADB 60 ปี เรื่องที่ตั้งสำนักงานใหญ่ตัดสินยากที่สุดเรื่องหนึ่ง ตามเชิงอรรถในหนังสือประวัติทศวรรษแรก สมาชิกตกลงให้เฉพาะสมาชิกในภูมิภาคเป็นผู้ลงคะแนน ผู้สมัครมี 9 เมือง คือ กรุงเทพฯ โคลัมโบ คาบูล กัวลาลัมเปอร์ มะนิลา พนมเปญ สิงคโปร์ เตหะราน และโตเกียว

รอบ ผลคะแนน
รอบแรก โตเกียว 8 เตหะราน 4 มะนิลา 3 เมืองอื่นได้เมืองละ 1 เสียงและถอนตัว
รอบสอง (เช้าวันรุ่งขึ้น) โตเกียว 8 มะนิลา 6 เตหะราน 4 จากนั้นเตหะรานถอนตัว
รอบสุดท้าย มะนิลา 9 โตเกียว 8
อาคารธนาคารพัฒนาเอเชียที่เมืองมันดาลูยอง ฟิลิปปินส์ ภาพถ่ายเมื่อ 2 มิถุนายน 2011
อาคารธนาคารพัฒนาเอเชียที่มันดาลูยอง เมโทรมะนิลา ภาพถ่ายเมื่อ 2 มิถุนายน 2011 ภาพ: alfonsoereve / Wikimedia Commons (CC BY 3.0)

ประชุมที่โตเกียว 24–26 พฤศจิกายน 1966 ตัดสินอะไร

การประชุมที่เป็นหมุดหมายของ ADB 60 ปี มีมติ 3 เรื่องหลัก ตามตารางลำดับเหตุการณ์ในหนังสือของ ADB

  1. ลงมติเอกฉันท์เลือก Takeshi Watanabe เป็นประธานธนาคารคนแรก
  2. เพิ่มทุนจดทะเบียนจาก 1,000 ล้านดอลลาร์เป็น 1,100 ล้านดอลลาร์ เพื่อรองรับสมาชิกใหม่
  3. เลือกกรรมการบริหาร 10 คน เป็นตัวแทนสมาชิกในภูมิภาค 7 คน และนอกภูมิภาค 3 คน

อินโดนีเซียเข้าเป็นสมาชิกรายที่ 31 ระหว่างการประชุมครั้งนี้ ญี่ปุ่นและสหรัฐฯ เป็นผู้ถือหุ้นใหญ่ที่สุด ลงทุนรายละ 200 ล้านดอลลาร์ หรือกว่า 20% ของทุนที่จองซื้อ และ 17% ของสิทธิออกเสียง ตามด้วยอินเดีย 9.6% ของทุน และออสเตรเลีย 8.8%

Watanabe ประธานคนแรกในประวัติ ADB 60 ปี อายุ 60 ปีเมื่อได้รับเลือก เกิดที่โตเกียววันที่ 15 กุมภาพันธ์ 1906 รับราชการกระทรวงการคลังญี่ปุ่น 21 ปี ก่อนเป็นตัวแทนญี่ปุ่นในธนาคารโลกและ IMF เขาวางแนวทางว่า ADB ต้องเป็น "หมอประจำครอบครัว" ของประเทศในเอเชียที่รู้ประวัติสุขภาพของสมาชิกทุกคน และต้องเป็นธนาคาร ไม่ใช่หน่วยงานให้ความช่วยเหลือ จึงต้องประเมินโครงการอย่างเข้มงวด เขาดำรงตำแหน่งถึงวันที่ 24 พฤศจิกายน 1972

ทางเข้าอาคาร ADB มีป้ายชื่อ Asian Development Bank และตราสัญลักษณ์ของธนาคารเหนือประตู
ทางเข้าอาคาร ADB ที่มีป้ายชื่อ Asian Development Bank และตราสัญลักษณ์ของธนาคาร ภาพ: Exec8 / Wikimedia Commons (สาธารณสมบัติ)

เงินกู้ก้อนแรกของ ADB ส่งถึงไทย

บทหนึ่งที่คนไทยควรรู้ในวาระ ADB 60 ปี คือเงินกู้ก้อนแรกที่ธนาคารให้ ไปที่ Industrial Finance Corporation of Thailand (IFCT) หรือบรรษัทเงินทุนอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย เป็นวงเงินสินเชื่อ 5 ล้านดอลลาร์ อนุมัติเดือนมกราคม 1968 (พ.ศ. 2511)

  • ทำไมเป็น IFCT หนังสือของ ADB อธิบายว่าอุตสาหกรรมการผลิตกำลังมีบทบาทมากขึ้นในเศรษฐกิจไทย และ IFCT แม้เป็นนิติบุคคลเอกชน ก็เป็นกลไกสำคัญของนโยบายอุตสาหกรรมของรัฐ ปล่อยกู้ระยะกลางและยาวต่างจากธนาคารพาณิชย์ที่เน้นเงินกู้ระยะสั้น
  • การประเมิน คณะของ ADB ประเมิน IFCT ในเดือนตุลาคมถึงพฤศจิกายน 1967 และพบว่าคุณภาพพอร์ตสินเชื่อโดยรวมดี ขั้นตอนพิจารณาเงินกู้รัดกุม
  • เงินไปที่ไหน เงินกู้เพิ่มเงินตราต่างประเทศให้ IFCT ซึ่งขณะนั้นเป็นแหล่งเงินตราต่างประเทศแหล่งเดียวสำหรับปล่อยกู้ต่อ และถูกกระจายไป 24 โครงการ ส่วนใหญ่เป็นอุตสาหกรรมใหม่ที่นักอุตสาหกรรมไทยยังมีประสบการณ์น้อย

ในปี 1968 ซึ่งเป็นปีปล่อยกู้ปีแรกในประวัติ ADB 60 ปี ธนาคารอนุมัติเงินกู้จากทุนสามัญรวม 7 รายการ และจัดประชุมประจำปีครั้งแรกที่มะนิลา

ทศวรรษแรก: ไทยได้เงินกู้ด้านพลังงานมากที่สุด

หนังสือประวัติทศวรรษแรกสรุปสัดส่วนเงินกู้ในทศวรรษแรกว่าไทยเป็นผู้กู้อันดับ 5 ได้ 9% ของเงินกู้ทั้งหมด รองจากเกาหลีใต้ 16% ฟิลิปปินส์ 14% ปากีสถาน 13% และอินโดนีเซีย 11% แต่ในหมวดพลังงาน ไทยได้มากที่สุดที่ 23% ของเงินกู้พลังงานทั้งหมด

หลังวิกฤตน้ำมันปี 1973 ADB หันไปสนับสนุนแหล่งพลังงานในประเทศเพื่อลดการพึ่งน้ำมันนำเข้า ตัวอย่างที่หนังสือยกไว้คือโครงการโรงไฟฟ้าแม่เมาะ (Mae Moh Power Project) ที่ใช้ลิกไนต์ในไทย และโครงการไฟฟ้าพลังน้ำน้ำงึมใน สปป.ลาว ปี 1973–1974 ที่ช่วยให้ลาวส่งออกไฟฟ้ามาไทยได้ ADB ระบุว่าน้ำงึมเป็นโครงการระดับภูมิภาคและพหุภาคีขนาดใหญ่โครงการแรกของธนาคาร

ADB 60 ปี: จาก 31 เป็น 69 สมาชิก

ช่วงเวลาใน ADB 60 ปี สมาชิกทั้งหมด ในภูมิภาค นอกภูมิภาค
เปิดทำการ ธ.ค. 1966 31 20 11
สิ้นทศวรรษแรก (1976) 42 29 13
ปัจจุบัน (หน้าเว็บ ADB) 69 50 19
กราฟคอลัมน์จำนวนสมาชิก ADB: 31 รายเมื่อเปิดทำการเดือนธันวาคม 1966, 42 รายเมื่อสิ้นทศวรรษแรกปี 1976 และ 69 รายในปัจจุบัน
กราฟจำนวนสมาชิก ADB 31 รายในปี 1966 42 รายในปี 1976 และ 69 รายในปัจจุบัน ภาพ: THAI DATA (ข้อมูล: Asian Development Bank)

ในทศวรรษแรกของ ADB 60 ปี ทุนที่สมาชิกจองซื้อเพิ่มเป็น 3,700 ล้านดอลลาร์ภายในสิ้นปี 1976 ส่วนหน้าเว็บของ ADB ระบุเหตุการณ์ใหญ่ในทศวรรษต่อมา เช่น วิกฤตการเงินกลางปี 1997 ที่ ADB อนุมัติเงินกู้ฉุกเฉินก้อนใหญ่ที่สุด 4,000 ล้านดอลลาร์ให้เกาหลีใต้ และปี 2009 ที่สภาผู้ว่าการเพิ่มฐานทุนสามเท่าจาก 55,000 ล้านเป็น 165,000 ล้านดอลลาร์

ADB กับไทยในปีที่ครบ ADB 60 ปี

หน้าข้อมูลประเทศไทยของ ADB ระบุว่าถึงปัจจุบัน ADB ให้เงินกู้ภาครัฐ เงินให้เปล่า และความช่วยเหลือทางวิชาการแก่ไทยแล้ว 242 รายการ รวม 7,400 ล้านดอลลาร์ สำนักงานผู้แทนประจำประเทศไทย (Thailand Resident Mission) อยู่ชั้น 39 อาคาร The Offices at Central World ถนนพระราม 1 กรุงเทพฯ

ศูนย์การค้าเซ็นทรัลเวิลด์ ถนนพระราม 1 กรุงเทพฯ ย่านที่ตั้งอาคาร The Offices at Central World สำนักงาน ADB ประจำประเทศไทย
ศูนย์การค้าเซ็นทรัลเวิลด์ ถนนพระราม 1 กรุงเทพฯ ย่านเดียวกับอาคาร The Offices at Central World ที่ตั้งสำนักงาน ADB ประจำประเทศไทย ภาพ: Christophe95 / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

วันที่ 15 ตุลาคม 2026 (พ.ศ. 2569) Masato Kanda ประธาน ADB กล่าวในพิธีแลกเปลี่ยนสัญญาเงินกู้ที่กระทรวงการคลังว่า "ปีนี้ ADB อายุครบ 60 ปี และไทยอยู่กับเรามาตั้งแต่วันก่อตั้ง" รายละเอียดของโครงการตามคำกล่าวมีดังนี้

  • ADB ให้เงินกู้ 212 ล้านดอลลาร์ และกองทุน Japan Fund for Prosperous and Resilient Asia and the Pacific ให้เงินให้เปล่าอีก 2 ล้านดอลลาร์
  • เป็นการลงทุนกับรัฐบาล (sovereign investment) ครั้งแรกของ ADB ในภาคสาธารณสุขไทย
  • ร่วมกับงบของรัฐบาลไทยเพื่อยกระดับโรงพยาบาลรัฐ 5 แห่ง ให้บริการผู้ป่วยมะเร็ง หัวใจ ผ่าตัด และอุบัติเหตุใกล้บ้านขึ้น และรับมือคลื่นความร้อนและน้ำท่วม
  • คาดว่าจะเป็นประโยชน์ต่อประชาชนอย่างน้อย 14 ล้านคน

มรดกที่เหลือถึงปัจจุบัน

เมื่อครบ ADB 60 ปี บทบาทของธนาคารต่อไทยเห็นได้ใน 3 ระดับ

  • ทุนเพื่ออุตสาหกรรม เงินกู้ก้อนแรกปี 1968 ทำงานผ่านสถาบันการเงินเพื่อการพัฒนาของไทย และหนังสือของ ADB ระบุว่าจากจุดเริ่มต้นนี้ เครือข่ายสถาบันการเงินเพื่อการพัฒนาที่ทำงานกับ ADB ขยายตัวต่อเนื่องตลอดทศวรรษแรก
  • ตาข่ายในวิกฤต ช่วงกลางของ ADB 60 ปี หลังวิกฤตปี 1997 ADB ตั้งกลไก Asian Currency Crisis Support Facility และเน้นเสริมความแข็งแรงภาคการเงิน อ่านเหตุการณ์ฝั่งไทยได้ในวิกฤตต้มยำกุ้ง 1997
  • โครงการยุคใหม่ เงินกู้โรงพยาบาลปี 2026 เป็นครั้งแรกที่ ADB ลงทุนกับรัฐบาลไทยในภาคสาธารณสุข โดยประธาน ADB ยกเหตุผลเรื่องสังคมสูงวัย ความร้อน น้ำท่วม และมลพิษทางอากาศที่เพิ่มภาระโรค

อ่านประวัติสถาบันการเงินระหว่างประเทศกับไทยเพิ่มเติมได้ในการประชุม IMF–ธนาคารโลกที่กรุงเทพฯ ปี 1991 และบทความอื่นในหมวดประวัติศาสตร์

คำถามที่พบบ่อย

ADB 60 ปี ครบวันไหน?

ADB 60 ปี มีสองวันสำคัญ วันที่ 24 พฤศจิกายน 2026 ครบ 60 ปีการประชุมสภาผู้ว่าการครั้งแรกที่โตเกียว (24–26 พ.ย. 1966) ซึ่งเลือก Takeshi Watanabe เป็นประธานคนแรก และวันที่ 19 ธันวาคม 2026 ครบ 60 ปีที่ธนาคารพัฒนาเอเชียเปิดทำการที่มะนิลาด้วยสมาชิก 31 ราย

ไทยเป็นสมาชิก ADB ตั้งแต่เมื่อไร?

ไทยเป็นสมาชิกตั้งแต่ปี 1966 (พ.ศ. 2509) ตามรายชื่อสมาชิกของ ADB และอยู่ในกลุ่ม 30 ประเทศที่ชำระเงินทุนงวดแรกครบภายในสิ้นเดือนกันยายน 1966 ก่อนธนาคารเปิดทำการ ประธาน ADB Masato Kanda กล่าวที่กรุงเทพฯ ในปีที่ครบ ADB 60 ปี ว่าไทยอยู่กับ ADB มาตั้งแต่วันก่อตั้ง

เงินกู้ก้อนแรกของ ADB ให้ใคร?

หนังสือประวัติทศวรรษแรกของ ADB ระบุว่าเงินกู้ก้อนแรกที่ธนาคารให้ คือวงเงินสินเชื่อ 5 ล้านดอลลาร์แก่ Industrial Finance Corporation of Thailand (IFCT) อนุมัติเดือนมกราคม 1968 เพื่อเพิ่มเงินตราต่างประเทศให้ IFCT ปล่อยกู้ต่อแก่ภาคอุตสาหกรรม เงินถูกกระจายไป 24 โครงการ ส่วนใหญ่เป็นอุตสาหกรรมที่นักอุตสาหกรรมไทยยังมีประสบการณ์น้อย นับเป็นจุดเริ่มของความสัมพันธ์ไทยกับ ADB 60 ปี

ทำไมสำนักงานใหญ่ ADB อยู่ที่มะนิลา ไม่ใช่โตเกียวหรือกรุงเทพฯ?

สมาชิกในภูมิภาคลงคะแนนเลือกที่ตั้งสำนักงานใหญ่ในปี 1965 จากผู้สมัคร 9 เมือง รวมทั้งกรุงเทพฯ รอบแรกโตเกียวได้ 8 เสียง เตหะราน 4 และมะนิลา 3 รอบสองโตเกียว 8 มะนิลา 6 เตหะราน 4 ก่อนเตหะรานถอนตัว รอบสุดท้ายมะนิลาชนะโตเกียว 9 ต่อ 8 เสียง ตามบันทึกในหนังสือประวัติทศวรรษแรกของ ADB

แหล่งอ้างอิง

  1. ADB Through the Decades: ADB's First Decade (1966–1976), updated edition — Asian Development Bank
  2. About ADB: History and Members — Asian Development Bank
  3. Thailand and ADB — Asian Development Bank
  4. Loan Agreement Exchange Ceremony of the Climate-Smart Health Services System Enhancement Project - Masato Kanda (15 October 2026) — Asian Development Bank

บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้

เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว

แชร์FacebookXLINELinkedIn

พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ