ประมูล Apple-1 ได้ 1.15 ล้านดอลลาร์: ประวัติคอมพิวเตอร์เครื่องแรกของ Apple ปี 1976

การประมูล Apple-1 เครื่อง "Hatfield" ที่ Bonhams นิวยอร์กปิดเมื่อ 14 ตุลาคม 2026 ด้วยราคา 1,148,200 ดอลลาร์สหรัฐ (ราว 38.5 ล้านบาท ที่อัตราอ้างอิงประมาณ 33.58 บาทต่อดอลลาร์) รวมค่าธรรมเนียมผู้ซื้อ ซึ่ง Bonhams ระบุว่าเป็นสถิติโลกของ Apple-1 ที่เคยขายเชิงพาณิชย์ ตัวเครื่องคือคอมพิวเตอร์รุ่นแรกของ Apple ที่ Steve Wozniak ออกแบบในปี 1976 และวางขายราคา 666.66 ดอลลาร์

ตัวเลขในห้องประมูลเป็นแค่ปลายทางของเรื่อง บทความนี้ย้อนดูว่า Apple-1 เกิดขึ้นอย่างไร ทำไมผลิตออกมาเพียงหลักร้อยเครื่อง ทำไมเหลือรอดมาถึงวันนี้ไม่ถึงครึ่ง และอะไรทำให้เครื่องหนึ่งจากปี 1976 ได้ราคาประมูล Apple-1 สูงขนาดนี้ โดยอ้างเอกสารของ Bonhams ผู้จัดการประมูล และ Computer History Museum (CHM) ในแคลิฟอร์เนีย

ประมูล Apple-1 เครื่อง Hatfield ขายได้เท่าไรและทำไมเป็นสถิติ

Bonhams นำ Apple-1 เครื่องนี้ขึ้นเป็นล็อตที่ 1 ของการประมูลออนไลน์ชุด History of Science, Technology & Computing ที่เปิดรับราคาวันที่ 4–14 ตุลาคม 2026 จากนิวยอร์ก ตั้งราคาประเมินไว้ 500,000–800,000 ดอลลาร์ ก่อนการประมูลมีการนำเครื่องไปให้ชมที่สาขาของ Bonhams ใน 4 เมือง ได้แก่ ลอสแอนเจลิส (9–11 ก.ย.) บอสตัน (21–23 ก.ย.) ซานฟรานซิสโก (30 ก.ย.–1 ต.ค.) และนิวยอร์ก (4–14 ต.ค.)

ผลการประมูล Apple-1 ครั้งนี้ตามแถลงข่าวของ Bonhams คือมีผู้ประมูล 2 รายแข่งราคากันนาน 28 นาที ก่อนปิดที่ 1,148,200 ดอลลาร์รวมค่าธรรมเนียมผู้ซื้อ (buyer's premium) หรือสูงกว่าราคาประเมินขั้นต่ำเกินสองเท่า Ian Ehling ผู้อำนวยการฝ่ายหนังสือหายากและต้นฉบับของ Bonhams ในอเมริกาเหนือ กล่าวว่าเป็นเกียรติที่ได้นำ "ผลิตภัณฑ์ชิ้นแรกของ Apple" มาประมูลในปีที่บริษัทครบรอบ 50 ปี

ข้อควรสังเกตคือคำว่า "สถิติโลก" ของ Bonhams จำกัดไว้ที่ Apple-1 ที่ขายเชิงพาณิชย์ (commercially sold) คือเครื่องที่ออกขายให้ลูกค้าจริงในยุคนั้น ไม่ได้รวมเครื่องต้นแบบหรือของสะสม Apple ประเภทอื่น การประมูลชุดเดียวกันยังมีของ Apple ล็อตอื่น เช่น Apple Lisa 1 ราคาประเมิน 50,000–80,000 ดอลลาร์ และเครื่องต้นแบบ Macintosh Portable ตัวเครื่องโปร่งใส ราคาประเมิน 10,000–15,000 ดอลลาร์

Apple-1 คืออะไร ต่างจากคอมพิวเตอร์ยุคเดียวกันอย่างไร

Apple-1 เป็นคอมพิวเตอร์แผงวงจรเดียว (single-board computer) สำหรับนักเล่นอิเล็กทรอนิกส์ CHM บันทึกว่าผู้ซื้อจ่าย 666.66 ดอลลาร์แล้วได้แผงวงจรพร้อม RAM 4K กับภาษา BASIC ที่โหลดจากเทปคาสเซ็ต แต่ต้องหาแหล่งจ่ายไฟ คีย์บอร์ด อุปกรณ์เก็บข้อมูล และจอภาพมาต่อเองจึงจะได้ระบบที่ใช้งานครบ

จุดที่ทำให้ Apple-1 ต่างจากเครื่องร่วมสมัย คำอธิบายล็อตของ Bonhams ชี้ว่าไมโครคอมพิวเตอร์ยุคนั้นส่วนใหญ่ไม่มีวงจรแสดงผลภาพในตัว ผู้ใช้ต้องสั่งงานผ่านแผงสวิตช์และไฟกะพริบ หรือต่อเครื่องโทรพิมพ์ (teletype) ที่ทั้งแพงและช้า ส่วน Apple-1 ประกอบสำเร็จมาจากโรงงาน มีวงจรเทอร์มินัลวิดีโอกับไมโครโพรเซสเซอร์อยู่บนแผงเดียว จึงต่อกับโทรทัศน์หรือจอภาพได้ทันที

ก่อนจะมาถึงการประมูล Apple-1 ในยุคนี้ โฆษณาที่ Apple Computer Company ลงในนิตยสาร Interface Age ฉบับตุลาคม 1976 บอกสเปกที่บริษัทใช้ขายเอง ได้แก่

• ซีพียู MOS Technology 6502 และวงจรเทอร์มินัลวิดีโอในตัว แสดงตัวอักษรได้ 960 ตัว (24 บรรทัด บรรทัดละ 40 ตัวอักษร)
• ช่องใส่ RAM 8K บนแผง ขยายได้ถึง 65K ผ่านขั้วต่อขยาย และราคา 666.66 ดอลลาร์รวม RAM 4K
• การ์ดเทปคาสเซ็ตอ่านเขียนข้อมูลที่ 1,500 บิตต่อวินาที อ่านหรือเขียน 4K ได้ในราว 20 วินาที และแถมเทป Apple BASIC ให้ผู้ซื้อการ์ดนี้

จาก Homebrew Computer Club ถึงคำสั่งซื้อ 50 เครื่องของ Byte Shop

Bonhams เล่าว่า Wozniak ออกแบบและประกอบ Apple-1 ด้วยมือหลังเข้าร่วม Homebrew Computer Club ในปี 1975 แล้วนำเครื่องไปสาธิตในชมรมช่วงต้นปี 1976 CHM บันทึกไว้คล้ายกันว่าเมื่อ Jobs กับ Wozniak สร้างเครื่องเสร็จ ทั้งสองไม่ได้แจ้งสื่อ แต่นำไปโชว์ในชมรมที่สมาชิกมาแลกเปลี่ยนไอเดียกัน และชมรมนี้ใช้หอประชุมของ Stanford Linear Accelerator Center เป็นที่นัดพบ

จากนั้น Jobs กับ Wozniak ตัดสินใจผลิตแผงวงจรออกขาย Bonhams ระบุว่าทั้งสองตั้ง Apple Computer Company เมื่อ 1 เมษายน 1976 ร่วมกับ Ronald Wayne ที่ถือหุ้นส่วนน้อย ส่วน CHM ใช้ชื่อ Apple Computer, Inc. ในหน้าลำดับเหตุการณ์ปี 1976 ขณะที่โฆษณาเดือนตุลาคม 1976 ยังลงชื่อ Apple Computer Company และจดหมายปี 1978 ใช้หัวจดหมาย Apple Computer Inc. แล้ว

คำสั่งซื้อที่ทำให้กิจการเริ่มได้มาจาก Paul Terrell สมาชิกชมรมเดียวกันและเจ้าของร้าน Byte Shop ในเมืองเมาน์เทนวิว หนึ่งในร้านขายคอมพิวเตอร์ปลีกยุคแรกของโลก เขาสั่ง Apple-1 แบบประกอบสำเร็จ 50 เครื่อง เครื่องละ 500 ดอลลาร์ และ Bonhams เล่าว่า Jobs ใช้ใบสั่งซื้อนี้ไปขอเครดิตซื้อชิ้นส่วน 30 วันจากผู้ขาย ก่อนเริ่มผลิตคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคลแบบประกอบสำเร็จรุ่นแรก ๆ ที่วางขายจริง