ข้ามไปยังเนื้อหา
ขบวนรถไฟรับส่งของ Eurotunnel ลากด้วยหัวรถจักร 9705 วิ่งออกจากอุโมงค์ช่องแคบฝั่งโคแกล ฝรั่งเศส ภาพปี 2014
Historyอธิบาย

ไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 ครบ 30 ปี: รถบรรทุกลุกไหม้บนรถไฟใต้ทะเล 34 คนรอดทั้งหมด

ขบวนรถไฟรับส่งของ Eurotunnel วิ่งออกจากปากอุโมงค์ช่องแคบฝั่งโคแกล ฝรั่งเศส ภาพปี 2014 ภาพ: Ad Meskens, Florian Fèvre / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

ไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 เกิดคืน 18 พ.ย. บนรถไฟขนรถบรรทุกของ Eurotunnel 34 คนบนขบวนรอดทั้งหมด ผู้ตรวจสอบออกข้อเสนอ 36 ข้อ และเลิกนโยบายขับฝ่าไฟออกจากอุโมงค์

โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 7 นาที

แชร์FacebookXLINELinkedIn

สรุปประเด็นสำคัญ

  • ไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 เกิดคืนวันที่ 18 พฤศจิกายน 1996 เมื่อไฟลุกบนรถบรรทุกในขบวน HGV shuttle ของ Eurotunnel ที่วิ่งจากฝรั่งเศสไปอังกฤษ บนขบวนมีคนขับรถบรรทุกและผู้ติดตาม 31 คน กับพนักงาน 3 คน
  • ขบวนหยุดในอุโมงค์ฝั่งฝรั่งเศส ทุกคนอพยพออกมาได้ 8 คนถูกนำส่งโรงพยาบาล ไม่มีผู้เสียชีวิต ตามคำแถลงของรัฐมนตรีคมนาคมอังกฤษต่อสภาสามัญวันที่ 19 พฤศจิกายน 1996
  • คณะผู้ตรวจสอบความปลอดภัยอุโมงค์ช่องแคบ (CTSA) ออกข้อเสนอ 36 ข้อ หาสาเหตุของไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 ไม่ได้แน่ชัด แต่สรุปว่าไฟเริ่มก่อนขบวนเข้าอุโมงค์ ตามรายงานของ RAIB ปี 2007
  • บริการขนรถบรรทุกกลับมาในเดือนมีนาคม 1997 หลังตกลงมาตรการเพิ่มกับคณะกรรมาธิการระหว่างรัฐบาล (IGC) และนโยบายให้ขบวนที่ไฟไหม้ขับต่อจนพ้นอุโมงค์ถูกยกเลิก

ไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 คือเหตุไฟลุกบนรถบรรทุกที่อยู่บนขบวนรถไฟขนรถบรรทุก (HGV shuttle) ของ Eurotunnel ในอุโมงค์ใต้ทะเลระหว่างฝรั่งเศสกับอังกฤษ คืนวันที่ 18 พฤศจิกายน 1996 วันที่ 18 พฤศจิกายน 2026 จึงครบ 30 ปี คนบนขบวน 34 คนรอดทั้งหมด และเหตุครั้งนี้เปลี่ยนกติกาความปลอดภัยของอุโมงค์จนถึงวันนี้

ไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 เกิดอะไรขึ้น

เซอร์จอร์จ ยัง (Sir George Young) รัฐมนตรีคมนาคมอังกฤษ แถลงต่อสภาสามัญบ่ายวันที่ 19 พฤศจิกายน 1996 ว่าราว 20.45 น. ตามเวลา GMT ของคืนก่อน ไฟลุกขึ้นที่รถบรรทุกคันหนึ่งบนขบวนขนสินค้าของ Eurotunnel ระหว่างกาเลกับโฟล์กสโตน ขบวนนี้บรรทุกรถบรรทุก 29 คัน มีคนขับและผู้ติดตาม 31 คน กับพนักงานประจำขบวน 3 คน ขบวนมาจากฝรั่งเศส คนขับและพนักงานเป็นชาวฝรั่งเศส และหยุดลงหลังวิ่งเข้าไปได้ราว 12 ไมล์ในช่วงอุโมงค์ฝั่งฝรั่งเศส

รายการ ตัวเลข แหล่งข้อมูล
รถบรรทุกบนขบวน 29 คัน Hansard 19 พ.ย. 1996
คนขับและผู้ติดตาม 31 คน Hansard 19 พ.ย. 1996
พนักงานประจำขบวน 3 คน Hansard 19 พ.ย. 1996
ระยะที่ขบวนวิ่งเข้าไปก่อนหยุด ราว 12 ไมล์ (ฝั่งฝรั่งเศส) Hansard 19 พ.ย. 1996
ผู้ถูกนำส่งโรงพยาบาล 8 คน (รักษาตัวต่อ 2 คน) Hansard 19 พ.ย. 1996
ผู้เสียชีวิต ไม่มี Hansard 19 พ.ย. 1996

รายงานของ Rail Accident Investigation Branch (RAIB) ฉบับเดือนตุลาคม 2007 ซึ่งสรุปเหตุปี 1996 ไว้ในหัวข้อเหตุการณ์ลักษณะเดียวกันก่อนหน้า ระบุว่าเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยใกล้ปากอุโมงค์ฝั่งฝรั่งเศสเห็นไฟตอนขบวนเข้าอุโมงค์เวลา 21.48 น. (เวลาฝรั่งเศส) และแจ้งศูนย์ควบคุมการเดินรถ (RCC) เครื่องตรวจจับไฟในอุโมงค์จับได้ในนาทีถัดมา อีก 2 นาที RCC แจ้งคนขับว่าจะให้ขบวนวิ่งต่อไปยังทางหลีกฉุกเฉินในสถานีฝั่งอังกฤษตามคำสั่งที่ใช้อยู่ในขณะนั้น

อาคาร Eurotunnel ที่โคแกล ฝั่งฝรั่งเศส ด้านที่ขบวนในเหตุไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 วิ่งเข้าอุโมงค์ ภาพปี 2026
อาคาร Eurotunnel ที่โคแกล ฝั่งฝรั่งเศส ด้านที่ขบวนในเหตุไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 วิ่งเข้าอุโมงค์ ภาพปี 2026 ภาพ: David.Monniaux / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

นาทีต่อนาทีของไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996: ควันหนาและพัดลมที่ตั้งผิด

RAIB เล่าต่อว่า RCC ห้ามขบวนอื่นเข้าอุโมงค์ และลดความเร็วในอุโมงค์ทั้งสองเหลือ 100 กม./ชม. เวลา 21.56 น. หลังขบวนผ่านจุดสับรางฝั่งฝรั่งเศส คนขับได้รับสัญญาณเตือนให้หยุดบนแผงควบคุม จึงหยุดขบวนแบบควบคุมได้ แต่ควันหนาทำให้ทั้งคนขับและหัวหน้าขบวน (Chef de Train) หาตำแหน่งประตูทางเชื่อมไปอุโมงค์บริการไม่เจอ

เวลา 22.13 น. RCC พยายามเปิดระบบระบายอากาศเสริม (SVS) เพื่อเป่าอากาศจากฝั่งอังกฤษไปฝั่งฝรั่งเศส ดันควันออกจากตู้โดยสารของคนขับรถบรรทุก แต่ตั้งมุมใบพัดผิดจึงไม่ได้ผล กว่าจะแก้ได้ก็ 22.20 น. หัวหน้าขบวนจึงหาทางเชื่อมเจอและพาคนออกจากขบวนได้ราว 20 นาทีหลังขบวนหยุด ในสภา นางกวินเน็ธ ดันวูดดี (Gwyneth Dunwoody) ส.ส. ฝ่ายค้านที่ตั้งกระทู้ถาม พูดถึงคนที่ต้อง "นอนราบกับพื้นอยู่ 20 นาที" ท่ามกลางควันพิษ

รัฐมนตรีแจ้งสภาว่าหน่วยดับเพลิงและรถพยาบาลมาถึงภายใน 20 นาที คน 28 คนถูกพากลับฝรั่งเศสด้วยขบวนรถท่องเที่ยวที่วิ่งในอุโมงค์ฝั่งเหนือซึ่งไม่โดนไฟ อีก 6 คนออกทางระบบขนส่งในอุโมงค์บริการ นักดับเพลิงฝรั่งเศสและอังกฤษทำงานตลอดคืนจนคุมไฟได้

ปากอุโมงค์ช่องแคบฝั่งโคแกล ฝรั่งเศส ขบวน Eurostar กำลังวิ่งออกจากอุโมงค์ ภาพปี 2014
ปากอุโมงค์ช่องแคบฝั่งโคแกล ฝรั่งเศส ขบวน Eurostar กำลังวิ่งออกจากอุโมงค์ ภาพปี 2014 ภาพ: Billy69150 / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

ก่อนไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996: อุโมงค์สามท่อและแผนรับมือไฟปี 1994

ตามรายงาน RAIB อุโมงค์ช่องแคบประกอบด้วยอุโมงค์วิ่งรถ 2 ท่อ ท่อละรางเดี่ยว ขนาบอุโมงค์บริการตรงกลาง มีทางเชื่อมจากอุโมงค์บริการไปอุโมงค์วิ่งรถทุกราว 375 เมตร และรักษาความดันอากาศในอุโมงค์บริการให้สูงกว่าเพื่อกันควันเข้า Eurotunnel เปิดบริการขนรถบรรทุกในเดือนกรกฎาคม 1994 โดยแนวคิดความปลอดภัยตอนนั้นมีข้อสำคัญ ได้แก่

  • คนขับรถบรรทุกนั่งในตู้โดยสารแยกจากรถของตัวเอง (amenity coach) ที่หัวหรือท้ายขบวน
  • ตรวจจับไฟด้วยเครื่องตรวจจับในอุโมงค์และเครื่องตรวจจับควันบนตู้ขนรถ
  • เมื่อตรวจพบไฟ ให้ขบวนขับต่อจนพ้นอุโมงค์ ส่วนพื้นตู้ต้องทนไฟพอให้ล้อ เบรก และสายควบคุมทำงานระหว่างนั้น
  • ถ้าต้องหยุดในอุโมงค์ ให้ใช้ระบบ SVS เป่าควันออกจากตู้โดยสาร แล้วอพยพคนไปอุโมงค์บริการ

ในสภาวันที่ 19 พฤศจิกายน 1996 รัฐมนตรีบอกว่า CTSA อนุมัติแบบขบวนหลังทำแบบจำลองไฟและทดสอบเผารถบรรทุกเต็มขนาดแล้ว ส่วนคำตอบเป็นลายลักษณ์อักษรวันที่ 26 พฤศจิกายน 1996 ระบุว่าข้อเสนอด้านการออกแบบและก่อสร้างขบวนของ Eurotunnel ประเมินโอกาสเกิดไฟบนขบวนขนรถบรรทุกแบบกึ่งเปิดไว้ราว 1 ครั้งในทุก 20 ปี แต่เหตุไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 เกิดขึ้นหลังเปิดบริการได้ราว 2 ปี 4 เดือน

ผลการสอบสวนไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996

รัฐมนตรีแจ้งสภาว่าไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 มีการสอบสวน 3 ทาง คือการสอบสวนอย่างเป็นทางการของฝรั่งเศสซึ่งเป็นเจ้าของพื้นที่เกิดเหตุ การสอบสวนภายในของ Eurotunnel และการสอบสวนของคณะผู้ตรวจสอบความปลอดภัยอุโมงค์ช่องแคบ (Channel Tunnel Safety Authority หรือ CTSA) ที่มีตัวแทนทั้งสองประเทศ และสัญญาว่าผลของ CTSA จะเปิดเผยต่อสาธารณะ

บันทึกการประชุมสภาสามัญอังกฤษ 19 พฤศจิกายน 1996 คำแถลงของรัฐมนตรีคมนาคมเรื่องไฟไหม้ในอุโมงค์ช่องแคบ
บันทึกการประชุมสภาสามัญอังกฤษ 19 พฤศจิกายน 1996 คำแถลงของรัฐมนตรีคมนาคมเรื่องไฟไหม้ในอุโมงค์ช่องแคบ ภาพ: UK Parliament (ภาพหน้าจอ)

RAIB สรุปภายหลังว่า CTSA สอบสวนตามสนธิสัญญาแคนเทอร์เบอรี (Treaty of Canterbury) และส่งรายงานที่ไม่ระบุวันที่ต่อคณะกรรมาธิการระหว่างรัฐบาล (IGC) ผลคือหาสาเหตุไม่ได้แน่ชัด แต่สรุปว่าไฟเริ่มก่อนขบวนเข้าอุโมงค์ และน่าจะเริ่มระหว่างตู้ขนรถตู้ที่ 5 ถึงตู้ที่ 7 นับจากท้ายขบวน CTSA ออกข้อเสนอ 36 ข้อ ข้อที่ RAIB ยกมาเทียบกับเหตุปี 2006 บางส่วนมีดังนี้

ข้อเสนอ CTSA สิ่งที่ทำตามมา (ตาม RAIB)
ข้อ 6 ทบทวนระบบวิทยุและโทรศัพท์ ทดสอบแล้วว่าใช้ได้ แต่หลังปี 1996 ระบบวิทยุเสื่อมลง และเหตุปี 2006 มีการสื่อสารล้มเหลวหลายครั้ง
ข้อ 8 ทบทวนการปรับเทียบเครื่องตรวจจับบนขบวน ตรวจแล้วเป็นปกติ ตอนปี 2007 ทดสอบทุก 15 วัน รวมการทดสอบด้วยควัน
ข้อ 11 ยกเลิกนโยบายขับฝ่าไฟออกจากอุโมงค์ เปลี่ยนเป็นหยุดขบวนแล้วอพยพคน และได้ผลในเหตุปี 2006
ข้อ 20 ฝึกพนักงานทุกผู้ให้บริการที่ใช้อุโมงค์ มีเครื่องจำลองอุโมงค์พร้อมประตูทางเชื่อมและควันจำลอง พนักงานขบวนฝึกทุกปี
ปากอุโมงค์ช่องแคบฝั่งโฟล์กสโตน อังกฤษ มองจากเนินด้านบน ภาพปี 2010
ปากอุโมงค์ช่องแคบฝั่งโฟล์กสโตน อังกฤษ มองจากเนินด้านบน ภาพปี 2010 ภาพ: Chris Heaton / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

ลำดับเหตุการณ์ไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 และหลังจากนั้น

วันที่ เหตุการณ์ แหล่งข้อมูล
กรกฎาคม 1994 เริ่มบริการขนรถบรรทุก (HGV shuttle) พร้อมแนวคิดความปลอดภัยชุดแรก RAIB
18 พ.ย. 1996 เวลา 21.48 น. (ฝรั่งเศส) เริ่มเหตุไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 เจ้าหน้าที่เห็นไฟตอนขบวนเข้าปากอุโมงค์ฝั่งฝรั่งเศส RAIB
18 พ.ย. 1996 เวลา 21.56 น. ขบวนหยุดในอุโมงค์หลังได้รับสัญญาณเตือนให้หยุด RAIB
18 พ.ย. 1996 เวลา 22.13–22.20 น. ตั้งใบพัด SVS ผิดแล้วแก้ไข ก่อนอพยพคนออก RAIB
19 พ.ย. 1996 รัฐมนตรีคมนาคมอังกฤษแถลงต่อสภาสามัญ ประกาศการสอบสวน 3 ทาง Hansard
20 พ.ย. 1996 ได้รับอนุญาตให้เดินขบวนขนสินค้าแบบจำกัด Hansard (คำตอบ 26 พ.ย. 1996)
มีนาคม 1997 บริการขนรถบรรทุกกลับมา หลังตกลงมาตรการเพิ่มกับ IGC RAIB
21 ส.ค. 2006 ไฟไหม้รถบรรทุกบนขบวนจากอังกฤษไปฝรั่งเศส หยุดห่างปากอุโมงค์ฝั่งอังกฤษ 20.5 กม. คน 34 คนอพยพโดยไม่มีผู้บาดเจ็บ RAIB
ตุลาคม 2007 RAIB ออกรายงาน 37/2007 เทียบเหตุปี 2006 กับข้อเสนอหลังปี 1996 RAIB

บทเรียนสำหรับองค์กรไทยวันนี้

30 ปีหลังไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 เอกสารทางการของอังกฤษชี้บทเรียนที่ใช้ได้กับทุกองค์กรที่ดูแลระบบสำคัญ ตั้งแต่อาคาร โรงงาน ระบบขนส่ง ไปจนถึงศูนย์ข้อมูล

  1. สมมติฐานในแผนต้องถูกทดสอบกับเหตุจริง แผนเดิมให้ขบวนขับฝ่าไฟออกจากอุโมงค์ แต่คืนนั้นขบวนต้องหยุด และนโยบายนี้ถูกยกเลิกหลังการสอบสวน
  2. ความผิดพลาดในห้องควบคุมเกิดได้ในนาทีวิกฤต การตั้งใบพัดผิดทำให้ระบบระบายอากาศไม่ได้ผลอยู่ 7 นาที คำตอบของ Eurotunnel คือเครื่องจำลองและการฝึกพนักงานทุกปี
  3. ระบบสื่อสารเสื่อมได้ถ้าไม่ทดสอบต่อเนื่อง RAIB พบว่าระบบวิทยุที่ทดสอบผ่านหลังปี 1996 เสื่อมลง และล้มเหลวหลายครั้งในเหตุปี 2006
  4. ตัวเลขความเสี่ยงบนกระดาษไม่ใช่การรับประกัน การประเมินโอกาสไฟไหม้ราว 1 ครั้งใน 20 ปี ไม่ได้กันเหตุที่เกิดหลังเปิดบริการราว 2 ปี 4 เดือน
  5. เปิดเผยผลสอบสวนเพื่อคืนความเชื่อมั่น รัฐมนตรีรับปากในสภาว่าผลการสอบสวนฝั่งอังกฤษจะเปิดเผยต่อสาธารณะ

มรดกที่เหลือถึงปัจจุบัน

เหตุไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 ทำให้อุโมงค์เปลี่ยนจากแนวคิด "ขับให้พ้นอุโมงค์" มาเป็น "หยุดแล้วอพยพ" ซึ่ง RAIB บันทึกว่าได้ผลจริงในเหตุไฟไหม้วันที่ 21 สิงหาคม 2006 ที่คนทั้ง 34 คนออกมาโดยไม่บาดเจ็บ และอุโมงค์กลับมาเดินรถตามปกติในบ่ายวันถัดมา แม้ตู้ขนรถจะเสียหายเชิงโครงสร้าง และสายไฟเหนือรางกับผนังอุโมงค์เสียหายบางส่วน RAIB ชี้ว่าครั้งนั้นไฟเริ่มในห้องบรรทุกสินค้าของรถบรรทุก และไฟที่คุอยู่ภายในห้องบรรทุกตรวจจับได้ยาก อ่านเรื่องภัยในโครงสร้างพื้นฐานยุคเดียวกันได้ในหมวดประวัติศาสตร์ เช่น เรื่องเรือโรงพยาบาล Britannic

ภาพบันทึก

ลานจอดรถรอขึ้นขบวนที่สถานี Eurotunnel โคแกล ฝรั่งเศส ภาพปี 2026
ลานจอดรถรอขึ้นขบวนที่สถานี Eurotunnel โคแกล ฝรั่งเศส ภาพปี 2026 ภาพ: David.Monniaux / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
รางรถไฟหน้าปากอุโมงค์ช่องแคบฝั่งโฟล์กสโตน อังกฤษ มองจากมุมสูง
รางรถไฟหน้าปากอุโมงค์ช่องแคบฝั่งโฟล์กสโตน อังกฤษ มองจากมุมสูง ภาพ: Mutzy / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

คำถามที่พบบ่อย

ไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 เกิดขึ้นเมื่อไร?

ไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 เกิดคืนวันที่ 18 พฤศจิกายน 1996 RAIB บันทึกว่าเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยเห็นไฟตอนขบวนเข้าปากอุโมงค์ฝั่งฝรั่งเศสเวลา 21.48 น. ตามเวลาฝรั่งเศส ส่วนรัฐมนตรีคมนาคมอังกฤษแจ้งสภาว่าเกิดราว 20.45 น. ตามเวลา GMT ตรงกับราวตี 3.45 น. วันที่ 19 พฤศจิกายนตามเวลาไทย

ไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 มีผู้เสียชีวิตไหม?

ไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 ไม่มีผู้เสียชีวิต รัฐมนตรีคมนาคมอังกฤษแถลงต่อสภาสามัญว่าคนบนขบวน 34 คนอพยพออกมาได้ทั้งหมด 28 คนกลับฝรั่งเศสด้วยขบวนรถท่องเที่ยวในอุโมงค์ฝั่งเหนือ อีก 6 คนออกทางอุโมงค์บริการ มีผู้ถูกนำส่งโรงพยาบาล 8 คน อาการหนักแต่ไม่ถึงชีวิต 2 คน

อะไรเป็นสาเหตุของไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996?

รายงาน RAIB ปี 2007 สรุปผลการสอบสวนของ CTSA ว่าสาเหตุของไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 หาไม่ได้แน่ชัด แต่ไฟน่าจะเริ่มก่อนขบวนเข้าอุโมงค์ และน่าจะเริ่มระหว่างตู้ขนรถบรรทุกตู้ที่ 5 ถึงตู้ที่ 7 นับจากท้ายขบวน

หลังไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 มีอะไรเปลี่ยนไปบ้าง?

หลังไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 CTSA ออกข้อเสนอ 36 ข้อ ข้อสำคัญคือยกเลิกนโยบายให้ขบวนขนรถบรรทุกที่ไฟไหม้ขับต่อจนพ้นอุโมงค์ เปลี่ยนเป็นหยุดขบวนแล้วอพยพคน มีเครื่องจำลองอุโมงค์สำหรับฝึกพนักงานทุกปี และบริการขนรถบรรทุกกลับมาในเดือนมีนาคม 1997 หลังตกลงมาตรการเพิ่มกับ IGC

แหล่งอ้างอิง

  1. Channel Tunnel (Fire), HC Deb 19 November 1996 vol 285 cc837-42 — UK Parliament (Hansard)
  2. Channel Tunnel Fire, HC Deb 26 November 1996 vol 286 cc158-9W — UK Parliament (Hansard)
  3. Report 37/2007: Fire in the Channel Tunnel — Rail Accident Investigation Branch (RAIB)

บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้

เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว

องค์กรและบริษัท
International Grains Council3
ประเทศและสถานที่
ฝรั่งเศส217สหราชอาณาจักร329
แชร์FacebookXLINELinkedIn

พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ