ไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 เกิดคืน 18 พ.ย. บนรถไฟขนรถบรรทุกของ Eurotunnel 34 คนบนขบวนรอดทั้งหมด ผู้ตรวจสอบออกข้อเสนอ 36 ข้อ และเลิกนโยบายขับฝ่าไฟออกจากอุโมงค์
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 7 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- ไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 เกิดคืนวันที่ 18 พฤศจิกายน 1996 เมื่อไฟลุกบนรถบรรทุกในขบวน HGV shuttle ของ Eurotunnel ที่วิ่งจากฝรั่งเศสไปอังกฤษ บนขบวนมีคนขับรถบรรทุกและผู้ติดตาม 31 คน กับพนักงาน 3 คน
- ขบวนหยุดในอุโมงค์ฝั่งฝรั่งเศส ทุกคนอพยพออกมาได้ 8 คนถูกนำส่งโรงพยาบาล ไม่มีผู้เสียชีวิต ตามคำแถลงของรัฐมนตรีคมนาคมอังกฤษต่อสภาสามัญวันที่ 19 พฤศจิกายน 1996
- คณะผู้ตรวจสอบความปลอดภัยอุโมงค์ช่องแคบ (CTSA) ออกข้อเสนอ 36 ข้อ หาสาเหตุของไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 ไม่ได้แน่ชัด แต่สรุปว่าไฟเริ่มก่อนขบวนเข้าอุโมงค์ ตามรายงานของ RAIB ปี 2007
- บริการขนรถบรรทุกกลับมาในเดือนมีนาคม 1997 หลังตกลงมาตรการเพิ่มกับคณะกรรมาธิการระหว่างรัฐบาล (IGC) และนโยบายให้ขบวนที่ไฟไหม้ขับต่อจนพ้นอุโมงค์ถูกยกเลิก
ไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 คือเหตุไฟลุกบนรถบรรทุกที่อยู่บนขบวนรถไฟขนรถบรรทุก (HGV shuttle) ของ Eurotunnel ในอุโมงค์ใต้ทะเลระหว่างฝรั่งเศสกับอังกฤษ คืนวันที่ 18 พฤศจิกายน 1996 วันที่ 18 พฤศจิกายน 2026 จึงครบ 30 ปี คนบนขบวน 34 คนรอดทั้งหมด และเหตุครั้งนี้เปลี่ยนกติกาความปลอดภัยของอุโมงค์จนถึงวันนี้
ไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 เกิดอะไรขึ้น
เซอร์จอร์จ ยัง (Sir George Young) รัฐมนตรีคมนาคมอังกฤษ แถลงต่อสภาสามัญบ่ายวันที่ 19 พฤศจิกายน 1996 ว่าราว 20.45 น. ตามเวลา GMT ของคืนก่อน ไฟลุกขึ้นที่รถบรรทุกคันหนึ่งบนขบวนขนสินค้าของ Eurotunnel ระหว่างกาเลกับโฟล์กสโตน ขบวนนี้บรรทุกรถบรรทุก 29 คัน มีคนขับและผู้ติดตาม 31 คน กับพนักงานประจำขบวน 3 คน ขบวนมาจากฝรั่งเศส คนขับและพนักงานเป็นชาวฝรั่งเศส และหยุดลงหลังวิ่งเข้าไปได้ราว 12 ไมล์ในช่วงอุโมงค์ฝั่งฝรั่งเศส
| รายการ | ตัวเลข | แหล่งข้อมูล |
|---|---|---|
| รถบรรทุกบนขบวน | 29 คัน | Hansard 19 พ.ย. 1996 |
| คนขับและผู้ติดตาม | 31 คน | Hansard 19 พ.ย. 1996 |
| พนักงานประจำขบวน | 3 คน | Hansard 19 พ.ย. 1996 |
| ระยะที่ขบวนวิ่งเข้าไปก่อนหยุด | ราว 12 ไมล์ (ฝั่งฝรั่งเศส) | Hansard 19 พ.ย. 1996 |
| ผู้ถูกนำส่งโรงพยาบาล | 8 คน (รักษาตัวต่อ 2 คน) | Hansard 19 พ.ย. 1996 |
| ผู้เสียชีวิต | ไม่มี | Hansard 19 พ.ย. 1996 |
รายงานของ Rail Accident Investigation Branch (RAIB) ฉบับเดือนตุลาคม 2007 ซึ่งสรุปเหตุปี 1996 ไว้ในหัวข้อเหตุการณ์ลักษณะเดียวกันก่อนหน้า ระบุว่าเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยใกล้ปากอุโมงค์ฝั่งฝรั่งเศสเห็นไฟตอนขบวนเข้าอุโมงค์เวลา 21.48 น. (เวลาฝรั่งเศส) และแจ้งศูนย์ควบคุมการเดินรถ (RCC) เครื่องตรวจจับไฟในอุโมงค์จับได้ในนาทีถัดมา อีก 2 นาที RCC แจ้งคนขับว่าจะให้ขบวนวิ่งต่อไปยังทางหลีกฉุกเฉินในสถานีฝั่งอังกฤษตามคำสั่งที่ใช้อยู่ในขณะนั้น

นาทีต่อนาทีของไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996: ควันหนาและพัดลมที่ตั้งผิด
RAIB เล่าต่อว่า RCC ห้ามขบวนอื่นเข้าอุโมงค์ และลดความเร็วในอุโมงค์ทั้งสองเหลือ 100 กม./ชม. เวลา 21.56 น. หลังขบวนผ่านจุดสับรางฝั่งฝรั่งเศส คนขับได้รับสัญญาณเตือนให้หยุดบนแผงควบคุม จึงหยุดขบวนแบบควบคุมได้ แต่ควันหนาทำให้ทั้งคนขับและหัวหน้าขบวน (Chef de Train) หาตำแหน่งประตูทางเชื่อมไปอุโมงค์บริการไม่เจอ
เวลา 22.13 น. RCC พยายามเปิดระบบระบายอากาศเสริม (SVS) เพื่อเป่าอากาศจากฝั่งอังกฤษไปฝั่งฝรั่งเศส ดันควันออกจากตู้โดยสารของคนขับรถบรรทุก แต่ตั้งมุมใบพัดผิดจึงไม่ได้ผล กว่าจะแก้ได้ก็ 22.20 น. หัวหน้าขบวนจึงหาทางเชื่อมเจอและพาคนออกจากขบวนได้ราว 20 นาทีหลังขบวนหยุด ในสภา นางกวินเน็ธ ดันวูดดี (Gwyneth Dunwoody) ส.ส. ฝ่ายค้านที่ตั้งกระทู้ถาม พูดถึงคนที่ต้อง "นอนราบกับพื้นอยู่ 20 นาที" ท่ามกลางควันพิษ
รัฐมนตรีแจ้งสภาว่าหน่วยดับเพลิงและรถพยาบาลมาถึงภายใน 20 นาที คน 28 คนถูกพากลับฝรั่งเศสด้วยขบวนรถท่องเที่ยวที่วิ่งในอุโมงค์ฝั่งเหนือซึ่งไม่โดนไฟ อีก 6 คนออกทางระบบขนส่งในอุโมงค์บริการ นักดับเพลิงฝรั่งเศสและอังกฤษทำงานตลอดคืนจนคุมไฟได้

ก่อนไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996: อุโมงค์สามท่อและแผนรับมือไฟปี 1994
ตามรายงาน RAIB อุโมงค์ช่องแคบประกอบด้วยอุโมงค์วิ่งรถ 2 ท่อ ท่อละรางเดี่ยว ขนาบอุโมงค์บริการตรงกลาง มีทางเชื่อมจากอุโมงค์บริการไปอุโมงค์วิ่งรถทุกราว 375 เมตร และรักษาความดันอากาศในอุโมงค์บริการให้สูงกว่าเพื่อกันควันเข้า Eurotunnel เปิดบริการขนรถบรรทุกในเดือนกรกฎาคม 1994 โดยแนวคิดความปลอดภัยตอนนั้นมีข้อสำคัญ ได้แก่
- คนขับรถบรรทุกนั่งในตู้โดยสารแยกจากรถของตัวเอง (amenity coach) ที่หัวหรือท้ายขบวน
- ตรวจจับไฟด้วยเครื่องตรวจจับในอุโมงค์และเครื่องตรวจจับควันบนตู้ขนรถ
- เมื่อตรวจพบไฟ ให้ขบวนขับต่อจนพ้นอุโมงค์ ส่วนพื้นตู้ต้องทนไฟพอให้ล้อ เบรก และสายควบคุมทำงานระหว่างนั้น
- ถ้าต้องหยุดในอุโมงค์ ให้ใช้ระบบ SVS เป่าควันออกจากตู้โดยสาร แล้วอพยพคนไปอุโมงค์บริการ
ในสภาวันที่ 19 พฤศจิกายน 1996 รัฐมนตรีบอกว่า CTSA อนุมัติแบบขบวนหลังทำแบบจำลองไฟและทดสอบเผารถบรรทุกเต็มขนาดแล้ว ส่วนคำตอบเป็นลายลักษณ์อักษรวันที่ 26 พฤศจิกายน 1996 ระบุว่าข้อเสนอด้านการออกแบบและก่อสร้างขบวนของ Eurotunnel ประเมินโอกาสเกิดไฟบนขบวนขนรถบรรทุกแบบกึ่งเปิดไว้ราว 1 ครั้งในทุก 20 ปี แต่เหตุไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 เกิดขึ้นหลังเปิดบริการได้ราว 2 ปี 4 เดือน
ผลการสอบสวนไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996
รัฐมนตรีแจ้งสภาว่าไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 มีการสอบสวน 3 ทาง คือการสอบสวนอย่างเป็นทางการของฝรั่งเศสซึ่งเป็นเจ้าของพื้นที่เกิดเหตุ การสอบสวนภายในของ Eurotunnel และการสอบสวนของคณะผู้ตรวจสอบความปลอดภัยอุโมงค์ช่องแคบ (Channel Tunnel Safety Authority หรือ CTSA) ที่มีตัวแทนทั้งสองประเทศ และสัญญาว่าผลของ CTSA จะเปิดเผยต่อสาธารณะ

RAIB สรุปภายหลังว่า CTSA สอบสวนตามสนธิสัญญาแคนเทอร์เบอรี (Treaty of Canterbury) และส่งรายงานที่ไม่ระบุวันที่ต่อคณะกรรมาธิการระหว่างรัฐบาล (IGC) ผลคือหาสาเหตุไม่ได้แน่ชัด แต่สรุปว่าไฟเริ่มก่อนขบวนเข้าอุโมงค์ และน่าจะเริ่มระหว่างตู้ขนรถตู้ที่ 5 ถึงตู้ที่ 7 นับจากท้ายขบวน CTSA ออกข้อเสนอ 36 ข้อ ข้อที่ RAIB ยกมาเทียบกับเหตุปี 2006 บางส่วนมีดังนี้
| ข้อเสนอ CTSA | สิ่งที่ทำตามมา (ตาม RAIB) |
|---|---|
| ข้อ 6 ทบทวนระบบวิทยุและโทรศัพท์ | ทดสอบแล้วว่าใช้ได้ แต่หลังปี 1996 ระบบวิทยุเสื่อมลง และเหตุปี 2006 มีการสื่อสารล้มเหลวหลายครั้ง |
| ข้อ 8 ทบทวนการปรับเทียบเครื่องตรวจจับบนขบวน | ตรวจแล้วเป็นปกติ ตอนปี 2007 ทดสอบทุก 15 วัน รวมการทดสอบด้วยควัน |
| ข้อ 11 ยกเลิกนโยบายขับฝ่าไฟออกจากอุโมงค์ | เปลี่ยนเป็นหยุดขบวนแล้วอพยพคน และได้ผลในเหตุปี 2006 |
| ข้อ 20 ฝึกพนักงานทุกผู้ให้บริการที่ใช้อุโมงค์ | มีเครื่องจำลองอุโมงค์พร้อมประตูทางเชื่อมและควันจำลอง พนักงานขบวนฝึกทุกปี |

ลำดับเหตุการณ์ไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 และหลังจากนั้น
| วันที่ | เหตุการณ์ | แหล่งข้อมูล |
|---|---|---|
| กรกฎาคม 1994 | เริ่มบริการขนรถบรรทุก (HGV shuttle) พร้อมแนวคิดความปลอดภัยชุดแรก | RAIB |
| 18 พ.ย. 1996 เวลา 21.48 น. (ฝรั่งเศส) | เริ่มเหตุไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 เจ้าหน้าที่เห็นไฟตอนขบวนเข้าปากอุโมงค์ฝั่งฝรั่งเศส | RAIB |
| 18 พ.ย. 1996 เวลา 21.56 น. | ขบวนหยุดในอุโมงค์หลังได้รับสัญญาณเตือนให้หยุด | RAIB |
| 18 พ.ย. 1996 เวลา 22.13–22.20 น. | ตั้งใบพัด SVS ผิดแล้วแก้ไข ก่อนอพยพคนออก | RAIB |
| 19 พ.ย. 1996 | รัฐมนตรีคมนาคมอังกฤษแถลงต่อสภาสามัญ ประกาศการสอบสวน 3 ทาง | Hansard |
| 20 พ.ย. 1996 | ได้รับอนุญาตให้เดินขบวนขนสินค้าแบบจำกัด | Hansard (คำตอบ 26 พ.ย. 1996) |
| มีนาคม 1997 | บริการขนรถบรรทุกกลับมา หลังตกลงมาตรการเพิ่มกับ IGC | RAIB |
| 21 ส.ค. 2006 | ไฟไหม้รถบรรทุกบนขบวนจากอังกฤษไปฝรั่งเศส หยุดห่างปากอุโมงค์ฝั่งอังกฤษ 20.5 กม. คน 34 คนอพยพโดยไม่มีผู้บาดเจ็บ | RAIB |
| ตุลาคม 2007 | RAIB ออกรายงาน 37/2007 เทียบเหตุปี 2006 กับข้อเสนอหลังปี 1996 | RAIB |
บทเรียนสำหรับองค์กรไทยวันนี้
30 ปีหลังไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 เอกสารทางการของอังกฤษชี้บทเรียนที่ใช้ได้กับทุกองค์กรที่ดูแลระบบสำคัญ ตั้งแต่อาคาร โรงงาน ระบบขนส่ง ไปจนถึงศูนย์ข้อมูล
- สมมติฐานในแผนต้องถูกทดสอบกับเหตุจริง แผนเดิมให้ขบวนขับฝ่าไฟออกจากอุโมงค์ แต่คืนนั้นขบวนต้องหยุด และนโยบายนี้ถูกยกเลิกหลังการสอบสวน
- ความผิดพลาดในห้องควบคุมเกิดได้ในนาทีวิกฤต การตั้งใบพัดผิดทำให้ระบบระบายอากาศไม่ได้ผลอยู่ 7 นาที คำตอบของ Eurotunnel คือเครื่องจำลองและการฝึกพนักงานทุกปี
- ระบบสื่อสารเสื่อมได้ถ้าไม่ทดสอบต่อเนื่อง RAIB พบว่าระบบวิทยุที่ทดสอบผ่านหลังปี 1996 เสื่อมลง และล้มเหลวหลายครั้งในเหตุปี 2006
- ตัวเลขความเสี่ยงบนกระดาษไม่ใช่การรับประกัน การประเมินโอกาสไฟไหม้ราว 1 ครั้งใน 20 ปี ไม่ได้กันเหตุที่เกิดหลังเปิดบริการราว 2 ปี 4 เดือน
- เปิดเผยผลสอบสวนเพื่อคืนความเชื่อมั่น รัฐมนตรีรับปากในสภาว่าผลการสอบสวนฝั่งอังกฤษจะเปิดเผยต่อสาธารณะ
มรดกที่เหลือถึงปัจจุบัน
เหตุไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 ทำให้อุโมงค์เปลี่ยนจากแนวคิด "ขับให้พ้นอุโมงค์" มาเป็น "หยุดแล้วอพยพ" ซึ่ง RAIB บันทึกว่าได้ผลจริงในเหตุไฟไหม้วันที่ 21 สิงหาคม 2006 ที่คนทั้ง 34 คนออกมาโดยไม่บาดเจ็บ และอุโมงค์กลับมาเดินรถตามปกติในบ่ายวันถัดมา แม้ตู้ขนรถจะเสียหายเชิงโครงสร้าง และสายไฟเหนือรางกับผนังอุโมงค์เสียหายบางส่วน RAIB ชี้ว่าครั้งนั้นไฟเริ่มในห้องบรรทุกสินค้าของรถบรรทุก และไฟที่คุอยู่ภายในห้องบรรทุกตรวจจับได้ยาก อ่านเรื่องภัยในโครงสร้างพื้นฐานยุคเดียวกันได้ในหมวดประวัติศาสตร์ เช่น เรื่องเรือโรงพยาบาล Britannic
ภาพบันทึก


คำถามที่พบบ่อย
ไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 เกิดขึ้นเมื่อไร?
ไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 เกิดคืนวันที่ 18 พฤศจิกายน 1996 RAIB บันทึกว่าเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยเห็นไฟตอนขบวนเข้าปากอุโมงค์ฝั่งฝรั่งเศสเวลา 21.48 น. ตามเวลาฝรั่งเศส ส่วนรัฐมนตรีคมนาคมอังกฤษแจ้งสภาว่าเกิดราว 20.45 น. ตามเวลา GMT ตรงกับราวตี 3.45 น. วันที่ 19 พฤศจิกายนตามเวลาไทย
ไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 มีผู้เสียชีวิตไหม?
ไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 ไม่มีผู้เสียชีวิต รัฐมนตรีคมนาคมอังกฤษแถลงต่อสภาสามัญว่าคนบนขบวน 34 คนอพยพออกมาได้ทั้งหมด 28 คนกลับฝรั่งเศสด้วยขบวนรถท่องเที่ยวในอุโมงค์ฝั่งเหนือ อีก 6 คนออกทางอุโมงค์บริการ มีผู้ถูกนำส่งโรงพยาบาล 8 คน อาการหนักแต่ไม่ถึงชีวิต 2 คน
อะไรเป็นสาเหตุของไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996?
รายงาน RAIB ปี 2007 สรุปผลการสอบสวนของ CTSA ว่าสาเหตุของไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 หาไม่ได้แน่ชัด แต่ไฟน่าจะเริ่มก่อนขบวนเข้าอุโมงค์ และน่าจะเริ่มระหว่างตู้ขนรถบรรทุกตู้ที่ 5 ถึงตู้ที่ 7 นับจากท้ายขบวน
หลังไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 มีอะไรเปลี่ยนไปบ้าง?
หลังไฟไหม้อุโมงค์ช่องแคบ 1996 CTSA ออกข้อเสนอ 36 ข้อ ข้อสำคัญคือยกเลิกนโยบายให้ขบวนขนรถบรรทุกที่ไฟไหม้ขับต่อจนพ้นอุโมงค์ เปลี่ยนเป็นหยุดขบวนแล้วอพยพคน มีเครื่องจำลองอุโมงค์สำหรับฝึกพนักงานทุกปี และบริการขนรถบรรทุกกลับมาในเดือนมีนาคม 1997 หลังตกลงมาตรการเพิ่มกับ IGC
แหล่งอ้างอิง
- Channel Tunnel (Fire), HC Deb 19 November 1996 vol 285 cc837-42 — UK Parliament (Hansard)
- Channel Tunnel Fire, HC Deb 26 November 1996 vol 286 cc158-9W — UK Parliament (Hansard)
- Report 37/2007: Fire in the Channel Tunnel — Rail Accident Investigation Branch (RAIB)
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
- องค์กรและบริษัท
- International Grains Council3
- ประเทศและสถานที่
- ฝรั่งเศส217สหราชอาณาจักร329
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ
