GOES-16 10 ปี ครบ 19 พ.ย. 2026 นับจากจรวด Atlas V ส่งดาวเทียม GOES-R ของ NOAA ขึ้นจากแหลมคะแนเวอรัล สแกนเร็วขึ้น 5 เท่า มีเครื่องจับฟ้าผ่าตัวแรกบนวงโคจรค้างฟ้า
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 6 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- จรวด Atlas V ส่งดาวเทียม GOES-R ขึ้นจากฐานปล่อย 41 แหลมคะแนเวอรัล เวลา 18.42 น. EST วันที่ 19 พฤศจิกายน 2016 ตรงกับ 06.42 น. วันที่ 20 พฤศจิกายน ตามเวลาประเทศไทย (คำนวณเอง) และได้ชื่อ GOES-16 เมื่อเข้าสู่วงโคจร วันที่ 19 พ.ย. 2026 จึงครบ GOES-16 10 ปี
- กล้อง ABI บน GOES-16 มี 16 แถบความถี่ ให้ข้อมูลสเปกตรัมมากขึ้น 3 เท่า ละเอียดขึ้น 4 เท่า และเร็วขึ้น 5 เท่า จากดาวเทียมรุ่น GOES-N ถ่ายภาพพายุได้ถี่ถึงทุก 30 วินาที
- GOES-R Series มีเครื่องทำแผนที่ฟ้าผ่า (GLM) ซึ่ง NOAA ระบุว่าเป็นเครื่องแรกที่ใช้งานจริงบนวงโคจรค้างฟ้า ตรวจได้ทั้งฟ้าผ่าในเมฆและฟ้าผ่าลงพื้น
- ปัจจุบัน GOES-19 ทำหน้าที่ GOES East และ GOES-18 ทำหน้าที่ GOES West ส่วน GOES-16 เป็นดาวเทียมสำรองหลักของทั้งสองตำแหน่ง ตามตารางสถานะของ NOAA ปี 2025 ที่โครงการ GOES ครบ 50 ปี
GOES-16 10 ปี ครบวันที่ 19 พฤศจิกายน 2026 นับจากวันที่จรวด Atlas V ส่งดาวเทียม GOES-R ของสำนักงานบริหารมหาสมุทรและบรรยากาศแห่งชาติสหรัฐฯ (NOAA) ขึ้นจากแหลมคะแนเวอรัล เมื่อเวลา 18.42 น. EST ของวันที่ 19 พฤศจิกายน 2016 ตามคำบรรยายภาพของ NOAA ดาวเทียมดวงนี้ได้ชื่อ GOES-16 เมื่อเข้าถึงวงโคจร และเป็นดวงแรกของดาวเทียมพยากรณ์อากาศรุ่น GOES-R Series
GOES-16 10 ปี เริ่มจากคืน 19 พฤศจิกายน 2016
ก่อนจะมี GOES-16 10 ปี NOAA บันทึกขั้นตอนก่อนปล่อยไว้ในภาพชุดของตัวเอง
- 23 กันยายน 2016 จรวดขั้น Centaur ของ Atlas V มาถึงศูนย์ปฏิบัติการใกล้ฐานปล่อย 41 สถานีกองทัพอากาศแหลมคะแนเวอรัล รัฐฟลอริดา
- 10 ตุลาคม 2016 จรวด Atlas V ขั้นที่ 1 มาถึงอาคารประกอบแนวตั้งของฐานปล่อย 41
- 17 พฤศจิกายน 2016 NASA และ NOAA แถลงข่าวก่อนปล่อยที่ศูนย์อวกาศเคนเนดี
- 18 พฤศจิกายน 2016 จรวด Atlas V รุ่น 541 พร้อม GOES-R ถูกเคลื่อนไปที่แท่นปล่อย รุ่น 541 หมายถึงฝาครอบส่วนบรรทุกขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 5 เมตร และจรวดเชื้อเพลิงแข็งเสริม 4 ลูก
- 19 พฤศจิกายน 2016 เวลา 18.42 น. EST จรวดยกตัวขึ้นจากฐานปล่อย 41 ตรงกับ 06.42 น. วันที่ 20 พฤศจิกายน ตามเวลาประเทศไทย (คำนวณเอง)
GOES-16 10 ปี มีอะไรใหม่: กล้อง ABI 16 แถบความถี่
หน้าข้อมูลกล้อง ABI ของโครงการ GOES-R ระบุว่า กล้อง Advanced Baseline Imager ตรวจแสงที่ตามองเห็นและอินฟราเรดด้วย 16 แถบความถี่ แต่ละแถบเก็บข้อมูลต่างกัน เช่น แถบแสงที่ตามองเห็น 2 แถบใช้ติดตามฝุ่น หมอกควัน หมอก เมฆ หิมะ และเถ้าภูเขาไฟ แถบอินฟราเรดใกล้ 4 แถบติดตามพืชพรรณ ไอน้ำ น้ำแข็ง หิมะ เมฆ และไฟป่า ส่วนอีก 10 แถบเป็นอินฟราเรดที่ติดตามอุณหภูมิ เมฆ เถ้าภูเขาไฟ ไอน้ำ โอโซน และลม
กล้อง ABI สแกนได้หลายแบบในเวลาเดียวกัน ได้แก่ ภาพเต็มดวงโลกทุก 10 นาที ภาพแผ่นดินใหญ่สหรัฐฯ ทุก 5 นาที และภาพพื้นที่เล็ก 1–2 แห่งทุก 30–60 วินาที หน้าเดียวกันระบุว่าข้อมูลจาก ABI คิดเป็นมากกว่าร้อยละ 65 ของข้อมูลทั้งหมดของ GOES-R Series และนักพยากรณ์ใช้เป็นเครื่องมือหลักในการระบุพายุหมุนเขตร้อนที่กำลังก่อตัว ประเมินความแรง และติดตามอุณหภูมิยอดเมฆที่บอกความรุนแรงของฝนและน้ำท่วมฉับพลัน
| ด้าน | GOES-R Series (GOES-16 เป็นดวงแรก) เทียบกับรุ่น GOES-N |
|---|---|
| จำนวนแถบความถี่ของกล้อง | 16 แถบ ข้อมูลสเปกตรัมมากขึ้น 3 เท่า |
| ความละเอียดภาพ | ละเอียดขึ้น 4 เท่า |
| ความเร็วในการสแกนโลก | เร็วขึ้น 5 เท่า |
| ความถี่ภาพพายุ | ถี่ถึงทุก 30 วินาที |
| ฟ้าผ่า | มีเครื่อง GLM ทำแผนที่ฟ้าผ่าต่อเนื่องจากวงโคจรค้างฟ้าเป็นเครื่องแรก |
ที่มา: หน้า GOES-R Series Mission, ABI และ GLM ของโครงการ GOES-R (รุ่น GOES-N ปล่อยดวงสุดท้ายในปี 2010)
เครื่องจับฟ้าผ่า GLM ในรอบ GOES-16 10 ปี
หน้าข้อมูลเครื่อง GLM อธิบายว่า Geostationary Lightning Mapper เป็นเครื่องตรวจแสงอินฟราเรดใกล้ช่องเดียว และเป็นเครื่องแรกที่ทำแผนที่ฟ้าผ่าต่อเนื่องจากวงโคจรค้างฟ้า จับแสงวาบของฟ้าผ่าในเมฆ ระหว่างเมฆ และฟ้าผ่าลงพื้น เมื่อใช้ร่วมกับเรดาร์ ข้อมูลดาวเทียมอื่น และข้อมูลภาคพื้น ข้อมูลฟ้าผ่าทั้งหมดช่วยให้ออกคำเตือนพายุฝนฟ้าคะนองรุนแรงและทอร์นาโดได้เร็วขึ้นและลดการเตือนผิด
- เร็วกว่าเรดาร์ หน้าเดียวกันระบุว่าเรดาร์อัปเดตราวทุก 5 นาที ขณะที่ GLM อัปเดตทุก 20–60 วินาที และเห็นฟ้าผ่าที่เพิ่มขึ้นได้หลายนาทีก่อนเรดาร์จับสัญญาณพายุรุนแรง
- ครอบคลุมทะเล GLM มองพื้นที่กว้างได้ต่อเนื่อง รวมถึงเหนือมหาสมุทรและพื้นที่ที่เรดาร์ครอบคลุมไม่ถึง
- ใช้ในสนามบิน การแจ้งเตือนสำหรับเจ้าหน้าที่ภาคพื้นมักออกเมื่อฟ้าผ่าในรัศมี 5 ไมล์จากสนามบิน และหยุดงานเมื่อฟ้าผ่าในรัศมี 3 ไมล์ ข้อมูล GLM ช่วยแจ้งเตือนผู้ดูแลสนามบินและลดการเปลี่ยนเส้นทางบิน
- ฟ้าผ่าไกลจากพายุได้ ฟ้าผ่าลงพื้นได้ไกลถึง 100 ไมล์จากพายุฝนฟ้าคะนอง และข้อมูล GLM เปิดให้ใช้ฟรีต่อสาธารณะ
ดาวเทียมค้างฟ้าแบบ GOES-16 ทำงานอย่างไรตลอด GOES-16 10 ปี
หน้าภารกิจ GOES-R ระบุว่าดาวเทียม GOES โคจรสูงจากเส้นศูนย์สูตร 22,236 ไมล์ (ราว 35,786 กิโลเมตร คำนวณเอง) ด้วยความเร็วเท่ากับการหมุนของโลก จึงอยู่เหนือพื้นที่เดิมและเฝ้าดูได้ต่อเนื่อง ดาวเทียม GOES East และ GOES West รวมกันมองเห็นพื้นที่มากกว่าครึ่งโลก ตั้งแต่ชายฝั่งตะวันตกของแอฟริกาถึงนิวซีแลนด์ และจากใกล้วงกลมอาร์กติกถึงวงกลมแอนตาร์กติก
- NASA เป็นผู้สร้างและปล่อยดาวเทียมให้ NOAA
- NOAA เป็นผู้ควบคุมดาวเทียมและส่งข้อมูลให้ผู้ใช้ทั่วโลก
- ดาวเทียมได้ชื่อเป็นตัวอักษรระหว่างพัฒนา (GOES-R) และได้หมายเลขเมื่อถึงวงโคจร (GOES-16)
ดาวเทียมชุด GOES-R ยังมีเครื่องมือเฝ้าดูสภาพอวกาศ (space weather) ที่ถ่ายภาพดวงอาทิตย์ ตรวจการปะทุบนดวงอาทิตย์ และวัดอนุภาคพลังงานสูงกับการเปลี่ยนแปลงของสนามแม่เหล็ก เพื่อเตือนภัยที่อาจรบกวนระบบไฟฟ้า การสื่อสาร ระบบนำทาง และสร้างความเสียหายจากรังสีต่อดาวเทียมในวงโคจร
หน้าเดียวกันใช้ภาพพายุเฮอริเคน Iota ระดับ 5 ที่ GOES-16 ถ่ายในตำแหน่ง GOES East เมื่อ 16 พฤศจิกายน 2020 เป็นตัวอย่างงานของดาวเทียมดวงนี้
ลำดับเหตุการณ์ 50 ปี GOES ถึง GOES-16 10 ปี
| วันปล่อย | ดาวเทียม | สถานะตาม NOAA |
|---|---|---|
| 16 ต.ค. 1975 | GOES-1 | ปลดประจำการปี 1985 |
| 3 พ.ค. 1986 | GOES-G | ขึ้นไม่ถึงวงโคจร |
| 13 เม.ย. 1994 | GOES-8 | ปลดประจำการปี 2004 |
| 4 มี.ค. 2010 | GOES-15 | โอนให้กองกำลังอวกาศสหรัฐฯ ปี 2023 |
| 19 พ.ย. 2016 | GOES-16 | สำรองหลักของ GOES East และ GOES West |
| 1 มี.ค. 2018 | GOES-17 | เก็บสำรองในวงโคจร |
| 1 มี.ค. 2022 | GOES-18 | ทำหน้าที่ GOES West |
| 25 มิ.ย. 2024 | GOES-19 | ทำหน้าที่ GOES East |
| ต้นทศวรรษ 2030 | GeoXO | ดาวเทียมรุ่นถัดไป อยู่ระหว่างพัฒนา |
ที่มา: ตาราง GOES Status Timeline ในหน้า Celebrating 50 Years of GOES ของ NOAA NESDIS ซึ่งยังระบุสถานะของดาวเทียมทุกดวงจนถึงวาระ GOES-16 10 ปี
มรดกที่เหลือถึงปัจจุบัน
ในวาระ GOES-16 10 ปี ดาวเทียมดวงนี้ยังอยู่ในวงโคจร ตารางสถานะของ NOAA ระบุว่า GOES-16 เป็นดาวเทียมสำรองหลักของทั้งตำแหน่ง GOES East และ GOES West หลัง GOES-19 รับหน้าที่ GOES East ส่วน NOAA กำลังพัฒนาดาวเทียมรุ่นถัดไป GeoXO ที่มีกำหนดปล่อยต้นทศวรรษ 2030
สิ่งที่องค์กรไทยเรียนได้จาก GOES-16 10 ปี
- มีระบบสำรองที่พร้อมรับงานจริง NOAA เก็บดาวเทียมรุ่นก่อนไว้ในวงโคจรเป็นตัวสำรอง ไม่ปลดทิ้งทันทีที่มีรุ่นใหม่ ระบบสำคัญขององค์กรก็ควรมีตัวสำรองที่ทดสอบแล้วเช่นกัน
- ข้อมูลเปิดมีมูลค่า NOAA ส่งข้อมูลดาวเทียมให้ผู้ใช้ทั่วโลก ธุรกิจที่ขึ้นกับสภาพอากาศ เช่น เกษตร ขนส่ง พลังงาน และประกันภัย ใช้ข้อมูลภาพถ่ายดาวเทียมและฟ้าผ่าประกอบการตัดสินใจได้
- วางแผนเปลี่ยนรุ่นก่อนของเดิมหมดอายุ NOAA ระบุว่ากำลังพัฒนา GeoXO ให้พร้อมปล่อยต้นทศวรรษ 2030 ขณะที่ GOES รุ่นปัจจุบันเข้าใกล้ช่วงท้ายของอายุใช้งาน แผนเปลี่ยนระบบขององค์กรก็ควรเริ่มก่อนของเดิมจะหมดอายุเช่นกัน
อ่านประวัติศาสตร์อวกาศเรื่องอื่น เช่นภาพถ่ายโลกจากอวกาศภาพแรกปี 1946 หรือดูทั้งหมดที่หมวดประวัติศาสตร์
ภาพบันทึก
คำถามที่พบบ่อย
GOES-16 10 ปี นับจากวันไหน?
GOES-16 10 ปี นับจากวันที่ 19 พฤศจิกายน 2016 เวลา 18.42 น. EST ตามเวลาสหรัฐฯ ซึ่ง NOAA ระบุว่าจรวด Atlas V ส่งดาวเทียม GOES-R ขึ้นจากฐานปล่อย 41 สถานีกองทัพอากาศแหลมคะแนเวอรัล รัฐฟลอริดา ตรงกับเช้าวันที่ 20 พฤศจิกายน 2016 เวลา 06.42 น. ตามเวลาประเทศไทย
GOES-R กับ GOES-16 คือดาวเทียมดวงเดียวกันไหม?
ดวงเดียวกัน NOAA อธิบายว่าดาวเทียม GOES ได้ชื่อเป็นตัวอักษรระหว่างพัฒนาและก่อนปล่อย เมื่อเข้าถึงวงโคจรค้างฟ้าจึงได้หมายเลข GOES-R จึงกลายเป็น GOES-16 หลังปล่อยเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2016 และเป็นดวงแรกของดาวเทียมพยากรณ์อากาศรุ่นใหม่ GOES-R Series ซึ่งครบ GOES-16 10 ปี ในปี 2026
GOES-16 ดีกว่าดาวเทียมรุ่นก่อนอย่างไร?
หน้าข้อมูลของโครงการ GOES-R ระบุว่ากล้อง ABI บน GOES-16 ใช้ 16 แถบความถี่ ให้ข้อมูลสเปกตรัมมากขึ้น 3 เท่า ละเอียดขึ้น 4 เท่า และเร็วขึ้น 5 เท่าจากรุ่น GOES-N ถ่ายภาพพายุได้ถี่ถึงทุก 30 วินาที และมีเครื่อง GLM ที่ทำแผนที่ฟ้าผ่าต่อเนื่องจากวงโคจรค้างฟ้าเป็นเครื่องแรก ความสามารถเหล่านี้คือจุดเด่นตลอด GOES-16 10 ปี
ตอนครบ GOES-16 10 ปี ดาวเทียมดวงนี้ยังทำงานอยู่ไหม?
ยังอยู่ในวงโคจร ตารางสถานะของ NOAA ระบุว่า GOES-16 เป็นดาวเทียมสำรองหลักของตำแหน่ง GOES East และ GOES West โดยตำแหน่ง GOES East ปัจจุบันเป็นของ GOES-19 ที่ปล่อยเมื่อ 25 มิถุนายน 2024 ส่วน GOES West เป็นของ GOES-18
แหล่งอ้างอิง
- Celebrating 50 Years of GOES — NOAA NESDIS
- GOES-R Series Mission — NOAA / NASA GOES-R Program
- Advanced Baseline Imager (ABI) — NOAA / NASA GOES-R Program
- Geostationary Lightning Mapper (GLM) — NOAA / NASA GOES-R Program
- GOES-R Liftoff — NOAA Satellites
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
- ประเทศและสถานที่
- สหรัฐอเมริกา768
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ