Intel 4004 55 ปี: โฆษณา 15 พ.ย. 1971 เปิดยุคไมโครโพรเซสเซอร์ จากงานเครื่องคิดเลข Busicom
Intel 4004 55 ปี ครบ 15 พ.ย. 2026 นับจากโฆษณาไมโครโพรเซสเซอร์ชิ้นแรกปี 1971 ชิปจากงานเครื่องคิดเลข Busicom ที่ Intel ซื้อสิทธิ์คืน 60,000 ดอลลาร์
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 8 นาที
สรุปประเด็นสำคัญ
- Intel 4004 55 ปี ครบในวันที่ 15 พฤศจิกายน 2026 นับจากวันที่ Computer History Museum บันทึกว่าโฆษณาไมโครโพรเซสเซอร์ชิ้นแรกของโลกลงในวารสาร Electronic News เมื่อ 15 พฤศจิกายน 1971
- งานเริ่มเมื่อเมษายน 1969 เมื่อ Busicom บริษัทเครื่องคิดเลขญี่ปุ่นขอให้ Intel ทำชิปชุด 12 ตัว แต่ทีม Intel เสนอแบบใหม่เพียง 4 ชิป ซึ่งมีชิปหนึ่งตัวที่โปรแกรมได้ คือ 4004
- เดือนพฤษภาคม 1971 Robert Noyce ซื้อสิทธิ์ในชิปคืนจาก Busicom สำหรับทุกการใช้งานยกเว้นเครื่องคิดเลข แลกกับการคืนเงินลงทุน 60,000 ดอลลาร์สหรัฐ
- 4004 เป็นชิป 4 บิต ในแพ็กเกจ 16 ขา CHM ระบุจำนวนทรานซิสเตอร์ไว้ 2 ตัวเลขในสองหน้า คือ 2,300 และ 2,250 ตัว
Intel 4004 55 ปี ครบในวันที่ 15 พฤศจิกายน 2026 Computer History Museum (CHM) บันทึกว่าวันที่ 15 พฤศจิกายน 1971 โฆษณาไมโครโพรเซสเซอร์ชิ้นแรกของโลก คือ Intel 4004 ลงในวารสาร Electronic News ชิปตัวนี้เกิดจากงานรับจ้างทำชิปให้เครื่องคิดเลขของบริษัทญี่ปุ่น ซึ่ง Intel ยกให้เป็นหนึ่งในสิ่งประดิษฐ์ที่สำคัญที่สุดในประวัติศาสตร์เทคโนโลยีสารสนเทศ
Intel 4004 55 ปี: ชิปตัวนี้คืออะไร
Intel 4004 คือชิปประมวลผล 4 บิตที่โปรแกรมได้ ซึ่ง Intel เรียกว่าไมโครโพรเซสเซอร์อเนกประสงค์ตัวแรก ก่อนหน้านั้นชิปแต่ละตัวถูกออกแบบตรรกะไว้ในวงจรตั้งแต่ผลิต งานใหม่หนึ่งงานจึงต้องออกแบบชิปใหม่หนึ่งชุด Intel อธิบายว่าวิธีนี้ทำให้การวิจัยและพัฒนาแพงมาก วิศวกรไม่พอ และอุปกรณ์ใหญ่เทอะทะ
4004 เปลี่ยนแนวคิดนั้น คือผลิตชิปแบบเดียวจำนวนมาก แล้วใช้ซอฟต์แวร์สั่งให้ทำงานเฉพาะอย่าง เช่น งานของเครื่องคิดเลขตั้งโต๊ะ Intel สรุปว่าแนวคิดนี้ทำให้การคำนวณถูกลง แรงขึ้น และเล็กลงพร้อมกัน
หน้าประวัติของ CHM ระบุว่า Ted Hoff และ Stanley Mazor คิดแบบ 4004 เป็นซีพียู 4 บิตที่อยู่ในชุดชิป MCS-4 (Micro Computer Chip Set) ส่วน Federico Faggin ซึ่งมี Masatoshi Shima ช่วย ใช้เทคโนโลยี silicon-gate MOS บรรจุทรานซิสเตอร์ 2,300 ตัวลงในแพ็กเกจราคาถูกแบบ 16 ขา
งานเครื่องคิดเลข Busicom ต้นเรื่องของ Intel 4004 55 ปี
เรื่องเริ่มเมื่อเดือนเมษายน 1969 Intel เล่าว่า Busicom บริษัทเครื่องคิดเลขญี่ปุ่น ขอให้ Intel ทำชิปชุด 12 ตัว เพื่อทำงานของเครื่องคิดเลขตั้งโต๊ะ ตอนนั้น Intel ยังมองตัวเองเป็นบริษัทชิปหน่วยความจำ และเปิดกิจการมาไม่ถึง 2 ปี แต่ก็รับงานไว้เพราะไม่อยากเสียโอกาสทางธุรกิจ
หน้าเดียวกันของ Intel ระบุชื่อเต็มของผู้ว่าจ้างว่า Nippon Calculating Machine Corporation และเครื่องที่จะใช้ชิปคือเครื่องคิดเลขพิมพ์กระดาษรุ่น Busicom 141-PF
เมื่อ Ted Hoff วิศวกรของ Intel เริ่มงาน เขาเห็นว่าแบบของ Busicom ซับซ้อนเกินกว่าจะทำงานได้ดี จึงเสนอทางเลือกใหม่ วิศวกรของ Intel ลดแบบเหลือ 4 ชิป และมีชิปหนึ่งตัวที่โปรแกรมได้ ชิปนั้นต่อมาคือ Intel 4004
| เรื่อง | แบบที่ Busicom ขอ | แบบที่ Intel เสนอ |
|---|---|---|
| จำนวนชิป | 12 ตัว | 4 ตัว (ชุด 4000) |
| วิธีทำงาน | ตรรกะเฉพาะงานอยู่ในวงจร | ชิปหนึ่งตัวโปรแกรมได้ด้วยซอฟต์แวร์ |
| ผลลัพธ์ | ใช้ได้กับเครื่องคิดเลขรุ่นเดียว | ชิปอเนกประสงค์ที่ใช้กับงานอื่นได้ |
Intel ระบุว่า Ted Hoff, Federico Faggin ซึ่งรับช่วงนำการออกแบบต่อจาก Hoff และ Stan Mazor ของ Intel ร่วมกับ Masatoshi Shima จาก Busicom ช่วยกันทำแนวคิดนี้ให้เป็นจริง และทำชุดชิป 4000 ทั้ง 4 ตัวเสร็จในช่วงต้นปี 1971 Shima ย้ายมาทำงานกับ Intel ในภายหลัง
ทำไม Busicom ขายสิทธิ์คืน: บทสำคัญของ Intel 4004 55 ปี
ตามสัญญาเดิม Busicom ถือสิทธิ์ในชิปแต่เพียงผู้เดียว แต่ Intel เล่าว่าระหว่างพัฒนา ตลาดเครื่องคิดเลขตั้งโต๊ะทรุดลง Busicom จึงไม่พอใจและขอต่อรองราคาใหม่
ในเดือนพฤษภาคม 1971 ทีมออกแบบผลักดันให้ Robert Noyce ซีอีโอของ Intel ซื้อสิทธิ์ในชิปคืนสำหรับทุกการใช้งานยกเว้นเครื่องคิดเลข แลกกับการคืนเงินลงทุนในการพัฒนาที่ Busicom จ่ายไว้ 60,000 ดอลลาร์สหรัฐ ต่อมา Busicom ล้มละลายในปี 1974
Intel ปิดเรื่องนี้ว่าบริษัทมีรายได้เกือบ 60,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2017 และรายได้ทั้งหมดนั้นมีที่มาไม่มากก็น้อยจากอุตสาหกรรมไมโครโพรเซสเซอร์ที่บริษัทเป็นผู้เริ่ม เงิน 60,000 ดอลลาร์สหรัฐจึงเป็นตัวเลขที่ถูกเล่าซ้ำทุกครั้งที่พูดถึง Intel 4004 55 ปี
โฆษณา 15 พฤศจิกายน 1971 จุดเริ่มของ Intel 4004 55 ปี
CHM บันทึกว่าวันที่ 15 พฤศจิกายน 1971 โฆษณาไมโครโพรเซสเซอร์ชิ้นแรก คือ Intel 4004 ลงในวารสาร Electronic News CHM เล่าว่าชิปนี้ออกแบบโดยทีม 4 คนของ Intel ซึ่งเป็นบริษัทเกิดใหม่ที่ Gordon Moore และ Robert Noyce ตั้งขึ้นไม่กี่ปีก่อนหน้า ได้แก่ Federico Faggin, Ted Hoff, Stan Mazor และ Masatoshi Shima ระหว่างรับงานออกแบบวงจรเฉพาะให้ Busicom
หน้าประวัติของ 4004 บนเว็บไซต์ Intel ใช้ชื่อเดียวกับพาดหัวโฆษณา คือ "Announcing a New Era of Integrated Electronics" ส่วนภาพโฆษณาที่ Intel เผยแพร่มีข้อความ "A micro-programmable computer on a chip!"
Ted Hoff ให้สัมภาษณ์ภายหลังตามที่ Intel อ้างไว้ว่า "With this product, we changed people's perception of computers and the direction that the computing industry would go. We democratized the computer." หรือแปลความว่า ชิปนี้เปลี่ยนมุมมองที่คนมีต่อคอมพิวเตอร์และทิศทางของอุตสาหกรรม และทำให้คอมพิวเตอร์เป็นของคนทั่วไป
Intel 4004 55 ปี: ทรานซิสเตอร์กี่ตัว ทำงานเร็วแค่ไหน
ตัวเลขของชิปในวาระ Intel 4004 55 ปี ไม่ได้ตรงกันทุกแหล่ง บทความนี้จึงใส่ตามที่แต่ละหน้าระบุ
| รายการ | ค่า | ที่มา |
|---|---|---|
| ขนาดข้อมูล | 4 บิต | CHM ทั้งสองหน้า |
| จำนวนทรานซิสเตอร์ | 2,300 ตัว | CHM หน้า 1971 Milestone |
| จำนวนทรานซิสเตอร์ | 2,250 ตัว | CHM หน้าบันทึก 15 พฤศจิกายน |
| ความเร็ว | 60,000 คำสั่งต่อวินาที | CHM หน้าบันทึก 15 พฤศจิกายน |
| แพ็กเกจ | 16 ขา | CHM หน้า 1971 Milestone |
| ชุดชิป | MCS-4 ชุด 4000 มี 4 ชิป | Intel และ CHM |
ตัวเลข 2,300 กับ 2,250 ต่างกันเพียง 50 ตัว แต่เป็นตัวอย่างที่ดีว่าแม้พิพิธภัณฑ์เดียวกันก็เขียนไว้สองแบบ ผู้ที่อ้างตัวเลขของ Intel 4004 55 ปี ควรบอกว่าใช้ของหน้าไหน
Intel 4004 55 ปี กับข้อถกเถียงเรื่องไมโครโพรเซสเซอร์ตัวแรก
CHM เล่าว่าปลายทศวรรษ 1960 นักออกแบบหลายกลุ่มพยายามรวมงานของซีพียูให้อยู่บนชิป MOS LSI ไม่กี่ตัว ก่อน 4004 มีงานที่ใกล้เคียงอย่างน้อย 2 งาน
- ปี 1969 Lee Boysel ของ Four-Phase Systems สร้าง AL-1 ซีพียู 8 บิตแบบแบ่งส่วน (CPU slice) ที่ขยายได้ถึง 32 บิต
- ปี 1970 Steve Geller และ Ray Holt ของ Garrett AiResearch ออกแบบชุดชิป MP944 สำหรับคอมพิวเตอร์ข้อมูลอากาศของเครื่องบิน F-14A บนชิป 6 ตัว
ทั้งสองงานไม่ได้ขายเป็นชิปอเนกประสงค์ให้ใครก็ซื้อได้ ส่วนชิปที่ครบรอบ Intel 4004 55 ปี คือชิปที่ Intel โฆษณาขายทั่วไป คำตอบว่า "ตัวแรก" จึงขึ้นกับนิยาม ถ้าหมายถึงไมโครโพรเซสเซอร์ชิปเดียวที่วางขายเชิงพาณิชย์ แหล่งข้อมูลชั้นต้นที่อ้างในบทความนี้ยกให้ 4004
ลำดับเหตุการณ์ Intel 4004 55 ปี
| ปี | เกิดอะไรขึ้น |
|---|---|
| 1969 | Four-Phase Systems สร้าง AL-1 ซีพียูแบบแบ่งส่วน 8 บิต (CHM) |
| เมษายน 1969 | Busicom ขอให้ Intel ทำชิปชุด 12 ตัวสำหรับเครื่องคิดเลขตั้งโต๊ะ (Intel) |
| 1970 | Garrett AiResearch ออกแบบชุดชิป MP944 สำหรับ F-14A (CHM) |
| ต้นปี 1971 | ทีม Intel และ Busicom ทำชุดชิป 4000 ทั้ง 4 ตัวเสร็จ (Intel) |
| พฤษภาคม 1971 | Robert Noyce ซื้อสิทธิ์คืนจาก Busicom ด้วยการคืนเงิน 60,000 ดอลลาร์สหรัฐ (Intel) |
| 15 พฤศจิกายน 1971 | โฆษณา Intel 4004 ลงในวารสาร Electronic News (CHM) |
| 1972 | Intel ประกาศชิป 8 บิต 8008 ที่ Faggin ควบคุมการออกแบบของ Hal Feeney (CHM) |
| 1974 | Intel 8080 และ Motorola 6800 ทำให้ไมโครโพรเซสเซอร์เป็นที่ยอมรับวงกว้าง (CHM) และ Busicom ล้มละลาย (Intel) |
| ทศวรรษ 1980 | Intel 8086/8088 ใน IBM PC และ Motorola 68000 ใน Macintosh ขายดีที่สุดในยุคพีซี (CHM) |
| 15 พฤศจิกายน 2026 | ครบ 55 ปีของโฆษณา Intel 4004 |
ชิปรุ่นต่อมาในช่วง Intel 4004 55 ปี: จาก 4004 สู่พีซี
CHM เล่าว่า Faggin ยังควบคุมการออกแบบชิป 8 บิต 8008 ที่ Hal Feeney ออกแบบและประกาศในปี 1972 ต่อมาในปี 1974 ชิป 8 บิตรุ่นที่สองของ Intel คือ 8080 และของ Motorola คือ 6800 ทำให้แนวคิดไมโครโพรเซสเซอร์ได้รับการยอมรับในวงกว้าง
ชิป 6502 ของ MOS Technology ซึ่งเป็นรุ่นราคาถูกที่ต่อยอดจากสถาปัตยกรรม 6800 ทำให้เกิดพีซีและเครื่องเกมของ Apple, Atari และ Commodore ส่วน Z80 ของ Zilog เป็นชิป 8 บิตที่อยู่ในตลาดนานที่สุด เมื่อถึงทศวรรษ 1980 Intel 8086/8088 ที่อยู่ใน IBM PC และ Motorola 68000 ที่อยู่ใน Macintosh เป็นชิปที่ขายได้กว้างที่สุดตามการบันทึกของ CHM เรื่องคอมพิวเตอร์ยุคก่อนหน้า 4004 อ่านต่อได้ที่ ประวัติคอมพิวเตอร์จาก ENIAC ถึงพีซี
บทเรียนสำหรับองค์กรไทยวันนี้
เรื่อง Intel 4004 55 ปี ไม่ได้มีแค่ชิป แต่มีบทเรียนทางธุรกิจที่องค์กรไทยใช้ได้ทันที
- ทำของที่โปรแกรมได้ ดีกว่าทำของเฉพาะงาน Intel เปลี่ยนงานชิป 12 ตัวสำหรับเครื่องคิดเลขรุ่นเดียว เป็นชิปที่ใช้ได้หลายงาน องค์กรที่ลงทุนระบบไอทีวันนี้ก็ควรถามว่าระบบที่จะซื้อหรือจ้างทำนั้นเปลี่ยนงานได้ด้วยการตั้งค่าหรือซอฟต์แวร์ หรือต้องจ้างทำใหม่ทุกครั้งที่ธุรกิจเปลี่ยน
- อ่านเรื่องสิทธิ์ในสัญญาจ้างพัฒนาให้ละเอียด Busicom เคยถือสิทธิ์ใน 4004 แต่เพียงผู้เดียว แล้วยอมคืนสิทธิ์นอกงานเครื่องคิดเลขแลกกับเงิน 60,000 ดอลลาร์สหรัฐ เมื่อจ้างพัฒนาซอฟต์แวร์หรือฮาร์ดแวร์ องค์กรควรรู้ว่าใครถือสิทธิ์ในผลงาน และสิทธิ์นั้นมีค่าเท่าไรในวันหน้า
- ตลาดของลูกค้าเปลี่ยนได้ระหว่างโครงการ ตลาดเครื่องคิดเลขทรุดลงระหว่างที่ชิปกำลังพัฒนา โครงการไอทีที่ใช้เวลานานจึงควรมีจุดทบทวนว่าเป้าหมายทางธุรกิจยังเหมือนเดิมหรือไม่
- ตัวเลขประวัติศาสตร์ต้องบอกที่มา แม้ CHM เองยังระบุจำนวนทรานซิสเตอร์ของ 4004 ไว้สองค่า รายงานและข้อเสนอขององค์กรที่อ้างตัวเลขจึงควรแนบแหล่งทุกครั้ง
มรดกที่เหลือถึงปัจจุบัน
แนวคิดที่ Intel โฆษณาว่า "computer on a chip" เมื่อ 55 ปีก่อน คือหลักเดียวกับซีพียูในโน้ตบุ๊ก โทรศัพท์ เครื่องใช้ไฟฟ้า และเซิร์ฟเวอร์ในศูนย์ข้อมูลทุกวันนี้ ชิปตัวเดียวที่ผลิตจำนวนมาก แล้วให้ซอฟต์แวร์กำหนดว่าจะทำงานอะไร ครบรอบ Intel 4004 55 ปี ในวันที่ 15 พฤศจิกายน 2026 จึงเป็นโอกาสย้อนดูว่าอุตสาหกรรมทั้งหมดเริ่มจากงานรับจ้างทำชิปเครื่องคิดเลขชิ้นเดียว อ่านเรื่องประวัติศาสตร์เทคโนโลยีเรื่องอื่นได้ที่หมวดประวัติศาสตร์
คำถามที่พบบ่อย
Intel 4004 55 ปี นับจากวันไหน?
Intel 4004 55 ปี นับจากวันที่ 15 พฤศจิกายน 1971 ซึ่ง Computer History Museum บันทึกว่าเป็นวันที่โฆษณาไมโครโพรเซสเซอร์ชิ้นแรก คือ Intel 4004 ลงในวารสาร Electronic News จึงครบ 55 ปีในวันที่ 15 พฤศจิกายน 2026
Intel 4004 คือชิปอะไร?
ในวาระ Intel 4004 55 ปี ชิปนี้คือชิปประมวลผล 4 บิตที่โปรแกรมได้ ทำขึ้นเป็นส่วนหนึ่งของชุดชิป MCS-4 สำหรับเครื่องคิดเลข Busicom 141-PF และเป็นชิปที่ Intel เรียกว่าไมโครโพรเซสเซอร์อเนกประสงค์ตัวแรก เพราะชิปตัวเดียวเปลี่ยนงานได้ด้วยซอฟต์แวร์ แทนการออกแบบวงจรใหม่ทุกงาน
ใครออกแบบ Intel 4004?
Intel ระบุว่า Ted Hoff, Federico Faggin (ผู้รับช่วงนำการออกแบบต่อจาก Hoff) และ Stan Mazor ของ Intel ร่วมกับ Masatoshi Shima จาก Busicom มีส่วนสร้าง Intel 4004 และทำชิปชุด 4000 ทั้ง 4 ตัวเสร็จในช่วงต้นปี 1971 ก่อนโฆษณาที่นับเป็นจุดเริ่มของ Intel 4004 55 ปี
Intel 4004 เป็นไมโครโพรเซสเซอร์ตัวแรกจริงหรือไม่?
Intel และ CHM เรียก 4004 ว่าไมโครโพรเซสเซอร์ตัวแรกที่วางขายทั่วไป แต่ CHM บันทึกงานที่ใกล้เคียงกันก่อนหน้า เช่น AL-1 ของ Four-Phase Systems ปี 1969 และชุดชิป MP944 ของ Garrett AiResearch ปี 1970 สำหรับคอมพิวเตอร์ของเครื่องบิน F-14A ซึ่งไม่ได้ขายเป็นชิปทั่วไป ข้อถกเถียงเรื่องตัวแรกในวาระ Intel 4004 55 ปี จึงขึ้นกับนิยามที่ใช้
ทำไม Busicom ขายสิทธิ์ในชิป Intel 4004 คืนให้ Intel?
Intel เล่าว่าระหว่างพัฒนา Intel 4004 ตลาดเครื่องคิดเลขตั้งโต๊ะทรุดลง Busicom จึงขอต่อรองราคาใหม่ ในเดือนพฤษภาคม 1971 Robert Noyce ซื้อสิทธิ์ในชิปคืนสำหรับทุกการใช้งานยกเว้นเครื่องคิดเลข แลกกับการคืนเงินลงทุน 60,000 ดอลลาร์สหรัฐ และ Busicom ล้มละลายในปี 1974
แหล่งอ้างอิง
- Announcing a New Era of Integrated Electronics: The Intel 4004 — Intel
- What Happened on November 15th: First Advertisement for Microprocessor Appears — Computer History Museum
- 1971: Microprocessor Integrates CPU Function onto a Single Chip — Computer History Museum
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
- องค์กรและบริษัท
- Intel59Computer History Museum7IBM14Apple78
- ประเทศและสถานที่
- ญี่ปุ่น278
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ