เทพีเสรีภาพ 140 ปี: โครงเหล็กของ Eiffel เงินบริจาค 125,000 คน และวันเปิดตัว 28 ต.ค. 1886
เทพีเสรีภาพ 140 ปี ครบรอบ 28 ต.ค. 2026 ย้อนดูการระดมทุนจากประชาชน 125,000 คนของ Pulitzer และโครงเหล็กที่ Eiffel ออกแบบตามบันทึกของ NPS
โดย กองบรรณาธิการ THAI DATA อ่าน 9 นาที ผู้เข้าชม 1
สรุปประเด็นสำคัญ
- เทพีเสรีภาพ 140 ปี ครบรอบวันที่ 28 ตุลาคม 2026 นับจากพิธีเปิดตัวเมื่อ 28 ตุลาคม 1886 ที่เกาะ Bedloe's Island ในอ่าวนิวยอร์ก
- ฝรั่งเศสออกเงินสร้างรูปปั้น อเมริกาออกเงินสร้างฐาน แต่เงินค่าฐานหมดในปี 1884 จน Joseph Pulitzer ระดมเงินผ่านหนังสือพิมพ์ New York World ได้กว่า 100,000 ดอลลาร์ จากผู้บริจาคราว 125,000 คน ส่วนใหญ่ให้ไม่เกิน 1 ดอลลาร์
- Gustave Eiffel ออกแบบโครงภายในเป็นเสาเหล็กกลางกับแท่งโลหะแบนที่ยืดหยุ่นแบบสปริง ให้แผ่นทองแดงหนาเพียง 3/32 นิ้ว รับลมในอ่าวนิวยอร์กได้
- วันเปิดตัว นิวยอร์กจัดขบวนพาเหรดกระดาษ (ticker-tape parade) ครั้งแรก มีผู้ชมกว่า 1 ล้านคน และเรือราว 300 ลำ แม้ฝนตกและหมอกลงจัด
เทพีเสรีภาพ 140 ปี ครบรอบในวันที่ 28 ตุลาคม 2026 นับจากพิธีเปิดตัวรูปปั้น "Liberty Enlightening the World" บนเกาะ Bedloe's Island ในอ่าวนิวยอร์กเมื่อ 28 ตุลาคม 1886 รูปปั้นนี้เป็นของขวัญจากประชาชนฝรั่งเศส ใช้เวลาตั้งแต่เกิดความคิดจนเปิดตัวราว 21 ปี และรอดมาได้เพราะเงินบริจาคเล็ก ๆ จากคนราว 125,000 คนกับโครงเหล็กที่ Gustave Eiffel ออกแบบ
National Park Service (NPS) ซึ่งดูแลอนุสรณ์สถานแห่งชาติ Statue of Liberty บันทึกเรื่องราวนี้ไว้ละเอียดทั้งลำดับเหตุการณ์ ตัวเลขการระดมทุน และรายละเอียดทางวิศวกรรม บทความนี้เรียบเรียงจากบันทึกเหล่านั้นเป็นหลัก
เทพีเสรีภาพ 140 ปี เริ่มจากความคิดของใคร
จุดเริ่มต้นของเทพีเสรีภาพ 140 ปีก่อนย้อนไปถึงปี 1865 เมื่อ Édouard de Laboulaye นักคิดการเมืองชาวฝรั่งเศสผู้เชี่ยวชาญรัฐธรรมนูญสหรัฐฯ เสนอให้ฝรั่งเศสมอบรูปปั้นที่เป็นสัญลักษณ์ของเสรีภาพให้สหรัฐอเมริกาในโอกาสครบ 100 ปีของการประกาศเอกราช NPS ระบุว่าชัยชนะของฝ่ายสหภาพในสงครามกลางเมืองอเมริกาเพิ่งตอกย้ำอุดมการณ์เสรีภาพและประชาธิปไตย และ Laboulaye ใช้จุดนี้โน้มน้าวว่าการยกย่องสหรัฐฯ จะช่วยหนุนความคิดเดียวกันในฝรั่งเศสด้วย
ผู้รับงานคือ Frédéric-Auguste Bartholdi ประติมากรหนุ่มจากเมืองกอลมาร์ที่หลงใหลงานขนาดมหึมา NPS เล่าว่า Bartholdi เคยเห็นรูปปั้นหินขนาดยักษ์ในอียิปต์ และเคยเสนอแบบประภาคารขนาดมหึมารูปหญิงชาวนาอียิปต์ชื่อ Egypt (or Progress) Carrying the Light to Asia ให้ผู้ปกครองอียิปต์มาก่อนแต่ถูกปฏิเสธ ปี 1871 เขาเดินทางมาสหรัฐฯ เพื่อหาแรงสนับสนุนและสถานที่ตั้ง และกลับไปพร้อมคำตอบว่าที่ที่เหมาะที่สุดคือเกาะ Bedloe's Island ในอ่าวนิวยอร์ก
ระดมทุนสองฝั่งมหาสมุทร: ฝรั่งเศสจ่ายค่ารูปปั้น อเมริกาจ่ายค่าฐาน
เรื่องเงินคือหัวใจของเทพีเสรีภาพ 140 ปี ผู้ริเริ่มต้องการให้เป็นงานร่วมของสองชาติ จึงตกลงกันว่าฝรั่งเศสออกเงินสร้างรูปปั้น ส่วนชาวอเมริกันออกเงินสร้างฐาน ตัวเลขตามบันทึกของ NPS มีดังนี้
| ฝ่าย | ผู้ระดมทุน | ช่วงเวลา | ยอดที่ได้ตาม NPS |
|---|---|---|---|
| ฝรั่งเศส (ค่ารูปปั้น) | Franco-American Union | 1875–1880 | ราว 400,000 ฟรังก์ |
| สหรัฐฯ (ค่าฐาน) | American Committee for the Statue of Liberty | 1877–1884 | 125,000 ดอลลาร์ |
| สหรัฐฯ (กู้วิกฤตค่าฐาน) | Joseph Pulitzer ผ่านหนังสือพิมพ์ New York World | มีนาคม–สิงหาคม 1885 | มากกว่า 100,000 ดอลลาร์ |
Bartholdi เองก็ใช้ชิ้นส่วนของรูปปั้นหาเงิน มือที่ถือคบเพลิงถูกส่งไปจัดแสดงในงาน Centennial Exposition ที่ฟิลาเดลเฟียเมื่อปี 1876 แล้วย้ายไปตั้งที่ Madison Square ในนิวยอร์กจนถึงปี 1882 ส่วนศีรษะและไหล่จัดแสดงครั้งแรกที่งาน Paris Universal Exposition ปี 1878 NPS ระบุว่าบางครั้งมีการเก็บค่าเข้าชมและขายรูปปั้นจำลองขนาดเล็กด้วย
Pulitzer กับการระดมทุนจากประชาชน 125,000 คน
หากไม่มีช่วงนี้ เราอาจไม่ได้ฉลองเทพีเสรีภาพ 140 ปีในวันนี้ ปี 1884 เกิดวิกฤต รูปปั้นในปารีสประกอบเสร็จและพิธีมอบอย่างเป็นทางการจัดเมื่อ 4 กรกฎาคม 1884 แต่ฝั่งอเมริกาเงินค่าก่อสร้างฐานหมดจนงานต้องหยุด ทั้งที่รูปปั้นมีกำหนดเดินทางมาถึงในปี 1885
Joseph Pulitzer เจ้าของหนังสือพิมพ์ New York World เข้ามาแก้ปัญหาด้วยวิธีที่วันนี้เรียกว่าการระดมทุนจากมวลชน (crowdfunding) บทความในหนังสือพิมพ์ฉบับวันที่ 16 มีนาคม 1885 ที่ NPS ยกมาเรียกร้องให้คนธรรมดาร่วมกันออกเงิน ไม่ต้องรอเศรษฐี เพราะรูปปั้นนี้เป็น "ของขวัญจากประชาชนทั้งหมดของฝรั่งเศส ถึงประชาชนทั้งหมดของอเมริกา"
- ภายในวันที่ 11 สิงหาคม 1885 หนังสือพิมพ์รวบรวมเงินได้กว่า 100,000 ดอลลาร์ ในเวลาราว 6 เดือน
- เงินบริจาคส่วนใหญ่อยู่ที่ราว 1 ดอลลาร์หรือน้อยกว่า จากผู้บริจาคราว 125,000 คน
- New York World ลงชื่อผู้บริจาคทุกคนไม่ว่ายอดเท่าใด NPS ระบุว่าวิธีนี้ช่วยเพิ่มยอดขายหนังสือพิมพ์ไปพร้อมกัน
ในปีเดียวกัน รูปปั้นถูกถอดเป็นชิ้น ๆ ในปารีส ขนข้ามมหาสมุทรด้วยเรือ Isère ของกองทัพเรือฝรั่งเศส และถึงอ่าวนิวยอร์กวันที่ 17 มิถุนายน 1885 แต่ต้องเก็บไว้ในโกดังอีกราว 1 ปีจนฐานสร้างเสร็จ
วิศวกรรมของ Eiffel: โครงเหล็กที่ยืดหยุ่นเหมือนสปริง
สิ่งที่ทำให้เทพีเสรีภาพ 140 ปียังตั้งอยู่ได้คือโครงสร้างภายใน ปัญหาทางวิศวกรรมคือรูปปั้นสูง หนัก รูปทรงไม่สมมาตร และต้องตั้งรับลมแรงกลางอ่าว วิศวกรคนแรก Eugène Viollet-le-Duc เสียชีวิตกะทันหันในปี 1879 Bartholdi จึงจ้าง Alexandre-Gustave Eiffel วิศวกรที่มีชื่อเสียงจากสะพานรถไฟเข้ามาแทน
Eiffel เก็บเทคนิคตีแผ่นทองแดง (repoussé) และแท่งโครงรองรับ (armature bars) ของ Viollet-le-Duc ไว้ แต่เปลี่ยนโครงสร้างภายในจากการใช้น้ำหนักรองรับผิวทองแดงเป็นโครงกระดูกที่ยืดหยุ่น
- เสาเหล็กกลาง (pylon) เป็นแกนหลัก ต่อกับโครงถักน้ำหนักเบาที่เป็นรูปร่างของลำตัว
- แท่งโลหะแบน ปลายหนึ่งยึดกับโครง อีกปลายยึดกับแผ่นทองแดง ทำหน้าที่เหมือนสปริงให้รูปปั้นขยับและปรับตัวกับลม อุณหภูมิ และสภาพอากาศ
- ตาม NPS แผ่นทองแดงหนาเพียง 3/32 นิ้ว หรือเท่ากับเหรียญเพนนี 2 เหรียญซ้อนกัน และรูปปั้นแกว่งได้ถึง 3 นิ้ว ส่วนคบเพลิงแกว่งได้ถึง 6 นิ้ว
ตัวเลขความสูงของเสาเหล็กกลางในบันทึกของ NPS เองไม่ตรงกัน หน้าลำดับเหตุการณ์ระบุว่าโครงเหล็กภายในสูง 98 ฟุต (29.87 เมตร) ส่วนหน้าประวัติของ Eiffel ระบุว่าเสากลางสูง 92 ฟุต (28 เมตร) ซึ่งอาจวัดคนละส่วนของโครงสร้าง เราจึงแสดงทั้งสองตัวเลขตามแหล่ง
Eiffel ควบคุมการสร้างโครงสร้างภายในจนเสร็จปลายปี 1883 และไม่กี่ปีต่อมาเขาเริ่มสร้างหอไอเฟลซึ่งเสร็จทันงาน Exposition Universelle ปี 1889 ฝั่งฐาน สถาปนิก Richard Morris Hunt ออกแบบฐานผนังคอนกรีตหนาถึง 20 ฟุตบุหินแกรนิต NPS ระบุว่าเป็นมวลคอนกรีตเทที่ใหญ่ที่สุดในยุคนั้น
28 ตุลาคม 1886: วันแรกของเทพีเสรีภาพ 140 ปีและขบวนพาเหรดกระดาษครั้งแรก
หลังฐานเสร็จในปี 1886 ทีมช่างซึ่ง NPS ระบุว่าส่วนใหญ่เป็นผู้อพยพประกอบรูปปั้นบนเกาะ รูปปั้นเสร็จสมบูรณ์วันที่ 23 ตุลาคม 1886 และเปิดตัวในอีก 5 วันต่อมา
- นิวยอร์กจัดขบวนพาเหรดกระดาษ (ticker-tape parade) ครั้งแรก เพื่อฉลองการเปิดตัว มีผู้ชมกว่า 1 ล้านคน
- เรือราว 300 ลำแล่นผ่านหน้ารูปปั้น แม้ทัศนวิสัยต่ำกว่า 1/4 ไมล์เพราะหมอกและฝนตลอดวัน
- NPS บันทึกว่าพิธีบนเกาะมีผู้ชายร่วมงานราว 2,000–2,500 คน ส่วนสมาคมสิทธิเลือกตั้งของสตรีแห่งรัฐนิวยอร์กไม่ได้รับบัตรเพราะเป็นสตรีที่ไม่มีผู้ชายมาด้วย จึงเช่าเรือมาชมพิธีจากในน้ำ
- Bartholdi ปลดธงฝรั่งเศสที่คลุมหน้ารูปปั้นเร็วกว่ากำหนด เสียงปืนใหญ่และเสียงปรบมือจึงดังขึ้นก่อนเวลา ประธานาธิบดี Grover Cleveland รับมอบรูปปั้นในนามสหรัฐอเมริกา
- พลุและการส่องไฟที่ยกเลิกเพราะอากาศไม่ดี เลื่อนไปจัดวันที่ 1 พฤศจิกายน 1886
ตัวเลขสำคัญของเทพีเสรีภาพ 140 ปี
ตัวเลขด้านล่างมาจากหน้าสถิติของ NPS ซึ่งใช้ทั้งหน่วยอังกฤษและหน่วยเมตริก
| รายการ | ตัวเลขตาม NPS |
|---|---|
| ความสูงจากพื้นถึงปลายคบเพลิง | 305 ฟุต 1 นิ้ว (92.99 เมตร) |
| ความสูงจากยอดฐานถึงคบเพลิง | 151 ฟุต 1 นิ้ว (46.05 เมตร) |
| ความยาวแขนขวา | 42 ฟุต (12.80 เมตร) |
| น้ำหนักทองแดง | 176,000 ปอนด์ |
| น้ำหนักโครงเหล็ก | 440,000 ปอนด์ |
| น้ำหนักฐานรากคอนกรีต | 54,000,000 ปอนด์ |
| หน้าต่างบนมงกุฎ | 25 บาน และรัศมี 7 แฉก |
| ข้อความบนแผ่นจารึก | JULY IV MDCCLXXVI (4 กรกฎาคม 1776 วันประกาศเอกราช) |
คบเพลิงที่เห็นวันนี้ไม่ใช่ของเดิม คบเพลิงปัจจุบันเป็นทองแดงหุ้มทองคำเปลว 24 กะรัต ติดตั้งในปี 1986 ส่วนคบเพลิงเดิมย้ายไปจัดแสดงใน Statue of Liberty Museum ตั้งแต่ปี 2018
ลำดับเหตุการณ์เทพีเสรีภาพ 140 ปี
| ปี ค.ศ. | เหตุการณ์ตามบันทึกของ NPS |
|---|---|
| 1865 | Édouard de Laboulaye เสนอให้ฝรั่งเศสมอบรูปปั้นเสรีภาพแก่สหรัฐฯ |
| 1875 | ตั้ง Franco-American Union ระดมทุนในฝรั่งเศส |
| 1876 | มือถือคบเพลิงจัดแสดงที่ Centennial Exposition ฟิลาเดลเฟีย |
| 1877 | สภาคองเกรสรับรูปปั้นเป็นของขวัญ และกำหนด Bedloe's Island เป็นที่ตั้ง |
| 1879 | Viollet-le-Duc เสียชีวิต Eiffel เข้ามาออกแบบโครงสร้างภายใน |
| 1883 | Emma Lazarus แต่งบทกวี "The New Colossus" เพื่องานหาทุนค่าฐาน |
| 1884 | พิธีมอบรูปปั้นในปารีส 4 กรกฎาคม เงินค่าฐานฝั่งอเมริกาหมด |
| 1885 | Pulitzer ระดมทุนได้กว่า 100,000 ดอลลาร์ รูปปั้นถึงนิวยอร์ก 17 มิถุนายน |
| 1886 | รูปปั้นเสร็จ 23 ตุลาคม เปิดตัว 28 ตุลาคม |
| 1903 | ติดแผ่นจารึกบทกวี "The New Colossus" ที่ฐาน |
| 1924 | ประกาศเป็นอนุสรณ์สถานแห่งชาติ (National Monument) |
| 1933 | โอนให้ National Park Service ดูแล |
| 1956 | เกาะ Bedloe's Island เปลี่ยนชื่อเป็น Liberty Island |
| 1984–1986 | บูรณะใหญ่ เปลี่ยนแท่งโครงเหล็กที่เป็นสนิมเป็นสเตนเลส และทำคบเพลิงใหม่ |
| 2012 | พายุเฮอริเคน Sandy ทำให้น้ำท่วม 75% ของเกาะ ต้องปิดซ่อม |
| 2026 | ครบรอบเทพีเสรีภาพ 140 ปี วันที่ 28 ตุลาคม |
NPS เคยจัดงานครบรอบในวันที่ 28 ตุลาคมมาแล้วหลายครั้ง ได้แก่ 50 ปีในปี 1936 ที่ประธานาธิบดี Franklin D. Roosevelt เป็นประธาน ครบ 100 ปีในปี 1986 ที่มีผู้แทนจากฝรั่งเศสและสหรัฐฯ ร่วมงาน และ 125 ปีในปี 2011 การครบรอบเทพีเสรีภาพ 140 ปีจึงต่อจากธรรมเนียมนี้
บทเรียนสำหรับองค์กรไทยวันนี้
เรื่องราวเบื้องหลังเทพีเสรีภาพ 140 ปีมีบทเรียนที่ใช้ได้กับโครงการใหญ่ขององค์กรไทยหลายข้อ
- เงินก้อนเล็กจากคนจำนวนมากแก้วิกฤตได้ — บทเรียนแรกจากเทพีเสรีภาพ 140 ปีคือ ฝั่งอเมริกาใช้เวลา 7 ปีระดมได้ 125,000 ดอลลาร์จากคณะกรรมการ แต่ Pulitzer ใช้ 6 เดือนได้กว่า 100,000 ดอลลาร์จากคน 125,000 คน เพราะทำให้ทุกคนรู้สึกเป็นเจ้าของ แนวคิดที่ทำให้เทพีเสรีภาพ 140 ปีก่อนสร้างเสร็จจึงเป็นต้นแบบของแพลตฟอร์มระดมทุนและแคมเปญร่วมบริจาคในปัจจุบัน
- การให้เครดิตผู้ร่วมงานทุกคนสร้างประโยชน์สองทาง — การลงชื่อผู้บริจาคทุกคนทำให้คนอยากร่วม และทำให้หนังสือพิมพ์ขายดีขึ้นด้วย เป็นตัวอย่างยุคแรกของการผูกแบรนด์กับโครงการสาธารณะ
- เปลี่ยนคนกลางโครงการได้ ถ้าแบบเดิมมีเอกสารดีพอ — ในเรื่องเทพีเสรีภาพ 140 ปี Eiffel เข้ามาแทนวิศวกรที่เสียชีวิตกลางทาง เก็บส่วนที่ดีของแบบเดิมไว้และปรับเฉพาะส่วนที่ต้องเปลี่ยน งานจึงเดินต่อได้
- ออกแบบให้ยืดหยุ่น ไม่ใช่แข็งที่สุด — โครงที่ขยับได้แบบสปริงช่วยให้รูปปั้นรับลมแรงในอ่าวนิวยอร์กได้ หลักคิดเดียวกับการออกแบบระบบไอทีให้รองรับโหลดและความผิดพลาดได้
- ของที่ตั้งอยู่นานต้องมีงบบำรุงรักษา — ตลอดเทพีเสรีภาพ 140 ปี การบูรณะช่วงทศวรรษ 1980 ต้องเปลี่ยนแท่งเหล็กที่เป็นสนิม และพายุ Sandy เมื่อปลายตุลาคม 2012 ทำให้ต้องปิดเกาะซ่อมจนถึงเดือนกรกฎาคม 2013 โครงสร้างพื้นฐานขององค์กรก็ต้องมีแผนดูแลระยะยาวและแผนรับภัยธรรมชาติเช่นกัน
อ่านเรื่องราวประวัติศาสตร์เทคโนโลยี ธุรกิจ และเหตุการณ์สำคัญของโลกเรื่องอื่นได้ที่หมวดประวัติศาสตร์
คำถามที่พบบ่อย
เทพีเสรีภาพ 140 ปี ตรงกับวันไหน?
เทพีเสรีภาพ 140 ปี ตรงกับวันที่ 28 ตุลาคม 2026 เพราะพิธีเปิดตัวรูปปั้น Liberty Enlightening the World จัดบนเกาะ Bedloe's Island ในอ่าวนิวยอร์กเมื่อ 28 ตุลาคม 1886 โดยประธานาธิบดี Grover Cleveland รับมอบในนามสหรัฐอเมริกา
ใครออกเงินสร้างเทพีเสรีภาพ?
ตามบันทึกของ National Park Service ที่เล่าเรื่องเทพีเสรีภาพ 140 ปี ฝรั่งเศสรับออกเงินสร้างรูปปั้น ส่วนชาวอเมริกันรับออกเงินสร้างฐาน คณะกรรมการฝรั่งเศสระดมได้ราว 400,000 ฟรังก์ในช่วงปี 1875–1880 ส่วนฝั่งอเมริการะดมได้ 125,000 ดอลลาร์ระหว่างปี 1877–1884 ก่อนเงินหมดและ Joseph Pulitzer เข้ามาระดมทุนเพิ่ม
Joseph Pulitzer ช่วยเทพีเสรีภาพอย่างไร?
ในประวัติเทพีเสรีภาพ 140 ปี เมื่อเงินสร้างฐานหมดในปี 1884 Joseph Pulitzer ใช้หนังสือพิมพ์ New York World ชวนประชาชนบริจาค ภายใน 6 เดือนได้เงินกว่า 100,000 ดอลลาร์ จากผู้บริจาคราว 125,000 คน ส่วนใหญ่ให้ไม่เกิน 1 ดอลลาร์ และหนังสือพิมพ์ลงชื่อผู้บริจาคทุกคน ซึ่งช่วยเพิ่มยอดขายหนังสือพิมพ์ไปด้วย
Gustave Eiffel เกี่ยวกับเทพีเสรีภาพอย่างไร?
ในเรื่องราวเทพีเสรีภาพ 140 ปี Eiffel คือผู้ออกแบบโครงสร้างภายในของรูปปั้นแทน Eugène Viollet-le-Duc ที่เสียชีวิตในปี 1879 เขาใช้เสาเหล็กกลางเป็นแกน และยึดแผ่นทองแดงกับโครงด้วยแท่งโลหะแบนที่ยืดหยุ่นแบบสปริง ทำให้รูปปั้นรับลม อุณหภูมิ และสภาพอากาศในอ่าวนิวยอร์กได้ ก่อนเขาจะสร้างหอไอเฟลเสร็จในปี 1889
แหล่งอ้างอิง
- Liberty Island Chronology — National Park Service
- Joseph Pulitzer — National Park Service
- Alexandre-Gustave Eiffel — National Park Service
- Statue Statistics — National Park Service
- Frédéric-Auguste Bartholdi — National Park Service
บุคคล องค์กร และสถานที่ในข่าวนี้
เลือกชื่อเพื่ออ่านข่าวทั้งหมดที่กล่าวถึง ตัวเลขคือจำนวนข่าว
- ประเทศและสถานที่
- นิวยอร์ก54ฝรั่งเศส127สหรัฐอเมริกา497อียิปต์20สหราชอาณาจักร214
พบข้อมูลคลาดเคลื่อน? แจ้งกองบรรณาธิการ