ป.ป.ช. ชี้มูลแล้วขึ้นศาลไหน: ศาลฎีกาแผนกคดีนักการเมือง กับศาลอาญาคดีทุจริต ต่างกันอย่างไร

ป.ป.ช. ชี้มูลแล้วขึ้นศาลไหน กรณีนักการเมือง: ศาลฎีกาพิจารณาอย่างไร

แผนกนี้เป็น 1 ใน 12 แผนกคดีชำนัญพิเศษของศาลฎีกา ตั้งขึ้นครั้งแรกตามรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540 และเริ่มทำการเมื่อ 1 พฤศจิกายน 2543 ปัจจุบันรับรองไว้ในรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 มาตรา 195 ศาลฎีกาอธิบายว่าเหตุที่ตั้งแผนกนี้คือปัญหาการทุจริตของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองและเจ้าหน้าที่รัฐระดับสูงรุนแรงขึ้น ขณะที่กระบวนการยุติธรรมทางอาญาแบบเดิมรับมือได้ไม่มีประสิทธิภาพ

ขั้นตอนที่ 1: ยื่นฟ้องหรือยื่นคำร้อง

อัยการสูงสุดหรือคณะกรรมการ ป.ป.ช. เป็นผู้ยื่นฟ้อง บุคคลอื่นยื่นไม่ได้

ขั้นตอนที่ 2: ตั้งองค์คณะ 9 คน

ประธานศาลฎีกาเรียกประชุมใหญ่ศาลฎีกาเพื่อคัดเลือกผู้พิพากษาศาลฎีกาหรือผู้พิพากษาอาวุโส 9 คนเป็นรายคดี

ขั้นตอนที่ 3: พิจารณาแบบไต่สวน

ศาลใช้ระบบไต่สวน ซึ่งศาลมีบทบาทสำคัญในการแสวงหาความจริง ต่างจากคดีอาญาทั่วไปที่ใช้ระบบกล่าวหา กรณีที่กฎหมายเฉพาะไม่ได้กำหนดไว้ ให้นำประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาและความแพ่งมาใช้โดยอนุโลม

ขั้นตอนที่ 4: พิพากษาตามเสียงข้างมาก

องค์คณะวินิจฉัยด้วยเสียงข้างมาก นอกจากคำพิพากษากลางแล้ว ผู้พิพากษาแต่ละคนต้องทำความเห็นในการวินิจฉัยส่วนตนเป็นหนังสือ ซึ่งเปิดเผยต่อสาธารณะหลังการอ่านคำพิพากษากลาง

ป.ป.ช. ชี้มูลแล้วขึ้นศาลไหน กรณีเจ้าหน้าที่ของรัฐ: ศาลอาญาคดีทุจริตรับคดีอะไรบ้าง

ตามมาตรา 3 ของพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ พ.ศ. 2559 ศาลนี้มีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดี 8 ประเภท

1. คดีอาญาที่ฟ้องเจ้าหน้าที่ของรัฐในความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 147 ถึง 166 และ 200 ถึง 205 หรือกฎหมายอื่น
2. คดีฟอกเงินที่เกี่ยวเนื่องกับข้อ 1 หรือความผิดเกี่ยวกับการเสนอราคาต่อหน่วยงานของรัฐ การให้เอกชนร่วมลงทุนในกิจการของรัฐ หรือกฎหมายป้องกันและปราบปรามการทุจริตอื่น
3. คดีเรียก รับ หรือให้ทรัพย์สินหรือประโยชน์ หรือใช้กำลังหรืออิทธิพลจูงใจเจ้าหน้าที่ของรัฐ
4. คดีที่กฎหมายกำหนดให้เป็นคดีอาญาทุจริตและประพฤติมิชอบ
5. คดีของบุคคลที่ร่วมกระทำผิดกับเจ้าหน้าที่ของรัฐหรือบุคคลตามข้อ 1 ถึง 4
6. คดีจงใจไม่ยื่นบัญชีทรัพย์สินและหนี้สินหรือจงใจยื่นบัญชีอันเป็นเท็จ
7. คดีที่ร้องขอให้ทรัพย์สินตกเป็นของแผ่นดิน
8. คำขอให้ศาลดำเนินการก่อนยื่นฟ้องหรือยื่นคำร้องในคดีตามข้อ 1 ถึง 7

ถ้าคำตอบของ ป.ป.ช. ชี้มูลแล้วขึ้นศาลไหน คือศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ ศาลนี้มีศาลกลางที่เขตตลิ่งชัน กรุงเทพฯ และศาลประจำภาค เช่น ภาค 1 ที่จังหวัดสระบุรี และภาค 4 ที่จังหวัดขอนแก่น แต่ละแห่งมีเว็บไซต์ของตนภายใต้ coj.go.th

ขั้นตอนต่อไปหลัง ป.ป.ช. ชี้มูลแล้วขึ้นศาลไหน และศาลพิพากษา: อุทธรณ์และขอพิจารณาใหม่

สำหรับคดีในศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง คู่ความอุทธรณ์คำพิพากษาต่อที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาได้ภายใน 30 วันนับแต่วันที่ศาลมีคำพิพากษา ตามมาตรา 60 ของ พ.ร.ป.วิธีพิจารณาคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง พ.ศ. 2560

• องค์คณะอุทธรณ์ มีผู้พิพากษาศาลฎีกา 9 คน ที่ไม่เคยพิจารณาคดีนั้นมาก่อน และดำรงหรือเคยดำรงตำแหน่งไม่ต่ำกว่าผู้พิพากษาหัวหน้าคณะในศาลฎีกา
• ผลของคำวินิจฉัยชั้นอุทธรณ์ ถือเป็นที่สุด และเป็นคำวินิจฉัยของที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกา
• ไม่ต้องมีพยานหลักฐานใหม่ บทความของแผนกนี้อธิบายว่ากฎหมายปี 2560 ให้จำเลยโต้แย้งการรับฟังพยานหลักฐาน การชั่งน้ำหนักพยาน หรือการตีความกฎหมายได้ ต่างจากช่วงที่ใช้กฎหมายปี 2542 ซึ่งรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2550 มาตรา 278 ให้อุทธรณ์ได้เมื่อมีพยานหลักฐานใหม่เท่านั้น
• การขอพิจารณาใหม่ ถ้าศาลพิจารณาคดีลับหลังจำเลยที่หลบหนีและพิพากษาว่ามีความผิด จำเลยที่มีพยานหลักฐานใหม่มาแสดงตนและขอให้รื้อฟื้นคดีได้ภายใน 1 ปีนับแต่วันพิพากษา ตามมาตรา 29

ศาลยุติธรรมกำลังทบทวนบัญชีมาตรฐานการลงโทษคดีทุจริต

วันที่ 26 ตุลาคม 2569 นายสุริยัณห์ หงษ์วิไล โฆษกศาลยุติธรรม แถลงว่าคณะกรรมการบริหารศาลยุติธรรม (ก.บ.ศ.) มีมติเอกฉันท์ตามที่นายวีระพงศ์ สุดาวงศ์ ประธานศาลฎีกา เสนอ ให้ตั้งคณะอนุกรรมการปรับปรุงบัญชีมาตรฐานการลงโทษ 5 คณะ หนึ่งในนั้นคือคณะอนุกรรมการด้านคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ ซึ่งจะทบทวนแนวทางกำหนดโทษโดยคำนึงถึงความร้ายแรงของการกระทำ ผลกระทบต่อประโยชน์สาธารณะ และความเชื่อมั่นของประชาชน

ศาลยุติธรรมย้ำว่าบัญชีมาตรฐานการลงโทษ "มิใช่ข้อกำหนดตายตัวที่จำกัดดุลพินิจของผู้พิพากษา" แต่เป็นแนวทางประกอบการใช้ดุลพินิจ ความคืบหน้าที่ศาลเผยแพร่แล้วมีดังนี้

• ศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบภาค 4 เข้าร่วมการประชุมคณะอนุกรรมการด้านคดีทุจริต ครั้งที่ 1/2569 ผ่านระบบประชุมทางไกล
• วันที่ 12 พฤศจิกายน 2569 มีการสัมมนาเชิงปฏิบัติการรับฟังความคิดเห็นการปรับปรุงบัญชีมาตรฐานการลงโทษ ที่สถาบันพัฒนาข้าราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม โดยศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบกลางเข้าร่วมและระบุว่าเน้นหัวข้อคดีทุจริตและประพฤติมิชอบ

ศาลยุติธรรมระบุว่าจะประชาสัมพันธ์ผลงานของคณะอนุกรรมการเมื่อจัดทำข้อเสนอเสร็จ ซึ่งยังไม่ได้กำหนดวันที่ไว้ บัญชีนี้ไม่เปลี่ยนคำตอบว่า ป.ป.ช. ชี้มูลแล้วขึ้นศาลไหน แต่จะเป็นแนวทางกำหนดโทษเมื่อศาลพิพากษาว่ามีความผิด

ตัวอย่างล่าสุดของคำถาม ป.ป.ช. ชี้มูลแล้วขึ้นศาลไหน

วันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 ศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองเผยแพร่คำพิพากษา 2 คดีที่คณะกรรมการ ป.ป.ช. เป็นผู้ร้อง ทั้งสองเป็นคดียื่นบัญชีทรัพย์สินและหนี้สินของอดีตสมาชิกสภาเทศบาลและอดีตรองนายก อบต. ศาลพิพากษาเมื่อ 19 และ 28 ตุลาคม 2569 ให้เพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้งตลอดไปและลงโทษจำคุกโดยรอการลงโทษ และคำพิพากษายังอุทธรณ์ได้ภายใน 30 วันนับแต่วันพิพากษา อ่านรายละเอียดได้ที่คดียื่นบัญชีทรัพย์สินเท็จ สท.ร้อยเอ็ด

ติดตามคำถามว่า ป.ป.ช. ชี้มูลแล้วขึ้นศาลไหน ในคดีจริงและข่าวการปราบปรามการทุจริตอื่น ๆ ได้ที่หมวดการปราบปรามการทุจริตของเจ้าหน้าที่รัฐ