ร่าง พ.ร.บ.ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เข้าสภา รับรองสัญญาอัตโนมัติ คุมผู้ให้บริการ 7 ประเภท

ข้อท้วงในสภา: AI Agent, Deepfake และค่า GP

ร่าง พ.ร.บ.ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ถูกอภิปรายใน 3 เรื่องที่องค์กรควรจับตา

• ความรับผิดของ AI Agent นางการดี เลียวไพโรจน์ สส.บัญชีรายชื่อ พรรคประชาธิปัตย์ อภิปรายว่าร่างมาตรา 29 ให้ถือว่าผู้ใช้เป็นผู้ส่งสิ่งที่ระบบอัตโนมัติส่งออก แม้มาตรา 41 จะมีทางปฏิเสธเมื่อเป็นเหตุที่คาดหมายไม่ได้ จึงเสนอให้แบ่งชั้นความเสี่ยงของธุรกรรม (Risk Tiers)
• ลายมือชื่อจากใบหน้าหรือเสียง นางการดีระบุว่ากฎหมายเปิดให้ใช้ข้อมูลชีวภาพเป็นลายมือชื่อ แต่ยังไม่มีข้อกำหนด Liveness Detection และภาระพิสูจน์ยังตกกับผู้บริโภคที่โต้แย้ง
• ไม่มีโทษในตัวกฎหมาย นางการดีตั้งข้อสังเกตว่าร่างใหม่เน้นส่งเสริมจึงไม่กำหนดบทลงโทษ อำนาจเอาผิดจึงอยู่ที่กฎหมายอื่น เช่น PDPA และ พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ฯ พร้อมท้วงเรื่องการยกเลิกคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์

ด้านนายศุภชัยจะฝากให้กรรมาธิการศึกษาค่าธรรมเนียมแพลตฟอร์ม โดยยกตัวเลขที่ผู้ประกอบการร้องเรียนว่ารวมแล้ว 30–35% ของยอดขาย และอาจขอแปรญัตติเพิ่มกลไกดูแลแพลตฟอร์ม ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับการลดค่า GP ชั่วคราว 6 เดือน

ทำไมเรื่องนี้สำคัญ

กฎหมายปี 2544 เขียนขึ้นก่อนยุคที่ระบบตกลงธุรกรรมแทนคนได้ ร่าง พ.ร.บ.ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ จึงวางกติกาให้สัญญาที่ไม่มีคนกดปุ่ม และยึดแนวกฎหมายแม่แบบ UNCITRAL ของสหประชาชาติเพื่อลดความต่างของกฎหมายแต่ละประเทศ เรื่องนี้จึงโยงทั้งการค้าระหว่างประเทศและการใช้ AI ในงานจัดซื้อ การเงิน และบริการลูกค้า

สิ่งที่องค์กรควรทำ

ร่าง พ.ร.บ.ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ยังไม่มีผลบังคับ แต่การเตรียมต่อไปนี้มีประโยชน์ไม่ว่าเนื้อหาสุดท้ายจะเป็นอย่างไร

1. ทำรายการงานที่ระบบอัตโนมัติผูกพันบริษัท เช่น บอตสั่งซื้อ AI Agent ตอบรับใบเสนอราคา หรือระบบอนุมัติอัตโนมัติ กำหนดวงเงินและจุดที่ต้องให้คนยืนยัน
2. เก็บหลักฐานการทำงานของระบบ บันทึกว่าใครตั้งค่า ระบบส่งอะไร เมื่อไร และถูกแก้ไขหรือไม่ เพราะข้อมูลเหล่านี้คือสิ่งที่จะใช้ในข้อพิพาท
3. ตรวจผู้ให้บริการลายมือชื่อ เอกสาร และยืนยันตัวตน ถามว่าเข้าข่าย 7 ประเภทหรือไม่ และเตรียมรับเกณฑ์การรับรองของ สพธอ.
4. ถ้าองค์กรให้บริการรับส่งหรือจัดเก็บข้อมูลแก่ผู้อื่น ให้ประเมินว่าเข้าข่ายถูกกำกับหรือไม่ และติดตามประกาศ 21 ฉบับ
5. หน่วยงานรัฐทบทวนแบบฟอร์มและขั้นตอนที่ยังบังคับกระดาษ เพราะร่าง พ.ร.บ.ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ ครอบคลุมธุรกรรมระหว่างเอกชนกับรัฐ

บริการของ THAI DATA CLOUD ที่เกี่ยวข้อง

ถ้าร่างนี้ผ่าน หน่วยงานรัฐที่ย้ายงานเอกสารและบริการประชาชนไปอยู่บนระบบอิเล็กทรอนิกส์จะต้องคิดเรื่องที่เก็บข้อมูลและหลักฐานของระบบมากขึ้น Government Cloud ของ THAI DATA CLOUD ได้มาตรฐาน ISO 27001 และ ISO 22301 รองรับนโยบาย Cloud First, PDPA และ พ.ร.บ.ไซเบอร์ฯ และจัดซื้อผ่านบัญชีบริการดิจิทัลได้ (THAI DATA CLOUD เป็นผู้ดำเนินงานเว็บไซต์นี้)

ติดตามกฎหมายและนโยบายดิจิทัลอื่นได้ที่หมวดนโยบาย

ภาพบันทึก